श्रुत्वा विष्णुकृतं दिव्यं परनामविभूषितम्
सूत उवाच
श्रुत्वा विष्णुकृतं दिव्यं परनामविभूषितम् ।
सहस्रनामस्वस्तोत्रं प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः
॥१॥परीक्षार्थं हरेरीशः कमलेषु महेश्वरः ।
गोपयामास कमलं तदैकं भुवनेश्वरः
॥२॥पंकजेषु तदा तेषु सहस्रेषु बभूव च ।
न्यूनमेकं तदा विष्णुर्विह्वलश्शिवपूजने
॥३॥हृदा विचारितं तेन कुतो वै कमलं गतम् ।
यातं यातु सुखेनैव मन्नेत्रं कमलं न किम्
॥४॥ज्ञात्वेति नेत्रमुद्धृत्य सर्वसत्त्वावलम्बनात् ।
पूजयामास भावेन स्तवयामास तेन च
॥५॥ततः स्तुतमथो दृष्ट्वा तथाभूतं हरो हरिम् ।
मा मेति व्याहरन्नेव प्रादुरासीज्जगद्गुरुः
॥६॥तस्मादवतताराशु मण्डलात्पार्थिवस्य च ।
प्रतिष्ठितस्य हरिणा स्वलिंगस्य महेश्वरः
॥७॥यथोक्तरूपिणं शम्भुं तेजोराशिसमुत्थितम् ।
नमस्कृत्य पुरः स्थित्वा स तुष्टाव विशेषतः
॥८॥तदा प्राह महादेवः प्रसन्नः प्रहसन्निव ।
सम्प्रेक्ष्य कृपया विष्णुं कृतांजलिपुटं स्थितम्
॥९॥शङ्कर उवाच
ज्ञातं मयेदं सकलं तव चित्तेप्सितं हरे ।
देवकार्यं विशेषेण देवकार्य्यरतात्मनः
॥१०॥देवकार्य्यस्य सिद्ध्यर्थं दैत्यनाशाय चाश्रमम् ।
सुदर्शनाख्यं चक्रं च ददामि तव शोभनम्
॥११॥यद्रूपं भवता दृष्टं सर्वलोकसुखावहम् ।
हिताय तव देवेश धृतं भावय तद्ध्रुवम्
॥१२॥रणाजिरे स्मृतं तद्वै देवानां दुःखनाशनम् ।
इदं चक्रमिदं रूपमिदं नामसहस्रकम्
॥१३॥ये शृण्वन्ति सदा भक्त्या सिद्धि स्यादनपायिनी ।
कामानां सकलानां च प्रसादान्मम सुव्रत
॥१४॥सूत उवाच
एवमुक्त्वा ददौ चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम् ।
सुदर्शनं स्वपादोत्थं सर्वशत्रुविनाशनम्
॥१५॥विष्णुश्चापि सुसंस्कृत्य जग्राहोदङ्मुखस्तदा ।
नमस्कृत्य महादेवं विष्णुर्वचनमब्रवीत्
॥१६॥विष्णुरुवाच
शृणु देव मया ध्येयं पठनीयं च किं प्रभो ।
दुःखानां नाशनार्थं हि वद त्वं लोकशंकर
॥१७॥सूत उवाच
इति पृष्टस्तदा तेन सन्तुष्टस्तु शिवोऽब्रवीत् ।
प्रसन्नमानसो भूत्वा विष्णुं देवसहायकम्
॥१८॥शिव उवाच
रूपं ध्येयं हरे मे हि सर्वानर्थप्रशान्तये ।
अनेकदुःखनाशार्थं पठ नामसहस्रकम्
॥१९॥धार्य्यं चक्रं सदा मे हि सवार्भीष्टस्य सिद्धये ।
त्वया विष्णो प्रयत्नेन सर्वचक्रवरं त्विदम्
॥२०॥अन्ये च ये पठिष्यन्ति पाठयिष्यन्ति नित्यशः ।
तेषां दुःखं न स्वप्नेऽपि जायते नात्र संशयः
॥२१॥राज्ञा च संकटे प्राप्ते शतावृत्तिं चरेद्यदा ।
साङ्गः च विधिसंयुक्तं कल्याणं लभते नरः
॥२२॥रोगनाशकरं ह्येतद्विद्यावित्तदमुत्तमम् ।
सर्वकामप्रदं पुण्यं शिवभक्तिप्रदं सदा
॥२३॥यदुद्दिश्य फलं श्रेष्ठं पठिष्यन्ति नरास्त्विह ।
सप्स्यन्ते नात्र संदेहः फलं तत्सत्यमुत्तमम्
॥२४॥यश्च प्रातस्समुत्थाय पूजां कृत्वा मदीयिकाम् ।
पठते मत्समक्षं वै नित्यं सिद्धिर्न दूरतः
॥२५॥ऐहिकीं सिद्धिमाप्नोति निखिलां सर्वकामिकाम् ।
अन्ते सायुज्यमुक्तिं वै प्राप्नोत्यत्र न संशयः
॥२६॥सूत उवाच
एवमुक्त्वा तदा विष्णुं शंकरः प्रीतमानसः ।
उपस्पृश्य कराभ्यां तमुवाच गिरिशः पुनः
॥२७॥शिव उवाच
वरदोऽस्मि सुरश्रेष्ठ वरान्वृणु यथेप्सितान् ।
भक्त्या वशीकृतो नूनं स्तवेनानेन सुव्रतः
॥२८॥सूत उवाच
इत्युक्तो देवदेवेन देवदेवं प्रणम्य तम् ।
सुप्रसन्नतरो विष्णुस्सांजलिर्वाक्यमब्रवीत्
॥२९॥विष्णुरुवाच
यथेदानीं कृपानाथ क्रियते चान्यतः परा ।
कार्य्या चैव विशेषेण कृपालुत्वात्त्वया प्रभो
॥३०॥त्वयि भक्तिर्महादेव प्रसीद वरमुत्तमम् ।
नान्यमिच्छामि भक्तानामार्त्तयो नैव यत्प्रभो
॥३१॥सूत उवाच
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य दया वान्सुतरां भवः ।
पस्पर्श च तदंगं वै प्राह शीतांशुशेखरः
॥३२॥शिव उवाच
मयि भक्तिस्सदा ते तु हरे स्यादनपायिनी ।
सदा वन्द्यश्च पूज्यश्च लोके भव सुरैरपि
॥३३॥विष्वंभरेति ते नाम सर्वपापहरं परम् ।
भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादात्सुरोत्तम
॥३४॥सूत उवाच
इत्युक्त्वांतर्दधे रुद्रस्सर्वदेवेश्वरः प्रभुः ।
पश्यतस्तस्य विष्णोस्तु तत्रैव च मुनीश्वराः
॥३५॥जनार्दनोऽपि भगवान्वचनाच्छङ्करस्य च ।
प्राप्य चक्रं शुभं तद्वै जहर्षाति स्वचेतसि
॥३६॥कृत्वा ध्यानं च तच्छम्भोः स्तोत्रमेतन्निरन्तरम् ।
पपाठाध्यापयामास भक्तेभ्यस्तदुपादिशत्
॥३७॥इति पृष्टं मयाख्यातं शृण्वताम्पापहारकम् ।
अतःपरं च किं श्रेष्ठाः प्रष्टुमिच्छथ वै पुनः
॥३८॥इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां शिवसहस्रनामस्तोत्रफलवर्णनं नाम षट्त्रिंशोध्यायः ॥ ३६ ॥