Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Kāṇva) — Chapter 33 (46 mantras)

Trayastriṃśo'dhyāyaḥ

atha trayastriṃśo'dhyāyaḥ|

yajjāgra̍to dū̱ramu̱daiti̱ daiva̱ṃ tadu̍ su̱ptasya̱ tathai̱vaiti̍ |

dū̱raṃga̱maṃ jyoti̍ṣā̱ṃ jyoti̱reka̱ṃ tanme̱ mana̍ḥ śi̱vasa̍ṃkalpamastu

||33.1||

pi̱tuṃ nu sto̍ṣaṃ ma̱ho dha̱rmāṇa̱ṃ tavi̍ṣīm | yasya̍ tri̱to vyoja̍sā vṛ̱traṃ vipa̍rvama̱rdaya̍t

||33.2||

anvida̍numate̱ tvaṃ manyā̍sai̱ śaṃ ca̍ naskṛdhi |

kratve̱ dakṣā̍ya no hinu̱ pra ṇa̱ āyū̍ṣi tāriṣaḥ

||33.3||

sinī̍vāli̱ pṛthu̍ṣṭuke̱ yā de̱vānā̱masi̱ svasā̍ | ju̱ṣasva̍ ha̱vyamāhu̍taṃ pra̱jāṃ de̍vi didiḍḍhi naḥ

||33.4||

pañca̍ na̱dya̱ḥ sara̍svatī̱mapi̍ yanti̱ sasro̍tasaḥ | sara̍svatī̱ tu pa̍ñca̱dhā so de̱śe'bha̍vatsa̱rit

