atha caturdaśo'dhyāyaḥ
mayi̍ gṛhṇā̱myagre̍ a̱gni rā̱yaspoṣā̍ya suprajā̱stvāya̍ su̱vīryā̍ya | māmu̍ de̱vatā̍ḥ sacantām
||14.1||मयि॑ गृह्णा॒म्यग्रे॑ अ॒ग्नि रा॒यस्पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॑य । मामु॑ दे॒वताः॑ सचन्ताम्
a̱pāṃ pṛ̱ṣṭhama̍si̱ yoni̍ra̱gneḥ sa̍mu̱drama̱bhita̱ḥ pinva̍mānam |
vardha̍māno ma̱hām̐3 ā ca̱ puṣka̍re di̱vo mātra̍yā vari̱mṇā pra̍thasva
||14.2||अ॒पां पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्नेः स॑मु॒द्रम॒भितः॒ पिन्व॑मानम् ।
वर्ध॑मानो म॒हाँ३ आ च॒ पुष्क॑रे दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थस्व
brahma̍ jajñā̱naṃ pra̍tha̱maṃ pu̱rastā̱dvi sī̍ma̱taḥ su̱ruco̍ ve̱na ā̍vaḥ |
sa bu̱dhnyā̍ upa̱mā a̍sya vi̱ṣṭhāḥ sa̱taśca̱ yoni̱masa̍taśca̱ viva̍ḥ
||14.3||ब्रह्म॑ जज्ञा॒नं प्र॑थ॒मं पु॒रस्ता॒द्वि सी॑म॒तः सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः ।
स बु॒ध्न्या॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठाः स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑
hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaḥ sama̍varta̱tāgre̍ bhū̱tasya̍ jā̱taḥ pati̱reka̍ āsīt |
sa dā̍dhāra pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāṃ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||14.4||हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् ।
स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
dra̱psaśca̍skanda pṛthi̱vīmanu̱ dyāmi̱maṃ ca̱ yoni̱manu̱ yaśca̱ pūrva̍ḥ |
sa̱mā̱naṃ yoni̱manu̍ sa̱ñcara̍ntaṃ dra̱psaṃ ju̍ho̱myanu̍ sa̱pta hotrā̍ḥ
||14.5||द्र॒प्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒ द्यामि॒मं च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ ।
स॒मा॒नं योनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्तं द्र॒प्सं जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्राः॑
namo̍'stu sa̱rpebhyo̱ ye ke ca̍ pṛthi̱vīmanu̍ | ye a̱ntari̍kṣe̱ ye di̱vi tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱ nama̍ḥ
||14.6||नमो॑ऽस्तु स॒र्पेभ्यो॒ ये के च॑ पृथि॒वीमनु॑ । ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑
yā iṣa̍vo yātu̱dhānā̍nā̱ṃ ye vā̱ vana̱spatī̱ranu̍ | ye vā̍va̱ṭeṣu̱ śera̍te̱ tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱ nama̍ḥ
||14.7||या इष॑वो यातु॒धाना॑नां॒ ये वा॒ वन॒स्पती॒रनु॑ । ये वा॑व॒टेषु॒ शेर॑ते॒ तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑
ye vā̱mī ro̍ca̱ne di̱vo ye vā̱ sūrya̍sya ra̱śmiṣu̍ | yeṣā̍ma̱psu sada̍skṛ̱taṃ tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱ nama̍ḥ
||14.8||ये वा॒मी रो॑च॒ने दि॒वो ये वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑ । येषा॑म॒प्सु सद॑स्कृ॒तं तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑
kṛ̱ṇu̱ṣva pāja̱ḥ prasi̍ti̱ṃ na pṛ̱thvīṃ yā̱hi rāje̱vāma̍vā̱m̐3 ibhe̍na |
