Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Kāṇva) — Chapter 30 (46 mantras)

Triṃśo'dhyāyaḥ

atha triṃśo'dhyāyaḥ |

hotā̍ yakṣatsa̱midhendra̍mi̱l̤aspa̱de nābhā̍ pṛthi̱vyā adhi̍ |

di̱vo varṣma̱ntsami̍dhyata̱ oji̍ṣṭhaścarṣaṇī̱sahā̱ṃ vetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.1||

hotā̍ yakṣa̱ttanū̱napā̍tamū̱tibhi̱rjetā̍ra̱mapa̍rājitam |

indra̍ṃ de̱va sva̱rvida̍ṃ pa̱thibhi̱rmadhu̍mattamai̱rnarā̱śase̍na̱ teja̍sā̱ vetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.2||

hotā̍ yakṣa̱dil̤ā̍bhi̱rindra̍mīl̤i̱tamā̱juhvā̍na̱mama̍rtyam |

de̱vo devai̱ḥ savī̍ryo̱ vajra̍hastaḥ puraṃda̱ro vetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.3||

hotā̱ yakṣa̍dba̱rhiṣīndra̍ṃ niṣadva̱raṃ vṛ̍ṣa̱bhaṃ naryā̍pasam |

vasu̍bhī rudrairā̍di̱tyaiḥ su̱yugbhi̍rba̱rhirāsa̍da̱dvetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.4||

hotā̍ yakṣa̱dojo̱ na vī̱rya̱ saho̱ dvāra̱ indra̍mavardhayan |

su̱prā̱ya̱ṇā a̱sminya̱jñe vi śra̍yantāmṛtā̱vṛdho̱ dvāra̱ indrā̍ya mī̱l̤ahuṣe̱ vyantvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.5||

hotā̍ yakṣadu̱ṣe indra̍sya dhe̱nū su̱dughe̍ mā̱tarā̍ ma̱hī |

sa̱vā̱tarau̱ na teja̍sā va̱tsamindra̍mavardhatāṃ vī̱tāmājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.6||

hotā̍ yakṣa̱ddaivyā̱ hotā̍rā bhi̱ṣajā̱ sakhā̍yā ha̱viṣendra̍ṃ bhiṣajyataḥ |

ka̱vī devau̱ prace̍tasā̱ indrā̍ya dhatta indri̱yaṃ vī̱tāmājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.7||

hotā̍ yakṣatti̱sro de̱vīrna bhe̍ṣa̱jaṃ traya̍stri̱dhāta̍vo̱'pasa̱ il̤ā̱ sara̍svatī̱ bhāra̍tī ma̱hīḥ |

indra̍patnīrha̱viṣma̍tī̱rvyantvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.8||

hotā̍ yakṣa̱ttvaṣṭā̍ra̱mindra̍ṃ de̱vaṃ bhi̱ṣaja̍ su̱yaja̍ṃ ghṛta̱śriya̍m |

pu̱ru̱rūpa̍ su̱reta̍saṃ ma̱ghona̱mindrā̍ya̱ tvaṣṭā̱ dadha̍dindri̱yāṇi̱ vetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.9||

hotā̍ yakṣa̱dvana̱spati̍ śami̱tāra̍ śa̱takra̍tuṃ dhi̱yo jo̱ṣṭāra̍mindri̱yam |

madhvā̍ sama̱ñjanpa̱thibhi̍ḥ su̱gebhi̱ḥ svadā̍ti ya̱jñaṃ madhu̍nā ghṛ̱tena̱ vetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.10||

hotā̍ yakṣa̱dindra̱ svāhājya̍sya̱ svāhā̱ meda̍sa̱ḥ svāhā̍ sto̱kānā̱ svāhā̱ svāhā̍kṛtīnā̱ svāhā̍ ha̱vyasū̍ktīnām |

svāhā̍ de̱vā ā̍jya̱pā ju̍ṣā̱ṇā indra̱ ājya̍sya̱ vyantu̱ hota̱ryaja̍

||30.11||

de̱vaṃ ba̱rhirindra̍ sude̱vaṃ de̱vairvī̱rava̍tstī̱rṇaṃ vedyā̍mavardhayat |

vasto̍rvṛ̱taṃ prāktorbhṛ̱ta rā̱yā ba̱rhiṣma̱to'tya̍gādvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.12||

