Skip to content

Sūktam 91 — viśvasya (15 mantras)

Sūkta 91

15 aruṇo vaitahavyaḥ| agniḥ| jagatī, 15 triṣṭup|

saṃ jā̍gṛ̱vadbhi̱rjara̍māṇa idhyate̱ dame̱ damū̍nā i̱ṣaya̍nni̱l̤aspa̱de |

viśva̍sya̱ hotā̍ ha̱viṣo̱ vare̍ṇyo vi̱bhurvi̱bhāvā̍ su̱ṣakhā̍ sakhīya̱te

||1||

sa da̍rśata̱śrīrati̍thirgṛ̱hegṛ̍he̱ vane̍vane śiśriye takva̱vīri̍va |

jana̍ṃjana̱ṃ janyo̱ nāti̍ manyate̱ viśa̱ ā kṣe̍ti vi̱śyo̱3 viśa̍ṃviśam

||2||

su̱dakṣo̱ dakṣai̱: kratu̍nāsi su̱kratu̱ragne̍ ka̱viḥ kāvye̍nāsi viśva̱vit |

vasu̱rvasū̍nāṃ kṣayasi̱ tvameka̱ iddyāvā̍ ca̱ yāni̍ pṛthi̱vī ca̱ puṣya̍taḥ

||3||

pra̱jā̱nanna̍gne̱ tava̱ yoni̍mṛ̱tviya̱mil̤ā̍yāspa̱de ghṛ̱tava̍nta̱māsa̍daḥ |

ā te̍ cikitra u̱ṣasā̍mi̱veta̍yo're̱pasa̱: sūrya̍syeva ra̱śmaya̍:

||4||

tava̱ śriyo̍ va̱rṣya̍syeva vi̱dyuta̍ści̱trāści̍kitra u̱ṣasā̱ṃ na ke̱tava̍: |

yadoṣa̍dhīra̱bhisṛ̍ṣṭo̱ vanā̍ni ca̱ pari̍ sva̱yaṃ ci̍nu̱ṣe anna̍mā̱sye̍

||5||

tamoṣa̍dhīrdadhire̱ garbha̍mṛ̱tviya̱ṃ tamāpo̍ a̱gniṃ ja̍nayanta mā̱tara̍: |

tamitsa̍mā̱naṃ va̱nina̍śca vī̱rudho̱'ntarva̍tīśca̱ suva̍te ca vi̱śvahā̍

||6||

vāto̍padhūta iṣi̱to vaśā̱m̐ anu̍ tṛ̱ṣu yadannā̱ vevi̍ṣadvi̱tiṣṭha̍se |

ā te̍ yatante ra̱thyo̱3 yathā̱ pṛtha̱kchardhā̍ṃsyagne a̱jarā̍ṇi̱ dhakṣa̍taḥ

||7||

me̱dhā̱kā̱raṃ vi̱datha̍sya pra̱sādha̍nama̱gniṃ hotā̍raṃ pari̱bhūta̍maṃ ma̱tim |

tamidarbhe̍ ha̱viṣyā sa̍mā̱namittaminma̱he vṛ̍ṇate̱ nānyaṃ tvat

||8||

tvāmidatra̍ vṛṇate tvā̱yavo̱ hotā̍ramagne vi̱dathe̍ṣu ve̱dhasa̍: |

yadde̍va̱yanto̱ dadha̍ti̱ prayā̍ṃsi te ha̱viṣma̍nto̱ mana̍vo vṛ̱ktaba̍rhiṣaḥ

||9||

tavā̍gne ho̱traṃ tava̍ po̱tramṛ̱tviya̱ṃ tava̍ ne̱ṣṭraṃ tvama̱gnidṛ̍tāya̱taḥ |

tava̍ praśā̱straṃ tvama̍dhvarīyasi bra̱hmā cāsi̍ gṛ̱hapa̍tiśca no̱ dame̍

||10||

yastubhya̍magne a̱mṛtā̍ya̱ martya̍: sa̱midhā̱ dāśa̍du̱ta vā̍ ha̱viṣkṛ̍ti |

tasya̱ hotā̍ bhavasi̱ yāsi̍ dū̱tya1mupa̍ brūṣe̱ yaja̍syadhvarī̱yasi̍

||11||

i̱mā a̍smai ma̱tayo̱ vāco̍ a̱smadām̐ ṛco̱ gira̍: suṣṭu̱taya̱: sama̍gmata |

va̱sū̱yavo̱ vasa̍ve jā̱tave̍dase vṛ̱ddhāsu̍ ci̱dvardha̍no̱ yāsu̍ cā̱kana̍t

||12||

i̱māṃ pra̱tnāya̍ suṣṭu̱tiṃ navī̍yasīṃ vo̱ceya̍masmā uśa̱te śṛ̱ṇotu̍ naḥ |

bhū̱yā anta̍rā hṛ̱dya̍sya ni̱spṛśe̍ jā̱yeva̱ patya̍ uśa̱tī su̱vāsā̍:

||13||

yasmi̱nnaśvā̍sa ṛṣa̱bhāsa̍ u̱kṣaṇo̍ va̱śā me̱ṣā a̍vasṛ̱ṣṭāsa̱ āhu̍tāḥ |

kī̱lā̱la̱pe soma̍pṛṣṭhāya ve̱dhase̍ hṛ̱dā ma̱tiṃ ja̍naye̱ cāru̍ma̱gnaye̍

||14||

ahā̍vyagne ha̱virā̱sye̍ te sru̱cī̍va ghṛ̱taṃ ca̱mvī̍va̱ soma̍: |

vā̱ja̱sani̍ṃ ra̱yima̱sme su̱vīra̍ṃ praśa̱staṃ dhe̍hi ya̱śasa̍ṃ bṛ̱hanta̍m

||15||