tṛ̱ṣvīmanu̱ prasi̍tiṃ drūṇā̱no'stā̍si̱ vidhya̍ ra̱kṣasa̱stapi̍ṣṭhaiḥ
||14.9||कृ॒णु॒ष्व पाजः॒ प्रसि॑तिं॒ न पृ॒थ्वीं या॒हि राजे॒वाम॑वाँ॒३ इभे॑न ।
तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं द्रूणा॒नोऽस्ता॑सि॒ विध्य॑ र॒क्षस॒स्तपि॑ष्ठैः
tava̍ bhra̱māsa̍ āśu̱yā pa̍ta̱ntyanu̍ spṛśa dhṛṣa̱tā śośu̍cānaḥ |
tapū̍ṣyagne ju̱hvā̍ pata̱ṅgānasa̍dito̱ visṛ̍ja̱ viṣva̍gu̱lkāḥ
||14.10||तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑त॒न्त्यनु॑ स्पृश धृष॒ता शोशु॑चानः ।
तपू॑ष्यग्ने जु॒ह्वा॑ पत॒ङ्गानस॑दितो॒ विसृ॑ज॒ विष्व॑गु॒ल्काः
prati̱ spaśo̱ visṛ̍ja̱ tūrṇi̍tamo̱ bhavā̍ pā̱yurvi̱śo a̱syā ada̍bdhaḥ |
yo no̍ dū̱re a̱ghaśa̍so̱ yo antyagne̱ mā ki̍ṣṭe̱ vyathi̱rāda̍dharṣīt
||14.11||प्रति॒ स्पशो॒ विसृ॑ज॒ तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शो अ॒स्या अद॑ब्धः ।
यो नो॑ दू॒रे अ॒घश॑सो॒ यो अन्त्यग्ने॒ मा कि॑ष्टे॒ व्यथि॒राद॑धर्षीत्
uda̍gne tiṣṭha̱ pratyāta̍nuṣva̱ nya̱mitrā̍m̐3 oṣatāttigmahete |
yo no̱ arā̍ti samidhāna ca̱kre nī̱cā taṃ dha̍kṣyata̱saṃ na śuṣka̍m
||14.12||उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्यात॑नुष्व॒ न्य॒मित्राँ॑३ ओषतात्तिग्महेते ।
यो नो॒ अरा॑ति समिधान च॒क्रे नी॒चा तं ध॑क्ष्यत॒सं न शुष्क॑म्
ū̱rdhvo bha̍va̱ prati̍ vi̱dhyādhya̱smadā̱viṣkṛ̍ṇuṣva̱ daivyā̍nyagne |
ava̍ sthi̱rā ta̍nuhi yātu̱jūnā̍ṃ jā̱mimajā̍mi̱ṃ pramṛ̍ṇīhi̱ śatrū̍n
||14.13||ऊ॒र्ध्वो भ॑व॒ प्रति॑ वि॒ध्याध्य॒स्मदा॒विष्कृ॑णुष्व॒ दैव्या॑न्यग्ने ।
अव॑ स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒जूनां॑ जा॒मिमजा॑मिं॒ प्रमृ॑णीहि॒ शत्रू॑न्
a̱gneṣṭvā̱ teja̍sā sādayāmi |a̱gnirmū̱rdhā di̱vaḥ ka̱kutpati̍ḥ pṛthi̱vyā a̱yam |
a̱pā retā̍si jinvati | indra̍sya̱ tvauja̍sā sādayāmi
||14.14||अ॒ग्नेष्ट्वा॒ तेज॑सा सादयामि ।अ॒ग्निर्मू॒र्धा दि॒वः क॒कुत्पतिः॑ पृथि॒व्या अ॒यम् ।
अ॒पा रेता॑सि जिन्वति । इन्द्र॑स्य॒ त्वौज॑सा सादयामि
bhuvo̍ ya̱jñasya̱ raja̍saśca ne̱tā yatrā̍ ni̱yudbhi̱ḥ saca̍se śi̱vābhi̍ḥ |
di̱vi mū̱rdhāna̍ṃ dadhiṣe sva̱rṣāṃ ji̱hvāma̍gne cakṛṣe havya̱vāha̍m
||14.15||भुवो॑ य॒ज्ञस्य॒ रज॑सश्च ने॒ता यत्रा॑ नि॒युद्भिः॒ सच॑से शि॒वाभिः॑ ।
दि॒वि मू॒र्धानं॑ दधिषे स्व॒र्षां जि॒ह्वाम॑ग्ने चकृषे हव्य॒वाह॑म्
dhru̱vāsi̍ dha̱ruṇāstṛ̍tā vi̱śvaka̍rmaṇā |
mā tvā̍ samu̱dra udva̍dhī̱nmā su̍pa̱rṇovya̍thamānāṃ pṛthi̱vīṃ dṛ̍ha
||14.16||ध्रु॒वासि॑ ध॒रुणास्तृ॑ता वि॒श्वक॑र्मणा ।
मा त्वा॑ समु॒द्र उद्व॑धी॒न्मा सु॑प॒र्णोव्य॑थमानां पृथि॒वीं दृ॑ह
pra̱jāpa̍tiṣṭvā sādayatva̱pāṃ pṛ̱ṣṭhe sa̍mu̱drasyema̍n | vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatī̱ṃ pratha̍sva pṛthi̱vya̍si
||14.17||प्र॒जाप॑तिष्ट्वा सादयत्व॒पां पृ॒ष्ठे स॑मु॒द्रस्येम॑न् । व्यच॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्व पृथि॒व्य॑सि
bhūra̍si̱ bhūmi̍ra̱syadi̍tirasi vi̱śvadhā̍yā̱ viśva̍sya̱ bhuva̍nasya dha̱rtrī |
