Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Kāṇva) — Chapter 6 (50 mantras)

Ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ |

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̱'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

āda̍de̱ nārya̍sī̱dama̱ha rakṣa̍so grī̱vā api̍kṛntāmi |

yavo̍'si ya̱vayā̱smad dveṣo̍ ya̱vayārā̍tīḥ |

di̱ve tvā̱ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai tvā̍ |

śundha̍ntām̐llo̱kāḥ pi̍tṛ̱ṣada̍nāḥ pitṛ̱ṣada̍namasi

||6.1||

a̱gre̱ṇīra̍si svāve̱śa u̍nnetṝ̱ṇāme̱tasya̍ vittā̱dadhi̍ tvā sthāsyati |

de̱vastvā̍ savi̱tā madhvā̍naktu supippa̱lābhya̱stvauṣa̍dhībhyaḥ |

diva̱magre̍ṇāspṛkṣa̱ āntari̍kṣa̱ṃ madhye̍nāprāḥ pṛthi̱vīmupa̍reṇādṛhīḥ

||6.2||

yā te̱ dhāmā̍nyu̱śmasi̱ gama̍dhyai̱ yatra̱ gāvo̱ bhūri̍śṛṅgā a̱yāsa̍ḥ |

atrāhai̱tadu̍rugā̱yasya̱ viṣṇo̍ḥ para̱maṃ pa̱damava̍bhāri̱ bhūri̍

||6.3||

bra̱hma̱vani̍ tvā kṣatra̱vani̍ rāyaspoṣa̱vani̱ paryū̍hāmi |

brahma̍ dṛha kṣa̱traṃ dṛ̱hāyu̍rdṛha pra̱jāṃ dṛ̍ha

||6.4||

viṣṇo̱ḥ karmā̍ṇi paśyata̱ yato̍ vra̱tāni̍ paspa̱śe | indra̍sya̱ yujya̱ḥ sakhā̍

||6.5||

tadviṣṇo̍ḥ para̱maṃ pa̱da sadā̍ paśyanti sū̱raya̍ḥ | di̱vī̍va̱ cakṣu̱rāta̍tam

||6.6||

pa̱ri̱ vīra̍si̱ pari̍ tvā̱ daivī̱rviśo̍ vyayantām | parī̱maṃ yaja̍māna̱ rāyo̍ manu̱ṣyā̍ṇām |

di̱vaḥ sū̱nura̍sye̱ṣa te̍ pṛthi̱vyām̐llo̱ka ā̍ra̱ṇyaste̍ pa̱śuḥ

||6.7||

u̱pā̱vīra̱syupa̍ de̱vān daivī̱rviśa̱ḥ prāgu̍ru̱śijo̱ vahni̍tamān |

deva̍ tvaṣṭa̱rvasu̍ rama ha̱vyā te̍ svadantām

||6.8||

reva̍tī̱ rama̍dhva̱ṃ bṛha̍spate dhā̱rayā̱ vasū̍ni |

ṛ̱tasya̍ tvā devahavi̱ḥ pāśe̍na̱ prati̍muñcāmi̱ dharṣā̱n mānu̍ṣaḥ

||6.9||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̱'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

a̱gnīṣomā̍bhyā̱ṃ juṣṭa̱ṃ niyu̍najmi |

a̱dbhyastvauṣa̍dhībhya̱ḥ prokṣā̱myanu̍ tvāṃ mā̱tā ma̍nyatā̱manu̍ pi̱tānu̱ bhrātā̱ saga̱rbhyo'nu̱ sakhā̱ sayū̍thyaḥ |

