atha caturdaśo'dhyāyaḥ
mayi̍ gṛhṇā̱myagre̍ a̱gni rā̱yaspoṣā̍ya suprajā̱stvāya̍ su̱vīryā̍ya | māmu̍ de̱vatā̍ḥ sacantām
||14.1||a̱pāṃ pṛ̱ṣṭhama̍si̱ yoni̍ra̱gneḥ sa̍mu̱drama̱bhita̱ḥ pinva̍mānam |
vardha̍māno ma̱hām̐3 ā ca̱ puṣka̍re di̱vo mātra̍yā vari̱mṇā pra̍thasva
||14.2||brahma̍ jajñā̱naṃ pra̍tha̱maṃ pu̱rastā̱dvi sī̍ma̱taḥ su̱ruco̍ ve̱na ā̍vaḥ |
sa bu̱dhnyā̍ upa̱mā a̍sya vi̱ṣṭhāḥ sa̱taśca̱ yoni̱masa̍taśca̱ viva̍ḥ
||14.3||hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaḥ sama̍varta̱tāgre̍ bhū̱tasya̍ jā̱taḥ pati̱reka̍ āsīt |
sa dā̍dhāra pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāṃ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||14.4||dra̱psaśca̍skanda pṛthi̱vīmanu̱ dyāmi̱maṃ ca̱ yoni̱manu̱ yaśca̱ pūrva̍ḥ |
sa̱mā̱naṃ yoni̱manu̍ sa̱ñcara̍ntaṃ dra̱psaṃ ju̍ho̱myanu̍ sa̱pta hotrā̍ḥ
||14.5||namo̍'stu sa̱rpebhyo̱ ye ke ca̍ pṛthi̱vīmanu̍ | ye a̱ntari̍kṣe̱ ye di̱vi tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱ nama̍ḥ
||14.6||yā iṣa̍vo yātu̱dhānā̍nā̱ṃ ye vā̱ vana̱spatī̱ranu̍ | ye vā̍va̱ṭeṣu̱ śera̍te̱ tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱ nama̍ḥ
||14.7||ye vā̱mī ro̍ca̱ne di̱vo ye vā̱ sūrya̍sya ra̱śmiṣu̍ | yeṣā̍ma̱psu sada̍skṛ̱taṃ tebhya̍ḥ sa̱rpebhyo̱ nama̍ḥ
||14.8||kṛ̱ṇu̱ṣva pāja̱ḥ prasi̍ti̱ṃ na pṛ̱thvīṃ yā̱hi rāje̱vāma̍vā̱m̐3 ibhe̍na |
tṛ̱ṣvīmanu̱ prasi̍tiṃ drūṇā̱no'stā̍si̱ vidhya̍ ra̱kṣasa̱stapi̍ṣṭhaiḥ
||14.9||tava̍ bhra̱māsa̍ āśu̱yā pa̍ta̱ntyanu̍ spṛśa dhṛṣa̱tā śośu̍cānaḥ |
tapū̍ṣyagne ju̱hvā̍ pata̱ṅgānasa̍dito̱ visṛ̍ja̱ viṣva̍gu̱lkāḥ
||14.10||prati̱ spaśo̱ visṛ̍ja̱ tūrṇi̍tamo̱ bhavā̍ pā̱yurvi̱śo a̱syā ada̍bdhaḥ |
yo no̍ dū̱re a̱ghaśa̍so̱ yo antyagne̱ mā ki̍ṣṭe̱ vyathi̱rāda̍dharṣīt
||14.11||uda̍gne tiṣṭha̱ pratyāta̍nuṣva̱ nya̱mitrā̍m̐3 oṣatāttigmahete |
yo no̱ arā̍ti samidhāna ca̱kre nī̱cā taṃ dha̍kṣyata̱saṃ na śuṣka̍m
||14.12||ū̱rdhvo bha̍va̱ prati̍ vi̱dhyādhya̱smadā̱viṣkṛ̍ṇuṣva̱ daivyā̍nyagne |
ava̍ sthi̱rā ta̍nuhi yātu̱jūnā̍ṃ jā̱mimajā̍mi̱ṃ pramṛ̍ṇīhi̱ śatrū̍n
||14.13||a̱gneṣṭvā̱ teja̍sā sādayāmi |a̱gnirmū̱rdhā di̱vaḥ ka̱kutpati̍ḥ pṛthi̱vyā a̱yam |
a̱pā retā̍si jinvati | indra̍sya̱ tvauja̍sā sādayāmi
