Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Kāṇva) — Chapter 34 (22 mantras)

Catustriṃśo'dhyāyaḥ

atha catustriṃśo'dhyāyaḥ|

deva̍ savita̱ḥ prasu̍va ya̱jñaṃ prasu̍va ya̱jñapa̍ti̱ṃ bhagā̍ya |

di̱vyo ga̍ndha̱rvaḥ ke̍tu̱pūḥ keta̍ṃ naḥ punātu vā̱caspati̱rvāca̍ṃ naḥ svadatu

||34.1||

tatsa̍vi̱turvare̍ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi | dhiyo̱ yo na̍ḥ praco̱daya̍t

||34.2||

viśvā̍ni deva savitarduri̱tāni̱ parā̍ suva | yadbha̱draṃ tanna̱ ā su̍va

||34.3||

vi̱bha̱ktāra̍ havāmahe̱ vaso̍ści̱trasya̱ rādha̍saḥ | sa̱vi̱tāra̍ṃ nṛ̱cakṣa̍sam

||34.4||

brahma̍ṇe brāhma̱ṇaṃ kṣa̱trāya̍ rāja̱nya̍ṃ ma̱rudbhyo̱ vaiśya̱ṃ tapa̍se śū̱draṃ tama̍se̱ taska̍raṃ nāra̱kāya̍ vīra̱haṇa̍m |

pā̱pmane̍ klī̱bamā̍kra̱yāyā̍ ayo̱gūṃ kāmā̍ya puśca̱lūmati̍kruṣṭāya māga̱dham

||34.5||

nṛ̱ttāya̍ sū̱taṃ gī̱tāya̍ śailū̱ṣaṃ dharmā̍ya sabhāca̱raṃ na̱riṣṭhā̍yai bhīma̱lam |

na̱rmāya̍ re̱bha hasā̍ya̱ kāri̍māna̱ndāya̍ strīṣa̱khaṃ pra̱made̍ kumārīpu̱traṃ me̱dhāyai̍ rathakā̱raṃ dhairyā̍ya̱ takṣā̍ṇam

||34.6||

tapa̍se kaulā̱laṃ mā̱yāyai̍ ka̱rmāra̍ rū̱pāya̍ maṇikā̱ra śu̱bhe va̱pa śa̍ra̱vyā̍yā iṣukā̱ra he̱tyai dha̍nuṣkā̱ram |

karma̍ṇe jyākā̱raṃ di̱ṣṭāya̍ rajjusa̱rjaṃ mṛ̱tyave̍ mṛga̱yumanta̍kāya śva̱nina̍m

||34.7||

na̱dībhya̍ḥ pauñji̱ṣṭhamṛ̱kṣīkā̍bhyo̱ naiṣā̍daṃ puruṣavyā̱ghrāya̍ du̱rmada̍ṃ gandharvāpsa̱robhyo̱ vrātya̍m |

pra̱yugbhya̱ unma̍tta sarpadevaja̱nebhyo'pra̍tipada̱maye̍bhyaḥ kita̱vamī̱ryatā̍yā̱ aki̍tavaṃ piśā̱cebhyo̍

bidalakā̱rīṃ yā̍tu̱dhāne̍bhyaḥ kaṇṭakīkā̱rīm

||34.8||

sa̱ṃdhaye̍ jā̱raṃ ge̱hāyo̍papa̱timārtyai̱ pari̍vitta̱ṃ nirṛ̍tyai parivividā̱namarā̍dhyā edidhiṣuḥ pa̱tiṃ

niṣkṛ̍tyai peśaskā̱rī sa̱ṃjñānā̍ya smarakā̱rīm | pra̱kā̱modyā̍yopa̱sada̱ṃ varṇā̍yānu̱rudha̱ṃ balā̍yopa̱dām

||34.9||

u̱tsā̱debhya̍ḥ ku̱bjaṃ pra̱mude̍ vāma̱naṃ dvā̱rbhyaḥ srā̱ma svapnā̍yā̱ndhamadha̍rmāya badhi̱raṃ pa̱vitrā̍ya bhi̱ṣaja̍m |