de̱vīrdvāra̱ indra̍ saṃghā̱te vī̱ḍvīryāma̍nnavardhayan | ā va̱tsena̱ taru̍ṇena kumā̱reṇa̍ ca mīva̱tāpārvā̍ṇa

re̱ṇuka̍kāṭaṃ nudantām̐ vasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vyantu̱ yaja̍

||30.13||

de̱vī u̱ṣāsā̱naktendra̍ṃ ya̱jñe pra̍ya̱tya̍hvetām |

daivī̱rviśa̱ḥ prāyā̍siṣṭā̱ suprī̍te̱ sudhi̍te vasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vītā̱ṃ yaja̍

||30.14||

de̱vī joṣṭrī̱ vasu̍dhitī de̱vamindra̍mavardhatām | ayā̍vya̱nyāghā dveṣā̱syānyā va̍kṣa̱dvasu̱ vāryā̍ṇi̱

yaja̍mānāya śikṣi̱te va̍su̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vītā̱ṃ yaja̍

||30.15||

de̱vī ū̱rjāhu̍tī̱ dughe̱ paya̱sendra̍mavardhatām |

iṣa̱mūrja̍ma̱nyā va̍kṣa̱tsagdhi̱ sapī̍tima̱nyā nave̍na̱ pūrva̱ṃ daya̍māne purā̱ṇena̱ nava̱madhā̍tā̱mūrja̍mū̱rjāhu̍tī

ū̱rjaya̍māne̱ vasu̱ vāryā̍ṇi̱ yaja̍mānāya śikṣi̱te va̍su̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vītā̱ṃ yaja̍

||30.16||

de̱vā de̍vyā̱ hotā̍rā de̱vamindra̍mavardhatām |

ha̱tāgha̍śasā̱ ābhā̍rṣṭā̱ṃ vasu̱ vāryā̍ṇi̱ yaja̍mānāya śikṣi̱tau va̍su̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vītā̱ṃ yaja̍

||30.17||

de̱vīsti̱srasti̱sro de̱vīḥ pati̱mindra̍mavardhayan |

aspṛ̍kṣa̱dbhāra̍tī̱ diva̍ rudrairya̱jña sara̍sva̱tīl̤ā̱ vasu̍matī

gṛ̱hānva̍su̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vyantu̱ yaja̍

||30.18||

de̱va indro̱ narā̱śasa̍strivarū̱thastri̍bandhu̱ro de̱vamindra̍mavardhayat |

śa̱tena̍ śitipṛ̱ṣṭhānā̱māhi̍taḥ sa̱hasre̍ṇa̱ pra va̍rtate mi̱trāvaru̱ṇeda̍sya ho̱tramarha̍to̱ bṛha̱spati̍

sto̱trama̱śvinādhva̍ryavaṃ vasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.19||

de̱vo devai̱rvana̱spati̱rhira̍ṇyaparṇo̱ madhu̍śākhaḥ supippa̱lo de̱vamindra̍mavardhayat |

diva̱magre̍ṇāspṛkṣa̱dāntari̍kṣaṃ pṛthi̱vīma̍dṛhīdvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.20||

de̱vaṃ ba̱rhirvāri̍tīnāṃ de̱vamindra̍mavardhayat |

svā̱sa̱sthamindre̱ṇāsa̍nnama̱nyā ba̱rhīṣya̱bhya̍bhūdvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.21||

de̱vo a̱gniḥ svi̍ṣṭa̱kṛdde̱vamindra̍mavardhayat |

svi̍ṣṭaṃ ku̱rvan tsvi̍ṣṭa̱kṛtsvi̍ṣṭama̱dya ka̍rotu no vasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.22||

a̱gnima̱dya hotā̍ramavṛṇītā̱yaṃ yaja̍māna̱ḥ paca̱npaktī̱ḥ paca̍npuro̱l̤āśa̍ṃ ba̱dhnannindrā̍ya̱ cchāga̍m |

sū̱pa̱sthā a̱dya de̱vo vana̱spati̍rabhava̱dindrā̍ya̱ cchāge̍na |

agha̱ttaṃ me̍da̱staḥ prati̍ paca̱tāgra̍bhī̱davī̍vṛdhatpuro̱l̤āśe̍na |tvāma̱dya ṛ̍ṣe

