Skip to content

Sūktam 88 — haviṣpāntamajara (19 mantras)

Sūkta 88

19 āṃgiraso mūrdhanvān , vāmadevyo vā| sūrya-vaiśvānaro'gniḥ| triṣṭup|

ha̱viṣpānta̍ma̱jara̍ṃ sva̱rvidi̍ divi̱spṛśyāhu̍ta̱ṃ juṣṭa̍ma̱gnau |

tasya̱ bharma̍ṇe̱ bhuva̍nāya de̱vā dharma̍ṇe̱ kaṃ sva̱dhayā̍ paprathanta

||1||

gī̱rṇaṃ bhuva̍na̱ṃ tama̱sāpa̍gūl̤hamā̱viḥ sva̍rabhavajjā̱te a̱gnau |

tasya̍ de̱vāḥ pṛ̍thi̱vī dyauru̱tāpo'ra̍ṇaya̱nnoṣa̍dhīḥ sa̱khye a̍sya

||2||

de̱vebhi̱rnvi̍ṣi̱to ya̱jñiye̍bhira̱gniṃ sto̍ṣāṇya̱jara̍ṃ bṛ̱hanta̍m |

yo bhā̱nunā̍ pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāmā̍ta̱tāna̱ roda̍sī a̱ntari̍kṣam

||3||

yo hotāsī̍tpratha̱mo de̱vaju̍ṣṭo̱ yaṃ sa̱māñja̱nnājye̍nā vṛṇā̱nāḥ |

sa pa̍ta̱trī̍tva̱raṃ sthā jaga̱dyacchvā̱trama̱gnira̍kṛṇojjā̱tave̍dāḥ

||4||

yajjā̍tavedo̱ bhuva̍nasya mū̱rdhannati̍ṣṭho agne sa̱ha ro̍ca̱nena̍ |

taṃ tvā̍hema ma̱tibhi̍rgī̱rbhiru̱kthaiḥ sa ya̱jñiyo̍ abhavo rodasi̱prāḥ

||5||

mū̱rdhā bhu̱vo bha̍vati̱ nakta̍ma̱gnistata̱: sūryo̍ jāyate prā̱taru̱dyan |

mā̱yāmū̱ tu ya̱jñiyā̍nāme̱tāmapo̱ yattūrṇi̱ścara̍ti prajā̱nan

||6||

dṛ̱śenyo̱ yo ma̍hi̱nā sami̱ddho'ro̍cata di̱viyo̍nirvi̱bhāvā̍ |

tasmi̍nna̱gnau sū̍ktavā̱kena̍ de̱vā ha̱virviśva̱ āju̍havustanū̱pāḥ

||7||

sū̱kta̱vā̱kaṃ pra̍tha̱mamādida̱gnimādiddha̱vira̍janayanta de̱vāḥ |

sa e̍ṣāṃ ya̱jño a̍bhavattanū̱pāstaṃ dyaurve̍da̱ taṃ pṛ̍thi̱vī tamāpa̍:

||8||

yaṃ de̱vāso'ja̍nayantā̱gniṃ yasmi̱nnāju̍havu̱rbhuva̍nāni̱ viśvā̍ |

so a̱rciṣā̍ pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāmṛ̍jū̱yamā̍no atapanmahi̱tvā

||9||

stome̍na̱ hi di̱vi de̱vāso̍ a̱gnimajī̍jana̱ñchakti̍bhī rodasi̱prām |

tamū̍ akṛṇvantre̱dhā bhu̱ve kaṃ sa oṣa̍dhīḥ pacati vi̱śvarū̍pāḥ

||10||

ya̱dede̍na̱mada̍dhurya̱jñiyā̍so di̱vi de̱vāḥ sūrya̍mādite̱yam |

ya̱dā ca̍ri̱ṣṇū mi̍thu̱nāvabhū̍tā̱māditprāpa̍śya̱nbhuva̍nāni̱ viśvā̍

||11||

viśva̍smā a̱gniṃ bhuva̍nāya de̱vā vai̍śvāna̱raṃ ke̱tumahnā̍makṛṇvan |

ā yasta̱tāno̱ṣaso̍ vibhā̱tīrapo̍ ūrṇoti̱ tamo̍ a̱rciṣā̱ yan

||12||

vai̱śvā̱na̱raṃ ka̱vayo̍ ya̱jñiyā̍so̱'gniṃ de̱vā a̍janayannaju̱ryam |

nakṣa̍traṃ pra̱tnamami̍naccari̱ṣṇu ya̱kṣasyādhya̍kṣaṃ tavi̱ṣaṃ bṛ̱hanta̍m

||13||

vai̱śvā̱na̱raṃ vi̱śvahā̍ dīdi̱vāṃsa̱ṃ mantrai̍ra̱gniṃ ka̱vimacchā̍ vadāmaḥ |

yo ma̍hi̱mnā pa̍riba̱bhūvo̱rvī u̱tāvastā̍du̱ta de̱vaḥ pa̱rastā̍t

||14||

dve sru̱tī a̍śṛṇavaṃ pitṝ̱ṇāma̱haṃ de̱vānā̍mu̱ta martyā̍nām |

tābhyā̍mi̱daṃ viśva̱meja̱tsame̍ti̱ yada̍nta̱rā pi̱tara̍ṃ mā̱tara̍ṃ ca

||15||

dve sa̍mī̱cī bi̍bhṛta̱ścara̍ntaṃ śīrṣa̱to jā̱taṃ mana̍sā̱ vimṛ̍ṣṭam |

sa pra̱tyaṅviśvā̱ bhuva̍nāni tasthā̱vapra̍yucchanta̱raṇi̱rbhrāja̍mānaḥ

||16||

yatrā̱ vade̍te̱ ava̍ra̱: para̍śca yajña̱nyo̍: kata̱ro nau̱ vi ve̍da |

ā śe̍ku̱ritsa̍dha̱māda̱ṃ sakhā̍yo̱ nakṣa̍nta ya̱jñaṃ ka i̱daṃ vi vo̍cat

||17||

katya̱gnaya̱: kati̱ sūryā̍sa̱: katyu̱ṣāsa̱: katyu̍ svi̱dāpa̍: |

nopa̱spija̍ṃ vaḥ pitaro vadāmi pṛ̱cchāmi̍ vaḥ kavayo vi̱dmane̱ kam

||18||

yā̱va̱nmā̱tramu̱ṣaso̱ na pratī̍kaṃ supa̱rṇyo̱3 vasa̍te mātariśvaḥ |

tāva̍ddadhā̱tyupa̍ ya̱jñamā̱yanbrā̍hma̱ṇo hotu̱rava̍ro ni̱ṣīda̍n

||19||