Skip to content

Sūktam 16 — tvamagne (48 mantras)

Sūkta 16

48 bārhaspatyo bharadvāja: | agni :|gāyatrī; 1, 6 vardhamānā;27, 47 – 48 anuṣṭup ; 46 triṣṭup |

tvama̍gne ya̱jñānā̱ṃ hotā̱ viśve̍ṣāṃ hi̱taḥ | de̱vebhi̱rmānu̍ṣe̱ jane̍

||1||

sa no̍ ma̱ndrābhi̍radhva̱re ji̱hvābhi̍ryajā ma̱haḥ | ā de̱vān va̍kṣi̱ yakṣi̍ ca

||2||

vetthā̱ hi ve̍dho̱ adhva̍naḥ pa̱thaśca̍ de̱vāñja̍sā | agne̍ ya̱jñeṣu̍ sukrato

||3||

tvāmī̍l̤e̱ adha̍ dvi̱tā bha̍ra̱to vā̱jibhi̍: śu̱nam | ī̱je ya̱jñeṣu̍ ya̱jñiya̍m

||4||

tvami̱mā vāryā̍ pu̱ru divo̍dāsāya sunva̱te | bha̱radvā̍jāya dā̱śuṣe̍

||5||

tvaṃ dū̱to ama̍rtya̱ ā va̍hā̱ daivya̱ṃ jana̍m | śṛ̱ṇvan vipra̍sya suṣṭu̱tim

||6||

tvāma̍gne svā̱dhyo̱3 martā̍so de̱vavī̍taye | ya̱jñeṣu̍ de̱vamī̍l̤ate

||7||

tava̱ pra ya̍kṣi sa̱ṃdṛśa̍mu̱ta kratu̍ṃ su̱dāna̍vaḥ | viśve̍ juṣanta kā̱mina̍:

||8||

tvaṃ hotā̱ manu̍rhito̱ vahni̍rā̱sā vi̱duṣṭa̍raḥ | agne̱ yakṣi̍ di̱vo viśa̍:

||9||

agna̱ ā yā̍hi vī̱taye̍ gṛṇā̱no ha̱vyadā̍taye | ni hotā̍ satsi ba̱rhiṣi̍

||10||

taṃ tvā̍ sa̱midbhi̍raṅgiro ghṛ̱tena̍ vardhayāmasi | bṛ̱haccho̍cā yaviṣṭhya

||11||

sa na̍: pṛ̱thu śra̱vāyya̱macchā̍ deva vivāsasi | bṛ̱hada̍gne su̱vīrya̍m

||12||

tvāma̍gne̱ puṣka̍rā̱dadhyatha̍rvā̱ nira̍manthata | mū̱rdhno viśva̍sya vā̱ghata̍:

||13||

tamu̍ tvā da̱dhyaṅṅṛṣi̍: pu̱tra ī̍dhe̱ atha̍rvaṇaḥ | vṛ̱tra̱haṇa̍ṃ puraṃda̱ram

||14||

tamu̍ tvā pā̱thyo vṛṣā̱ samī̍dhe dasyu̱hanta̍mam | dha̱na̱ṃja̱yaṃ raṇe̍raṇe

||15||

ehyū̱ ṣu bravā̍ṇi̱ te 'gna̍ i̱ttheta̍rā̱ gira̍: | e̱bhirva̍rdhāsa̱ indu̍bhiḥ

||16||

yatra̱ kva̍ ca te̱ mano̱ dakṣa̍ṃ dadhasa̱ utta̍ram | tatrā̱ sada̍: kṛṇavase

||17||

na̱hi te̍ pū̱rtama̍kṣi̱pad bhuva̍nnemānāṃ vaso | athā̱ duvo̍ vanavase

||18||

āgnira̍gāmi̱ bhāra̍to vṛtra̱hā pu̍ru̱ceta̍naḥ | divo̍dāsasya̱ satpa̍tiḥ

||19||

sa hi viśvāti̱ pārthi̍vā ra̱yiṃ dāśa̍nmahitva̱nā | va̱nvannavā̍to̱ astṛ̍taḥ

||20||

sa pra̍tna̱vannavī̍ya̱sā 'gne̍ dyu̱mnena̍ sa̱ṃyatā̍ | bṛ̱hat ta̍tantha bhā̱nunā̍

||21||

pra va̍: sakhāyo a̱gnaye̱ stoma̍ṃ ya̱jñaṃ ca̍ dhṛṣṇu̱yā | arca̱ gāya̍ ca ve̱dhase̍

