dvārakāyāśca māhātmyaṃ śṛṇu pautra mayoditam
śrīprahlāda uvāca
dvārakāyāśca māhātmyaṃ śṛṇu pautra mayoditam ||
śṛṇvato gadataścāpi muktiḥ kṛṣṇādbhaveddhruvam
||1||द्वारकायाश्च माहात्म्यं शृणु पौत्र मयोदितम् ॥
शृण्वतो गदतश्चापि मुक्तिः कृष्णाद्भवेद्ध्रुवम्
putreṇa lokāñjayati pautreṇānantyamaśnute ||
atha putrasya pautreṇa nākamevādhirohati
||2||पुत्रेण लोकाञ्जयति पौत्रेणानन्त्यमश्नुते ॥
अथ पुत्रस्य पौत्रेण नाकमेवाधिरोहति
yasya putraḥ śucirdakṣaḥ pūrve vayasi dhārmikaḥ ||
viṣṇubhaktiṃ ca kurute taṃ putraṃ kavayo viduḥ
||3||यस्य पुत्रः शुचिर्दक्षः पूर्वे वयसि धार्मिकः ॥
विष्णुभक्तिं च कुरुते तं पुत्रं कवयो विदुः
hemaśṛṃgaṃ raupyakhuraṃ savatsaṃ kāṃsyadohanam ||
savastraṃ kapilānāṃ tu sahasraṃ ca dinedine
||4||हेमशृंगं रौप्यखुरं सवत्सं कांस्यदोहनम् ॥
सवस्त्रं कपिलानां तु सहस्रं च दिनेदिने
dattvā yatphalamāpnoti brāhmaṇe vedapārage ||
tatphalaṃ snānamātreṇa gomatyāṃ madhubhiddine
||5||दत्त्वा यत्फलमाप्नोति ब्राह्मणे वेदपारगे ॥
तत्फलं स्नानमात्रेण गोमत्यां मधुभिद्दिने
yastvekaṃ bhojayedvipraṃ dvārakāyāṃ ca saṃsthitam ||
subhikṣe bho dvijaśreṣṭhāḥ phalaṃ lakṣaguṇaṃ bhavet
||6||यस्त्वेकं भोजयेद्विप्रं द्वारकायां च संस्थितम् ॥
सुभिक्षे भो द्विजश्रेष्ठाः फलं लक्षगुणं भवेत्
phalaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ durbhikṣe kṛṣṇasannidhau ||
evaṃ dharmānusāreṇa dayādbhikṣāṃ tu bhikṣuke
||7||फलं लक्षगुणं प्रोक्तं दुर्भिक्षे कृष्णसन्निधौ ॥
एवं धर्मानुसारेण दयाद्भिक्षां तु भिक्षुके
api naḥ sa kule kaścidbhaviṣyati narottamaḥ ||
yo yatīno kalau prāpte pitṝnuddiśya dāsyati
||8||अपि नः स कुले कश्चिद्भविष्यति नरोत्तमः ॥
यो यतीनो कलौ प्राप्ते पितॄनुद्दिश्य दास्यति
dvārakāyāṃ viśe ṣeṇa satkṛtya kṛṣṇasannidhau ||
annadānaṃ yatīnāṃ tu kaupīnācchādanāni ca
||9||द्वारकायां विशे षेण सत्कृत्य कृष्णसन्निधौ ॥
अन्नदानं यतीनां तु कौपीनाच्छादनानि च
nātmanaḥ kratubhiḥ sviṣṭairnāsti tīrthaiḥ prayojanam ||
yatra vā tatra vā kāryyaṃ yatīnāṃ prīṇanaṃ sadā
||10||नात्मनः क्रतुभिः स्विष्टैर्नास्ति तीर्थैः प्रयोजनम् ॥
यत्र वा तत्र वा कार्य्यं यतीनां प्रीणनं सदा
śvapacādayo'pi te dhanyā ye gatā dvārakāṃ purīm ||
prāpya bhāgavatānye vai pitṝnuddiśya putrakāḥ
||11||श्वपचादयोऽपि ते धन्या ये गता द्वारकां पुरीम् ॥
प्राप्य भागवतान्ये वै पितॄनुद्दिश्य पुत्रकाः
