dvāviṃśo'dhyāyaḥ
yadde̍vā deva̱hel̤a̍na̱ṃ devā̍saścakṛ̱mā va̱yam | a̱gnirmā̱ tasmā̱dena̍so̱ viśvā̍nmuñca̱tvaha̍saḥ
||22.1||yadi̱ divā̱ yadi̱ nakta̱menā̍si cakṛ̱mā va̱yam |
vā̱yurmā̱ tasmā̱dena̍so̱ viśvā̍nmuñca̱tvaha̍saḥ
||22.2||yadi̱ jāgra̱dyadi̱ svapna̱ enā̍si cakṛ̱mā va̱yam |
sūryo̍ mā̱ tasmā̱dena̍so̱ viśvā̍nmuñca̱tvaha̍saḥ
||22.3||yad grāme̱ yadara̍ṇye̱ yatsa̱bhāyā̱ṃ yadi̍ndri̱ye | yacchū̱dre yadarye̱ yadena̍ścakṛ̱mā va̱yam |
yadeka̱syādhi̱ dharma̍ṇi̱ tasyā̍va̱yaja̍namasi |
yadāpo̍ a̱ghnyā iti̱ varu̱ṇeti̱ śapā̍mahe̱ tato̍ varuṇa no muñca |
ava̍bhṛtha nicumpuṇa nice̱rura̍si nicumpu̱ṇaḥ |
ava̍devairde̱vakṛ̍ta̱meno̍'ya̱kṣyava̱ martyai̱rmartya̍kṛtaṃ puru̱rāvṇo̍ deva ri̱ṣaspā̍hi |
sa̱mu̱dre te̱ hṛda̍yama̱psva̱ntaḥ saṃ tvā̍ viśa̱ntvoṣa̍dhīru̱tāpa̍ḥ |
su̱mi̱tri̱yā na̱ āpa̱ oṣa̍dhayaḥ santu durmitri̱yāstasmai̍ santu̱ | yo̱'smāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmaḥ
||22.4||dru̱pa̱dādi̍va mumucā̱naḥ svi̱nnaḥ snā̱to malā̍diva | pū̱taṃ pa̱vitre̍ṇe̱vājya̱māpa̍ḥ śundhantu̱ maina̍saḥ
||22.5||udva̱yaṃ tama̍sa̱spari̱ sva̱ḥ paśya̍nta̱ utta̍ram | de̱vaṃ de̍va̱trā sūrya̱maga̍nma̱ jyoti̍rutta̱mam
||22.6||a̱po a̱dyānva̍cāriṣa̱ rase̍na̱ sama̍sṛkṣmahi |
paya̍svānagna̱ āga̍ma̱ṃ taṃ mā̱ sa sṛ̍ja̱ varca̍sā pra̱jayā̍ ca̱ dhane̍na ca |
edho̍'syedhiṣī̱mahi̍ sa̱mida̍si̱ tejo̍'si̱ tejo̱ mayi̍ dhehi
||22.7||sa̱māva̍varti pṛthi̱vī samu̱ṣāḥ samu̱ sūrya̍ḥ | samu̱ viśva̍mi̱daṃ jaga̍t |
vai̱śvā̱na̱rajyo̍tirbhūyāsaṃ vi̱bhūnkāmā̱nvya̍śnavai̱ bhūḥ svāhā̍
||22.8||a̱bhyā da̍dhāmi sa̱midha̱magne̍ vratapate̱ tvayi̍ | vra̱taṃ ca̍ śra̱ddhāṃ copai̍mī̱ndhe tvā̍ dīkṣi̱to a̱ham
||22.9||yatra̱ brahma̍ ca kṣa̱traṃ ca̍ sa̱myañcau̱ cara̍taḥ sa̱ha | taṃ lo̱kaṃ puṇya̱ṃ prajñe̍ṣa̱ṃ yatra̍ de̱vāḥ sa̱hāgninā̍
||22.10||yatrendra̍śca vā̱yuśca̍ sa̱myañcau̱ cara̍taḥ sa̱ha | taṃ lo̱kaṃ puṇya̱ṃ prajñe̍ṣa̱ṃ yatra̍ se̱dirna vi̱dyate̍
||22.11||a̱śunā̍ te a̱śuḥ pṛ̍cyatā̱ṃ paru̍ṣā̱ paru̍ḥ | ga̱ndhaste̱ soma̍mavatu̱ madā̍ya̱ raso̱ acyu̍taḥ