pṛ̱thi̱vīṃ ya̍ccha pṛthi̱vīṃ dṛ̍ha pṛthi̱vīṃ mā hi̍sīḥ
||14.18||भूर॑सि॒ भूमि॑र॒स्यदि॑तिरसि वि॒श्वधा॑या॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य ध॒र्त्री ।
पृ॒थि॒वीं य॑च्छ पृथि॒वीं दृ॑ह पृथि॒वीं मा हि॑सीः
viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍ ca̱ritrā̍ya |
a̱gniṣṭvā̱bhipā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱ śaṃta̍mena̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da
||14.19||विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य ।
अ॒ग्निष्ट्वा॒भिपा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शंत॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑याङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द
kāṇḍā̍tkāṇḍātpra̱roha̍ntī̱ paru̍ṣaḥ paruṣa̱spari̍ | e̱vā no̱ dūrve̱ pra ta̍nu sa̱hasre̍ṇa śa̱tena̍ ca
||14.20||काण्डा॑त्काण्डात्प्र॒रोह॑न्ती॒ परु॑षः परुष॒स्परि॑ । ए॒वा नो॒ दूर्वे॒ प्र त॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च
yā śa̱tena̍ prata̱noṣi̍ sa̱hasre̍ṇa vi̱roha̍si | tasyā̍ste devīṣṭake vi̱dhema̍ ha̱viṣā̍ va̱yam
||14.21||या श॒तेन॑ प्रत॒नोषि॑ स॒हस्रे॑ण वि॒रोह॑सि । तस्या॑स्ते देवीष्टके वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्
yāste̍ agne̱ sūrye̱ ruco̱ diva̍māta̱nvanti̍ ra̱śmibhi̍ḥ |
tābhi̍rno a̱dya sarvā̍bhī ru̱ce janā̍ya naskṛdhi
||14.22||यास्ते॑ अग्ने॒ सूर्ये॒ रुचो॒ दिव॑मात॒न्वन्ति॑ र॒श्मिभिः॑ ।
ताभि॑र्नो अ॒द्य सर्वा॑भी रु॒चे जना॑य नस्कृधि
yā vo̍ devā̱ḥ sūrye̱ ruco̱ goṣvaśve̍ṣu̱ yā ruca̍ḥ |
indrā̍gnī̱ tābhi̱ḥ sarvā̍bhī̱ ruca̍ṃ no dhatta bṛhaspate
||14.23||या वो॑ देवाः॒ सूर्ये॒ रुचो॒ गोष्वश्वे॑षु॒ या रुचः॑ ।
इन्द्रा॑ग्नी॒ ताभिः॒ सर्वा॑भी॒ रुचं॑ नो धत्त बृहस्पते
vi̱rāḍjyoti̍radhārayatsva̱rāḍjyoti̍radhārayat |
pra̱jāpa̍tiṣṭvā sādayatu pṛ̱ṣṭhe pṛ̍thi̱vyā jyoti̍ṣmatīm
||14.24||वि॒राड्ज्योति॑रधारयत्स्व॒राड्ज्योति॑रधारयत् ।
प्र॒जाप॑तिष्ट्वा सादयतु पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्या ज्योति॑ष्मतीम्
viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāya̱ viśva̱ṃ jyoti̍ryaccha |
a̱gniṣṭe'dhi̍pati̱stayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da
||14.25||विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नाय॒ विश्वं॒ ज्योति॑र्यच्छ ।
अ॒ग्निष्टेऽधि॑पति॒स्तया॑ दे॒वत॑याङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द
madhu̍śca̱ mādha̍vaśca̱ vāsa̍ntikā ṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̍'si̱ |
kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱ḥ kalpa̍ntāma̱gnaya̱ḥ pṛtha̱ṅ mama jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ |
ye a̱gnaya̱ḥ sama̍naso'nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | vāsa̍ntikā ṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva
de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhruve sī̍datam