||14.14||bhuvo̍ ya̱jñasya̱ raja̍saśca ne̱tā yatrā̍ ni̱yudbhi̱ḥ saca̍se śi̱vābhi̍ḥ |
di̱vi mū̱rdhāna̍ṃ dadhiṣe sva̱rṣāṃ ji̱hvāma̍gne cakṛṣe havya̱vāha̍m
||14.15||dhru̱vāsi̍ dha̱ruṇāstṛ̍tā vi̱śvaka̍rmaṇā |
mā tvā̍ samu̱dra udva̍dhī̱nmā su̍pa̱rṇovya̍thamānāṃ pṛthi̱vīṃ dṛ̍ha
||14.16||pra̱jāpa̍tiṣṭvā sādayatva̱pāṃ pṛ̱ṣṭhe sa̍mu̱drasyema̍n | vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatī̱ṃ pratha̍sva pṛthi̱vya̍si
||14.17||bhūra̍si̱ bhūmi̍ra̱syadi̍tirasi vi̱śvadhā̍yā̱ viśva̍sya̱ bhuva̍nasya dha̱rtrī |
pṛ̱thi̱vīṃ ya̍ccha pṛthi̱vīṃ dṛ̍ha pṛthi̱vīṃ mā hi̍sīḥ
||14.18||viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍ ca̱ritrā̍ya |
a̱gniṣṭvā̱bhipā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱ śaṃta̍mena̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da
||14.19||kāṇḍā̍tkāṇḍātpra̱roha̍ntī̱ paru̍ṣaḥ paruṣa̱spari̍ | e̱vā no̱ dūrve̱ pra ta̍nu sa̱hasre̍ṇa śa̱tena̍ ca
||14.20||yā śa̱tena̍ prata̱noṣi̍ sa̱hasre̍ṇa vi̱roha̍si | tasyā̍ste devīṣṭake vi̱dhema̍ ha̱viṣā̍ va̱yam
||14.21||yāste̍ agne̱ sūrye̱ ruco̱ diva̍māta̱nvanti̍ ra̱śmibhi̍ḥ |
tābhi̍rno a̱dya sarvā̍bhī ru̱ce janā̍ya naskṛdhi
||14.22||yā vo̍ devā̱ḥ sūrye̱ ruco̱ goṣvaśve̍ṣu̱ yā ruca̍ḥ |
indrā̍gnī̱ tābhi̱ḥ sarvā̍bhī̱ ruca̍ṃ no dhatta bṛhaspate
||14.23||vi̱rāḍjyoti̍radhārayatsva̱rāḍjyoti̍radhārayat |
pra̱jāpa̍tiṣṭvā sādayatu pṛ̱ṣṭhe pṛ̍thi̱vyā jyoti̍ṣmatīm
||14.24||viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāya̱ viśva̱ṃ jyoti̍ryaccha |
a̱gniṣṭe'dhi̍pati̱stayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da
||14.25||madhu̍śca̱ mādha̍vaśca̱ vāsa̍ntikā ṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̍'si̱ |
kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱ḥ kalpa̍ntāma̱gnaya̱ḥ pṛtha̱ṅ mama jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ |
ye a̱gnaya̱ḥ sama̍naso'nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | vāsa̍ntikā ṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva
de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhruve sī̍datam
||14.26||aṣā̍l̤ahāsi̱ saha̍mānā̱ saha̱svārā̍tī̱ḥ saha̍sva pṛtanāya̱taḥ | sa̱hasra̍vīryāsi̱ sā mā̍ jinva
