atha ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ |
aśva̍stūpa̱ro go̍mṛ̱gaste prā̍jāpa̱tyāḥ kṛ̱ṣṇagrī̍va āgne̱yo ra̱rāṭe̍ |
pu̱rastā̍tsārasva̱tī me̱ṣya̱dhastā̱ddhanvo̍ḥ
||26.1||rāśvi̱nāva̱dhorā̍mau bā̱hvoḥ sau̍māpau̱ṣṇaḥ śyā̱mo nābhyā̍ sauryayāmau |
śve̱taśca̍ kṛ̱ṣṇaśca̍ pā̱rśvayo̍ḥ
||26.2||tvā̱ṣṭrau lo̍ma̱śasa̍kthau sa̱kthyorvā̍ya̱vya̍ḥ śve̱taḥ puccha̱ indrā̍ya svapa̱syā̍ya ve̱hadvai̍ṣṇa̱vo vā̍ma̱naḥ |
rohi̍to dhū̱mraro̍hitaḥ ka̱rkandhu̍rohita̱ste sau̱myā ba̱bhrura̍ru̱ṇaba̍bhru̱ḥ śuka̍babhru̱ste vā̍ru̱ṇāḥ
||26.3||śi̱ti̱randhro̱'nyata̍ḥ śitirandhraḥ sama̱ntaśi̍tirandhra̱ste sā̍vi̱trāḥ śi̍tibā̱huranyata̍ḥ
śitibāhuḥ sama̱ntaśi̍tibāhu̱ste bā̍rhaspa̱tyāḥ |
pṛṣa̍tī kṣu̱drapṛ̍ṣatī sthū̱lapṛ̍ṣatī̱ tā mai̍trāvaruṇya̍ḥ
||26.4||śu̱ddhavā̍laḥ sa̱rvaśu̍ddhavālo maṇi̱vāla̱sta ā̍śvi̱nāḥ |
śyeta̍ḥ śyetā̱kṣo̍'ru̱ṇaste ru̱drāya̍ paśu̱pata̍ye ka̱rṇāyā̱māḥ
||26.5||a̍vali̱ptā rau̱drā nabho̍rūpāḥ pārja̱nyāḥ | pṛśni̍stira̱ścīna̍pṛśnirū̱rdhvapṛ̍śni̱ste mā̍ru̱tāḥ
||26.6||pha̱lgūrlo̍hito̱rṇī pa̍la̱kṣī tāḥ sā̍rasva̱tya̍ḥ |
plīhā̱karṇa̍ḥ śuṇṭhā̱karṇo̍'ddhyāloha̱karṇa̱ste tvā̱ṣṭrāḥ
||26.7||kṛ̱ṣṇagrī̍vaḥ śiti̱kakṣo̍'ñjisa̱kthasta ai̍ndrā̱gnāḥ |
kṛ̱ṣṇāñji̱ralpā̍ñjirma̱hāñji̱sta u̍ṣa̱syā̍ḥ
||26.8||śi̱lpā vai̍śvade̱vyo̱ rohi̍ṇya̱stryava̍yo vā̱ce'vi̍jñātā̱ adi̍tyai |
sarū̍pā dhā̱tre va̍tsata̱ryo̍ de̱vānā̱ṃ patnī̍bhyaḥ
||26.9||kṛ̱ṣṇagrī̍vā āgne̱yāḥ śi̍ti̱bhravo̱ vasū̍nā̱ rohi̍tā ru̱drāṇā̍m |
śve̱tā a̍varo̱kiṇa̍ ādi̱tyānā̱ṃ nabho̍rūpāḥ pārja̱nyāḥ
||26.10||u̱nna̱ta ṛ̍ṣa̱bho vā̍ma̱nasta ai̍ndravaiṣṇa̱vā u̍nna̱taḥ śi̍tibā̱huḥ śi̍tipṛ̱ṣṭhasta ai̍ndrābārhaspa̱tyāḥ |
śuka̍rūpā vāji̱nāḥ ka̱lmāṣā̍ āgnimāru̱tāḥ śyā̱māḥ pau̱ṣṇāḥ