||14.26||मधु॑श्च॒ माध॑वश्च॒ वास॑न्तिका ऋ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॑ऽसि॒ ।
कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धयः॒ कल्प॑न्ताम॒ग्नयः॒ पृथ॒ङ् मम ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः ।
ये अ॒ग्नयः॒ सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे । वास॑न्तिका ऋ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव
दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याङ्गिर॒स्वद् ध्रुवे सी॑दतम्
aṣā̍l̤ahāsi̱ saha̍mānā̱ saha̱svārā̍tī̱ḥ saha̍sva pṛtanāya̱taḥ | sa̱hasra̍vīryāsi̱ sā mā̍ jinva
||14.27||अषा॑ळहासि॒ सह॑माना॒ सह॒स्वारा॑तीः॒ सह॑स्व पृतनाय॒तः । स॒हस्र॑वीर्यासि॒ सा मा॑ जिन्व
saha̍sve̱mā a̱bhimā̍tī̱ḥ saha̍sva pṛtanāya̱taḥ | saha̍sva̱ sarva̍ṃ pā̱pmāna̱ saha̍mānāsyoṣadhe
||14.28||सह॑स्वे॒मा अ॒भिमा॑तीः॒ सह॑स्व पृतनाय॒तः । सह॑स्व॒ सर्वं॑ पा॒प्मान॒ सह॑मानास्योषधे
madhu̱ vātā̍ ṛ̱tāya̱te madhu̍ kṣaranti̱ sindha̍vaḥ | mādhvī̍rnaḥ sa̱ntvoṣa̍dhīḥ
||14.29||मधु॒ वाता॑ ऋ॒ताय॒ते मधु॑ क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वः । माध्वी॑र्नः स॒न्त्वोष॑धीः
madhu̱ nakta̍mu̱toṣaso̱ madhu̍ma̱tpārthi̍va̱ raja̍ḥ | madhu̱ dyaura̍stu naḥ pi̱tā
||14.30||मधु॒ नक्त॑मु॒तोषसो॒ मधु॑म॒त्पार्थि॑व॒ रजः॑ । मधु॒ द्यौर॑स्तु नः पि॒ता
madhu̍mānno̱ vana̱spati̱rmadhu̍mām̐3 astu̱ sūrya̍ḥ | mādhvī̱rgāvo̍ bhavantu naḥ
||14.31||मधु॑मान्नो॒ वन॒स्पति॒र्मधु॑माँ३ अस्तु॒ सूर्यः॑ । माध्वी॒र्गावो॑ भवन्तु नः
a̱pāṃ gambha̍ntsīda̱ mā tvā̱ sūryo̱'bhitā̍psī̱nmāgnirvai̍śvāna̱raḥ |
acchi̍nnapatrāḥ pra̱jā a̍nu̱vīkṣa̱svānu̍ tvā di̱vyā vṛṣṭi̍ḥ sacatām
||14.32||अ॒पां गम्भ॑न्त्सीद॒ मा त्वा॒ सूर्यो॒ऽभिता॑प्सी॒न्माग्निर्वै॑श्वान॒रः ।
अच्छि॑न्नपत्राः प्र॒जा अ॑नु॒वीक्ष॒स्वानु॑ त्वा दि॒व्या वृष्टिः॑ सचताम्
trīntsa̍mu̱drāntsama̍sṛpat sva̱rgāna̱pāṃ pati̍rvṛṣa̱bha iṣṭa̍kānām |
purī̍ṣa̱ṃ vasā̍naḥ sukṛ̱tasya̍ lo̱ke tatra̍ gaccha̱ yatra̱ pūrve̱ pare̍tāḥ
||14.33||त्रीन्त्स॑मु॒द्रान्त्सम॑सृपत् स्व॒र्गान॒पां पति॑र्वृष॒भ इष्ट॑कानाम् ।
पुरी॑षं॒ वसा॑नः सुकृ॒तस्य॑ लो॒के तत्र॑ गच्छ॒ यत्र॒ पूर्वे॒ परे॑ताः
ma̱hī dyauḥ pṛ̍thi̱vī ca̍ na i̱maṃ ya̱jñaṃ mi̍mikṣatām | pi̱pṛ̱tāṃ no̱ bharī̍mabhiḥ
||14.34||म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न इ॒मं य॒ज्ञं मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒तां नो॒ भरी॑मभिः
viṣṇo̱ḥ karmā̍ṇi paśyata̱ yato̍ vra̱tāni̍ paspa̱śe | indra̍sya̱ yujya̱ḥ sakhā̍
||14.35||विष्णोः॒ कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो॑ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्यः॒ सखा॑
dhru̱vāsi̍ dha̱ruṇe̱to ja̍jñe pratha̱mame̱bhyo yoni̍bhyo̱ adhi̍ jā̱tave̍dāḥ |
sa gā̍ya̱tryā tri̱ṣṭubhā̍nu̱ṣṭubhā̍ ca de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hatu prajā̱nan