||14.27||saha̍sve̱mā a̱bhimā̍tī̱ḥ saha̍sva pṛtanāya̱taḥ | saha̍sva̱ sarva̍ṃ pā̱pmāna̱ saha̍mānāsyoṣadhe
||14.28||madhu̱ vātā̍ ṛ̱tāya̱te madhu̍ kṣaranti̱ sindha̍vaḥ | mādhvī̍rnaḥ sa̱ntvoṣa̍dhīḥ
||14.29||madhu̱ nakta̍mu̱toṣaso̱ madhu̍ma̱tpārthi̍va̱ raja̍ḥ | madhu̱ dyaura̍stu naḥ pi̱tā
||14.30||madhu̍mānno̱ vana̱spati̱rmadhu̍mām̐3 astu̱ sūrya̍ḥ | mādhvī̱rgāvo̍ bhavantu naḥ
||14.31||a̱pāṃ gambha̍ntsīda̱ mā tvā̱ sūryo̱'bhitā̍psī̱nmāgnirvai̍śvāna̱raḥ |
acchi̍nnapatrāḥ pra̱jā a̍nu̱vīkṣa̱svānu̍ tvā di̱vyā vṛṣṭi̍ḥ sacatām
||14.32||trīntsa̍mu̱drāntsama̍sṛpat sva̱rgāna̱pāṃ pati̍rvṛṣa̱bha iṣṭa̍kānām |
purī̍ṣa̱ṃ vasā̍naḥ sukṛ̱tasya̍ lo̱ke tatra̍ gaccha̱ yatra̱ pūrve̱ pare̍tāḥ
||14.33||ma̱hī dyauḥ pṛ̍thi̱vī ca̍ na i̱maṃ ya̱jñaṃ mi̍mikṣatām | pi̱pṛ̱tāṃ no̱ bharī̍mabhiḥ
||14.34||viṣṇo̱ḥ karmā̍ṇi paśyata̱ yato̍ vra̱tāni̍ paspa̱śe | indra̍sya̱ yujya̱ḥ sakhā̍
||14.35||dhru̱vāsi̍ dha̱ruṇe̱to ja̍jñe pratha̱mame̱bhyo yoni̍bhyo̱ adhi̍ jā̱tave̍dāḥ |
sa gā̍ya̱tryā tri̱ṣṭubhā̍nu̱ṣṭubhā̍ ca de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hatu prajā̱nan
||14.36||i̱ṣe rā̱ye ra̍masva̱ saha̍se dyu̱mna ū̱rje apa̍tyāya |
sa̱mrāl̤a̍si sva̱rāl̤a̍si sārasvatau̱ tvotsau̱ prāva̍tām
||14.37||agne̍ yu̱kṣvā hi ye tavāśvā̍so deva sā̱dhava̍ḥ | ara̱ṃ vaha̍nti ma̱nyave̍
||14.38||yu̱kṣvā hi de̍va̱hūta̍mā̱m̐3 aśvā̍m̐3 agne ra̱thīri̍va | ni hotā̍ pū̱rvyaḥ sa̍daḥ
||14.39||sa̱myak sra̍vanti sa̱rito̱ na dhenā̍ a̱ntarhṛ̱dā mana̍sā pū̱yamā̍nāḥ |
ghṛ̱tasya̱ dhārā̍ a̱bhi cā̍kaśīmi hira̱ṇyayo̍ veta̱so madhye̍ a̱gneḥ
||14.40||ṛ̱ce tvā̍ ru̱ce tvā̍ bhā̱se tvā̱ jyoti̍ṣe tvā |
abhū̍di̱daṃ viśva̍sya̱ bhuva̍nasya̱ vāji̍nama̱gnervai̍śvāna̱rasya̍ ca
||14.41||a̱gnirjyoti̍ṣā̱ jyoti̍ṣmān ru̱kmo varca̍sā̱ varca̍svān | sa̱hasra̱dā a̍si sa̱hasrā̍ya tvā
||14.42||ā̱di̱tyaṃ garbha̱ṃ paya̍sā̱ sama̍ṅdhi sa̱hasra̍sya prati̱māṃ vi̱śvarū̍pam |
pari̍ vṛṅdhi̱ hara̍sā̱ mābhima̍sthāḥ śa̱tāyu̍ṣaṃ kṛṇuhi cī̱yamā̍naḥ
||14.43||vāta̍sya jū̱tiṃ varu̍ṇasya̱ nābhi̱maśva̍ṃ jajñā̱na sa̍ri̱rasya̱ madhye̍ |
śiśu̍ṃ na̱dīnā̱ hari̱madri̍budhna̱magne̱ mā hi̍sīḥ para̱me vyo̍man
||14.44||aja̍sra̱mindu̍maru̱ṣaṃ bhu̍ra̱ṇyuma̱gnimī̍l̤e pū̱rvaci̍tti̱ṃ namo̍bhiḥ |