||22.12||si̱ñcanti̱ pari̍ṣiñca̱ntyutsi̍ñcanti pu̱nanti̍ ca | surā̍yai ba̱bhrvai made̍ ki̱ṃtvo va̍dati ki̱ntvaḥ
||22.13||dhā̱nāva̍ntaṃ kara̱mbhiṇa̍mapū̱pava̍ntamu̱kthina̍m | indra̍ prā̱tarju̍ṣasva naḥ
||22.14||bṛ̱hadindrā̍ya gāyata̱ maru̍to vṛtra̱hanta̍mam |
yena̱ jyoti̱raja̍nayannṛtā̱vṛdho̍ de̱vaṃ de̱vāya̱ jāgṛ̍vi
||22.15||adhva̍ryo̱ adri̍bhiḥ su̱ta soma̍ṃ pa̱vitra̱ ā na̍ya | pu̱nī̱hīndrā̍ya̱ pāta̍ve
||22.16||yo bhū̱tānā̱madhi̍pati̱ryasmi̍m̐llo̱kā adhi̍ śri̱tāḥ |
ya īśe̍ maha̱to ma̱hāstena̍ gṛhṇāmi̱ tvāma̱haṃ mayi̍ gṛhṇāmi̱ tvāma̱ham
||22.17||u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'sya̱śvibhyā̍ṃ tvā̱ sara̍svatyai̱ tvendrā̍ya tvā su̱trāmṇe̍ |
e̱ṣa te̱ yoni̍ra̱śvibhyā̍ṃ tvā̱ sara̍svatyai̱ tvendrā̍ya tvā su̱trāmṇe̍
||22.18||prā̱ṇa̱pā me̍ apāna̱pāśca̍kṣu̱ṣpāḥ śro̍tra̱pāśca̍ me | vā̱co me̍ vi̱śvabhe̍ṣajo̱ mana̍so'si vi̱lāya̍kaḥ
||22.19||a̱śvina̍kṛtasya te̱ sara̍svatikṛta̱syendre̍ṇa su̱trāmṇā̍ kṛ̱tasya̍ | upa̍hūta̱ upa̍hūtasya bhakṣayāmi
||22.20||sami̍ddha̱ indra̍ u̱ṣasā̱manī̍ke puro̱rucā̍ pūrva̱kṛdvā̍vṛdhā̱naḥ |
tri̱bhirde̱vaistri̱śatā̱ vajra̍bāhurja̱ghāna̍ vṛ̱traṃ vi duro̍ vavāra
||22.21||narā̱śasa̱ḥ prati̱ śūro̱ mimā̍na̱stanū̱napā̱tprati̍ ya̱jñasya̱ dhāma̍ |
gobhi̍rva̱pāvā̱nmadhu̍nā sama̱ñjan hira̍ṇyaiśca̱ndrī ya̍jati̱ prace̍tāḥ
||22.22||ī̱l̤i̱to devai̱rhari̍vām̐2 abhi̱ṣṭirā̱juhvā̍no ha̱viṣā̱ śardha̍mānaḥ |
pu̱randa̱ro go̍tra̱bhidvajra̍bāhu̱rā yā̍tu ya̱jñamupa̍ no juṣā̱ṇaḥ
||22.23||ju̱ṣā̱ṇo ba̱rhirhari̍vānna̱ indra̍ḥ prā̱cīna̍ sīdatpra̱diśā̍ pṛthi̱vyāḥ |
u̱ru̱prathā̱ḥ pratha̍māna syo̱namā̍di̱tyaira̱ktaṃ vasu̍bhiḥ sa̱joṣā̍ḥ
||22.24||indra̱ṃ dura̍ḥ kava̱ṣyo̱ dhāva̍mānā̱ vṛṣā̍ṇaṃ yantu̱ jana̍yaḥ su̱patnī̍ḥ |
dvāro̍ de̱vīra̱bhito̱ vi śra̍yantā su̱vīrā̍ vī̱raṃ pratha̍mānā̱ maho̍bhiḥ
||22.25||u̱ṣāsā̱naktā̍ bṛha̱tī bṛ̱hanta̱ṃ paya̍svatī su̱dughe̱ śūra̱mindra̍m |
tantu̍ṃ ta̱taṃ peśa̍sā sa̱ṃvaya̍ntī de̱vānā̍ṃ de̱vaṃ ya̍jataḥ suru̱kme