||14.36||ध्रु॒वासि॑ ध॒रुणे॒तो ज॑ज्ञे प्रथ॒ममे॒भ्यो योनि॑भ्यो॒ अधि॑ जा॒तवे॑दाः ।
स गा॑य॒त्र्या त्रि॒ष्टुभा॑नु॒ष्टुभा॑ च दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं व॑हतु प्रजा॒नन्
i̱ṣe rā̱ye ra̍masva̱ saha̍se dyu̱mna ū̱rje apa̍tyāya |
sa̱mrāl̤a̍si sva̱rāl̤a̍si sārasvatau̱ tvotsau̱ prāva̍tām
||14.37||इ॒षे रा॒ये र॑मस्व॒ सह॑से द्यु॒म्न ऊ॒र्जे अप॑त्याय ।
स॒म्राळ॑सि स्व॒राळ॑सि सारस्वतौ॒ त्वोत्सौ॒ प्राव॑ताम्
agne̍ yu̱kṣvā hi ye tavāśvā̍so deva sā̱dhava̍ḥ | ara̱ṃ vaha̍nti ma̱nyave̍
||14.38||अग्ने॑ यु॒क्ष्वा हि ये तवाश्वा॑सो देव सा॒धवः॑ । अरं॒ वह॑न्ति म॒न्यवे॑
yu̱kṣvā hi de̍va̱hūta̍mā̱m̐3 aśvā̍m̐3 agne ra̱thīri̍va | ni hotā̍ pū̱rvyaḥ sa̍daḥ
||14.39||यु॒क्ष्वा हि दे॑व॒हूत॑माँ॒३ अश्वाँ॑३ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्यः स॑दः
sa̱myak sra̍vanti sa̱rito̱ na dhenā̍ a̱ntarhṛ̱dā mana̍sā pū̱yamā̍nāḥ |
ghṛ̱tasya̱ dhārā̍ a̱bhi cā̍kaśīmi hira̱ṇyayo̍ veta̱so madhye̍ a̱gneḥ
||14.40||स॒म्यक् स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेना॑ अ॒न्तर्हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः ।
घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि चा॑कशीमि हिर॒ण्ययो॑ वेत॒सो मध्ये॑ अ॒ग्नेः
ṛ̱ce tvā̍ ru̱ce tvā̍ bhā̱se tvā̱ jyoti̍ṣe tvā |
abhū̍di̱daṃ viśva̍sya̱ bhuva̍nasya̱ vāji̍nama̱gnervai̍śvāna̱rasya̍ ca
||14.41||ऋ॒चे त्वा॑ रु॒चे त्वा॑ भा॒से त्वा॒ ज्योति॑षे त्वा ।
अभू॑दि॒दं विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ वाजि॑नम॒ग्नेर्वै॑श्वान॒रस्य॑ च
a̱gnirjyoti̍ṣā̱ jyoti̍ṣmān ru̱kmo varca̍sā̱ varca̍svān | sa̱hasra̱dā a̍si sa̱hasrā̍ya tvā
||14.42||अ॒ग्निर्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑ष्मान् रु॒क्मो वर्च॑सा॒ वर्च॑स्वान् । स॒हस्र॒दा अ॑सि स॒हस्रा॑य त्वा
ā̱di̱tyaṃ garbha̱ṃ paya̍sā̱ sama̍ṅdhi sa̱hasra̍sya prati̱māṃ vi̱śvarū̍pam |
pari̍ vṛṅdhi̱ hara̍sā̱ mābhima̍sthāḥ śa̱tāyu̍ṣaṃ kṛṇuhi cī̱yamā̍naḥ
||14.43||आ॒दि॒त्यं गर्भं॒ पय॑सा॒ सम॑ङ्धि स॒हस्र॑स्य प्रति॒मां वि॒श्वरू॑पम् ।
परि॑ वृङ्धि॒ हर॑सा॒ माभिम॑स्थाः श॒तायु॑षं कृणुहि ची॒यमा॑नः
vāta̍sya jū̱tiṃ varu̍ṇasya̱ nābhi̱maśva̍ṃ jajñā̱na sa̍ri̱rasya̱ madhye̍ |
śiśu̍ṃ na̱dīnā̱ hari̱madri̍budhna̱magne̱ mā hi̍sīḥ para̱me vyo̍man
||14.44||वात॑स्य जू॒तिं वरु॑णस्य॒ नाभि॒मश्वं॑ जज्ञा॒न स॑रि॒रस्य॒ मध्ये॑ ।
शिशुं॑ न॒दीना॒ हरि॒मद्रि॑बुध्न॒मग्ने॒ मा हि॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्
aja̍sra̱mindu̍maru̱ṣaṃ bhu̍ra̱ṇyuma̱gnimī̍l̤e pū̱rvaci̍tti̱ṃ namo̍bhiḥ |
sa parva̍bhirṛtu̱śaḥ kalpa̍māno̱ gāṃ mā hi̍sī̱radi̍tiṃ vi̱rāja̍m
||14.45||अज॑स्र॒मिन्दु॑मरु॒षं भु॑र॒ण्युम॒ग्निमी॑ळे पू॒र्वचि॑त्तिं॒ नमो॑भिः ।
स पर्व॑भिरृतु॒शः कल्प॑मानो॒ गां मा हि॑सी॒रदि॑तिं वि॒राज॑म्
varū̍trī̱ṃ tvaṣṭu̱rvaru̍ṇasya̱ nābhi̱mavi̍ṃ jajñā̱nā raja̍sa̱ḥ para̍smāt |
ma̱hī sā̍ha̱srīmasu̍rasya mā̱yāmagne̱ mā hi̍sīḥ pa̱rame vyo̍man
