Skip to content

Sūktam 23 — īl̤iṣvā (30 mantras)

Sūkta 23

30 viśvamanā vaiyaśva: | agni : |uṣṇik |

īl̤i̍ṣvā̱ hi pra̍tī̱vyaṃ1 yaja̍sva jā̱tave̍dasam | ca̱ri̱ṣṇudhū̍ma̱magṛ̍bhītaśociṣam

||1||

dā̱māna̍ṃ viśvacarṣaṇe̱'gniṃ vi̍śvamano gi̱rā | u̱ta stu̍ṣe̱ viṣpa̍rdhaso̱ rathā̍nām

||2||

yeṣā̍mābā̱dha ṛ̱gmiya̍ i̱ṣaḥ pṛ̱kṣaśca̍ ni̱grabhe̍ | u̱pa̱vidā̱ vahni̍rvindate̱ vasu̍

||3||

uda̍sya śo̱cira̍sthāddīdi̱yuṣo̱ vya1jara̍m | tapu̍rjambhasya su̱dyuto̍ gaṇa̱śriya̍:

||4||

udu̍ tiṣṭha svadhvara̱ stavā̍no de̱vyā kṛ̱pā | a̱bhi̱khyā bhā̱sā bṛ̍ha̱tā śu̍śu̱kvani̍:

||5||

agne̍ yā̱hi su̍śa̱stibhi̍rha̱vyā juhvā̍na ānu̱ṣak | yathā̍ dū̱to ba̱bhūtha̍ havya̱vāha̍naḥ

||6||

a̱gniṃ va̍: pū̱rvyaṃ hu̍ve̱ hotā̍raṃ carṣaṇī̱nām | tama̱yā vā̱cā gṛ̍ṇe̱ tamu̍ vaḥ stuṣe

||7||

ya̱jñebhi̱radbhu̍takratu̱ṃ yaṃ kṛ̱pā sū̱daya̍nta̱ it | mi̱traṃ na jane̱ sudhi̍tamṛ̱tāva̍ni

||8||

ṛ̱tāvā̍namṛtāyavo ya̱jñasya̱ sādha̍naṃ gi̱rā | upo̍ enaṃ jujuṣu̱rnama̍saspa̱de

||9||

acchā̍ no̱ aṅgi̍rastamaṃ ya̱jñāso̍ yantu sa̱ṃyata̍: | hotā̱ yo asti̍ vi̱kṣvā ya̱śasta̍maḥ

||10||

agne̱ tava̱ tye a̍ja̱rendhā̍nāso bṛ̱hadbhāḥ | aśvā̍ iva̱ vṛṣa̍ṇastaviṣī̱yava̍:

||11||

sa tvaṃ na̍ ūrjāṃ pate ra̱yiṃ rā̍sva su̱vīrya̍m | prāva̍ nasto̱ke tana̍ye sa̱matsvā

||12||

yadvā u̍ vi̱śpati̍: śi̱taḥ suprī̍to̱ manu̍ṣo vi̱śi | viśveda̱gniḥ prati̱ rakṣā̍ṃsi sedhati

||13||

śru̱ṣṭya̍gne̱ nava̍sya me̱ stoma̍sya vīra viśpate | ni mā̱yina̱stapu̍ṣā ra̱kṣaso̍ daha

||14||

na tasya̍ mā̱yayā̍ ca̱na ri̱purī̍śīta̱ martya̍: | yo a̱gnaye̍ da̱dāśa̍ ha̱vyadā̍tibhiḥ

||15||

vya̍śvastvā vasu̱vida̍mukṣa̱ṇyura̍prīṇā̱dṛṣi̍: | ma̱ho rā̱ye tamu̍ tvā̱ sami̍dhīmahi

||16||

u̱śanā̍ kā̱vyastvā̱ ni hotā̍ramasādayat | ā̱ya̱jiṃ tvā̱ mana̍ve jā̱tave̍dasam

||17||

viśve̱ hi tvā̍ sa̱joṣa̍so de̱vāso̍ dū̱tamakra̍ta | śru̱ṣṭī de̍va pratha̱mo ya̱jñiyo̍ bhuvaḥ

||18||

i̱maṃ ghā̍ vī̱ro a̱mṛta̍ṃ dū̱taṃ kṛ̍ṇvīta̱ martya̍: | pā̱va̱kaṃ kṛ̱ṣṇava̍rtani̱ṃ vihā̍yasam

||19||

taṃ hu̍vema ya̱tasru̍caḥ su̱bhāsa̍ṃ śu̱kraśo̍ciṣam | vi̱śāma̱gnima̱jara̍ṃ pra̱tnamīḍya̍m

||20||

yo a̍smai ha̱vyadā̍tibhi̱rāhu̍ti̱ṃ marto'vi̍dhat | bhūri̱ poṣa̱ṃ sa dha̍tte vī̱rava̱dyaśa̍:

||21||

pra̱tha̱maṃ jā̱tave̍dasama̱gniṃ ya̱jñeṣu̍ pū̱rvyam | prati̱ sruge̍ti̱ nama̍sā ha̱viṣma̍tī

||22||

ābhi̍rvidhemā̱gnaye̱ jyeṣṭhā̍bhirvyaśva̱vat | maṃhi̍ṣṭhābhirma̱tibhi̍: śu̱kraśo̍ciṣe

||23||

nū̱nama̍rca̱ vihā̍yase̱ stome̍bhiḥ sthūrayūpa̱vat | ṛṣe̍ vaiyaśva̱ damyā̍yā̱gnaye̍

||24||

ati̍thi̱ṃ mānu̍ṣāṇāṃ sū̱nuṃ vana̱spatī̍nām | viprā̍ a̱gnimava̍se pra̱tnamī̍l̤ate

||25||

ma̱ho viśvā̍m̐ a̱bhi ṣa̱to̱3'bhi ha̱vyāni̱ mānu̍ṣā | agne̱ ni ṣa̍tsi̱ nama̱sādhi̍ ba̱rhiṣi̍

||26||

vaṃsvā̍ no̱ vāryā̍ pu̱ru vaṃsva̍ rā̱yaḥ pu̍ru̱spṛha̍: | su̱vīrya̍sya pra̱jāva̍to̱ yaśa̍svataḥ

||27||

tvaṃ va̍ro su̱ṣāmṇe'gne̱ janā̍ya codaya | sadā̍ vaso rā̱tiṃ ya̍viṣṭha̱ śaśva̍te

||28||

tvaṃ hi su̍pra̱tūrasi̱ tvaṃ no̱ goma̍tī̱riṣa̍: | ma̱ho rā̱yaḥ sā̱tima̍gne̱ apā̍ vṛdhi

||29||

agne̱ tvaṃ ya̱śā a̱syā mi̱trāvaru̍ṇā vaha | ṛ̱tāvā̍nā sa̱mrājā̍ pū̱tada̍kṣasā

||30||