||22.26||dai̍vyā̱ mimā̍nā̱ manu̍ṣaḥ puru̱trā hotā̍rā̱ indra̍ṃ pratha̱mā su̱vācā̍ |
mū̱rdhanya̱jñasya̱ madhu̍nā̱ dadhā̍nā prā̱cīna̱ṃ jyoti̍rha̱viṣā̍ vṛdhātaḥ
||22.27||ti̱sro de̱vīrha̱viṣā̱ vardha̍mānā̱ indra̍ṃ juṣā̱ṇā jana̍yo̱ na patnī̍ḥ |
acchi̍nna̱ṃ tantu̱ṃ paya̍sā̱ sara̍sva̱tīl̤ā̍ de̱vī bhāra̍tī vi̱śvatū̍rtiḥ
||22.28||tvaṣṭā̱ dadha̱cchuṣma̱mindrā̍ya̱ vṛṣṇe'pā̱koci̍ṣṭurya̱śase̍ pu̱rūṇi̍ |
vṛṣā̱ yaja̱nvṛṣa̍ṇa̱ṃ bhūri̍retā mū̱rdhanya̱jñasya̱ sama̍naktu de̱vān
||22.29||vana̱spati̱rava̍sṛṣṭo̱ na pāśai̱stmanyā̍ sama̱ñjañcha̍mi̱tā na de̱vaḥ |
indra̍sya havyairja̱ṭhara̍ṃ pṛṇā̱naḥ svadā̍ti ya̱jñaṃ madhu̍nā ghṛ̱tena̍
||22.30||sto̱kānā̱mindu̱ṃ prati̱ śūra̱ indro̍ vṛṣā̱yamā̍ṇo vṛṣa̱bhastu̍rā̱ṣāṭ |
ghṛ̱ta̱pruṣā̱ mana̍sā̱ moda̍mānā̱ḥ svāhā̍ de̱vā a̱mṛtā̍ mādayantām
||22.31||ā yā̱tvindrova̍sa̱ upa̍ na i̱ha stu̱taḥ sa̍dha̱māda̍stu̱ śūra̍ḥ |
vā̱vṛ̱dhā̱nastavi̍ṣī̱ryasya̍ pū̱rvīrdyaurna kṣa̱trama̱bhibhū̍ti̱ puṣyā̍t
||22.32||ā na̱ indro̍ dū̱rādā na̍ ā̱sāda̍bhiṣṭi̱kṛdava̍se yāsadu̱graḥ |
oji̍ṣṭhebhirnṛ̱pati̱rvajra̍bāhuḥ sa̱ṃge sa̱matsu̍ tu̱rvaṇi̍ḥ pṛta̱nyūn
||22.33||ā na̱ indro̱ hari̍bhiryā̱tvacchā̍rvācī̱no'va̍se̱ rādha̍se ca |
tiṣṭhā̍ti va̱jrī ma̱ghavā̍ vira̱pśīmaṃ ya̱jñamanu̍ no̱ vāja̍sātau
||22.34||trā̱tāra̱mindra̍mavi̱tāra̱mindra̱ have̍have su̱hava̱ śūra̱mindra̍m |
hvayā̍mi śa̱kraṃ pu̍ruhū̱tamindra̍ sva̱sti no̍ ma̱ghavā̍ dhā̱tvindra̍ḥ
||22.35||indra̍ḥ su̱trāmā̱ svavā̱m̐2 avo̍bhiḥ sumṛl̤ī̱ko bha̍vatu vi̱śvave̍dāḥ |
bādha̍tā̱ṃ dveṣo̱ abha̍yaṃ kṛṇotu su̱vīrya̍sya̱ pata̍yaḥ syāma
||22.36||tasya̍ va̱ya su̍ma̱tau ya̱jñiya̱syāpi̍ bha̱dre sau̍mana̱se syā̍ma |
sa su̱trāmā̱ svavā̱m̐2 indro̍ a̱sme ā̱rācci̱d dveṣa̍ḥ sanu̱taryu̍yotu
||22.37||ā ma̱ndrairi̍ndra̱ hari̍bhiryā̱hi ma̱yūra̍romabhiḥ |
mā tvā̱ ke ci̱nni ya̍ma̱nviṃ nā pā̱śinoti̱ dhanve̍va̱ tām̐2 i̍hi
||22.38||e̱vedindra̱ṃ vṛṣa̍ṇa̱ṃ vajra̍bāhu̱ṃ vasi̍ṣṭhāso a̱bhya̍rcantya̱rkaiḥ |
sa na̍ stu̱to vī̱rava̍ddhātu̱ goma̍dyū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱ḥ sadā̍ naḥ