||14.46||वरू॑त्रीं॒ त्वष्टु॒र्वरु॑णस्य॒ नाभि॒मविं॑ जज्ञा॒ना रज॑सः॒ पर॑स्मात् ।
म॒ही सा॑ह॒स्रीमसु॑रस्य मा॒यामग्ने॒ मा हि॑सीः प॒रमे व्यो॑मन्
yo a̱gnira̱gneradhyajā̍yata̱ śokā̍tpṛthi̱vyā u̱ta vā̍ di̱vaspari̍ |
yena̍ pra̱jā vi̱śvaka̍rmā ja̱jāna̱ tama̍gne̱ hel̤a̱ḥ pari̍ te vṛṇaktu
||14.47||यो अ॒ग्निर॒ग्नेरध्यजा॑यत॒ शोका॑त्पृथि॒व्या उ॒त वा॑ दि॒वस्परि॑ ।
येन॑ प्र॒जा वि॒श्वक॑र्मा ज॒जान॒ तम॑ग्ने॒ हेळः॒ परि॑ ते वृणक्तु
ci̱traṃ de̱vānā̱muda̍gā̱danī̍ka̱ṃ cakṣu̍rmi̱trasya̱ varu̍ṇasyā̱gneḥ |
āprā̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣa̱ sūrya̍ ā̱tmā jaga̍tasta̱sthuṣa̍śca
||14.48||चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ।
आप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च
i̱maṃ mā hi̍sīrdvi̱pāda̍ṃ pa̱śu sa̍hasrākṣa̱ medhā̍ya cī̱yamā̍naḥ |
ma̱yuṃ pa̱śuṃ medha̍magne juṣasva̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
ma̱yuṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.49||इ॒मं मा हि॑सीर्द्वि॒पादं॑ प॒शु स॑हस्राक्ष॒ मेधा॑य ची॒यमा॑नः ।
म॒युं प॒शुं मेध॑मग्ने जुषस्व॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
म॒युं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु
i̱maṃ mā hi̍sī̱reka̍śaphaṃ pa̱śuṃ ka̍nikra̱daṃ vā̱jina̱ṃ vāji̍neṣu |
gau̱ramā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
gau̱raṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.50||इ॒मं मा हि॑सी॒रेक॑शफं प॒शुं क॑निक्र॒दं वा॒जिनं॒ वाजि॑नेषु ।
गौ॒रमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
गौ॒रं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु
i̱ma sā̍ha̱sra śa̱tadhā̍ra̱mutsa̍ṃ vya̱cyamā̍na sari̱rasya̱ madhye̍ |
ghṛ̱taṃ duhā̍nā̱madi̍ti̱ṃ janā̱yāgne̱ mā hi̍sīḥ para̱me vyo̍man |
ga̱va̱yamā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
ga̱va̱yaṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.51||इ॒म सा॑ह॒स्र श॒तधा॑र॒मुत्सं॑ व्य॒च्यमा॑न सरि॒रस्य॒ मध्ये॑ ।
घृ॒तं दुहा॑ना॒मदि॑तिं॒ जना॒याग्ने॒ मा हि॑सीः पर॒मे व्यो॑मन् ।
ग॒व॒यमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
ग॒व॒यं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु
i̱mamū̍rṇā̱yuṃ varu̍ṇasya̱ nābhi̱ṃ tvaca̍ṃ paśū̱nāṃ dvi̱padā̱ṃ catu̍ṣpadām |
tvaṣṭu̍ḥ pra̱jānā̍ṃ pratha̱maṃ ja̱nitra̱magne̱ mā hi̍sīḥ para̱me vyo̍man |
uṣṭra̍māra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
uṣṭra̍ṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.52||इ॒ममू॑र्णा॒युं वरु॑णस्य॒ नाभिं॒ त्वचं॑ पशू॒नां द्वि॒पदां॒ चतु॑ष्पदाम् ।
त्वष्टुः॑ प्र॒जानां॑ प्रथ॒मं ज॒नित्र॒मग्ने॒ मा हि॑सीः पर॒मे व्यो॑मन् ।
उष्ट्र॑मार॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
उष्ट्रं॑ ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु
a̱jo hya̱gneraja̍niṣṭa̱ śokā̱tso a̍paśyajjani̱tāra̱magre̍ |