bhaktyā saṃpūjayiṣyaṃti vastrairdānaiśca bhūribhiḥ
||12||भक्त्या संपूजयिष्यंति वस्त्रैर्दानैश्च भूरिभिः
gayāpiṃḍena nāsmākaṃ tṛptirbhavati tādṛśī ||
yādṛśī viṣṇubhaktānāṃ satkāreṇopa jāyate
||13||गयापिंडेन नास्माकं तृप्तिर्भवति तादृशी ॥
यादृशी विष्णुभक्तानां सत्कारेणोप जायते
vaiśākhe ye kariṣyaṃti dvādaśīṃ kṛṣṇasannidhau ||
kṛṣṇaṃ saṃpūjayantaśca rātrau kurvaṃti jāgaram
||14||वैशाखे ये करिष्यंति द्वादशीं कृष्णसन्निधौ ॥
कृष्णं संपूजयन्तश्च रात्रौ कुर्वंति जागरम्
māhātmyaṃ paṭhanīyaṃ tu dvārakāsaṃbhavaṃ śubham ||
kṛṣṇasya bālacaritaṃ bālakṛṣṇādidarśanam
||15||माहात्म्यं पठनीयं तु द्वारकासंभवं शुभम् ॥
कृष्णस्य बालचरितं बालकृष्णादिदर्शनम्
krīḍanaṃ gokulasyaiva krīḍā gopījanasya ca ||
kṛṣṇāvatārakarmāṇi śrotavyāni punaḥpunaḥ
||16||क्रीडनं गोकुलस्यैव क्रीडा गोपीजनस्य च ॥
कृष्णावतारकर्माणि श्रोतव्यानि पुनःपुनः
rukmaśṛṃgīṃ raupyakhurīṃ muktālāṃgūlabhūṣitām ||
savatsāṃ brāhmaṇe dattvā homārthaṃ cāhitāgnaye
||17||रुक्मशृंगीं रौप्यखुरीं मुक्तालांगूलभूषिताम् ॥
सवत्सां ब्राह्मणे दत्त्वा होमार्थं चाहिताग्नये
nimiṣasparśanāṃśena phalaṃ kṛṣṇasya jāgare ||
yatkiṃcitkurute pāpaṃ koṭijanmasu mānavaḥ ||
kṛṣṇasya jāgare rātrau dahate nātra saṃśayaḥ
||18||निमिषस्पर्शनांशेन फलं कृष्णस्य जागरे ॥
यत्किंचित्कुरुते पापं कोटिजन्मसु मानवः ॥
कृष्णस्य जागरे रात्रौ दहते नात्र संशयः
paṭhedbhāgavataṃ rātrau purāṇaṃ dayitaṃ hareḥ ||
yāvatsūryyakṛtā''loko yāvaccandrakṛtā niśā
||19||पठेद्भागवतं रात्रौ पुराणं दयितं हरेः ॥
यावत्सूर्य्यकृताऽऽलोको यावच्चन्द्रकृता निशा
yāvatsasāgarā pṛthvī yāvacca kulaparvatāḥ ||
tāvatkālaṃ vasetsvarge nānyathā mama bhāṣitam
||20||यावत्ससागरा पृथ्वी यावच्च कुलपर्वताः ॥
तावत्कालं वसेत्स्वर्गे नान्यथा मम भाषितम्
āsphoṭayaṃti pitaraḥ praharṣaṃti pitāmahāḥ ||
evaṃ taṃ svasutaṃ dṛṣṭvā śṛṇvānaṃ kṛṣṇasaṃbhavam
||21||आस्फोटयंति पितरः प्रहर्षंति पितामहाः ॥
एवं तं स्वसुतं दृष्ट्वा शृण्वानं कृष्णसंभवम्
dvārakāyāśca māhātmyaṃ yatra no jāgare paṭhet ||
tanmlecchasadṛśaṃ sthānamapavitraṃ parityajet
||22||द्वारकायाश्च माहात्म्यं यत्र नो जागरे पठेत् ॥
तन्म्लेच्छसदृशं स्थानमपवित्रं परित्यजेत्
śāligrāmaśilā naiva yatra bhāgavatā na hi ||
tyajettīrthaṃ mahāpuṇyaṃ puṇyamāyatanaṃ tyajet
||23||शालिग्रामशिला नैव यत्र भागवता न हि ॥
त्यजेत्तीर्थं महापुण्यं पुण्यमायतनं त्यजेत्
