Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Kāṇva) — Chapter 29 (50 mantras)

Navaviṃśo'dhyāyaḥ

athaikonatriṃśo'dhyāyaḥ|

samā̍stvāgna ṛ̱tavo̍ vardhayantu saṃvatsa̱rā ṛṣa̍yo̱ yāni̍ sa̱tyā |

saṃ di̱vyena̍ dīdihi roca̱nena̱ viśvā̱ ā bhā̍hi pra̱diśa̱ścata̍sraḥ

||29.1||

saṃ ce̱dhyasvā̍gne̱ pra ca̍ bodhayaina̱mucca̍ tiṣṭha maha̱te sau̍bhagāya |

mā ca̍ riṣadupasa̱ttā te̍ agne bra̱hmāṇa̍ste ya̱śasa̍ḥ santu̱ mānye

||29.2||

tvāma̍gne vṛṇate brāhma̱ṇā i̱me śi̱vo a̍gne sa̱ṃvara̍ṇe bhavā naḥ |

sa̱pa̱tna̱hā no̍ abhimāti̱jicca̱ sve gaye̍ jāgṛ̱hyapra̍yucchan

||29.3||

i̱haivāgne̱ adhi̍ dhārayā ra̱yiṃ mā tvā̱ ni kra̍npūrva̱cito̍ nikā̱riṇa̍ḥ |

kṣa̱trama̍gne su̱yama̍mastu̱ tubhya̍mupasa̱ttā va̍rdhatāṃ te̱ ani̍ṣṭṛtaḥ

||29.4||

kṣa̱treṇā̍gne̱ svāyu̱ḥ sṛ ra̍bhasva mi̱treṇā̍gne mitra̱dheye̍ yatasva |

sa̱jā̱tānā̍ṃ madhyama̱sthā e̍dhi̱ rājñā̍magne viha̱vyo̍ dīdihī̱ha

||29.5||

ati̱ niho̱ ati̱ sridho'tyaci̍tti̱matyarā̍timagne |

viśvā̱ hya̍gne duri̱tā saha̱svāthā̱smabhyṛ̍ sa̱havī̍rṛ ra̱yiṃ dā̍ḥ

||29.6||

a̱nā̱dhṛ̱ṣyo jā̱tave̍dā̱ ani̍ṣṭṛto vi̱rāl̤a̍gne kṣatra̱bhṛddī̍dihī̱ha |

viśvā̱ āśā̍ḥ pramu̱ñcanmānu̍ṣīrbhi̱yaḥ śi̱vābhi̍ra̱dya pari̍ pāhi no vṛ̱dhe

||29.7||

bṛha̍spate savitarbo̱dhayai̍nṛ̱ sṛśi̍taṃ citsaṃta̱rṛ sṛ śi̍śādhi |

va̱rdhayai̍naṃ maha̱te sau̍bhagāya̱ viśva̍ ena̱manu̍ madantu de̱vāḥ

||29.8||

a̱mu̱tra̱bhūyā̱dadha̱ yadya̱masya̱ bṛha̍spate a̱bhiśa̍ste̱ramu̍ñcaḥ |

pratyau̍hatāma̱śvinā̍ mṛ̱tyuma̍smādde̱vānā̍magne bhi̱ṣajā̱ śacī̍bhiḥ

||29.9||

udva̱yaṃ tama̍sa̱spari̱ sva̱ḥ paśya̍nta̱ utta̍ram |

de̱vaṃ de̍va̱trā sūrya̱maga̍nma̱ jyoti̍rutta̱mam

||29.10||

ū̱rdhvā a̍sya sa̱midho̍ bhavantyū̱rdhvā śu̱krā śo̱cṛṣya̱gneḥ | dyu̱matta̍mā su̱pratī̍kasya sū̱noḥ

||29.11||

tanū̱napā̱dasu̍ro vi̱śvave̍dā de̱vo de̱veṣu̍ de̱vaḥ | pa̱tho a̍naktu̱ madhvā̍ ghṛ̱tena̍

||29.12||

madhvā̍ ya̱jñaṃ na̍kṣase prīṇā̱no narā̱śṛso̍ agne | su̱kṛdde̱vaḥ sa̍vi̱tā vi̱śvavā̍raḥ

||29.13||

acchā̱yame̍ti̱ śava̍sā ghṛ̱tene̍l̤ā̱no vahni̱rnama̍sā | a̱gnṛ sruco̍ adhva̱reṣu̍ pra̱yatsu̍

||29.14||

sa ya̍kṣadasya mahi̱māna̍ma̱gneḥ sa ī̍ṃ ma̱ndrā su̍pra̱yasa̍ḥ | vasu̱śceti̍ṣṭho vasu̱dhāta̍maśca

||29.15||

dvāro̍ de̱vīranva̍sya̱ viśve̍ vra̱tā da̍dante a̱gneḥ | u̱ru̱vyaca̍so̱ dhāmnā̱ patya̍mānāḥ