||22.39||sami̍ddho a̱gnira̍śvinā ta̱pto gha̱rmo vi̱rāṭ su̱taḥ |
du̱he dhe̱nuḥ sara̍svatī̱ soma̍ śu̱krami̱hendri̱yam
||22.40||ta̱nū̱pā bhi̱ṣajā̍ su̱te̱'svino̱bhā sara̍svatī | madhvā̱ rajā̍sīndri̱yamindrā̍ya pa̱thibhi̍rvahān
||22.41||indrā̱yendu̱ sara̍svatī̱ narā̱śase̍na na̱gnahu̍m |
adhā̍tāma̱śvinā̱ madhu̍ bheṣa̱jaṃ bhi̱ṣajā̍ su̱te
||22.42||ā̱juhvā̍nā̱ sara̍sva̱tīndrā̍yendri̱yāṇi̍ vī̱rya̍m | il̤ā̍bhira̱śvinā̱ iṣa̱ samūrja̱ sa ra̱yiṃ da̍dhuḥ
||22.43||a̱śvinā̱ namu̍ceḥ su̱ta soma̍ śu̱kraṃ pa̍ri̱srutā̍ | sara̍svatī̱ tamā bha̍radba̱rhiṣendrā̍ya̱ pāta̍ve
||22.44||ka̱va̱ṣyo̍ na̱ vyaca̍svatīra̱śvibhyā̱ṃ na duro̱ diśa̍ḥ |
indro̱ na roda̍sī u̱bhe du̱he kāmā̱ntsara̍svatī
||22.45||u̱ṣāsā̱nakta̍maśvinā̱ divendra̍ sā̱yami̍ndriyaiḥ | sa̱ṃjā̱nā̱ne su̱peśa̍sā̱ sama̍ñjāte̱ sara̍svatyā
||22.46||pā̱taṃ no̍ aśvinā̱ divā̍ pā̱hi nakta̍ sarasvati |
daivyā̍ hotārā bhiṣajā pā̱tāmindra̱ sacā̍ su̱te
||22.47||ti̱srastre̱dhā sara̍svatya̱śvinā̱ bhāra̱tīl̤ā̍ | tī̱vraṃ pa̍ri̱srutā̱ soma̱mindrā̍ya suṣuvu̱rmada̍m
||22.48||a̱śvinā̍ bheṣa̱jaṃ madhu̍ bheṣa̱jaṃ na̱ḥ sara̍svatī | indre̱ tvaṣṭā̱ yaśa̱ḥ śriya̍ rū̱parū̍pamadhuḥ su̱te
||22.49||ṛ̱tu̱thendro̱ vana̱spati̍ḥ śaśamā̱naḥ pa̍ri̱srutā̍ | kī̱lāla̍ma̱śvibhyā̱ṃ madhu̍ du̱he dhe̱nuḥ sara̍svatī
||22.50||gobhi̱rna soma̍maśvinā̱ māsa̍reṇa pari̱srutā̍ | sama̍dhāta̱ sara̍svatyā̱ svāhendre̍ su̱taṃ madhu̍
||22.51||a̱śvinā̍ ha̱viri̍ndri̱yaṃ namu̍cerdhi̱yā sara̍svatī | ā śu̱kramā̍su̱rādvasu̍ ma̱ghamindrā̍ya jabhrire
||22.52||yama̱śvinā̱ sara̍svatī ha̱viṣendra̱mava̍rdhayan | sa bi̍bheda va̱laṃ ma̱ghaṃ namu̍cā āsu̱re sacā̍
||22.53||tamindra̍ṃ pa̱śava̱ḥ sacā̱śvino̱bhā sara̍svatī | dadhā̍nā a̱bhya̍nūṣata ha̱viṣā̍ ya̱jña i̍ndri̱yaiḥ
||22.54||ya indra̍ indri̱yaṃ da̱dhuḥ sa̍vi̱tā varu̍ṇo̱ bhaga̍ḥ | sa su̱trāmā̍ ha̱viṣpa̍ti̱ryaja̍mānāya saścata
||22.55||sa̱vi̱tā varu̍ṇo̱ dadha̱dyaja̍mānāya dā̱śuṣe̍ | āda̍tta̱ namu̍ce̱rvasu̍ su̱trāmā̱ bala̍mindri̱yam