pra̱jñānā̍ya nakṣatrada̱rśamā̍śi̱kṣāyai̍ pra̱śnina̍mupaśi̱kṣāyā̍ abhipra̱śnina̍ṃ ma̱ryādā̍yai praśnavivā̱kam

||34.10||

arme̍bhyo hasti̱paṃ ja̱vāyā̍śva̱paṃ puṣṭyai̍ gopā̱laṃ vī̱ryā̍yāvipā̱laṃ teja̍se'japā̱lamirā̍yai kī̱nāśa̍m |

kī̱lālā̍ya surākā̱raṃ bha̱drāya̍ gṛha̱pa śreya̍se vitta̱dhamādhya̍kṣyāyānukṣa̱ttāra̍m

||34.11||

bhāyai̍ dārvā̱hāra̍ṃ pra̱bhāyā̍ agnye̱dhaṃ bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapā̍yābhiṣe̱ktāra̱ṃ varṣi̍ṣṭhāya̱ nākā̍ya parive̱ṣṭāra̍m |

de̱va̱lo̱kāya̍ peśi̱tāra̍ṃ manuṣyalo̱kāya̍ prakari̱tāra̱ sarve̍bhyo lo̱kebhya̍ upase̱ktāra̱mava̍ ṛtyai

ba̱dhāyo̍pamanthi̱tāra̱ṃ medhā̍ya vāsaḥpalpū̱līṃ pra̍kā̱māya̍ rajayi̱trīm

||34.12||

ṛ̱taye̍ ste̱nahṛ̍daya̱ṃ vaira̍hatyāya̱ piśu̍na̱ṃ vivi̍ktyai kṣa̱ttāra̱maupa̍draṣṭryāyānukṣa̱ttāra̱ṃ bālā̍yānuca̱raṃ bhū̱mne pa̍riṣka̱ndam |

pri̱yāya̍ priyavā̱dina̱mari̍ṣṭyā aśvasā̱da sva̱rgāya̍ lo̱kāya̍ bhāgadu̱ghaṃ varṣi̍ṣṭhāya̱ nākā̍ya parive̱ṣṭāra̍m

||34.13||

ma̱nyave̍'yastā̱paṃ krodhā̍ya nisa̱raṃ yogā̍ya yo̱ktāra̱ śokā̍yābhisa̱rtāra̱ṃ kṣemā̍ya vimo̱ktāra̍mutkūlani̱kūlebhya̍stri̱ṣṭhina̍m |

vapu̍ṣe mānaskṛ̱ta śīlā̍yāñjanīkā̱rīṃ nirṛ̍tyai kośakā̱rīṃ ya̱māyā̱sūm

||34.14||

ya̱māya̍ yama̱sūmatha̍rva̱bhyo'va̍tokā saṃvatsa̱rāya̍ paryā̱yiṇī̍ṃ parivatsa̱rāyāvi̍jātāmidāvatsa̱rāyā̱tītva̍rīmidvatsa̱rāyā̍ti̱ṣkadva̍rīm |

va̱tsa̱rāya̱ vija̍rjarā saṃvatsa̱rāya̱ pali̍knīmṛ̱bhubhyo̍'jinasa̱ṃdha sā̱dhyebhya̍ścarma̱mnam

||34.15||

saro̍bhyo dhaiva̱ramu̍pa̱sthāva̍rābhyo̱ dāśa̍ṃ vaiśa̱ntābhyo̍ bai̱ndaṃ na̍ḍva̱lābhya̱ḥ śauṣka̍lam |

pā̱rāya̍ mārgā̱rama̍vā̱rāya̍ ke̱varta̍ṃ tī̱rthebhya̍ ā̱ndaṃ viṣa̍mebhyo mainā̱lam |

