ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम्
नारद उवाच
ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम् ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथय त्वं शिवायशः
॥१॥ब्रह्मोवाच
देवर्षे श्रूयतां सम्यक्कथयामि कथां मुदा ।
तां महापापसंहर्त्रीं शिवभक्तिविवर्द्धिनीम्
॥२॥पार्वती वचनं श्रुत्वा हरस्स परमात्मनः ।
दृष्ट्वानन्दकरं रूपं जहर्षातीव च द्विज
॥३॥प्रत्युवाच महा साध्वी स्वोपकण्ठस्थितं विभुम् ।
अतीव सुखिता देवी प्रीत्युत्फुल्लानना शिवा
॥४॥पार्वत्युवाच
त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतम्पुरा ।
दक्षयज्ञविनाशं हि यदर्थं कृतवान्हठात्
॥५॥स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनयां कार्य्यसिद्धये ।
देवानां देव देदेश तारकाप्ताऽसुखात्मनाम्
॥६॥यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां यदि ।
पतिर्भव ममेशान मम वाक्यं कुरु प्रभो
॥७॥पितुर्गेहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुजया ।
प्रसिद्धं क्रियतां तद्वै विशुद्धं परमं यशः
॥८॥गन्तव्यं भवता नाथ हिमवत्पार्श्वतं प्रभो ।
याचस्व मां ततो भिक्षु भूत्वा लीलाविशारदः
॥९॥तथा त्वया प्रकर्तव्यं लोके ख्यापयता यशः ।
पितुर्मे सफलं सर्वं कुरुष्वैवं गृहा*मम्
॥१०॥ऋषिभिर्बोधितः प्रीत्या स्वबन्धुपरिवारितः ।
करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं पिता मम
॥११॥दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव ।
यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया
॥१२॥न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण जनकेन मे ।
ग्रहाणां विषयस्तेन सच्छिद्रोयं महानभूत्
॥१३॥तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि मे प्रभो ।
विवाहं त्वं महादेव देवानां कार्य्यसिद्धये
॥१४॥विवाहस्य यथा रीतिः कर्तव्या सा तथा धुवम् ।
जानातु हिमवान् सम्यक् कृतं पुत्र्या शुभं तपः
॥१५॥ब्रह्मोवाच
इत्येवं वचनं श्रुत्वा सुप्रसन्नस्सदाशिवः ।
प्रोवाच वचनं प्रीत्या गिरिजां प्रहसन्निव
॥१६॥शिव उवाच
शृणु देवि महेशानि परमं वचनं मम ।
यथोचितं सुमाङ्गल्यमविकारि तथा कुरु
॥१७॥ब्रह्मादिकानि भूतानि त्वनित्यानि वरानने ।
दृष्टं यत्सर्वमेतच्च नश्वरं विद्धि भामिनि
॥१८॥एकोनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणान्वितः ।
ज्योत्स्नया यो विभाति परज्योत्स्नान्वितोऽभवत्
॥१९॥स्वतन्त्रः परतन्त्रश्च त्वया देवि कृतो ह्यहम् ।
सर्वकर्त्री च प्रकृतिर्महामाया त्वमेव हि
॥२०॥मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना हि विधृतं परया स्वबुद्ध्या ।
सवार्त्मभिस्सुकृतिभिः परमात्मभावैस्संसिक्तमात्मनि गणः परिवेष्टितश्च
॥२१॥के ग्रहाः के ऋतुगणाः के वान्येपि त्वया ग्रहाः ।
किमुक्तं चाधुना देवि शिवार्थं वरवर्णिनि
॥२२॥गुणकार्य्यप्रभेदेनावाभ्यां प्रादुर्भवः कृतः ।
भक्तहेतोर्जगत्यस्मिन्भक्तवत्सलभावतः
॥२३॥त्वं हि वै प्रकृतिस्सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी ।
व्यापारदक्षा सततं सगुणा निर्गुणापि च
॥२४॥सर्वेषामिह भूतानामहमात्मा सुमध्यमे ।
निर्विकारी निरीहश्च भक्तेच्छोपात्तविग्रहः
॥२५॥हिमालयं न गच्छेयं जनकं तव शैलजे ।
ततस्त्वां भिक्षुको भूत्वा न याचेयं कथंचन
॥२६॥महागुणैर्गरिष्ठोपि महात्मापि गिरीन्द्रजे ।
देहीतिवचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम्
॥२७॥इत्थं ज्ञात्वा तु कल्याणि किमस्माकं वदस्यथ ।
कार्य्यं त्वदाज्ञया भद्रे यथेच्छसि तथा कुरु
॥२८॥ब्रह्मोवाच
तेनोक्तापि महादेवी सा साध्वी कमलेक्षणा ।
जगाद शंकरं भक्त्या सुप्रणम्य पुनः पुनः
॥२९॥पार्वत्युवाच
त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्य्या विचारणा ।
स्वतन्त्रौ भक्तवशगौ निर्गुणौ सगुणावपि
॥३०॥प्रयत्नेन त्वया शम्भो कार्यं वाक्यं मम प्रभो ।
याचस्व मां हिमगिरेस्सौभाग्यं देहि शङ्कर
॥३१॥कृपां कुरु महेशान तव भक्तास्मि नित्यशः ।
तव पत्नी सदा नाथ ह्यहं जन्मनि जन्मनि
॥३२॥त्वं ब्रह्म परमात्मा हि निर्गुणः प्रकृतेः परः ।
निर्विकारी निरीहश्च स्वतन्त्रः परमेश्वरः
॥३३॥तथापि सगुणोपीह भक्तोद्धारपरायणः ।
विहारी स्वात्मनिरतो नानालीलाविशारदः
॥३४॥सर्वथा त्वामहं जाने महादेव महेश्वर ।
किमुक्तेन च सर्वज्ञ बहुना हि दयां कुरु
॥३५॥विस्तारय यशो लोके कृत्वा लीलां महाद्भुताम् ।
यत्सुगीय जना नाथांजसोत्तीर्णा भवाम्बुधेः
॥३६॥ब्रह्मोवाच
इत्येवमुक्त्वा गिरिजा सुप्रणम्य पुनः पुनः ।
विरराम महेशानं नतस्कन्धा कृतांजलिः
॥३७॥इत्येवमुक्तस्स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडम्बनाय ।
तथेति मत्त्वा प्रहसन्बभूव मुदान्वितः कर्तुमनास्तदेव
॥३८॥ततो ह्यन्तर्हितश्शम्भुर्बभूव सुप्रहर्षितः ।
कैलासं प्रययौ काल्या विरहाकृष्टमानसः
॥३९॥तत्र गत्वा महेशानो नन्द्यादिभ्यस्स ऊचिवान् ।
वृत्तान्तं सकलं तम्वै परमानन्दनिर्भरः
॥४०॥तेऽपि श्रुत्वा गणास्सर्वे भैरवाद्याश्च सर्वशः ।
बभूवुस्सुखिनोत्यन्तं विदधुः परमोत्सवम्
॥४१॥सुमंगलं तत्र द्विज बभूवातीव नारद ।
सर्वेषां दुःखनाशोभूद्रुद्रः प्रापापि संमुदम्
॥४२॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाशिवसम्वादवर्णनं नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥ २९ ॥