||26.11||etā̍ aindrā̱gnā dvi̍rū̱pā a̍gnīṣo̱mīyā̍ vāma̱nā a̍na̱ḍvāha̍ āgnāvaiṣṇa̱vāḥ |
va̱śā mai̍trāvaru̱ṇyo̱'nyata̍ enyo mai̱trya̍ḥ
||26.12||kṛ̱ṣṇagrī̍vā āgne̱yā ba̱bhrava̍ḥ sau̱myāḥ śve̱tā vā̍ya̱vyā̱ avi̍jñātā̱ adi̍tyai |
sarū̍pā dhā̱tre va̍tsata̱ryo̍ de̱vānā̱ṃ patnī̍bhyaḥ
||26.13||kṛ̱ṣṇā bhau̱mā dhū̱mrā ā̍ntari̱kṣā bṛ̱hanto̍ di̱vyāḥ |
śa̱balā̍ vaidyu̱tāḥ si̱dhmāstā̍ra̱kāḥ
||26.14||dhū̱mrānva̍sa̱ntāyā la̍bhate śve̱tāngrī̱ṣmāya̍ kṛ̱ṣṇānva̱rṣābhyo̍'ru̱ṇāñcha̱rade̍ |
pṛṣa̍to hema̱ntāya̍ pi̱śaṅgā̱ñchiśi̍rāya
||26.15||tryava̍yo gāyatryai̱ pañcā̍vayastri̱ṣṭubhe̍ ditya̱vāho̱ jaga̍tyai |
tri̱va̱tsā a̍nu̱ṣṭubhe̍ turya̱vāha̍ u̱ṣṇihe̍
||26.16||pa̱ṣṭha̱vāho̍ vi̱rāja̍ u̱kṣaṇo̍ bṛha̱tyā ṛ̍ṣa̱bhāḥ ka̱kubhe̍ |
a̱na̱ḍvāha̍ḥ pa̱ṅktyai dhe̱navo'ti̍cchandase
||26.17||kṛ̱ṣṇagrī̍vā āgne̱yā ba̱bhrava̍ḥ sau̱myā u̍padhva̱stāḥ sā̍vi̱trā va̍tsata̱rya̍ḥ sārasva̱tya̍ḥ śyā̱māḥ pau̱ṣṇāḥ |
pṛśna̍yo māru̱tā ba̍hurū̱pā vai̍śvade̱vā va̱śā dyā̍vāpṛthi̱vīyā̍ḥ
||26.18||u̱ktāḥ sa̍ṃca̱rā etā̍ aindrā̱gnāḥ |
kṛ̱ṣṇāḥ vā̍ru̱ṇāḥ pṛśna̍yo māru̱tāḥ kā̱yāstū̍pa̱rāḥ
||26.19||a̱gnaye'nī̍kavate prathama̱jānāla̍bhate ma̱rudbhya̍ḥ sāṃtapa̱nebhya̍ḥ savā̱tyānma̱rudbhyo̍ gṛhame̱dhibhyo̱ baṣki̍hān |
ma̱rudbhya̍ḥ krī̱l̤ibhya̍ḥ sasṛ̱ṣṭānma̱rudbhya̱ḥ svata̍vadbhyo'nusṛ̱ṣṭān
||26.20||u̱ktāḥ sa̍ṃca̱rā etā̍ aindrā̱gnāḥ | prā̍śṛ̱ṅgā mā̍he̱ndrā ba̍hurū̱pā vai̍śvakarma̱ṇāḥ
||26.21||dhū̱mrā ba̱bhrunī̍kāśāḥ pitṝ̱ṇā soma̍vatāṃ ba̱bhravo̍ dhū̱mranī̍kāśāḥ pitṝ̱ṇāṃ ba̍rhi̱ṣadā̍m |
kṛ̱ṣṇā ba̱bhrunī̍kāśāḥ pitṝ̱ṇāma̍gniṣvā̱ttānā̍ṃ kṛ̱ṣṇāḥ pṛṣa̍ntastraiyamba̱kāḥ
||26.22||u̱ktāḥ sa̍ṃca̱rā etā̍ḥ śunāsī̱rīyā̍ḥ | śve̱tā vā̍ya̱vyāḥ śve̱tāḥ sau̱ryāḥ