||33.5||

tvama̍gne pratha̱mo aṅgi̍rā̱ ṛṣi̍rde̱vo de̱vānā̍mabhavaḥ śi̱vaḥ sakhā̍ |

tava̍ vra̱te ka̱vayo̍ vidma̱nāpa̱so'jā̍yanta ma̱ruto̱ bhrāja̍dṛṣṭayaḥ

||33.6||

tvaṃ no̍ agne̱ tava̍ deva pā̱yubhi̍rma̱ghono̍ rakṣa ta̱nva̍śca vandya |

trā̱tā to̱kasya̱ tana̍ye̱ gavā̍ma̱syani̍meṣa̱ rakṣa̍māṇa̱stava̍ vra̱te

||33.7||

u̱ttā̱nāyā̱mava̍ bharā ciki̱tvāntsa̱dyaḥ pravī̍tā̱ vṛṣa̍ṇaṃ jajāna |

a̱ru̱ṣastū̍po̱ ruśa̍dasya̱ pāja̱ il̤ā̍yāspu̱tro va̱yune̍'janiṣṭa

||33.8||

il̤ā̍yāstvā pa̱de va̱yaṃ nābhā̍ pṛthi̱vyā adhi̍ |

jāta̍vedo̱ nidhī̍ma̱hyagne̍ ha̱vyāya̱ vol̤aha̍ve

||33.9||

pra ma̍nmahe śavasā̱nāya̍ śū̱ṣamā̍ṅgū̱ṣaṃ girva̍ṇase aṅgira̱svat |

su̱vṛ̱ktibhi̍ stuva̱ta ṛ̍gmi̱yāyārcā̍mā̱rkaṃ nare̱ viśru̍tāya

||33.10||

pra vo̍ ma̱he mahi̱ namo̍ bharadhvamāṅgū̱ṣya̍ śavasā̱nāya̱ sāma̍ |

yenā̍ na̱ḥ pūrve̍ pi̱tara̍ḥ pada̱jñā arca̍nto̱ aṅgi̍raso̱ gā avi̍ndan

||33.11||

i̱cchanti̍ tvā so̱myāsa̱ḥ sakhā̍yaḥ su̱nvanti̱ soma̱ṃ dadha̍ti̱ prayā̍si |

titi̍kṣante a̱bhiśa̍sti̱ṃ janā̍nā̱mindra̱ tvadā kaśca̱na hi pra̍ke̱taḥ

||33.12||

na te̍ dū̱re pa̍ra̱mā ci̱drajā̱sya tu pra yā̍hi harivo̱ hari̍bhyām |

sthi̱rāya̱ vṛṣṇe̱ sava̍nā kṛ̱temā yu̱ktā grāvā̍ṇaḥ samidhā̱ne a̱gnau

||33.13||

aṣā̍l̤ahaṃ yu̱tsu pṛta̍nāsu̱ papri̍ sva̱rṣāma̱psāṃ vṛ̱jana̍sya go̱pām |

bha̱re̱ṣu̱jā su̍kṣi̱ti su̱śrava̍sa̱ṃ jaya̍nta̱ṃ tvāmanu̍ madema soma

||33.14||

somo̍ dhe̱nu somo̱ arva̍ntamā̱śu somo̍ vī̱raṃ ka̍rma̱ṇya̍ṃ dadāti |

sā̱da̱nya̍ṃ vida̱thya̍ sa̱bheya̍ṃ pitṛ̱śrava̍ṇa̱ṃ yo dadā̍śadasmai

||33.15||

tvami̱mā oṣa̍dhīḥ soma̱ viśvā̱stvama̱po a̍janaya̱stvaṃ gāḥ |

tvamā ta̍tantho̱rva̱ntari̍kṣa̱ṃ tvaṃ jyoti̍ṣā̱ vi tamo̍ vavartha

||33.16||

de̱vena̍ no̱ mana̍sā deva soma rā̱yo bhā̱ga sa̍hasāvanna̱bhi yu̍dhya |

mā tvā ta̍na̱dīśi̍ṣe vī̱rya̍syo̱bhaye̍bhya̱ḥ pra ci̍kitsā̱ ga i̍ṣṭau

||33.17||

aṣṭau̱ vya̍khyatka̱kubha̍ḥ pṛthi̱vyāstrī dhanva̱ yoja̍nā sa̱pta sindhū̍n |

hi̱ra̱ṇyā̱kṣaḥ sa̍vi̱tā de̱va āgā̱ddadha̱dratnā̍ dā̱śuṣe̱ vāryā̍ṇi

||33.18||

hira̍ṇyapāṇiḥ savi̱tā vica̍rṣaṇiru̱bhe dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntarī̍yate |