||29.16||

te a̍sya̱ yoṣa̍ṇe di̱vye na yonā̍ u̱ṣāsā̱naktā̍ | i̱maṃ ya̱jñamava̍tāmadhva̱raṃ na̍ḥ

||29.17||

daivyā̍ hotārā ū̱rdhvama̍dhva̱raṃ no̱'gnerji̱hvāma̱bhi gṛ̍ṇītam | kṛ̱ṇu̱taṃ na̱ḥ svi̍ṣṭim

||29.18||

ti̱sro de̱vīrba̱rhiredṛ sa̍da̱ntvil̤ā̱ sara̍svatī̱ bhāra̍tī | ma̱hī gṛ̍ṇā̱nā

||29.19||

tanna̍stu̱rīpa̱madbhu̍taṃ puru̱kṣu tvaṣṭā̍ su̱vīra̍m | rā̱yaspoṣa̱ṃ vi ṣya̍tu̱ nābhi̍ma̱sme

||29.20||

vana̍spa̱te'va̍ sṛjā̱ rarā̍ṇa̱stmanā̍ de̱veṣu̍ | a̱gnirha̱vyṛ śa̍mi̱tā sū̍dayāti

||29.21||

agne̱ svāhā̍ kṛṇuhi jātaveda̱ indrā̍ya ha̱vyam |

viśve̍ de̱vā ha̱viri̱daṃ ju̍ṣantām

||29.22||

pīvo̍ annā rayi̱vṛdha̍ḥ sume̱dhāḥ śve̱taḥ si̍ṣakti ni̱yutā̍mabhi̱śrīḥ |

te vā̱yave̱ sama̍naso̱ vi ta̍sthu̱rviśvennara̍ḥ svapa̱tyāni̍ cakruḥ

||29.23||

rā̱ye nu yaṃ ja̱jñatū̱ roda̍sī̱me rā̱ye de̱vī dhi̱ṣaṇā̍ dhāti de̱vam |

adha̍ vā̱yuṃ ni̱yuta̍ḥ saścata̱ svā u̱ta śve̱taṃ vasu̍dhitiṃ nire̱ke

||29.24||

vā̱yura̍gre̱gā ya̍jña̱prīḥ sā̱kaṃ ga̱nmana̍sā ya̱jñam |

śi̱vo ni̱yudbhi̍ḥ śi̱vābhi̍ḥ

||29.25||

pra yābhi̱ryāsi̍ dā̱śvṛsa̱macchā̍ ni̱yudbhi̍rvāya i̱ṣṭaye̍ duro̱ṇe |

ni no̍ ra̱yṛ su̱bhoja̍saṃ yuvasva̱ ni vī̱raṃ gavya̱maśvya̍ṃ ca̱ rādha̍ḥ

||29.26||

vāyo̱ ye te̍ saha̱sriṇo̱ rathā̍sa̱stebhi̱rā ga̍hi | ni̱yutvā̱ntsoma̍pītaye

||29.27||

eka̍yā ca da̱śabhi̍śca svabhūte̱ dvābhyā̍mi̱ṣṭaye̍ vṛśa̱tī ca̍ |

ti̱sṛbhi̍śca̱ vaha̍se trṛ̱śatā̍ ca ni̱yudbhi̍rvāya i̱ha tā vi mu̍ñca

||29.28||

ni̱yutvā̍nvāya̱ ā ga̍hya̱yṛ śu̱kro a̍yāmi te | gantā̍si sunva̱to gṛ̱ham

||29.29||

vāyo̍ śu̱kro a̍yāmi te̱ madhvo̱ agra̱ṃ divi̍ṣṭiṣu |

ā yā̍hi̱ soma̍pītaye spā̱rho de̍va ni̱yutva̍tā

||29.30||

ā no̍ ni̱yudbhi̍ḥ śa̱tinī̍bhiradhva̱rṛ sa̍ha̱sriṇī̍bhi̱rupa̍ yāhi ya̱jñam |

vāyo̍ a̱smintsava̍ne mādayasva yū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱ḥ sadā̍ naḥ

||29.31||

tava̍ vāya ṛtaspate̱ tvaṣṭu̍rjāmātaradbhuta | avṛ̱syā vṛ̍ṇīmahe

||29.32||

hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbha itye̱ṣaḥ | yena̱ dyauru̱grā pṛ̍thi̱vī ca̍ dṛ̱l̤ahā yena̱ sva̍ stabhi̱taṃ yena̱ nāka̍ḥ |

yo a̱ntari̍kṣe̱ raja̍so vi̱mānaḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema

||29.33||

yaṃ kranda̍sī̱ ava̍sā tastabhā̱ne a̱bhyaikṣe̍tā̱ṃ mana̍sā̱ reja̍māne |

yatrādhi̱ sūra̱ udi̍to vi̱bhāti̱ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema

||29.34||

āpo̍ ha̱ yadbṛ̍ha̱tīrviśva̱māya̱ngarbha̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīra̱gnim |

tato̍ de̱vānṛ̱ sama̍varta̱tāsu̱reka̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema

||29.35||

yaści̱dāpo̍ mahi̱nā pa̱ryapa̍śya̱ddakṣa̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīrya̱jñam |

yo de̱veṣvadhi̍ de̱va eka̱ āsī̱tkasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema |

mā no̍ hṛsījjani̱tā yaḥ pṛ̍thi̱vyā yo vā̱ divṛ̍ sa̱tyadha̍rmā ja̱jāna̍ |

yaścā̱paśca̱ndrā bṛ̍ha̱tīrja̱jāna̱ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema|

prajā̍pate̱ na tvade̱tānya̱nyo viśvā̍ jā̱tāni̱ pari̱ tā ba̍bhūva |

yatkā̍māste juhu̱mastanno̍ astu va̱yṛ syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām

||29.36||

agna̱ āyṛ̍ṣi pavasa̱ ā su̱vorja̱miṣa̍ṃ ca naḥ| ā̱re bā̍dhasva du̱cchunā̍m

||29.37||

agne̱ pava̍sva̱ svapā̍ a̱sme varca̍ḥ su̱vīrya̍m | dadha̍dra̱yiṃ mayi̱ poṣam

||29.38||

a̱gnirṛṣi̱ḥ pava̍māna̱ḥ pāñca̍janyaḥ pu̱rohi̍taḥ | tamī̍mahe mahāga̱yam

||29.39||

a̱bhi tvā̍ śūra nonu̱mo'du̍gdhā iva dhe̱nava̍ḥ| īśā̍nama̱sya jaga̍taḥ sva̱rdṛśa̱mīśā̍namindra ta̱sthuṣa̍ḥ

||29.40||

na tvāvā̍m̐2 a̱nyo di̱vyo na pārthi̍vo̱ na jā̱to na ja̍niṣyate |

a̱śvā̱yanto̍ maghavannindra vā̱jino̍ ga̱vyanta̍stvā havāmahe

||29.41||

tvāmiddhi havā̍mahe sā̱tau vāja̍sya kā̱rava̍ḥ |

tvāṃ vṛ̱treṣvi̍ndra̱ satpa̍ti̱ṃ nara̱stvāṃ kāṣṭhā̱svarva̍taḥ

||29.42||

sa tvaṃ na̍ścitra vajrahasta dhṛṣṇu̱yā ma̱haḥ sta̍vā̱no a̍drivaḥ |

gāmaśvṛ̍ ra̱thya̍mindra̱ saṃ ki̍ra sa̱trā vāja̱ṃ na ji̱gyuṣe̍

||29.43||

kayā̍ naści̱tra ā bhu̍vadū̱tī sa̱dāvṛ̍dha̱ḥ sakhā̍ | kayā̱ śaci̍ṣṭhayā vṛ̱tā

||29.44||

kastvā̍ sa̱tyo madā̍nā̱ṃ mṛhi̍ṣṭho matsa̱dandha̍saḥ | dṛ̱l̤ahā ci̍dā̱ruje̱ vasu̍

||29.45||

a̱bhī ṣu ṇa̱ḥ sakhī̍nāmavi̱tā ja̍ritṝ̱ṇām | śa̱taṃ bha̍vāsyū̱taye̍

||29.46||

ya̱jñāya̍jñā vo a̱gnaye̍ gi̱rāgi̍rā ca̱ dakṣa̍se |

prapra̍ va̱yama̱mṛta̍ṃ jā̱tave̍dasaṃ pri̱yaṃ mi̱traṃ na śṛ̍siṣam

||29.47||

ū̱rjo napā̍tṛ̱ sa hi̱nāyama̍sma̱yurdāśe̍ma ha̱vyadā̍taye |

bhuva̱dvāje̍ṣvavi̱tā bhuva̍dvṛ̱dha u̱ta trā̱tā ta̱nūnā̍m

||29.48||

sa̱ṃva̱tsa̱ro̍'si parivatsa̱ro̍'sīdāvatsa̱ro̍'sīdvatsa̱ro̍'si vatsa̱ro̍'si |

u̱ṣasa̍ste kalpantāmahorā̱trāste̍ kalpantāmardhamā̱sāste̍ kalpantā̱ṃ māsā̍ste kalpantāmṛ̱tava̍ste

kalpantṛ saṃvatsa̱raste̍ kalpatām

||29.49||

pretyā̱ etyai̱ saṃ cāñca̱ pra ca̍ sāraya |

su̱pa̱rṇa̱cida̍si̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vaḥ sī̍da

||29.50||