etatpurāṇamakhilaṃ purā skandena bhāṣitam
sūta uvāca
etatpurāṇamakhilaṃ purā skandena bhāṣitam ||
bhṛgave brahmaputrāya tasmāllebhe tathāṃ'girāḥ
||1||एतत्पुराणमखिलं पुरा स्कन्देन भाषितम् ॥
भृगवे ब्रह्मपुत्राय तस्माल्लेभे तथांऽगिराः
tataśca cyavanaḥ prāpa ṛcīkaśca tato muniḥ ||
evaṃ paraṃparā prāptaṃ sarveṣu bhuvaneṣvapi
||2||ततश्च च्यवनः प्राप ऋचीकश्च ततो मुनिः ॥
एवं परंपरा प्राप्तं सर्वेषु भुवनेष्वपि
skāndaṃ purāṇametacca kumāreṇa puroddhṛtam ||
yaḥ śṛṇoti satāṃ madhye naraḥ pāpādvimucyate
||3||स्कान्दं पुराणमेतच्च कुमारेण पुरोद्धृतम् ॥
यः शृणोति सतां मध्ये नरः पापाद्विमुच्यते
idaṃ purāṇamāyuṣyaṃ caturvarṇasukhapradam ||
nirmitaṃ ṣaṇmukheneha niyataṃ sumahātmanā
||4||इदं पुराणमायुष्यं चतुर्वर्णसुखप्रदम् ॥
निर्मितं षण्मुखेनेह नियतं सुमहात्मना
evametatsamākhyātamākhyānaṃ bhadramastu vaḥ
||5||एवमेतत्समाख्यातमाख्यानं भद्रमस्तु वः
maṇḍitaṃ saptabhiḥ khaṇḍaiḥ skāndaṃ yaḥ śṛṇuyānnaraḥ ||
na tasya puṇyasaṃkhyānaṃ kartuṃ śakyeta kenacit
||6||मण्डितं सप्तभिः खण्डैः स्कान्दं यः शृणुयान्नरः ॥
न तस्य पुण्यसंख्यानं कर्तुं शक्येत केनचित्
ya idaṃ dharmamāhātmyaṃ brāhmaṇāya prayacchati ||
svargaloke vasettāvadyāvadakṣarasaṃkhyayā
||7||य इदं धर्ममाहात्म्यं ब्राह्मणाय प्रयच्छति ॥
स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदक्षरसंख्यया
yathā hi varṣato dhārā yathā vā divi tārakāḥ ||
gaṃgāyāṃ sikatā yadvattadvatsaṃkhyā na vidyate
||8||यथा हि वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः ॥
गंगायां सिकता यद्वत्तद्वत्संख्या न विद्यते
yo naraḥ śṛṇuyādbhaktyā dināni ca kiyanti vai ||
sarvārthasiddho bhavati ya etatpaṭhate naraḥ
||9||यो नरः शृणुयाद्भक्त्या दिनानि च कियन्ति वै ॥
सर्वार्थसिद्धो भवति य एतत्पठते नरः
putrārthī labhate putrāndhanārthī labhate dhanam ||
labhate patikāmā yā patiṃ kanyā manoramam
||10||पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी लभते धनम् ॥
लभते पतिकामा या पतिं कन्या मनोरमम्
samāgamaṃ labhante ca bāndhavāśca pravāsibhiḥ ||
skāndaṃ purāṇaṃ śrutvā tu pumānāpnoti vāñchitam
||11||समागमं लभन्ते च बान्धवाश्च प्रवासिभिः ॥
स्कान्दं पुराणं श्रुत्वा तु पुमानाप्नोति वाञ्छितम्
śṛṇvataḥ paṭhataścaiva sarvakāmapradaṃ nṛṇām
||12||शृण्वतः पठतश्चैव सर्वकामप्रदं नृणाम्
puṇyaṃ śrutvā purāṇaṃ vai dīrghamāyuśca vindati ||
mahīṃ vijayate rājā śatrūṃścāpyadhitiṣṭhati
||13||पुण्यं श्रुत्वा पुराणं वै दीर्घमायुश्च विन्दति ॥
महीं विजयते राजा शत्रूंश्चाप्यधितिष्ठति
vedavicca bhavidvipraḥ kṣatriyo rājyamāpnuyāt ||
dhanaṃ dhānyaṃ tathā vaiśyaḥ śūdraḥ sukhamavāpnuyāt
||14||वेदविच्च भविद्विप्रः क्षत्रियो राज्यमाप्नुयात् ॥
धनं धान्यं तथा वैश्यः शूद्रः सुखमवाप्नुयात्
adhyāyamekaṃ śṛṇuyācchlokaṃ ślokārdhameva vā ||
yaḥ ślokapādaṃ śṛṇuyādviṣṇulokaṃ sa gacchati
||15||अध्यायमेकं शृणुयाच्छ्लोकं श्लोकार्धमेव वा ॥
यः श्लोकपादं शृणुयाद्विष्णुलोकं स गच्छति
śrutvā purāṇametaddhi vācakaṃ yastu pūjayet ||
tena brahmā ca viṣṇuśca rudraścaiva prapūjitaḥ