apāmī̍vā̱ṃ bādha̍te̱ veti̱ sūrya̍ma̱bhi kṛ̱ṣṇena̱ raja̍sā̱ dyāmṛ̍ṇoti

||33.19||

hira̍ṇyahasto̱ asu̍raḥ sunī̱thaḥ su̍mṛl̤ī̱kaḥ svavā̍ yātva̱rvāṅ |

a̱pa̱sedha̍nra̱kṣaso̍ yātu̱dhānā̱nasthā̍dde̱vaḥ pra̍tido̱ṣaṃ gṛ̍ṇā̱naḥ

||33.20||

ye te̱ panthā̍ḥ savitaḥ pū̱rvyāso̍'re̱ṇava̱ḥ sukṛ̍tā a̱ntari̍kṣe |

tebhi̍rno a̱dya pa̱thibhi̍ḥ su̱gebhī̱ rakṣā̍ ca no̱ adhi̍ ca brūhi deva

||33.21||

u̱bhā pi̍batamaśvino̱bhā na̱ḥ śarma̍ yacchatam | a̱vi̱dri̱yābhi̍rū̱tibhi̍ḥ

||33.22||

apna̍svatīmaśvinā̱ vāca̍ma̱sme kṛ̱taṃ no̍ dasrā vṛṣaṇā manī̱ṣām |

a̱dyū̱tye'va̍se̱ nihva̍ye vāṃ vṛ̱dhe ca̍ no bhavata̱ṃ vāja̍sātau

||33.23||

dyubhi̍ra̱ktubhi̱ḥ pari̍ pātama̱smānari̍ṣṭebhiraśvinā̱ saubha̍gebhiḥ |

tanno̍ mi̱tro varu̍ṇo māmahantā̱madi̍ti̱ḥ sindhu̍ḥ pṛthi̱vī u̱ta dyauḥ

||33.24||

ā kṛ̱ṣṇena̱ raja̍sā̱ varta̍māno nive̱śaya̍nna̱mṛta̱ṃ martya̍ṃ ca |

hi̱ra̱ṇyaye̍na savi̱tā rathe̱nā de̱vo yā̍ti̱ bhuva̍nāni̱ paśya̍n

||33.25||

ā rā̍tri̱ parthi̍va̱ raja̍ḥ pi̱tura̍prāyi̱ dhāma̍bhiḥ |

di̱vaḥ sadā̍si bṛha̱tī vi ti̍ṣṭhasa̱ ā tve̱ṣaṃ va̍rtate̱ tama̍ḥ

||33.26||

uṣa̱stacci̱tramā bha̍rā̱smabhya̍ṃ vājinīvati | yena̍ to̱kaṃ ca̱ tana̍yaṃ ca̱ dhāma̍he