||26.23||va̱sa̱ntāya̍ ka̱piñja̍lā̱nāla̍bhate grī̱ṣmāya̍ kala̱viṅkā̍nva̱rṣābhya̍sti̱ttirī̍ñcha̱rade̱ varti̍kāḥ |
he̱ma̱ntāya̱ kaka̍rā̱ñchiśi̍rāya̱ vika̍karān
||26.24||sa̱mu̱drāya̍ śiśu̱mārā̱nāla̍bhate pa̱rjanyā̍ya ma̱ṇḍūkā̍na̱dbhyo matsyā̍n |
mi̱trāya̍ kulī̱payā̱nvaru̍ṇāya nā̱krān
||26.25||somā̍ya ha̱sānāla̍bhate vā̱yave̍ ba̱lākā̍ indrā̱gnibhyā̱ṃ kruñcā̍n |
mi̱trāya̍ ma̱dgūnvaru̍ṇāya cakravā̱kān
||26.26||a̱gnaye̍ ku̱ṭarū̱nāla̍bhate̱ vana̱spati̍bhya̱ ulū̍kāna̱gnīṣomā̍bhyā̱ṃ cāṣā̍n |
a̱śvibhyā̍ṃ ma̱yūrā̍nmi̱trāvaru̍ṇābhyāṃ ka̱potā̍n
||26.27||somā̍ya la̱bānāla̍bhate̱ tvaṣṭre̍ kaulī̱kāngo̍ṣā̱dīrde̱vānā̱ṃ patnī̍bhyaḥ |
ku̱līkā̍ devajā̱mibhyo̱'gnaye̍ gṛ̱hapa̍taye pāru̱ṣṇān
||26.28||ahne̍ pā̱rāva̍tā̱nāla̍bhate̱ rātryai̍ sīcā̱pūra̍horā̱trayo̍ḥ sa̱ṃdhibhyo̍ ja̱tūḥ |
māse̍bhyo dātyau̱hāntsa̍ṃvatsa̱rāya̍ maha̱taḥ su̍pa̱rṇān
||26.29||bhūmyā̍ ā̱khūnāla̍bhate̱'ntari̍kṣāya pā̱ṅktrāndi̱ve kaśā̍n |
di̱gbhyo na̍ku̱lānbabhru̍kānavāntaradi̱śābhya̍ḥ
||26.30||vasu̍bhya̱ ṛśyā̱nāla̍bhate ru̱drebhyo̱ rurū̍nādi̱tyebhyo̱ nyaṅkū̍n |
viśve̍bhyo de̱vebhya̍ḥ pṛṣa̱tāntsā̱dhyebhya̍ḥ kulu̱ṅgān
||26.31||īśā̍nāya̱ para̍svata̱ āla̍bhate mi̱trāya̍ gau̱rānvaru̍ṇāya mahi̱ṣān |
bṛha̱spata̍ye gava̱yāstvaṣṭra̱ uṣṭrā̍n
||26.32||pra̱jāpa̍taye̱ puru̍ṣān ha̱stina̱ āla̍bhate vā̱ce pluṣīn |
cakṣu̍ṣe ma̱śakā̱ñchrotrā̍ya̱ bhṛṅgā̍ḥ
||26.33||pra̱jāpa̍taye ca vā̱yave̍ ca gomṛ̱go varu̍ṇāyāra̱ṇyo me̱ṣo ya̱māya̱ kṛṣṇo̍ manuṣyarā̱jāya̍ ma̱rkaṭa̍ḥ |
śā̱rdū̱lāya̍ ro̱hidṛ̍ṣa̱bhāya̍ gava̱yī kṣi̍praśye̱nāya̱ varti̍kā̱ nīla̍ṅgo̱ḥ krimi̍ḥ samu̱drāya̍ śiśu̱māro̍ hi̱mava̍te ha̱stī
||26.34||ma̱yuḥ prā̍jāpa̱tya u̱lo ha̱likṣṇo̍ vṛṣada̱śaste dhā̱tre di̱śāṃ ka̱ṅko dhuṅkṣā̍gne̱yī |
ka̱la̱viṅko̍ lohitā̱hiḥ pu̍ṣkarasā̱daste tvā̱ṣṭrā vā̱ce kruñca̍ḥ