||16||श्रुत्वा पुराणमेतद्धि वाचकं यस्तु पूजयेत् ॥
तेन ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव प्रपूजितः
ekamapyakṣaraṃ yastu guruḥ śiṣye nivedayet ||
pṛthivyāṃ nāsti taddravyaṃ yaddattvā hyanṛṇī bhavet
||17||एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् ॥
पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्
ataḥ saṃpūjanīyastu vyāsaḥ śāstropadeśakaḥ ||
gobhū hiraṇyavastrādyairbhojanaiḥ sārvakāmikaiḥ
||18||अतः संपूजनीयस्तु व्यासः शास्त्रोपदेशकः ॥
गोभू हिरण्यवस्त्राद्यैर्भोजनैः सार्वकामिकैः
ya evaṃ bhaktiyuktastu śrutvā śāstramanuttamam ||
pūjayedupadeṣṭāraṃ sa śaivaṃ padamāpnuyāt
||19||य एवं भक्तियुक्तस्तु श्रुत्वा शास्त्रमनुत्तमम् ॥
पूजयेदुपदेष्टारं स शैवं पदमाप्नुयात्
purāṇaśra vaṇādeva anekabhavasaṃcitam ||
pāpaṃ praśamamāyāti sarvatīrthaphalaṃ labhet
||20||पुराणश्र वणादेव अनेकभवसंचितम् ॥
पापं प्रशममायाति सर्वतीर्थफलं लभेत्
amṛtenodarasthena mriyante sarvadevatāḥ ||
kaṇṭhasthitaviṣeṇāpi yo jīvati sa pātu vaḥ
||21||अमृतेनोदरस्थेन म्रियन्ते सर्वदेवताः ॥
कण्ठस्थितविषेणापि यो जीवति स पातु वः
vyāsa uvāca
ityuktvoparate sūte śaunakādi maharṣayaḥ ||
saṃpūjya vidhivatsūtaṃ praśasyāthābhyanandayan
||22||इत्युक्त्वोपरते सूते शौनकादि महर्षयः ॥
संपूज्य विधिवत्सूतं प्रशस्याथाभ्यनन्दयन्
ṛṣaya ūcuḥ
kathito bhavatā sargaḥ pratisargastathaiva ca ||
vaṃśānuvaṃśacaritaṃ purāṇānāmanukramaḥ
||23||कथितो भवता सर्गः प्रतिसर्गस्तथैव च ॥
वंशानुवंशचरितं पुराणानामनुक्रमः
manvantarapramāṇaṃ ca brahmāṇḍasya ca vistaraḥ ||
jyotiścakrasvarūpaṃ ca yathāvadanuvarṇitam
||24||मन्वन्तरप्रमाणं च ब्रह्माण्डस्य च विस्तरः ॥
ज्योतिश्चक्रस्वरूपं च यथावदनुवर्णितम्
dhanyāḥ sma kṛtakṛtyāḥ sma vayaṃ tava mukhāmbujāt ||
skāndaṃ mahāpurāṇa hi śrutvā sūtātiharṣitāḥ
||25||धन्याः स्म कृतकृत्याः स्म वयं तव मुखाम्बुजात् ॥
स्कान्दं महापुराण हि श्रुत्वा सूतातिहर्षिताः
vayaṃ maharṣayo viprāḥ pradadmo'dya tavā''śiṣaḥ ||
vyāsaśiṣya mahāprājña ciraṃ jīva sukhī bhava
||26||वयं महर्षयो विप्राः प्रदद्मोऽद्य तवाऽऽशिषः ॥
व्यासशिष्य महाप्राज्ञ चिरं जीव सुखी भव
iti dattvā''śiṣastasmai dattvā vāsovibhūṣaṇam ||
visṛjya lomaśaṃ sūtaṃ yajñakarmāṇyathācaran
||27||इति दत्त्वाऽऽशिषस्तस्मै दत्त्वा वासोविभूषणम् ॥
विसृज्य लोमशं सूतं यज्ञकर्माण्यथाचरन्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye skandamahāpurāṇaśravaṇapaṭhanapustakapradānapaurāṇikavyāsapūjanamāhātmyavarṇanapūrvakaṃ samastaskāndamahā purāṇagranthasamāptyupasaṃhārasūtasatkāravṛttāntavarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ || 44 ||
iti śrīskānde mahāpurāṇe saptame prabhāsakhaṇḍe caturthaṃ dvārakāmāhātmyaṃ sampūrṇam ||
(7-4) ||
iti śrīskānde mahāpurāṇe saptamaṃ prabhāsakhaṇḍaṃ sampūrṇam
||7||इति श्रीस्कान्दे महापुराणे सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थं द्वारकामाहात्म्यं सम्पूर्णम् ॥
(७-४) ॥
इति श्रीस्कान्दे महापुराणे सप्तमं प्रभासखण्डं सम्पूर्णम्