एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्य्यप्रणोदितः
ब्रह्मोवाच
एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्य्यप्रणोदितः ।
हिमवान्मेनया सार्द्धं कन्या दातुं प्रचक्रमे
॥१॥हैमं कलशमादाय मेना चार्द्धांगमाश्रिता ।
हिमाद्रेश्च महाभागा वस्त्राभरणभूषिता
॥२॥पाद्यादिभिस्ततः शैलः प्रहृष्टः स्वपुरोहितः ।
तं वंरं वरयामास वस्त्रचंदनभूषणैः
॥३॥ततो हिमाद्रिणा प्रोक्ता द्विजास्तिथ्यादिकीर्तने ।
प्रयोगो भण्यतां तावदस्मिन्समय आगते
॥४॥तथेति चोक्त्वा ते सर्वे कालज्ञा द्विजसत्तमाः ।
तिथ्यादिकीर्तनं चक्रुः प्रीत्या परमनिर्वृताः
॥५॥ततो हिमाचलः प्रीत्या शम्भुना प्रेरितो हृदा ।
सूती कृतः परेशेन विहसञ्शम्भुमब्रवीत्
॥६॥स्वगोत्रं कथ्यतां शम्भो प्रवरश्च कुलं तथा ।
नाम वेदं तथा शाखां मा कार्षीत्समयात्ययम्
॥७॥ब्रह्मोवाच
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमाद्रेश्शङ्करस्तदा ।
सुमुखाविमुखः सद्योऽप्यशोच्यः शोच्यतां गतः
॥८॥एवंविधस्सुरवरैर्मुनिभिस्तदानीं गन्धर्वयक्षगणसिद्धगणैस्तथैव ।
दृष्टो निरुत्तरमुखो भगवान्महेशोऽकार्षीस्तु हास्यमथ तत्र स नारदत्वम्
॥९॥वीणामवादयस्त्वं हि ब्रह्मविज्ञोऽथ नारद ।
शिवेन प्रेरितस्तत्र मनसा शम्भुमानसः
॥१०॥तदा निवारितो धीमान्पर्वतेन्द्रेण वै हठात् ।
विष्णुना च मया देवैर्मुनिभिश्चाखिलैस्तथा
॥११॥न निवृत्तोऽभवस्त्वं हि स यदा शङ्करेच्छया ।
इति प्रोक्तोऽद्रिणा तर्हि वीणां मा वादयाधुना
॥१२॥सुनिषिद्धो हठात्तेन देवर्षे त्वं यदा बुध ।
प्रत्यवोचो गिरीशं तं सुसंस्मृत्य महेश्वरम्
॥१३॥नारद उवाच
त्वं हि मूढत्वमापन्नो न जानासि च किञ्चन ।
वाच्ये महेशविषयेऽतीवासि त्वं बहिर्मुखः
॥१४॥त्वया पृष्ठो हरस्साक्षात्स्वगोत्रकथनं प्रति ।
समयेऽस्मिँस्तदत्यन्तमुपहासकरं वचः
॥१५॥अस्य गोत्रं कुलं नाम नैव जानन्ति पर्वत ।
विष्णुब्रह्मादयोऽपीह परेषां का कथा स्मृता
॥१६॥यस्यैकदिवसे शैल ब्रह्मकोटिर्लयं गता ।
स एव शङ्करस्तेद्य दृष्टः कालीतपोबलात
॥१७॥अरूपोऽयं परब्रह्म निर्गुणः प्रकृतेः परः ।
निराकारो निर्विकारो मायाधीशः परात्परः
॥१८॥अगोत्रकुलनामा हि स्वतन्त्रो भक्तवत्सलः ।
तदिच्छया हि सगुणस्सुतनुर्बहुनामभृत्
॥१९॥सुगोत्री गोत्रहीनश्च कुलहीनः कुलीनकः ।
पार्वतीतपसा सोऽद्य जामाता ते न संशयः
॥२०॥लीलाविहारिणा तेन मोहितं च चराचरम् ।
नो जानाति शिवं कोऽपि प्राज्ञोऽपि गिरिसत्तम
॥२१॥लिंगाकृतेर्महेशस्य केन दृष्टं न मस्तकम् ।
विष्णुर्गत्वा हि पातालं तदेनं नापविस्मितः
॥२२॥किंबहूक्त्या नगश्रेष्ठ शिवमाया दुरत्यया ।
तदधीनास्त्रयो लोका हरिब्रह्मादयोपि च
॥२३॥तस्मात्त्वया शिवा तात सुविचार्य प्रयत्नतः ।
न कर्तव्यो विमर्शोऽत्र त्वेवंविधवरे मनाक्
॥२४॥ब्रह्मोवाच
इत्युक्त्वा त्वं मुने ज्ञानी शिवेच्छाकार्यकारकः ।
प्रत्यवोचः पुनस्तं वै शैलेद्रं हर्षयन्गिरा
॥२५॥नारद उवाच
शृणु तात महाशैल शिवाजनक मद्वचः ।
तच्छ्रुत्वा तनयां देवीं देहि त्वं शंकराय हि
॥२६॥सगुणस्य महेशस्य लीलया रूप धारिणः ।
गोत्रं कुलं विजानीहि नादमेव हि केवलम्
॥२७॥शिवो नादमयः सत्त्यं नादश्शिवमयस्तथा ।
उभयोरन्तरं नास्ति नादस्य च शिवस्य च
॥२८॥सृष्टौ प्रथमजत्वाद्धि लीलासगुणरूपिणः ।