||30.23||

hotā̍ yakṣatsamidhā̱naṃ ma̱hadyaśa̱ḥ susa̍middha̱ṃ vare̍ṇyama̱gnimindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

gā̱ya̱trīṃ chanda̍ indri̱yaṃ tryavi̱ṃ gāṃ vayo̱ dadha̱dvetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.24||

hotā̍ yakṣa̱ttanū̱napā̍tamu̱dbhida̱ṃ yaṃ garbha̱madi̍tirda̱dhe śuci̱mindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

u̱ṣṇiha̱ṃ chanda̍ indri̱yaṃ di̍tya̱vāha̱ṃ gāṃ vayo̱ dadha̱dvetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.25||

hotā̍ yakṣadī̱l̤enya̍mīl̤i̱taṃ vṛ̍tra̱hanta̍ma̱mil̤ā̍bhi̱rīḍya̱ saha̱ḥ soma̱mindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

a̱nu̱ṣṭubha̱ṃ chanda̍ indri̱yaṃ pañcā̍vi̱ṃ gāṃ vayo̱ dadha̱dvetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.26||

hotā̍ yakṣatsuba̱rhiṣa̍ṃ pūṣa̱ṇvanta̱mama̍rtya̱ sīda̍ntaṃ ba̱rhiṣi̍ pri̱ye̱'mṛtendra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

bṛ̱ha̱tīṃ chanda̍ indri̱yaṃ tri̍va̱tsaṃ gāṃ va̍yo̱ dadha̱dvetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.27||

hotā̍ yakṣa̱dvyaca̍svatīḥ suprāya̱ṇā ṛ̍tā̱vṛdho̱ dvāro̍ de̱vīrhi̍ra̱ṇyayī̍rbra̱hmāṇa̱mindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

pa̱ṅktiṃ chanda̍ i̱hendri̱yaṃ tu̍rya̱vāha̱ṃ gāṃ vayo̱ dadha̱dvyantvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.28||

hotā̍ yakṣatsu̱peśa̍sā suśi̱lpe bṛ̍ha̱tī u̱bhe nakto̱ṣāsā̱ na da̍rśa̱te viśva̱mindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

tri̱ṣṭubha̱ṃ chanda̍ i̱hendri̱yaṃ pa̍ṣṭha̱vāha̱ṃ gāṃ vayo̱ dadha̍dvī̱tāmājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.29||

hotā̍ yakṣa̱tprace̍tasā de̱vānā̍mutta̱maṃ yaśo̱ hotā̍rā̱ daivyā̍ ka̱vī sa̱yujendra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

jaga̍tī̱ṃ chanda̍ indri̱yama̍na̱ḍvāha̱ṃ gāṃ vayo̱ dadha̍dvī̱tāmājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.30||

hotā̍ yakṣa̱tpeśa̍svatīsti̱sro de̱vīrhi̍ra̱ṇyayī̱rbhāra̍tīrbṛha̱tīrma̱hīḥ pati̱mindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

vi̱rāja̱ṃ chanda̍ i̱hendri̱yaṃ dhe̱nuṃ gāṃ na vayo̱ dadha̱dvyantvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.31||

hotā̍ yakṣatsu̱reta̍sa̱ṃ tvaṣṭā̍raṃ puṣṭi̱vardha̍na rū̱pāṇi̱ bibhra̍ta̱ṃ pṛtha̱k puṣṭi̱mindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

dvi̱pada̱ṃ chanda̍ indri̱yamu̱kṣāṇa̱ṃ gāṃ na vayo̱ dadha̱dvetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.32||

hotā̍ yakṣa̱dvana̱spati̍ śami̱tāra̍ śa̱takra̍tu̱

hira̍ṇyaparṇamu̱kthina̍ raśa̱nāṃ bibhra̍taṃ va̱śiṃ bhaga̱mindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

ka̱kubha̱ṃ chanda̍ i̱hendri̱yaṃ va̱śāṃ ve̱hata̱ṃ gāṃ vayo̱ dadha̱dvetvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.33||

hotā̍ yakṣa̱tsvāhā̍kṛtīra̱gniṃ gṛ̱hapa̍ti̱ṃ pṛtha̱gvaru̍ṇaṃ bheṣa̱jaṃ ka̱viṃ kṣa̱tramindra̍ṃ vayo̱dhasa̍m |