||33.27||

prā̱ta̱rjita̱ṃ bhaga̍mu̱gra hu̍vema va̱yaṃ pu̱tramadi̍te̱ryo vi̍dha̱rtā |

ā̱dhraści̱dyaṃ manya̍mānastu̱raści̱drājā̍ ci̱dyaṃ bhaga̍ṃ bha̱kṣītyāha̍

||33.28||

pūṣa̱ntava̍ vra̱te va̱yaṃ na ri̍ṣyema̱ kadā̍ ca̱na | sto̱tāra̍sta i̱hasma̍si

||33.29||

pa̱thaspa̍tha̱ḥ pari̍patiṃ vaca̱syā kāme̍na kṛ̱to a̱bhyā̍nal̤a̱rkam |

sa no̍ rāsacchu̱rudha̍śca̱ndrāgrā̱ dhiya̍ṃdhiya sīṣadhāti̱ pra pū̱ṣā

||33.30||

trīṇi̍ pa̱dā vi ca̍krame̱ viṣṇu̍rgo̱pā adā̍bhyaḥ | ato̱ dharmā̍ṇi dhā̱raya̍n

||33.31||

tadviprā̍so vipa̱nyavo̍ jāgṛ̱vāsa̱ḥ sami̍ndhate | viṣṇo̱ryatpa̍ra̱maṃ pa̱dam

||33.32||

ghṛ̱tava̍tī̱ bhuva̍nānāmabhi̱śriyo̱rvī pṛ̱thvī ma̍dhu̱dughe̍ su̱peśa̍sā |

dyāvā̍pṛthi̱vī varu̍ṇasya̱ dharma̍ṇā̱ viṣka̍bhite a̱jare̱ bhūri̍retasā

||33.33||

ye na̍ḥ sa̱patnā̱ apa̱ te bha̍vantvindrā̱gnibhyā̱mava̍ bādhāmahe̱ tān |

vasa̍vo ru̱drā ā̍di̱tyā u̍pari̱spṛśa̍ṃ mo̱graṃ cettā̍ramadhirā̱jama̍kran

||33.34||

ā nā̍satyā tri̱bhire̍kāda̱śairi̱ha de̱vebhi̍ryātaṃ madhu̱peya̍maśvinā |

prāyu̱stāri̍ṣṭa̱ṃ nī rapā̍si mṛkṣata̱ sedha̍ta̱ṃ dveṣo̱ bhava̍ta sacā̱bhuvā̍

||33.35||

e̱ṣa va̱ stomo̍ maruta i̱yaṃ gīrmā̍ndā̱ryasya̍ mā̱nyasya̍ kā̱roḥ |

eṣā yā̍sīṣṭa ta̱nve̍ va̱yāṃ vi̱dyāme̱ṣaṃ vṛ̱jana̍ṃ jī̱radā̍num

||33.36||

sa̱hasto̍māḥ sa̱haccha̍ndasa ā̱vṛta̍ḥ sa̱hapra̍mā̱ ṛṣa̍yaḥ sa̱pta dai̍vyāḥ |

pūrve̍ṣā̱ṃ panthā̍manu̱dṛśya̱ dhīrā̍ a̱nvāle̍bhire ra̱thyo̱ na ra̱śmīn

||33.37||

ā̱yu̱ṣya̍ṃ varca̱sya̍ rā̱yaspoṣa̱maudbhi̍dam | i̱da hira̍ṇya̱ṃ varca̍sva̱jjaitrā̱yāvi̍śatādu̱ mām

||33.38||

na tadrakṣā̍si̱ na pi̍śā̱cāsta̍ranti de̱vānā̱moja̍ḥ prathama̱ja hye̱tat |

yo bi̱bharti̍ dākṣāya̱ṇa hira̍ṇya̱ sa de̱veṣu̍ kṛṇute dī̱rghamāyu̱ḥ sa ma̍nu̱ṣye̍ṣu kṛṇute dī̱rghamāyu̍ḥ

||33.39||

yadāba̍dhnandākṣāya̱ṇā hira̍ṇya śa̱tānī̍kāya sumana̱syamā̍nāḥ |

tanma̱ ā ba̍dhnāmi śa̱taśā̍radā̱yāyu̍ṣmāñja̱rada̍ṣṭi̱ryathāsa̍m

||33.40||

u̱ta no'hi̍rbu̱dhnya̍ḥ śṛṇotva̱ja eka̍pātpṛthi̱vī sa̍mu̱draḥ |

viśve̍ de̱vā ṛ̍tā̱vṛdho̍ huvā̱nā stu̱tā mantrā̍ḥ kaviśa̱stā a̍vantu

||33.41||

i̱mā gira̍ ādi̱tyebhyo̍ ghṛ̱tasnū̍ḥ sa̱nādrāja̍bhyo ju̱hvā̍ juhomi |

śṛ̱ṇotu̍ mi̱tro a̍rya̱mā bhago̍ nastuvijā̱to varu̍ṇo̱ dakṣo̱ aśa̍ḥ

||33.42||

sa̱pta ṛṣa̍ya̱ḥ prati̍hitā̱ḥ śarī̍re sa̱pta ra̍kṣanti̱ sada̱mapra̍mādam |

sa̱ptāpa̱ḥ svapa̍to lo̱kamī̍yu̱statra̍ jāgṛto̱ asva̍pnajau satra̱sadau̍ ca de̱vau

||33.43||

utti̍ṣṭha brahmaṇaspate deva̱yanta̍stvemahe |

upa̱ pra ya̍ntu ma̱ruta̍ḥ su̱dāna̍va̱ indra̍ prā̱śūrbha̍vā̱ sacā̍

||33.44||

pra nū̱naṃ brahma̍ṇa̱spati̱rmantra̍ṃ vadatyu̱kthya̍m |

yasmi̱nnindro̱ varu̍ṇo mi̱tro a̍rya̱mā de̱vā okā̍si cakri̱re

||33.45||

brahma̍ṇaspate̱ tvama̱sya ya̱ntā sū̱ktasya̍ bodhi̱ tana̍yaṃ ca jinva |

viśva̱ṃ tadbha̱draṃ yadava̍nti de̱vā bṛ̱hadva̍dema vi̱dathe̍ su̱vīrā̍ḥ |

ya i̱mā viśvā̍ vi̱śvaka̍rmā̱ yo na̍ḥ pi̱tānna̍pa̱te'nna̍sya no dehi

||33.46||