Skip to content

Vājasaneyi Kanva Saṃhitā — Chapter 15 (35 mantras)

Vājasaneyi Kanva Saṃhitā — Chapter 15

Section titled “Vājasaneyi Kanva Saṃhitā — Chapter 15”

atha pañcadaśo’dhyāyaḥ


MantraFirst Words
1dhruvakṣitirdhruvayonirdhruvāsi dhruva
2kulāyinī ghṛtavatī
3svairdakṣairdakṣapiteha sīda
4pṛthivyā purīṣamasyapso
5adityāstvā pṛṣṭhe
6sajūrṛtubhi sajūrvidhābhi
7prāṇa me
8apa pinvauṣadhīrjinva
9mūrdhā vaya
10basto vayo
11siho vayaśchadiśchanda
12anaḍvānvaya paṅktiśchando
13pañcāvirvayo gāyatrī
14indrāgnī avyathamānāmiṣṭakā
15viśvakarmā tvā
16rājñyasi prācī
17āyurme pāhi
18mā chanda
19bṛhatī chando’nuṣṭup
20pṛthivī chando’ntarikṣa
21manaśchanda kṛṣiśchando
22agnirdevatā vāto
23mūrdhāsi rāḍ
24yantrī rāḍ
25āśustrivṛdbhānta pañcadaśo
26garbhā pañcaviśa
27agnerbhāgo’si dīkṣāyā
28nṛcakṣasā bhāgo’si
29vasūnā bhāgo’si
30aditerbhāgo’si pūṣṇa
31yavānā bhāgo’syayavānāmādhipatya
32ekayāstuvata prajā
33navabhirastuvata pitaro’sṛjyantāditiradhipatnyāsīdekādaśabhirastuvata
34saptadaśabhirastuvata grāmyā
35pañcaviśatyāstuvatāraṇyā paśavo’sṛjyanta

Adhyāya: 15 | Mantra: 1

dhru̱vakṣi̍tirdhru̱vayo̍nirdhru̱vāsi̍ dhru̱vaṃ yoni̱māsī̍da sādhu̱yā | ukhya̍sya ke̱tuṃ pra̍tha̱maṃ ju̍ṣā̱ṇāśvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍


Adhyāya: 15 | Mantra: 2

ku̱lā̱yinī̍ ghṛ̱tava̍tī̱ pura̍ndhiḥ syo̱ne sī̍da̱ sada̍ne pṛthi̱vyāḥ | a̱bhi tvā̍ ru̱drā vasa̍vo gṛṇantvi̱mā brahma̍ pīpihi̱ saubha̍gāyā̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍


Adhyāya: 15 | Mantra: 3

svai̱rdakṣai̱rdakṣa̍pite̱ha sī̍da de̱vānā̍ su̱mne bṛ̍ha̱te raṇā̍ya | pi̱tevai̍dhi sū̱nava̱ ā su̱śevā̍ svāve̱śā ta̱nvā̱ saṃvi̍śasvā̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍


Adhyāya: 15 | Mantra: 4

pṛ̱thi̱vyāḥ purī̍ṣama̱syapso̱ nāma̱ tāṃ tvā̱ viśve̍ a̱bhigṛ̍ṇantu de̱vāḥ | stoma̍pṛṣṭhā ghṛ̱tava̍tī̱ha sī̍da pra̱jāva̍da̱sme dravi̱ṇāya̍jasvā̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍


Adhyāya: 15 | Mantra: 5

adi̍tyāstvā pṛ̱ṣṭhe sā̍dayāmya̱ntari̍kṣasya dha̱rtrīṃ vi̱ṣṭambha̍nīṃ di̱śāmadhi̍patnī̱ṃ bhuva̍nānām | ū̱rmirdra̱pso a̱pāma̍si vi̱śvaka̍rmā ta̱ ṛṣi̍ra̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ | śu̱kraśca̱ śuci̍śca̱ graiṣmā̍ ṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥśle̱ṣo̍’si| kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱ḥ kalpa̍ntāma̱gnaya̱ḥ pṛtha̱ṅ mama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ | ye a̱gnaya̱ḥ sama̍naso’nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | grai̱ṣmā̍ ṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam


Adhyāya: 15 | Mantra: 6

sa̱jūrṛ̱tubhi̍ḥ sa̱jūrvi̱dhābhi̍ḥ sa̱jūrde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaiḥ | a̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ | sa̱jūrṛ̱tubhi̍ḥ sa̱jūrvi̱dhābhi̍ḥ sa̱jūrvasu̍bhiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaiḥ | a̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ | sa̱jūrṛ̱tubhi̍ḥ sa̱jūrvi̱dhābhi̍ḥ sa̱jū ru̱draiḥ sa̱jūrdevairva̍yonā̱dhaiḥ | a̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ | sa̱jūrṛ̱tubhi̍ḥ sa̱jūrvi̱dhābhi̍ḥ sa̱jūrā̍di̱tyaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaiḥ | a̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ | sa̱jūrṛ̱tubhi̍ḥ sa̱jūrvi̱dhābhi̍ḥ sa̱jūrviśvai̍rde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaiḥ | a̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍


Adhyāya: 15 | Mantra: 7

prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi | cakṣu̍rma u̱rvyā vibhā̍hi̱ śrotra̍ṃ me ślokaya


Adhyāya: 15 | Mantra: 8

a̱paḥ pi̱nvauṣa̍dhīrjinva dvi̱pāda̍va̱ catu̍ṣpāt pāhi | di̱vo vṛṣṭi̱mera̍ya


Adhyāya: 15 | Mantra: 9

mū̱rdhā vaya̍ḥ pra̱jāpa̍ti̱śchanda̍ḥ kṣa̱traṃ vayo̱ maya̍ṃda̱ṃ chanda̍ḥ | vi̱ṣṭa̱mbho vayo’dhi̍pati̱śchando̍ vi̱śvaka̍rmā̱ vaya̍ḥ parame̱ṣṭhī chanda̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 10

ba̱sto vayo̍ viva̱laṃ chando̱ vṛṣṇi̱rvayo̍ viśā̱laṃ chanda̍ḥ | puru̍ṣo̱ vaya̍sta̱ndraṃ chando̍ vyā̱ghro vayo’nā̍dhṛṣṭa̱ṃ chanda̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 11

si̱ho vaya̍ścha̱diśchanda̍ḥ paṣṭha̱vāḍvayo̍ bṛha̱tī chanda̍ḥ | u̱kṣā vaya̍ḥ ka̱kupchanda̍ḥ ṛṣa̱bho vaya̍ḥ sa̱tobṛ̍hatī̱ chanda̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 12

a̱na̱ḍvānvaya̍ḥ pa̱ṅktiśchando̍ dhe̱nurvayo̱ jaga̍tī̱ chanda̍ḥ | tryavi̱rvaya̍stri̱ṣṭup chando̍ ditya̱vāḍvayo̍ vi̱rāṭ chanda̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 13

pañcā̍vi̱rvayo̍ gāya̱trī chanda̍striva̱tso vaya̍ u̱ṣṇik chanda̍ḥ | tu̱rya̱vāḍvayo̍’nu̱ṣṭupchando lo̱kaṃ pṛ̍ṇa̱ tā a̱syendra̱ṃ viśvā̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 14

indrā̍gnī̱ avya̍thamānā̱miṣṭa̍kāṃ dṛhataṃ yu̱vam | pṛ̱ṣṭhena̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣaṃ ca̱ vibā̍dhase


Adhyāya: 15 | Mantra: 15

vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatīm | a̱ntari̍kṣaṃ yacchā̱ntari̍kṣaṃ dṛhā̱ntari̍kṣa̱ṃ mā hi̍sīḥ | viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍ ca̱ritrā̍ya | vā̱yuṣṭvā̱bhipā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱ śanta̍mena̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da


Adhyāya: 15 | Mantra: 16

rājñya̍si̱ prācī̱ digvi̱rāl̤a̍si̱ dakṣi̍ṇā̱ dik sa̱mrāl̤a̍si pra̱tīcī̱dik sva̱rāl̤a̱syudī̍cī̱ digadhi̍patnyasi bṛha̱tī dik | vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe jyoti̍ṣmatīm | viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāya̱ viśva̱ṃ jyoti̍ryaccha | vā̱yuṣṭe’dhi̍pati̱stayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da | nabha̍śca nabha̱sya̍śca̱ vārṣi̍kā ṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̍’si̱ | kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱ḥ kalpa̍ntāma̱gnaya̱ḥ pṛtha̱ṅ mama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ | ye a̱gnaya̱ḥ sama̍naso’nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | vārṣi̍kā ṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam | i̱ṣaśco̱rjaśca̍ śāra̱dā ṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥśle̱ṣo̍’si̱ | kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱pa̱ oṣa̍dhaya̱ḥ kalpa̍ntāma̱gnaya̱ḥ pṛtha̱ṅ mama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ | ye a̱gnaya̱ḥ sama̍naso’nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | śā̱ra̱dā ṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam


Adhyāya: 15 | Mantra: 17

āyu̍rme pāhi prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi | cakṣu̍rme pāhi̱ śrotra̍ṃ me pāhi̱ vāca̍ṃ me pinva̱ mano̍ me jinvā̱tmāna̍ṃ me pāhi̱ jyoti̍rme yaccha


Adhyāya: 15 | Mantra: 18

mā chanda̍ḥ pra̱mā chanda̍ḥ prati̱mā chando̍ asrī̱vaya̱śchanda̍ḥ | pa̱ṅktiśchanda̍ u̱ṣṇik chanda̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 19

bṛ̱ha̱tī chando̍’nu̱ṣṭup chando̍ vi̱rāṭ chando̍ gā̍ya̱trī chanda̍ḥ | tri̱ṣṭup chando̱ jaga̍tī̱ chanda̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 20

pṛ̱thi̱vī chando̱’ntari̍kṣa̱ṃ chando̱ dyau̱śchanda̱ḥ samā̱śchanda̍ḥ | nakṣa̍trāṇi̱ chando̱ vāk chanda̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 21

mana̱śchanda̍ḥ kṛ̱ṣiśchando̱ hira̍ṇya̱ṃ chando̱ gauśchanda̍ḥ | a̱jāchando’śva̱śchanda̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 22

a̱gnirde̱vatā̱ vāto̍ de̱vatā̱ sūryo̍ de̱vatā̍ ca̱ndramā̍ de̱vatā̍ | vasa̍vo de̱vatā̍ ru̱drā de̱vatā̍ | ā̱di̱tyā de̱vatā̍ ma̱ruto̍ de̱vatā̱ viśve̍ de̱vā de̱vatā̱ bṛha̱spati̍rde̱vatā̍ | indro̍ de̱vatā̱ varu̍ṇo de̱vatā̍


Adhyāya: 15 | Mantra: 23

mū̱rdhāsi̱ rāḍ dhru̱vāsi̍ dha̱ruṇā̍ dha̱rtrya̍si̱ dhara̍ṇī | āyu̍ṣe tvā̱ varca̍se tvā kṛ̱ṣyai tvā̱ kṣemā̍ya tvā


Adhyāya: 15 | Mantra: 24

yantrī̱ rāḍ ya̱ntrya̍si̱ yama̍nī dhru̱vāsi̱ dhari̍trī | i̱ṣe tvo̱rje tvā̍ ra̱yyai tvā̱ poṣā̍ya tvā | lo̱kaṃ pṛ̍ṇa tā a̱syedra̱ṃ viśvā̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 25

ā̱śustri̱vṛdbhā̱ntaḥ pa̍ñcada̱śo vyo̍mā saptada̱śo dha̱ruṇa̍ ekavi̱śaḥ pratū̍rtiraṣṭāda̱śaḥ | tapo̍ navada̱śo’bhīva̱rtaḥ sa̍vi̱śo varco̍ dvāvi̱śaḥ sa̱ṃbhara̍ṇastrayovi̱śo yoni̍ścaturvi̱śaḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 26

garbhā̍ḥ pañcavi̱śaḥ oja̍striṇa̱vaḥ kratu̍rekatri̱śaḥ pra̍ti̱ṣṭhā tra̍yastri̱śo bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̍ṃ catustri̱śaḥ | nāka̍ḥ ṣaṭtri̱śo vi̍va̱rto̍’ṣṭācatvāri̱śo dha̱rtraṃ ca̍tuṣṭo̱maḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 27

a̱gnerbhā̱go̍’si dī̱kṣāyā̱ ādhi̍patya̱ṃ brahma̍ spṛ̱taṃ tri̱vṛtstoma̍ḥ | indra̍sya bhā̱go̍si̱ viṣṇo̱rādhi̍patyaṃ kṣa̱tra spṛ̱taṃ pa̍ñcada̱śa stoma̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 28

nṛ̱cakṣa̍sāṃ bhā̱go̍’si dhā̱turādhi̍patyaṃ ja̱nitra̍ spṛ̱ta sa̍ptada̱śa stoma̍ḥ | mi̱trasya̍ bhā̱go̍’si̱ varu̍ṇa̱syādhi̍patyaṃ di̱vo vṛṣṭi̱rvāta̍ spṛ̱ta e̍kavi̱śa stoma̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 29