a̱gnīṣomā̍bhyāṃ tvā̱ juṣṭa̱ṃ prokṣā̍mi

||6.10||

a̱pāṃ pe̱rura̍syāpo̍ de̱vīḥ sa̍dantu | svā̱ttaṃ ci̱tsadde̍vaha̱viḥ

||6.11||

saṃ te̍ prā̱ṇo vāte̍na gacchatā̱ samaṅgā̍ni̱ yaja̍traiḥ| saṃ yaja̍māna ā̱śiṣā̍

||6.12||

ghṛ̱tenā̱ktau pa̱śūm̐strā̍yethā̱ reva̍ti̱ yaja̍māne | pri̱yaṃ dhā āvi̍śa

||6.13||

u̱rora̱ntari̍kṣātsa̱jūrde̱vena̱ vāte̍na | a̱sya ha̱viṣa̱stmanā̍ yaja̱ sama̍sya ta̱nvā̍ bhava

||6.14||

varṣo̱ varṣī̍yasi ya̱jñe ya̱jñapa̍tiṃ dhāḥ | svāhā̍ de̱vebhyo̍ de̱vebhya̱ḥ svāhā̍ | māhi̍rbhū̱rmā pṛdā̍kuḥ

||6.15||

nama̍sta ātānāna̱rvā prehi̍ | ghṛ̱tasya̍ ku̱lyā upa̍ ṛ̱tasya̱ pathyā̱ upa̍

||6.16||

devī̍rāpaḥ śu̱ddhā vo̍ḍhva̱ supa̍riviṣṭā de̱veṣu̍ | supa̍riviṣṭā va̱yaṃ pa̍rive̱ṣṭāro̍ bhūyāsma

||6.17||

vāca̍ṃ te śundhāmi prā̱ṇaṃ te̍ śundhāmi̱ cakṣu̍ste śundhāmi̱ śrotra̍ṃ te śundhāmi |

nābhi̍ṃ te śundhāmi̱ meḍhra̍ṃ te śundhāmi pā̱yuṃ te̍ śundhāmi ca̱ritrā̍ste śundhāmi

||6.18||

mana̍sta̱ āpyā̍yatā̱ṃ vākta̱ āpyā̍yatāṃ prā̱ṇasta̱ āpyā̍yatā̱ṃ cakṣu̍sta̱ āpyā̍yatā̱ śrotra̍ṃ ta̱ āpyā̍yatām |

yatte̍ krū̱raṃ yadāsthi̍ta̱ṃ tatta̱ āpyā̍yatā̱ṃ tatte̱ niṣṭhyā̍yatā̱ṃ tatte̍ śudhyatu̱ śamaho̍bhyaḥ

||6.19||

oṣa̍dhe̱ trāya̍sva̱ svadhi̍te̱ maina̍ hisīḥ | rakṣa̍sāṃ bhā̱go̍'si̱ nira̍sta̱rakṣa̍ḥ

||6.20||

i̱dama̱ha rakṣo̱'bhiti̍ṣṭhāmī̱dama̱ha rakṣo'va̍bādhe| i̱dama̱ha rakṣo̍'dha̱maṃ tamo̍ nayāmi

||6.21||

ghṛ̱tena̍ dyāvāpṛthivī̱ prorṇvā̍thā̱ṃ vāyo̱ ve sto̱kānā̍m |

ju̱ṣā̱ṇo a̱gnirājya̍sya vetu̱ svāhā̍ | svāhā̍kṛte ū̱rdhvana̍bhasaṃ māru̱taṃ ga̍cchatam

||6.22||

saṃ te̱ mano̱ mana̍sā̱ saṃ prā̱ṇaḥ prā̱ṇena̍ gacchatām | rel̤a̍sya̱gniṣṭvā̍ śrīṇā̱tvāpa̍stvā̱ sama̍riṇan

||6.23||

vāta̍sya tvā̱ dhrājyai̍ pū̱ṣṇo rahyā̍ ū̱ṣmaṇo̍ vyathiṣat | prayu̍ta̱ṃ dveṣa̍ḥ

||6.24||

ghṛ̱taṃ ghṛ̍tapāvānaḥ pibata̱ vasā̍ṃ vasāpāvānaḥ pibata | antari̍kṣasya ha̱vira̍si̱ svāhā̍