sa parva̍bhirṛtu̱śaḥ kalpa̍māno̱ gāṃ mā hi̍sī̱radi̍tiṃ vi̱rāja̍m
||14.45||varū̍trī̱ṃ tvaṣṭu̱rvaru̍ṇasya̱ nābhi̱mavi̍ṃ jajñā̱nā raja̍sa̱ḥ para̍smāt |
ma̱hī sā̍ha̱srīmasu̍rasya mā̱yāmagne̱ mā hi̍sīḥ pa̱rame vyo̍man
||14.46||yo a̱gnira̱gneradhyajā̍yata̱ śokā̍tpṛthi̱vyā u̱ta vā̍ di̱vaspari̍ |
yena̍ pra̱jā vi̱śvaka̍rmā ja̱jāna̱ tama̍gne̱ hel̤a̱ḥ pari̍ te vṛṇaktu
||14.47||ci̱traṃ de̱vānā̱muda̍gā̱danī̍ka̱ṃ cakṣu̍rmi̱trasya̱ varu̍ṇasyā̱gneḥ |
āprā̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣa̱ sūrya̍ ā̱tmā jaga̍tasta̱sthuṣa̍śca
||14.48||i̱maṃ mā hi̍sīrdvi̱pāda̍ṃ pa̱śu sa̍hasrākṣa̱ medhā̍ya cī̱yamā̍naḥ |
ma̱yuṃ pa̱śuṃ medha̍magne juṣasva̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
ma̱yuṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.49||i̱maṃ mā hi̍sī̱reka̍śaphaṃ pa̱śuṃ ka̍nikra̱daṃ vā̱jina̱ṃ vāji̍neṣu |
gau̱ramā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
gau̱raṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.50||i̱ma sā̍ha̱sra śa̱tadhā̍ra̱mutsa̍ṃ vya̱cyamā̍na sari̱rasya̱ madhye̍ |
ghṛ̱taṃ duhā̍nā̱madi̍ti̱ṃ janā̱yāgne̱ mā hi̍sīḥ para̱me vyo̍man |
ga̱va̱yamā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
ga̱va̱yaṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.51||i̱mamū̍rṇā̱yuṃ varu̍ṇasya̱ nābhi̱ṃ tvaca̍ṃ paśū̱nāṃ dvi̱padā̱ṃ catu̍ṣpadām |
tvaṣṭu̍ḥ pra̱jānā̍ṃ pratha̱maṃ ja̱nitra̱magne̱ mā hi̍sīḥ para̱me vyo̍man |
uṣṭra̍māra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
uṣṭra̍ṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.52||a̱jo hya̱gneraja̍niṣṭa̱ śokā̱tso a̍paśyajjani̱tāra̱magre̍ |
tena̍ de̱vā de̱vatā̱magra̍māya̱stena̱ roha̍māya̱nnupa̱ medhyā̍saḥ |
śa̱ra̱bhamā̍ra̱ṇyamanu̍ te diśāmi̱ tena̍ cinvā̱nasta̱nvo̱ niṣī̍da |
śa̱ra̱bhaṃ te̱ śugṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣmastaṃ te̱ śugṛ̍cchatu
||14.53||tvaṃ ya̍viṣṭha dā̱śuṣo̱ nṝ pā̍hi śṛṇu̱dhī gira̍ḥ | rakṣā̍ to̱kamu̱ta tmanā̍
||14.54||a̱pāṃ tvema̍ntsādayāmya̱pāṃ tvodma̍ntsādayāmya̱pāṃ tvā̱ bhasma̍ntsādayāmi |
a̱pāṃ tvā̱ jyoti̍ṣi sādayāmya̱pāṃ tvāya̍ne sādayāmi |
a̱rṇa̱ve tvā̱ sada̍ne sādayāmi samu̱dre tvā̱ sada̍ne sādayāmi sari̱re tvā̱ sada̍ne sādayāmi |