ati̍cchandasa̱ṃ chanda̍ indri̱yaṃ bṛ̱hadṛ̍ṣa̱bhaṃ gāṃ vayo̱ dadha̱dvyantvājya̍sya̱ hota̱ryaja̍

||30.34||

de̱vaṃ ba̱rhirva̍yo̱dhasa̍ṃ de̱vamindra̍mavardhayat |

gā̱ya̱tryā chanda̍sendri̱yaṃ cakṣu̱rindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.35||

de̱vīrdvāro̍ vayo̱dhasa̱ śuci̱mindra̍mavardhayan |

u̱ṣṇihā̱ chanda̍sendri̱yaṃ prā̱ṇamindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vyantu̱ yaja̍

||30.36||

de̱vī u̱ṣāsā̱naktā̍ de̱vamindra̍ṃ vayo̱dhasa̍ṃ de̱vī de̱vama̍vardhatām |

a̱nu̱ṣṭubhā̱ chanda̍sendri̱yaṃ bala̱mindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vītā̱ṃ yaja̍

||30.37||

de̱vī joṣṭrī̱ vasu̍dhitī de̱vamindra̍ṃ vayo̱dhasa̍ṃ de̱vī de̱vama̍vardhatām |

bṛ̱ha̱tyā chanda̍sendri̱ya śrotra̱mindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vītā̱ṃ yaja̍

||30.38||

de̱vī ū̱rjāhu̍tī̱ dughe̍ su̱dughe̱ paya̱sendra̍ṃ vayo̱dhasa̍ṃ de̱vī de̱vama̍vardhatām |

pa̱ṅktyā chanda̍sendri̱ya śu̱kramindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vītā̱ṃ yaja̍

||30.39||

de̱vā daivyā̱ hotā̍rā de̱vamindra̍ṃ vayo̱dhasa̍ṃ de̱vau de̱vama̍vardhatām |

tri̱ṣṭubhā̱ chanda̍sendri̱yaṃ tviṣi̱mindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vītā̱ṃ yaja̍

||30.40||

de̱vīsti̱srasti̱sro de̱vīrva̍yo̱dhasa̱ṃ pati̱mindra̍mavardhayan |

jaga̍tyā̱ chanda̍sendri̱ya śūṣa̱mindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vyantu̱ yaja̍

||30.41||

de̱vo narā̱śaso̍ de̱vamindra̍ṃ vayo̱dhasa̍ṃ de̱vo de̱vama̍vardhayat |

vi̱rājā̱ chanda̍sendri̱ya ru̱pamindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.42||

de̱vo vana̱spati̍rde̱vamindra̍ṃ vayo̱dhasa̍ṃ de̱vo de̱vama̍vardhayat |

dvi̱padā̱ chanda̍sendri̱yaṃ bhaga̱mindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.43||

de̱vaṃ ba̱rhirvāri̍tīnāṃ de̱vamindra̍ṃ vayo̱dhasa̍ṃ de̱vaṃ de̱vama̍vardhayat |

ka̱kubhā̱ chanda̍sendri̱yaṃ yaśa̱ indre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.44||

de̱vo a̱gniḥ svi̍ṣṭa̱kṛdde̱vamindra̍ṃ vayo̱dhasa̍ṃ de̱vo de̱vama̍vardhayat |

ati̍cchandasā̱ chanda̍sendri̱yaṃ kṣa̱tramindre̱ vayo̱ dadha̍dvasu̱vane̍ vasu̱dheya̍sya vetu̱ yaja̍

||30.45||

a̱gnima̱dya hotā̍ramavṛṇītā̱yaṃ yaja̍māna̱ḥ paca̱npaktī̱ḥ paca̍npuro̱l̤āśa̍ṃ ba̱dhnannindrā̍ya vayo̱dhase̱ chāga̍m |

sū̱pa̱sthā a̱dya de̱vo vana̱spati̍rabhava̱dindrā̍ya vayo̱dhase̱ chāge̍na |

agha̱ttaṃ me̍da̱staḥ prati̍paca̱tāgra̍bhī̱davī̍vṛdhatpuro̱l̤āśe̍na | tvāma̱dya ṛ̍ṣe

||30.46||