||6.25||

diśa̍ḥ pra̱diśa̍ ā̱diśo̍ vi̱diśa̍ u̱ddiśo̍ di̱gbhyaḥ svāhā̍ |

ai̱ndraḥ prā̱ṇo aṅge̍aṅge̱ nidhī̍ta ai̱ndra u̍dā̱no aṅge̍aṅge̱ nidī̍dhe

||6.26||

deva̍ tvaṣṭa̱rbhūri̍ te̱ sasa̍metu̱ sa la̍kṣmā̱ yadviṣu̍rūpa̱ṃ bhavā̍ti |

de̱va̱trā yanta̱mava̍se̱ sakhā̱yo'nu̍ tvā mā̱tā pi̱taro̍ madantu

||6.27||

sa̱mu̱draṃ ga̍ccha̱ svāhā̍ de̱va sa̍vi̱tāra̍ṃ gaccha̱ svāhā̍ |

a̱ntari̍kṣaṃ gaccha̱ svāhā̍ mi̱trāvaru̍ṇau gaccha̱ svāhā̍ |

a̱ho̱rā̱tre ga̍ccha̱ svāhā̱ chandā̍si gaccha̱ svāhā̍ |

dyāvā̍pṛthi̱vī ga̍ccha̱ svāhā̱ soma̍ṃ gaccha̱ svāhā̍ |

ya̱jñaṃ ga̍ccha̱ svāhā̱ nabho̍ di̱vyaṃ ga̍ccha̱ svāhā̍ |

a̱gniṃ vai̍śvāna̱raṃ ga̍ccha̱ svāhā̱ mano̍ me̱ hārdya̍ccha

||6.28||

diva̍ṃ te dhū̱mo ga̍ccha̱tva̱ntari̍kṣa̱ṃ jyoti̍ḥ | pṛthi̱vīṃ bhasma̱nāpṛ̍ṇa̱ svāhā̍

||6.29||

māpo mauṣa̍dhīrhisī̱rdhāmno̍dhāmno rāja̱stato̍ varuṇa no muñca |

yadā̱hura̱ghnyā iti̱ varu̱ṇeti̱ śapā̍mahe̱ tato̍ varuṇa no muñca

||6.30||

su̱mi̱tri̱yā na̱ āpa̱ oṣa̍dhayaḥ santu durmitri̱yāstasmai̍ santu|

yo̱'smān dveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmaḥ

||6.31||

i̱damā̍pa̱ḥ prava̍hata̱ yatkiṃ ca̍ duri̱taṃ mayi̍|

yadvā̱hama̍bhidu̱droha̱ yadvā̍ śe̱pa u̱tānṛ̍tam

||6.32||

ha̱viṣma̍tīri̱mā āpo̍ ha̱viṣmā̱m̐3 āvi̍vāsati |

ha̱viṣmā̍n de̱vo a̍dhva̱ro ha̱viṣmā̍ṃ3 astu̱ sūrya̍ḥ

||6.33||

a̱gnervo'pa̍nnagṛhasya̱ sada̍si sādayāmi | i̱ndrā̱gnyorbhā̍ga̱dheyī̍ stha mi̱trāvaru̍ṇayorbhāga̱dheyī̍ stha̱|

viśve̍ṣāṃ de̱vānā̍ṃ bhāga̱dheyī̍ stha

||6.34||

a̱mūryā upa̱ sūrye̱ yābhi̍rvā̱ sūrya̍ḥ sa̱ha | tā no̍ hinvantvadhva̱ram

||6.35||

hṛ̱de tvā̱ mana̍se tvā di̱ve tvā̱ sūryā̍ya tvā | ū̱rdhvo a̍dhva̱raṃ di̱vi de̱veṣu̱ hotrā̍ yaccha