tena̍ de̱vā de̱vatā̱magra̍māya̱stena̱ roha̍māya̱nnupa̱ medhyā̍saḥ |
śa̱ra̱bhamā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
śa̱ra̱bhaṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.53||अ॒जो ह्य॒ग्नेरज॑निष्ट॒ शोका॒त्सो अ॑पश्यज्जनि॒तार॒मग्रे॑ ।
तेन॑ दे॒वा दे॒वता॒मग्र॑माय॒स्तेन॒ रोह॑माय॒न्नुप॒ मेध्या॑सः ।
श॒र॒भमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
श॒र॒भं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु
tvaṃ ya̍viṣṭha dā̱śuṣo̱ nṝ pā̍hi śṛṇu̱dhī gira̍ḥ | rakṣā̍ to̱kamu̱ta tmanā̍
||14.54||त्वं य॑विष्ठ दा॒शुषो॒ नॄ पा॑हि शृणु॒धी गिरः॑ । रक्षा॑ तो॒कमु॒त त्मना॑
a̱pāṃ tvema̍ntsādayāmya̱pāṃ tvodma̍ntsādayāmya̱pāṃ tvā̱ bhasma̍ntsādayāmi |
a̱pāṃ tvā̱ jyoti̍ṣi sādayāmya̱pāṃ tvāya̍ne sādayāmi |
a̱rṇa̱ve tvā̱ sada̍ne sādayāmi samu̱dre tvā̱ sada̍ne sādayāmi sari̱re tvā̱ sada̍ne sādayāmi |
a̱pāṃ tvā̱ kṣaye̍ sādayāmya̱pāṃ tvā̱ sadhi̍ṣi sādayāmi |
a̱pāṃ tvā̱ sada̍ne sādayāmya̱pāṃ tvā̍ sa̱dhasthe̍ sādayāmya̱pāṃ tvā̱ yonau̍ sādayāmi |
a̱pāṃ tvā̱ purī̍ṣe sādayāmya̱pāṃ tvā̱ pātha̍si sādayāmi |
gā̱ya̱treṇa̍ tvā̱ chanda̍sā sādayāmi̱ traiṣṭu̍bhena tvā̱ chanda̍sā sādayāmi̱ jāga̍tena tvā̱ chanda̍sā sādayāmi |
ānu̍ṣṭubhena tvā̱ chanda̍sā sādayāmi̱ pāṅkte̍na tvā̱ chanda̍sā sādayāmi
||14.55||अ॒पां त्वेम॑न्त्सादयाम्य॒पां त्वोद्म॑न्त्सादयाम्य॒पां त्वा॒ भस्म॑न्त्सादयामि ।
अ॒पां त्वा॒ ज्योति॑षि सादयाम्य॒पां त्वाय॑ने सादयामि ।
अ॒र्ण॒वे त्वा॒ सद॑ने सादयामि समु॒द्रे त्वा॒ सद॑ने सादयामि सरि॒रे त्वा॒ सद॑ने सादयामि ।
अ॒पां त्वा॒ क्षये॑ सादयाम्य॒पां त्वा॒ सधि॑षि सादयामि ।
अ॒पां त्वा॒ सद॑ने सादयाम्य॒पां त्वा॑ स॒धस्थे॑ सादयाम्य॒पां त्वा॒ योनौ॑ सादयामि ।
अ॒पां त्वा॒ पुरी॑षे सादयाम्य॒पां त्वा॒ पाथ॑सि सादयामि ।
गा॒य॒त्रेण॑ त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि॒ त्रैष्टु॑भेन त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि॒ जाग॑तेन त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि ।
आनु॑ष्टुभेन त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि॒ पाङ्क्ते॑न त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि
a̱yaṃ pu̱ro bhuvasatasya̍ prā̱ṇo bhau̍vāya̱no va̍sa̱ntaḥ prā̍ṇāya̱naḥ | gā̱ya̱trī vā̍sa̱ntī
||14.56||अ॒यं पु॒रो भुवसतस्य॑ प्रा॒णो भौ॑वाय॒नो व॑स॒न्तः प्रा॑णाय॒नः । गा॒य॒त्री वा॑स॒न्ती
gā̱ya̱tryai gā̍ya̱traṃ gā̍ya̱trādu̍pā̱śuru̍pā̱śostri̱vṛt tri̱vṛto̍ rathanta̱ram |
vasi̍ṣṭha̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̍ prā̱ṇaṃ gṛ̍hṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||14.57||गा॒य॒त्र्यै गा॑य॒त्रं गा॑य॒त्रादु॑पा॒शुरु॑पा॒शोस्त्रि॒वृत् त्रि॒वृतो॑ रथन्त॒रम् ।
वसि॑ष्ठ॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॑ प्रा॒णं गृ॑ह्णामि प्र॒जाभ्यः॑
a̱yaṃ da̍kṣi̱ṇā vi̱śvaka̍rmā̱ tasya̱ mano̍ vaiśvakarma̱ṇam | grī̱ṣmo mā̍na̱sastri̱ṣṭubgrai̱ṣmī̍