sva̱nebhya̱ḥ parṇa̍ka̱ṃ guhā̍bhya̱ḥ kirā̍ta̱ sānu̍bhyo̱ jambha̍ka̱ṃ parva̍tebhyaḥ kiṃpūru̱ṣam

||34.16||

bī̱bha̱tsāyai̍ paulka̱saṃ varṇā̍ya hiraṇyakā̱raṃ tu̱lāyai̍ vāṇi̱jaṃ pa̍ścādo̱ṣāya̍ glā̱vina̱ṃ viśve̍bhyo bhū̱tebhya̍ḥ sidhma̱lam |

bhūtyai̍ jāgara̱ṇamabhū̍tyai svapa̱namārtyai̍ janavā̱dina̱ṃ vyṛ̍ddhyā apaga̱lbha sa̍śa̱rāya̍ pra̱cchida̍m

||34.17||

a̱kṣa̱rā̱jāya̍ kita̱vaṃ kṛ̱tāyā̍dinavada̱rśaṃ tretā̍yai ka̱lpina̍ṃ dvā̱parā̍yādhika̱lpina̍māska̱ndāya̍

sabhāsthā̱ṇuṃ mṛ̱tyave̍ govya̱cchamanta̍kāya goghā̱tam | kṣu̱dhe yo gāṃ vi̍kṛ̱ntanta̱ṃ bhikṣa̍māṇa

upa̱tiṣṭha̍ti duṣkṛ̱tāya̱ cara̍kācāryaṃ pā̱pmane̍ saila̱gam

||34.18||

pra̱ti̱śrutkā̍yā arta̱naṃ ghoṣā̍ya bha̱ṣamantā̍ya bahuvā̱dina̍mana̱ntāya̱ mūka̱ śabdā̍yāl̤ambarāghā̱tam |

maha̍se vīṇāvā̱daṃ krośā̍ya tūṇava̱dhmama̍varaspa̱rāya̍ śaṅkha̱dhmaṃ vanā̍ya vana̱pama̱nyato̍'raṇyāya dāva̱pam

||34.19||

na̱rmāya̍ puśca̱lū hasā̍ya̱ kāri̱ṃ yāda̍se śāba̱lyāṃ grā̍ma̱ṇya̱ṃ gaṇa̍kamabhi̱krośa̍ka̱ṃ tānmaha̍se |

vī̱ṇā̱vā̱daṃ pā̍ṇi̱ghnaṃ tū̍ṇava̱dhmaṃ tānnṛ̱ttāyā̍na̱ndāya̍ tala̱vam

||34.20||

a̱gnaye̱ pīvā̍naṃ pṛthi̱vyai pī̍ṭhasa̱rpiṇa̍ṃ vā̱yave̍ cāṇḍā̱lama̱ntari̍kṣāya vaśana̱rtina̍ṃ di̱ve kha̍la̱ti sūryā̍ya harya̱kṣam |

nakṣa̍trebhyaḥ kirmi̱raṃ ca̱ndrama̍se ki̱lāsa̱mahne̍ śu̱klaṃ pi̍ṅgā̱kṣa rātryai̍ kṛ̱ṣṇaṃ pi̍ṅgā̱kṣam

||34.21||

athai̱tāna̱ṣṭau virū̍pā̱nā la̍bha̱te'ti̍śukla̱ṃ cāti̍kṛṣṇa̱ṃ cāti̍dīrgha̱ṃ cāti̍hrasva̱ṃ ca |

ati̍sthūla̱ṃ cāti̍kṛśa̱ṃ cāti̍kulva̱ṃ cāti̍lomaśa̱ṃ cāśū̍drā̱ abrā̍hmaṇā̱ste prā̍jāpa̱tyāḥ |

mā̱ga̱dhaḥ pu̍śca̱lī ki̍ta̱vaḥ klī̱baḥ ki̍ta̱vo'śū̍drā̱ abrā̍hmaṇā̱ste prā̍jāpa̱tyāḥ

||34.22||