नन्दिकेश्वरशिवलिंगमाहात्म्यवर्णनम्
ऋषय ऊचुः
कथं गंगा समायाता वैशाखे सप्तमीदिने ।
नर्मदायां विशेषेण सूतैतद्वर्णय प्रभो
॥१॥ईश्वरश्च कथं जातो नन्दिकेशो हि नामतः ।
वृत्तं तदपि सुप्रीत्या कथय त्वं महामते
॥२॥सूत उवाच
साधु पृष्टमृषिश्रेष्ठा नन्दिकेशाश्रितं वचः ।
तदहं कथयाम्यद्य श्रवणात्पुण्यवर्द्धनम्
॥३॥ब्राह्मणी ऋषिका नाम्ना कस्यचिच्च द्विजन्मनः ।
सुता विवाहिता कस्मैचिद्द्विजाय विधानतः
॥४॥पूर्वकर्मप्रभावेन पत्नी सा हि द्विजन्मनः ।
सुव्रतापि च विप्रेन्द्रा बालवैधव्यमागता
॥५॥अथ सा द्विजपत्नी हि ब्रह्मचर्य्यव्रतान्विता ।
पार्थिवार्चनपूर्वं हि तपस्तेपे सुदारुणम्
॥६॥तस्मिन्नवसरे दुष्टो मूढनामाऽसुरो बली ।
ययौ तत्र महामायी कामबाणेन ताडितः
॥७॥तपन्तीं तां समालोक्य सुन्दरीमतिकामिनीम् ।
तया भोगं ययाचे स नानालोभं प्रदर्शयन्
॥८॥अथ सा सुव्रता नारी शिवध्यानपरायणा ।
तस्मिन्दृष्टिं दधौ नैव कामदृष्ट्या मुनीश्वराः
॥९॥न मानितवती तं च ब्राह्मणी सा तपोरता ।
अतीव हि तपोनिष्ठासीच्छिवध्यानमाश्रिता
॥१०॥अथ मूढः स दैत्येन्द्रः तया तन्व्या तिरस्कृतः ।
चुक्रोध विकटं तस्यै पश्चाद्रूपमदर्शयत्
॥११॥अथ प्रोवाच दुष्टात्मा दुर्वचो भयकारकम् ।
त्रासयामास बहुशस्तां च पत्नीं द्विजन्मनः
॥१२॥तदा सा भयसंत्रस्ता बहुवारं शिवेति च ।
बभाषे स्नेहतस्तन्वी द्विजपत्नी शिवाश्रया
॥१३॥विह्वलातीव सा नारी शिवनामप्रभाषिणी ।
जगाम शरणं शम्भोः स्वधर्मावनहेतवे
॥१४॥शरणागतरक्षार्थं कर्तुं सद्वृत्तमाहितम् ।
आनन्दार्थं हि तस्यास्तु शिव आविर्बभूव ह
॥१५॥अथ तं मूढनामानं दैत्येन्द्रं काम विह्वलम् ।
चकार भस्मसात्सद्यः शंकरो भक्तवत्सलः
॥१६॥ततश्च परमेशानो कृपादृष्ट्या विलोक्य ताम् ।
वरं ब्रूहीति चोवाच भक्तरक्षणदक्षधीः
॥१७॥श्रुत्वा महेशवचनं सा साध्वी द्विजकामिनी ।
ददर्श शांकरं रूपमानन्दजनकं शुभम्
॥१८॥ततः प्रणम्य तं शंभुं परमेशसुखावहम् ।
तुष्टाव साञ्जलिः साध्वी नतस्कन्धा शुभाशया
॥१९॥ऋषिकोवाच
देवदेव महादेव शरणागतवत्सल ।
दीनबन्धुस्त्वमीशानो भक्तरक्षाकरः सदा
॥२०॥त्वया मे रक्षितो धर्मो मूढनाम्नोऽसुरादिह ।
यदयं निहतो दुष्टो जगद्रक्षा कृता त्वया
॥२१॥स्वपादयोः परां भक्तिं देहि मे ह्यनपायिनीम् ।
अयमेव वरो नाथ किमन्यदधिकं ह्यतः
॥२२॥अन्यदाकर्णय विभो प्रार्थनां मे महेश्वर ।
लोकानामुपकारार्थमिह त्वं संस्थितो भव
॥२३॥सूत उवाच
इति स्तुत्वा महादेवमृषिका सा शुभव्रता ।
तूष्णीमासाथ गिरिशः प्रोवाच करुणाकरः
॥२४॥गिरिश उवाच
ऋषिके सुचरित्रा त्वं मम भक्ता विशेषतः ।
दत्ता वराश्च ते सर्वे तुभ्यं येये हि याचिताः
॥२५॥एतस्मिन्नंतरे तत्र हरिब्रह्मादयः सुराः ।
शिवाविर्भावमाज्ञाय ययुर्हर्षसमन्विताः
॥२६॥शिवं प्रणम्य सुप्रीत्या समानर्चुश्च तेऽखिलाः ।
तुष्टुवुर्नतका विप्राः करौ बद्ध्वा सुचेतसः
॥२७॥एतस्मिन्समये गंगा साध्वी तां स्वर्धुनी जगौ ।
ऋषिकां सुप्रसन्नात्मा प्रशंसन्तो च तीद्विधिम्
॥२८॥गंगोवाच
ममार्थे चैव वैशाखे मासि देयं त्वया वचः ।
स्थित्यर्थं दिनमेकं मे सामीप्यं कार्य्यमेव हि
॥२९॥सूत उवाच
गंगावचनमाकर्ण्य सा साध्वी प्राह सुव्रता ।
तथास्त्विति वचः प्रीत्या लोकानां हितहेतवे
॥३०॥आनन्दार्थं शिवस्तस्याः सुप्रसन्नश्च पार्थिवे ।
तस्मिँल्लिंगे लयं यातः पूर्णांशेन तया हरः
॥३१॥देवः सर्वे सुप्रसन्नाः प्रशंसंति शिवं च ताम् ।
स्वंस्वं धाम ययुर्विष्णुब्रह्माद्या अपि स्वर्णदी
॥३२॥तद्दिनात्पावनं तीर्थमासीदीदृशमुत्तमम् ।
नन्दिकेशः शिवः ख्यातः सर्वपापविनाशनः
॥३३॥गंगापि प्रतिवर्षं तद्दिने याति शुभेच्छया।
क्षालनार्थं स्वपापस्य यद्ग्रहीतं नृणां द्विजाः
॥३४॥तत्र स्नातो नरः सम्यङ् नंदिकेशं समर्च्य च ।
ब्रह्महत्यादिभिः पापैर्मुच्यते ह्यखिलैरपि
॥३५॥इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां नन्दिकेश्वरशिवलिंगमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तमोऽध्यायः ॥ ७ ॥