tyajedguhyaṃ tathā'raṇyaṃ yatra na dvādaśīvratam
||24||त्यजेद्गुह्यं तथाऽरण्यं यत्र न द्वादशीव्रतम्
sudeśo'pi bhavenniṃdyo yatra no vaiṣṇavā vratam ||
kudeśo'pi bhavetpuṇyo yatra bhāgavatāḥ kalau
||25||सुदेशोऽपि भवेन्निंद्यो यत्र नो वैष्णवा व्रतम् ॥
कुदेशोऽपि भवेत्पुण्यो यत्र भागवताः कलौ
saṃkīrṇayonayaḥ pūtā ye bhaktā madhusūdane ||
mlecchatulyāḥ kulīnāste ye na bhaktā janārdane
||26||संकीर्णयोनयः पूता ये भक्ता मधुसूदने ॥
म्लेच्छतुल्याः कुलीनास्ते ये न भक्ता जनार्दने
rathārūḍhaṃ prakurvaṃti ye kṛṣṇaṃ madhumādhave ||
muktiṃ prayāṃti te sarve kulakoṭisamanvitāḥ
||27||रथारूढं प्रकुर्वंति ये कृष्णं मधुमाधवे ॥
मुक्तिं प्रयांति ते सर्वे कुलकोटिसमन्विताः
devakīnandanasyārthe rathaṃ kārāpayanti ye ||
kalpāṃtaṃ viṣṇuloke te vasanti pitṛbhiḥ saha
||28||देवकीनन्दनस्यार्थे रथं कारापयन्ति ये ॥
कल्पांतं विष्णुलोके ते वसन्ति पितृभिः सह
dvārakāyāstu māhātmyaṃ śrāvayedyaḥ kalau nṛṇām ||
bhāvamutpādayedyo vai labhetkratuśataṃphalam
||29||द्वारकायास्तु माहात्म्यं श्रावयेद्यः कलौ नृणाम् ॥
भावमुत्पादयेद्यो वै लभेत्क्रतुशतंफलम्
yo nārcayati pāpiṣṭho devamanyatra gacchati ||
koṭijanmārjitaṃ puṇyaṃ harate rukmiṇīpatiḥ
||30||यो नार्चयति पापिष्ठो देवमन्यत्र गच्छति ॥
कोटिजन्मार्जितं पुण्यं हरते रुक्मिणीपतिः
śaṃkhoddhārasamudbhūtāṃ nityaṃ dehe bibhartti hi ||
mṛttikāṃ daityarājendra śṛṇu vakṣyāmi yatphalam
||31||शंखोद्धारसमुद्भूतां नित्यं देहे बिभर्त्ति हि ॥
मृत्तिकां दैत्यराजेन्द्र शृणु वक्ष्यामि यत्फलम्
yo dadāti yatīnāṃ ca vaiṣṇavānāṃ prayacchati ||
svarṇabhāraśataṃ puṇḍraṃ nityaṃ prāpnoti mānavaḥ
||32||यो ददाति यतीनां च वैष्णवानां प्रयच्छति ॥
स्वर्णभारशतं पुण्ड्रं नित्यं प्राप्नोति मानवः
gṛhe yasya sadā tiṣṭhecchaṃkhoddhārasya mṛttikā ||
nitya kriyākṛtaṃpuṇyaṃ labhetkoṭiguṇaṃ bale
||33||गृहे यस्य सदा तिष्ठेच्छंखोद्धारस्य मृत्तिका ॥
नित्य क्रियाकृतंपुण्यं लभेत्कोटिगुणं बले
yasya puṇḍraṃ lalāṭe tu gopīcaṃdanasaṃjñakam ||
na jahāti gṛhaṃ tasya lakṣmīḥ kṛṣṇapriyā dvijāḥ
||34||यस्य पुण्ड्रं ललाटे तु गोपीचंदनसंज्ञकम् ॥
न जहाति गृहं तस्य लक्ष्मीः कृष्णप्रिया द्विजाः
na graho bādhate tasya norago na ca rākṣasaḥ ||
piśācā na ca kūṣmāṃḍā na ca pretā na jaṃbhakāḥ
||35||न ग्रहो बाधते तस्य नोरगो न च राक्षसः ॥
पिशाचा न च कूष्मांडा न च प्रेता न जंभकाः