||26.35||somā̍ya kulu̱ṅga ā̍ra̱ṇyo̱'jo na̍ku̱laḥ śakā̱ te pau̱ṣṇāḥ kro̱ṣṭā mā̱yorindra̍sya gauramṛ̱gaḥ |
pi̱dvo nyaṅku̍ḥ kakka̱ṭaste'nu̍matyai prati̱śrutkā̍yai cakravā̱kaḥ
||26.36||sau̱rī ba̱lākā̍ śā̱rgaḥ sṛ̍ja̱yaḥ śa̱yāṇḍa̍ka̱ste mai̱trāḥ sara̍svatyai̱ śāri̍ḥ puruṣa̱vāk śvā̱vidbhau̱mī |
śā̍rdū̱lo vṛka̱ḥ pṛdā̍ku̱ste ma̱nyave̱ sara̍svate̱ śuka̍ḥ puruṣa̱vāk
||26.37||su̱pa̱rṇaḥ pā̍rja̱nya ā̱tirvā̍ha̱so darvi̍dā̱ te vā̱yave̱ bṛha̱spata̍ye vā̱caspata̍ye paiṅgarā̱jo̍'la̱ja ā̍ntari̱kṣaḥ |
pla̱vo ma̱dgurmatsya̱ste na̍dī̱pata̍ye dyāvāpṛthi̱vīya̍ḥ kū̱rmaḥ
||26.38||pu̱ru̱ṣa̱mṛ̱gaśca̱ndrama̍so go̱dhā kāla̍kā dārvāghā̱ṭaste vana̱spatī̍nāṃ kṛka̱vāku̍ḥ sāvi̱tro ha̱so vāta̍sya |
nā̱kro maka̍raḥ kulī̱paya̱ste'kū̍pārasya hri̱yai śalya̍kaḥ
||26.39||e̱ṇyahno̍ ma̱ṇḍūko̱ mūṣi̍kā ti̱ttiri̱ste sa̱rpāṇā̍m̐ lopā̱śa ā̍śvi̱naḥ kṛṣṇo̱ rātryai̍ |
ṛkṣo̍ ja̱tūḥ su̍ṣi̱līkā̱ ta i̍taraja̱nānā̱ṃ jaha̍kā vaiṣṇa̱vī
||26.40||a̱nya̱vā̱po̍'rdhamā̱sānā̱mṛśyo̍ ma̱yūra̍ḥ supa̱rṇaste ga̍ndha̱rvāṇā̍ma̱pāmu̱dro mā̱sāṃ ka̱śyapa̍ḥ |
ro̱hitku̍ṇḍṛ̱ṇācī̍ go̱latti̍kā̱ te̍'psa̱rasā̍ṃ mṛ̱tyave̍'si̱taḥ
||26.41||va̱rṣā̱hūrṛ̍tū̱nāmā̱khuḥ kaśo̍ mānthā̱laste pi̍tṝ̱ṇāṃ balā̍yājaga̱ro vasū̍nāṃ ka̱piñja̍laḥ |
ka̱pota̱ ulū̍kaḥ śa̱śaste nirṛ̍tyai̱ varu̍ṇāyāra̱ṇyo me̱ṣaḥ
||26.42||śvi̱tra ā̍di̱tyānā̱muṣṭro̱ ghṛṇī̍vānvārdhrīna̱saste ma̱tyā ara̍ṇyāya sṛma̱ro rurū̍ rau̱draḥ |
kva̱yi̍ḥ ku̱ṭaru̍rdātyau̱haste vā̱jinā̱ṃ kāmā̍ya pi̱kaḥ
||26.43||kha̱ṅgo vai̍śvade̱vaḥ śvā kṛ̱ṣṇaḥ ka̱rṇo ga̍rda̱bhasta̱rakṣu̱ste rakṣa̍sā̱mindrā̍ya sūka̱raḥ|
si̱ho mā̍ru̱taḥ kṛ̍kalā̱saḥ pippa̍kā śa̱kuni̱ste śa̍ra̱vyā̍yai̱ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̍ṃ pṛṣa̱taḥ
||26.44||