||14.58||अ॒यं द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॑र्मा॒ तस्य॒ मनो॑ वैश्वकर्म॒णम् । ग्री॒ष्मो मा॑न॒सस्त्रि॒ष्टुब्ग्रै॒ष्मी॑
tri̱ṣṭubha̍ḥ svā̱ra svā̱rāda̍ntaryā̱mo̍'ntaryā̱mātpa̍ñcada̱śaḥ pa̍ñcada̱śād bṛ̱hat |
bha̱radvā̍ja̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ mano̍ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||14.59||त्रि॒ष्टुभः॑ स्वा॒र स्वा॒राद॑न्तर्या॒मो॑ऽन्तर्या॒मात्प॑ञ्चद॒शः प॑ञ्चद॒शाद् बृ॒हत् ।
भ॒रद्वा॑ज॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ मनो॑ गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑
a̱yaṃ pa̱ścādvi̱śvavya̍cā̱stasya̱ cakṣu̍rvaiśvavyaca̱sam | va̱rṣāścā̍kṣu̱ṣyo̱ jaga̍tī vā̱rṣī
||14.60||अ॒यं प॒श्चाद्वि॒श्वव्य॑चा॒स्तस्य॒ चक्षु॑र्वैश्वव्यच॒सम् । व॒र्षाश्चा॑क्षु॒ष्यो॒ जग॑ती वा॒र्षी
jaga̍tyā̱ ṛksa̍ma̱mṛksa̍mācchu̱kraḥ śu̱krātsa̍ptada̱śaḥ sa̍ptada̱śādvai̍rū̱pam |
ja̱mada̍gni̱rṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ cakṣu̍rgṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||14.61||जग॑त्या॒ ऋक्स॑म॒मृक्स॑माच्छु॒क्रः शु॒क्रात्स॑प्तद॒शः स॑प्तद॒शाद्वै॑रू॒पम् ।
ज॒मद॑ग्नि॒रृषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ चक्षु॑र्गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑
i̱damu̍tta̱rāt sva̱stasya̱ śrotra̍ sau̱vam | śa̱racchrau̱trya̍nu̱ṣṭupchā̍ra̱dī
||14.62||इ॒दमु॑त्त॒रात् स्व॒स्तस्य॒ श्रोत्र॑ सौ॒वम् । श॒रच्छ्रौ॒त्र्य॑नु॒ष्टुप्छा॑र॒दी
a̱nu̱ṣṭubha̍ ai̱l̤amai̱l̤ānma̱nthī ma̱nthina̍ ekavi̱śa e̍kavi̱śādvai̍rā̱jam |
vi̱śvāmi̍tra̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ śrotra̍ṃ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||14.63||अ॒नु॒ष्टुभ॑ ऐ॒ळमै॒ळान्म॒न्थी म॒न्थिन॑ एकवि॒श ए॑कवि॒शाद्वै॑रा॒जम् ।
वि॒श्वामि॑त्र॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ श्रोत्रं॑ गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑
i̱yamu̱pari̍ ma̱tistasyai̱ vāṅmā̱tyā | he̱ma̱nto vā̱cyaḥ pa̱ṅktirhai̍ma̱ntī
||14.64||इ॒यमु॒परि॑ म॒तिस्तस्यै॒ वाङ्मा॒त्या । हे॒म॒न्तो वा॒च्यः प॒ङ्क्तिर्है॑म॒न्ती
pa̱ṅktyai ni̱dhana̍vanni̱dhana̍vata āgraya̱ṇa ā̍graya̱ṇāt tri̍ṇavatrayastri̱śau tri̍ṇavatrayastri̱śābhyā̍ śākvararaiva̱te |
vi̱śvaka̍rma̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ vāca̍ṃ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ |
lo̱kaṃ pṛ̍ṇa̱ tā a̱syendra̱ṃ viśvā̍ḥ
||14.65||प॒ङ्क्त्यै नि॒धन॑वन्नि॒धन॑वत आग्रय॒ण आ॑ग्रय॒णात् त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒शौ त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒शाभ्या॑ शाक्वररैव॒ते ।
वि॒श्वक॑र्म॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ वाचं॑ गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑ ।
लो॒कं पृ॑ण॒ ता अ॒स्येन्द्रं॒ विश्वाः॑