a̱pāṃ tvā̱ kṣaye̍ sādayāmya̱pāṃ tvā̱ sadhi̍ṣi sādayāmi |
a̱pāṃ tvā̱ sada̍ne sādayāmya̱pāṃ tvā̍ sa̱dhasthe̍ sādayāmya̱pāṃ tvā̱ yonau̍ sādayāmi |
a̱pāṃ tvā̱ purī̍ṣe sādayāmya̱pāṃ tvā̱ pātha̍si sādayāmi |
gā̱ya̱treṇa̍ tvā̱ chanda̍sā sādayāmi̱ traiṣṭu̍bhena tvā̱ chanda̍sā sādayāmi̱ jāga̍tena tvā̱ chanda̍sā sādayāmi |
ānu̍ṣṭubhena tvā̱ chanda̍sā sādayāmi̱ pāṅkte̍na tvā̱ chanda̍sā sādayāmi
||14.55||a̱yaṃ pu̱ro bhuvasatasya̍ prā̱ṇo bhau̍vāya̱no va̍sa̱ntaḥ prā̍ṇāya̱naḥ | gā̱ya̱trī vā̍sa̱ntī
||14.56||gā̱ya̱tryai gā̍ya̱traṃ gā̍ya̱trādu̍pā̱śuru̍pā̱śostri̱vṛt tri̱vṛto̍ rathanta̱ram |
vasi̍ṣṭha̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̍ prā̱ṇaṃ gṛ̍hṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||14.57||a̱yaṃ da̍kṣi̱ṇā vi̱śvaka̍rmā̱ tasya̱ mano̍ vaiśvakarma̱ṇam | grī̱ṣmo mā̍na̱sastri̱ṣṭubgrai̱ṣmī̍
||14.58||tri̱ṣṭubha̍ḥ svā̱ra svā̱rāda̍ntaryā̱mo̍'ntaryā̱mātpa̍ñcada̱śaḥ pa̍ñcada̱śād bṛ̱hat |
bha̱radvā̍ja̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ mano̍ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||14.59||a̱yaṃ pa̱ścādvi̱śvavya̍cā̱stasya̱ cakṣu̍rvaiśvavyaca̱sam | va̱rṣāścā̍kṣu̱ṣyo̱ jaga̍tī vā̱rṣī
||14.60||jaga̍tyā̱ ṛksa̍ma̱mṛksa̍mācchu̱kraḥ śu̱krātsa̍ptada̱śaḥ sa̍ptada̱śādvai̍rū̱pam |
ja̱mada̍gni̱rṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ cakṣu̍rgṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||14.61||i̱damu̍tta̱rāt sva̱stasya̱ śrotra̍ sau̱vam | śa̱racchrau̱trya̍nu̱ṣṭupchā̍ra̱dī
||14.62||a̱nu̱ṣṭubha̍ ai̱l̤amai̱l̤ānma̱nthī ma̱nthina̍ ekavi̱śa e̍kavi̱śādvai̍rā̱jam |
vi̱śvāmi̍tra̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ śrotra̍ṃ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ
||14.63||i̱yamu̱pari̍ ma̱tistasyai̱ vāṅmā̱tyā | he̱ma̱nto vā̱cyaḥ pa̱ṅktirhai̍ma̱ntī
||14.64||pa̱ṅktyai ni̱dhana̍vanni̱dhana̍vata āgraya̱ṇa ā̍graya̱ṇāt tri̍ṇavatrayastri̱śau tri̍ṇavatrayastri̱śābhyā̍ śākvararaiva̱te |
vi̱śvaka̍rma̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ vāca̍ṃ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ |
lo̱kaṃ pṛ̍ṇa̱ tā a̱syendra̱ṃ viśvā̍ḥ
||14.65||