||22.56||varu̍ṇaḥ kṣa̱trami̍ndri̱yaṃ bhage̍na savi̱tā śriya̍m | su̱trāmā̱ yaśa̍sā̱ bala̱ṃ dadhā̍nā ya̱jñamā̍śata
||22.57||a̱śvinā̱ gobhi̍rindri̱yamaśve̍bhirvī̱rya̱ṃ bala̍m | ha̱viṣendra̱ sara̍svatī̱ yaja̍mānamavardhayan
||22.58||tā nāsa̍tyā su̱peśa̍sā̱ hira̍ṇyavartanī̱ narā̍ | sara̍svatī ha̱viṣma̱tīndra̱ karma̍su no'vata
||22.59||tā bhi̱ṣajā̍ su̱karma̍ṇā̱ sā su̱dughā̱ sara̍svatī | sa vṛ̍tra̱hā śa̱takra̍tu̱rindrā̍ya dadhurindri̱yam
||22.60||yu̱va su̱rāma̍maśvinā̱ namu̍cā āsu̱re sacā̍ | vi̱pi̱pā̱nāḥ sara̍sva̱tīndra̱ṃ karma̍svāvata
||22.61||pu̱trami̍va pi̱tarā̍ a̱śvino̱bhendrā̱vathu̱ḥ kāvyai̍rda̱sanā̍bhiḥ |
yatsu̱rāma̱ṃ vyapi̍ba̱ḥ śacī̍bhi̱ḥ sara̍svatī tvā maghavannabhiṣṇak
||22.62||yasmi̱nnaśvā̍sa ṛṣa̱bhāsa̍ u̱kṣaṇo̍ va̱śā me̱ṣā a̍vasṛ̱ṣṭāsa̱ āhu̍tāḥ |
kī̱lā̱la̱pe soma̍pṛṣṭhāya ve̱dhase̍ hṛ̱dā ma̱tiṃ ja̍naye̱ cāru̍ma̱gnaye̍
||22.63||ahā̍vyagne ha̱virā̱sye̍ te sru̱cī̍va ghṛ̱taṃ ca̱mvī̍va̱ soma̍ḥ |
vā̱ja̱sani̍ ra̱yima̱sme su̱vīra̍ṃ praśa̱staṃ dhe̍hi ya̱śasa̍ṃ bṛ̱hanta̍m
||22.64||a̱śvinā̱ teja̍sā̱ cakṣu̍ḥ prā̱ṇena̱ sara̍svatī vī̱rya̍m | vā̱cendro̱ bale̱nendrā̍ya dadhurindri̱yam
||22.65||goma̍dū̱ ṣu ṇā̍sa̱tyāśvā̍vadyātamaśvinā | va̱rtī ru̍drā nṛ̱pāyya̍m
||22.66||na yatparo̱ nānta̍ra āda̱dharṣa̍dvṛṣaṇvasū | du̱ḥśaso̱ martyo̍ ri̱puḥ
||22.67||tā na̱ ā vo̍l̤ahamaśvinā ra̱yiṃ pi̱śaṅga̍ saṃdṛśam | dhiṣṇyā̍ varivo̱vida̍m
||22.68||pā̱va̱kā na̱ḥ sara̍svatī̱ vāje̍bhirvā̱jinī̍vatī | ya̱jñaṃ va̍ṣṭu dhi̱yāva̍suḥ
||22.69||co̱da̱yi̱trī sū̱nṛtā̍nā̱ṃ ceta̍ntī sumatī̱nām | ya̱jñaṃ da̍dhe̱ sara̍svatī
||22.70||ma̱ho arṇa̱ḥ sara̍svatī̱ pra ce̍tayati ke̱tunā̍ | dhiyo̱ viśvā̱ vi rā̍jati
||22.71||indrā yā̍hi citrabhāno su̱tā i̱me tvā̱yava̍ḥ | aṇvī̍bhi̱stanā̍ pū̱tāsa̍ḥ
||22.72||indrā yā̍hi dhi̱yeṣi̱to vipra̍jūtaḥ su̱tāva̍taḥ | upa̱ brahmā̍ṇi vā̱ghata̍ḥ
||22.73||indrā yā̍hi̱ tūtu̍jāna̱ upa̱ brahmā̍ṇi harivaḥ | su̱te da̍dhiṣva na̱ścana̍ḥ
||22.74||a̱śvinā̍ pibatā̱ṃ madhu̱ sara̍svatyā sa̱joṣa̍sā |
indra̍ḥ su̱trāmā̍ vṛtra̱hā ju̱ṣantā̍ so̱myaṃ madhu̍
||22.75||