||6.36||

soma̍ rāja̱nviśvā̱stvaṃ pra̱jā u̱pāva̍roha | viśvā̱stvāṃ pra̱jā u̱pāva̍rohantu

||6.37||

śṛ̱ṇotva̱gniḥ sa̱midhā̱ ha̱va̍ṃ me śṛ̱ṇvantvāpo̍ dhi̱ṣaṇā̍śca de̱vīḥ |

śrotā̍ grāvāṇo vi̱duṣo̱ na ya̱jña śṛ̱ṇotu̍ de̱vaḥ sa̍vi̱tā hava̍ṃ me̱ svāhā̍

||6.38||

devī̍rāpo apāṃ napā̱dyo va̍ ū̱rmirha̍vi̱ṣya̍ḥ | i̱ndri̱yāvā̍n ma̱dinta̍maḥ

||6.39||

taṃ de̱vebhyo̍ deva̱trā dā̍ta śukra̱pebhya̍ḥ | yeṣā̍ṃ bhā̱ga stha svāhā̍

||6.40||

kārṣi̍rasi samu̱drasya̱ tvā kṣi̍tyā̱ unna̍yāmi | samāpo̍ a̱dbhira̍gmata̱ samoṣa̍dhībhi̱roṣa̍dhīḥ

||6.41||

yama̍gne pṛ̱tsu martya̱mavā̱ vāje̍ṣu̱ yaṃ ju̱nāḥ| sa yantā̱ śaśva̍tī̱riṣa̱ḥ svāhā̍

||6.42||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̱'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

āda̍de̱ rāvā̍si gabhī̱rami̱mama̍dhva̱raṃ kṛ̱dhīndrā̍ya su̱ṣūta̍mam |

u̱tta̱mena̍ pa̱vinorja̍svanta̱ṃ madhu̍manta̱ṃ paya̍svantam |

ni̱grā̱bhyā̍ stha deva̱śruta̍sta̱rpaya̍ta mā

||6.43||

mano̍ me tarpayata̱ vāca̍ṃ me tarpayata prā̱ṇaṃ me̍ tarpayata̱ cakṣu̍rme tarpayata̱ śrotra̍ṃ me tarpayata|

ā̱tmāna̍ṃ me tarpayata pra̱jāṃ me̍ tarpayata pa̱śūn me̍ tarpayata ga̱ṇānme̍ tarpayata ga̱ṇā me̱ mā vitṛ̍ṣan

||6.44||

indrā̍ya tvā̱ vasu̍mate ru̱drava̍ta̱ indrā̍ya tvādi̱tyava̍te |

indrā̍ya tvābhimāti̱ghnye śye̱nāya̍ tvā soma̱bhṛte̍'gnaye̍ tvā rāyaspoṣa̱de

||6.45||

yatte̍ soma di̱vi jyoti̱ryatpṛthi̱vyāṃ yadu̱rā a̱ntari̍kṣe |

tenā̱smai yaja̍mānāyo̱ru rā̱ye kṛ̱dhyadhi̍ dā̱tre vo̍caḥ

||6.46||

śvā̱trā stha̍ vṛtra̱turo̱ rādho̍gūrttā a̱mṛta̍sya̱ patnī̍ḥ |

tā de̍vīrdeva̱tremaṃ ya̱jñaṃ na̍ya̱topa̍hūtā̱ḥ soma̍sya pibata

||6.47||

mā bhe̱rmā saṃvi̍kthā̱ ūrja̍ṃ dhatsva̱ dhiṣa̍ṇe vī̱ḍvī sa̱tī vī̍l̤ayethā̱mūrja̍ṃ dadhāthām |

pā̱pmā ha̱to na soma̍ḥ

||6.48||

prāgapā̱guda̍gadha̱rāksa̱rvata̍stvā̱ diśa̱ ādhā̍vantu |

amba̱ niṣpa̍ra̱ sama̱rīrvi̍dām

||6.49||

tvama̱ṅga praśa̍siṣo de̱vaḥ śa̍viṣṭha̱ martya̍m |

na tvada̱nyo ma̍ghavannasti marḍi̱tendra̱ bravī̍mi te̱ vaca̍ḥ

||6.50||