||22||

sa hi yo mānu̍ṣā yu̱gā sīda̱ddhotā̍ ka̱vikra̍tuḥ | dū̱taśca̍ havya̱vāha̍naḥ

||23||

tā rājā̍nā̱ śuci̍vratā ''di̱tyān māru̍taṃ ga̱ṇam | vaso̱ yakṣī̱ha roda̍sī

||24||

vasvī̍ te agne̱ saṃdṛ̍ṣṭiriṣaya̱te martyā̍ya | ūrjo̍ napāda̱mṛta̍sya

||25||

kratvā̱ dā a̍stu̱ śreṣṭho̱ 'dya tvā̍ va̱nvan tsu̱rekṇā̍: | marta̍ ānāśa suvṛ̱ktim

||26||

te te̍ agne̱ tvotā̍ i̱ṣaya̍nto̱ viśva̱māyu̍: | tara̍nto a̱ryo arā̍tīrva̱nvanto̍ a̱ryo arā̍tīḥ

||27||

a̱gnisti̱gmena̍ śo̱ciṣā̱ yāsa̱d viśva̱ṃ nya1triṇa̍m | a̱gnirno̍ vanate ra̱yim

||28||

su̱vīra̍ṃ ra̱yimā bha̍ra̱ jāta̍vedo̱ vica̍rṣaṇe | ja̱hi rakṣā̍ṃsi sukrato

||29||

tvaṃ na̍: pā̱hyaṃha̍so̱ jāta̍vedo aghāya̱taḥ | rakṣā̍ ṇo brahmaṇaskave

||30||

yo no̍ agne du̱reva̱ ā marto̍ va̱dhāya̱ dāśa̍ti | tasmā̍nnaḥ pā̱hyaṃha̍saḥ

||31||

tvaṃ taṃ de̍va ji̱hvayā̱ pari̍ bādhasva du̱ṣkṛta̍m | marto̱ yo no̱ jighā̍ṃsati

||32||

bha̱radvā̍jāya sa̱pratha̱: śarma̍ yaccha sahantya | agne̱ vare̍ṇya̱ṃ vasu̍

||33||

a̱gnirvṛ̱trāṇi̍ jaṅghanad draviṇa̱syurvi̍pa̱nyayā̍ | sami̍ddhaḥ śu̱kra āhu̍taḥ

||34||

garbhe̍ mā̱tuḥ pi̱tuṣpi̱tā vi̍didyutā̱no a̱kṣare̍ | sīda̍nnṛ̱tasya̱ yoni̱mā

||35||

brahma̍ pra̱jāva̱dā bha̍ra̱ jāta̍vedo̱ vica̍rṣaṇe | agne̱ yad dī̱daya̍d di̱vi

||36||

upa̍ tvā ra̱ṇvasa̍ṃdṛśa̱ṃ praya̍svantaḥ sahaskṛta | agne̍ sasṛ̱jmahe̱ gira̍:

||37||

upa̍ cchā̱yāmi̍va̱ ghṛṇe̱raga̍nma̱ śarma̍ te va̱yam | agne̱ hira̍ṇyasaṃdṛśaḥ

||38||

ya u̱gra i̍va śarya̱hā ti̱gmaśṛ̍ṅgo̱ na vaṃsa̍gaḥ | agne̱ puro̍ ru̱roji̍tha

||39||

ā yaṃ haste̱ na khā̱dina̱ṃ śiśu̍ṃ jā̱taṃ na bibhra̍ti | vi̱śāma̱gniṃ sva̍dhva̱raṃ

||40||

pra de̱vaṃ de̱vavī̍taye̱ bhara̍tā vasu̱vitta̍mam | ā sve yonau̱ ni ṣī̍datu

||41||

ā jā̱taṃ jā̱tave̍dasi pri̱yaṃ śi̍śī̱tāti̍thim | syo̱na ā gṛ̱hapa̍tim

||42||

agne̍ yu̱kṣvā hi ye tavā'śvā̍so deva sā̱dhava̍: | ara̱ṃ vaha̍nti ma̱nyave̍

||43||

acchā̍ no yā̱hyā va̍hā̱'bhi prayā̍ṃsi vī̱taye̍ | ā de̱vān tso̱ma̍pītaye

||44||

uda̍gne bhārata dyu̱madaja̍sreṇa̱ davi̍dyutat | śocā̱ vi bhā̍hyajara

||45||

vī̱tī yo de̱vaṃ marto̍ duva̱syeda̱gnimī̍l̤ītādhva̱re ha̱viṣmā̍n |

hotā̍raṃ satya̱yaja̱ṃ roda̍syoruttā̱naha̍sto̱ nama̱sā vi̍vāset

||46||

ā te̍ agna ṛ̱cā ha̱virhṛ̱dā ta̱ṣṭaṃ bha̍rāmasi | te te̍ bhavantū̱kṣaṇa̍ ṛṣa̱bhāso̍ va̱śā u̱ta

||47||

a̱gniṃ de̱vāso̍ agri̱yami̱ndhate̍ vṛtra̱hanta̍mam | yenā̱ vasū̱nyābhṛ̍tā tṛ̱l̤hā rakṣā̍ṃsi vā̱jinā̍

||48||