nāgnicaurabhayaṃ tasya darīṇāṃ caiva bandhanam ||
vidyudulkābhayaṃ caiva na cotpātasamudbhavam
||36||नाग्निचौरभयं तस्य दरीणां चैव बन्धनम् ॥
विद्युदुल्काभयं चैव न चोत्पातसमुद्भवम्
nāriṣṭaṃ nāpaśakunaṃ durnimittādikaṃ ca yat ||
satkṛte viṣṇubhakte ca śāligrāmaśilārcane
||37||नारिष्टं नापशकुनं दुर्निमित्तादिकं च यत् ॥
सत्कृते विष्णुभक्ते च शालिग्रामशिलार्चने
pīte pādodake viprā naivedyasyāpi bhakṣaṇe ||
tulasīsannidhau viṣṇorvilayāvasare kṛte
||38||पीते पादोदके विप्रा नैवेद्यस्यापि भक्षणे ॥
तुलसीसन्निधौ विष्णोर्विलयावसरे कृते
purā devena kathitaṃ śṛṇu pātraṃ vadāmyaham ||
priyā bhāgavatā yeṣāṃ teṣāṃ dāso'smyahaṃ sadā
||39||पुरा देवेन कथितं शृणु पात्रं वदाम्यहम् ॥
प्रिया भागवता येषां तेषां दासोऽस्म्यहं सदा
vihāya mathurāṃ kāśīmavantīṃ sarvapāpahām ||
māyāṃ kāṃcīmayodhyāṃ ca saṃprāpte ca kalau yuge
||40||विहाय मथुरां काशीमवन्तीं सर्वपापहाम् ॥
मायां कांचीमयोध्यां च संप्राप्ते च कलौ युगे
vasāmyahaṃ dvārakāyāṃ sarvasenāsamāvṛtaḥ ||
tīrthavratairyajñadānai rudrādyairmunicāraṇaiḥ
||41||वसाम्यहं द्वारकायां सर्वसेनासमावृतः ॥
तीर्थव्रतैर्यज्ञदानै रुद्राद्यैर्मुनिचारणैः
śraddhātyāgena bhaktyā vā yastoṣayitumicchati ||
gatvā dvāravatīṃ ramyāṃ draṣṭavyo'haṃ kalau yuge
||42||श्रद्धात्यागेन भक्त्या वा यस्तोषयितुमिच्छति ॥
गत्वा द्वारवतीं रम्यां द्रष्टव्योऽहं कलौ युगे
trailokye yāni tīrthāni mayā śuddhāni bhūriśaḥ ||
vinyastāni ca gomatyāṃ cakratīrthe'tipāvane
||43||त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि मया शुद्धानि भूरिशः ॥
विन्यस्तानि च गोमत्यां चक्रतीर्थेऽतिपावने
dinenaikena gomatyāṃ cakratīrthe kalau yuge ||
trailokyasaṃbhavaistīrthaiḥ snāto bhavati mānavaḥ
||44||दिनेनैकेन गोमत्यां चक्रतीर्थे कलौ युगे ॥
त्रैलोक्यसंभवैस्तीर्थैः स्नातो भवति मानवः
koṭipāpavinirmukto matsamaṃ vasate naraḥ ||
mama loke na saṃdehaḥ kulakoṭisamanvitaḥ
||45||कोटिपापविनिर्मुक्तो मत्समं वसते नरः ॥
मम लोके न संदेहः कुलकोटिसमन्वितः
nāparādhakṛtaiḥ pāpairliptaḥ syādu tkaṭaiḥ kṛtaiḥ ||
śatajanmāyutānīha lakṣmīrna cyavate gṛhāt
||46||नापराधकृतैः पापैर्लिप्तः स्यादु त्कटैः कृतैः ॥
शतजन्मायुतानीह लक्ष्मीर्न च्यवते गृहात्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye gomatītīragata dvārakācakratīrthayorjāgarādimāhātmyavarṇanaṃ-nāmāṣṭātriṃśattamo'dhyāyaḥ || 38 ||