शिवान्नादस्य शैलेन्द्र सर्वोत्कृष्टस्ततस्स हि
॥२९॥अतो हि वादिता वीणा प्रेरितेन मयाद्य वै ।
सर्वेश्वरेण मनसा शङ्करेण हिमालय
॥३०॥ब्रह्मोवाच
एतच्छ्रुत्वा तव मुने वचस्तत्तु गिरिश्वरः ।
हिमाद्रिस्तोषमापन्नो गतविस्मयमानसः
॥३१॥अथ विष्णुप्रभृतयस्सुराश्च मुनयस्तथा ।
साधुसाध्विति ते सर्वे प्रोचुर्विगतविस्मयाः
॥३२॥महेश्वरस्य गांभीर्यं ज्ञात्वा सर्वे विचक्षणाः ।
सविस्मया महामोदान्विताः प्रोचुः परस्परम्
॥३३॥यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परतरो निजबोधरूपः ।
शर्वः स्वतन्त्रगतिकृत्परभावगम्यस्सोऽसौ त्रिलोकपतिरद्य च नस्सुदृष्टः
॥३४॥अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः ।
ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवन्तं नगेश्वरम्
॥३५॥पर्वता ऊचुः
कन्यादाने स्थीयतां चाद्य शैलनाथोक्त्या किं कार्यनाशस्तवेव ।
सत्यं ब्रूमो नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मात्कन्या दीयतामीश्वराय
॥३६॥ब्रह्मो वाच
तच्छुत्वा वचनं तेषां सुहृदां स हिमालयः ।
स्वकन्यादानमकरोच्छिवाय विधिनोदितः
॥३७॥इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर ।
भार्यार्थे परिगृह्णीष्व प्रसीद सकलेश्वर
॥३८॥तस्मै रुद्राय महते मंत्रेणानेन दत्तवान् ।
हिमाचलो निजां कन्यां पार्वतीं त्रिजगत्प्रसूम्
॥३९॥इत्थं शिवाकरं शैलं शिवहस्तेनिधाय च ।
मुमोदातीव मनसि तीर्णकाममहार्णवः
॥४०॥वेदमंत्रेण गिरिशो गिरिजाकरपङ्कजम् ।
जग्राह स्वकरेणाशु प्रसन्नः परमेश्वरः
॥४१॥क्षितिं संस्पृश्य कामस्य कोदादिति मनुं मुने ।
पपाठ शङ्करः प्रीत्या दर्शयँल्लौकिकीं गतिम्
॥४२॥महोत्सवो महानासीत्सर्वत्र प्रमुदावहः ।
बभूव जयसंरावो दिवि भूम्यन्तरिक्षके
॥४३॥साधुशब्दं नमः शब्दं चक्रुस्सर्वेऽति हर्षिताः ।
गंधर्वास्सुजगुः प्रीत्या ननृतुश्चाप्सरोगणाः
॥४४॥हिमाचलस्य पौरा हि मुमुदु श्चाति चेतसि ।
मंगलं महदासीद्वै महोत्सवपुरस्सरम्
॥४५॥अहं विष्णुश्च शक्रश्च निर्जरा मुनयोऽखिलाः ।
हर्षिता ह्यभवंश्चाति प्रफुल्लवदनाम्बुजाः
॥४६॥अथ शैलवरस्सोदात्सुप्रसन्नो हिमाचलः ।
शिवाय कन्यादानस्य साङ्गतां सुयथोचिताम्
॥४७॥ततो वन्धुजनास्तस्य शिवां सम्पूज्य भक्तितः ।
ददुश्शिवाय सद्द्रव्यं नानाविधिविधानतः
॥४८॥हिमालयस्तुष्टमनाः पार्वतीशि वप्रीतये ।
नानाविधानि द्रव्याणि ददौ तत्र मुनीश्वर
॥४९॥कौतुकानि ददौ तस्मै रत्नानि विविधानि च ।
चारुरत्नविकाराणि पात्राणि विविधानि च
॥५०॥गवां लक्षं हयानां च सज्जितानां शतं तथा ।
दासीनामनुरक्तानां लक्षं सद्द्रव्यभूषितम्
॥५१॥नागानां शतलक्षं हि रथानां च तथा मुने ।
सुवर्णजटितानां च रत्नसारविनिर्मितम्
॥५२॥इत्थं हिमालयो दत्त्वा स्वसुतां गिरिजां शिवाम् ।
शिवाय परमेशाय विधिनाऽऽप कृतार्थताम्
॥५३॥अथ शैलवरो माध्यंदिनोक्तस्तोत्रतो मुदा ।
तुष्टाव परमेशानं सद्गिरा सुकृताञ्जलिः
॥५४॥ततो वेदविदा तेनाज्ञप्ता मुनिगणास्तदा ।
शिरोऽभिषेकं चक्रुस्ते शिवायाः परमोत्सवाः
॥५५॥देवाभिधानमुच्चार्य्य पर्य्यक्षणविधिं व्यधुः ।
महोत्सवस्तदा चासीन्महानन्दकरो मुने
॥५६॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे कन्यादानवर्णनं नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ४८ ॥