vasū̍nāṃ bhā̱go̍’si ru̱drāṇā̱mādhi̍patya̱ṃ catu̍ṣpāt spṛ̱taṃ ca̍turvi̱śa stoma̍ḥ | ā̱di̱tyānā̍ṃ bhā̱go̍’si ma̱rutā̱mādhi̍patya̱ṃ garbhā̍ spṛ̱tāḥ pa̍ñcavi̱śa stoma̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 30

adi̍terbhā̱go̍’si pū̱ṣṇa ādhi̍patya̱moja̍ spṛ̱taṃ tri̍ṇa̱va stoma̍ḥ | de̱vasya̍ savi̱turbhā̱go̍’si̱ bṛha̱spate̱rādhi̍patya sa̱mīcī̱rdiśa̍ spṛ̱tāśca̍tuṣṭo̱ma stoma̍ḥ


Adhyāya: 15 | Mantra: 31

yavā̍nāṃ bhā̱go̱’syaya̍vānā̱mādhi̍patyaṃ pra̱jā spṛ̱tāśca̍tuścatvāri̱śa stoma̍ḥ | ṛ̱bhū̱ṇāṃ bhā̱go̍’si̱ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̱mādhi̍patyaṃ bhū̱ta spṛ̱taṃ tra̍yastri̱śa stoma̍ḥ | saha̍śca saha̱sya̍śca̱ haima̍ntikā ṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̍’si̱ | kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱ḥ kalpa̍ntāma̱gnaya̱ḥ pṛtha̱ṅ mama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ | ye a̱gnaya̱ḥ sama̍naso’nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | hai̍mantikā ṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam


Adhyāya: 15 | Mantra: 32

eka̍yāstuvata pra̱jā a̍dhīyanta pra̱jāpa̍ti̱radhi̍patirāsītti̱sṛbhi̍rastuvata̱ brahmā̍sṛjyata̱ brahma̍ṇa̱spati̱radhi̍patirāsīt | pa̱ñcabhi̍rastuvata bhū̱tānya̍sṛjyanta bhū̱tānā̱ṃ pati̱radhi̍patirāsītsa̱ptabhi̍rastuvata sapta ṛ̱ṣayo̍’sṛjyanta dhā̱tādhi̍patirāsīt


Adhyāya: 15 | Mantra: 33

na̱vabhi̍rastuvata pi̱taro̍’sṛjya̱ntādi̍ti̱radhi̍patnyāsīdekāda̱śabhi̍rastuvata ṛ̱tavo̍’sṛjyantārta̱vā adhi̍pataya āsan | tra̱yo̱da̱śabhi̍rastuvata̱ māsā̍ asṛjyanta saṃvatsa̱ro’dhi̍patirāsītpañcada̱śabhi̍rastuvata kṣa̱trama̍sṛjya̱tendro’dhi̍patirāsīt


Adhyāya: 15 | Mantra: 34

sa̱ptada̱śabhi̍rastuvata grā̱myāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta̱ bṛha̱spati̱radhi̍patirāsīnnavada̱śabhi̍rastuvata śūdrā̱ryā a̍sṛjyetāmahorā̱tre adhi̍patnī āstām | eka̍viśatyāstuva̱taika̍śaphāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta̱ varu̱ṇo’dhi̍patirāsī̱t | trayo̍viśatyāstuvata kṣu̱drāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta pū̱ṣādhi̍patirāsīt


Adhyāya: 15 | Mantra: 35

pañca̍viśatyāstuvatāra̱ṇyāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta vā̱yuradhi̍patirāsītsa̱ptavi̍śatyāstuvata̱ dyāvā̍pṛthi̱vī vyai̍tā̱ṃ vasa̍vo ru̱drā ā̍di̱tyā a̍nu̱vyā̍ya̱sta e̱vādhi̍pataya āsan | nava̍viśatyāstuvata̱ vana̱spata̍yo’sṛjyanta̱ somo’dhi̍patirāsī̱deka̍triśatāstuvata pra̱jā a̍sṛjyanta̱ yavā̱ścāya̍vā̱ścādhi̍pataya āsan | traya̍striśatāstuvata bhū̱tānya̍śāmyanpra̱jāpa̍tiḥ parame̱ṣṭhyadhi̍patirāsīt | lo̱kaṃ pṛ̍ṇa̱ tā a̱syendra̱ṃ viśvā̍ḥ