nānākarmavipākaphalakathanam
dharmarāja uvāca
harisevārataḥ śuddho yogasiddho vratī sati |
tapasvī brahmacārī ca na yāti narakaṃ dhruvam
||1||हरिसेवारतः शुद्धो योगसिद्धो व्रती सति ।
तपस्वी ब्रह्मचारी च न याति नरकं ध्रुवम्
kaṭuvācā bāndhavāṃśca balalepena yo naraḥ |
dagdhānkaroti balavān vahnikuṇḍaṃ prayāti saḥ
||2||कटुवाचा बान्धवांश्च बललेपेन यो नरः ।
दग्धान्करोति बलवान् वह्निकुण्डं प्रयाति सः
svagātralomamānābdaṃ tatra sthitvā hutāśane |
paśuyonimavāpnoti raudradagdhāṃ trijanmani
||3||स्वगात्रलोममानाब्दं तत्र स्थित्वा हुताशने ।
पशुयोनिमवाप्नोति रौद्रदग्धां त्रिजन्मनि
brāhmaṇaṃ tṛṣitaṃ taptaṃ kṣudhitaṃ gṛhamāgatam |
na bhojayati yo mūḍhastaptakuṇḍaṃ prayāti saḥ
||4||ब्राह्मणं तृषितं तप्तं क्षुधितं गृहमागतम् ।
न भोजयति यो मूढस्तप्तकुण्डं प्रयाति सः
tatra tallomamānaṃ ca varṣaṃ sthitvā ca duḥkhade |
taptasthale vahnitalpe pakṣī ca saptajanmasu
||5||तत्र तल्लोममानं च वर्षं स्थित्वा च दुःखदे ।
तप्तस्थले वह्नितल्पे पक्षी च सप्तजन्मसु
ravivāre ca saṃkrāntyāmamāyāṃ śrāddhavāsare |
vastrāṇāṃ kṣārasaṃyogaṃ karoti kevalaṃ naraḥ
||6||रविवारे च संक्रान्त्याममायां श्राद्धवासरे ।
वस्त्राणां क्षारसंयोगं करोति केवलं नरः
sa yāti kṣārakuṇḍaṃ ca sūtramānābdameva ca |
sa vrajedrajakīṃ yoniṃ saptajanmasu bhārate
||7||स याति क्षारकुण्डं च सूत्रमानाब्दमेव च ।
स व्रजेद्रजकीं योनिं सप्तजन्मसु भारते
mūlaprakṛtinindāṃ yaḥ kurute mānavādhamaḥ |
vedanindāṃ śāstranindāṃ purāṇānāṃ tathaiva ca
||8||मूलप्रकृतिनिन्दां यः कुरुते मानवाधमः ।
वेदनिन्दां शास्त्रनिन्दां पुराणानां तथैव च
brahmaviṣṇuśivādīnāṃ tathā nindāparo janaḥ |
gaurīvāṇyādidevīnāṃ tathā nindāparo janaḥ
||9||ब्रह्मविष्णुशिवादीनां तथा निन्दापरो जनः ।
गौरीवाण्यादिदेवीनां तथा निन्दापरो जनः
te sarve niraye yānti tasminkuṇḍe bhayānake |
nātaḥ parataraṃ kuṇḍaṃ duḥkhadaṃ tu bhaviṣyati
||10||ते सर्वे निरये यान्ति तस्मिन्कुण्डे भयानके ।
नातः परतरं कुण्डं दुःखदं तु भविष्यति
tatra sthitvānekakalpaṃ sarpayoniṃ vrajetpunaḥ |
devīnindāparādhasya prāyaścittaṃ na vidyate
||11||तत्र स्थित्वानेककल्पं सर्पयोनिं व्रजेत्पुनः ।
देवीनिन्दापराधस्य प्रायश्चित्तं न विद्यते
svadattāṃ paradattāṃ vā vṛttiṃ ca suraviprayoḥ |
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi viṭkuṇḍaṃ ca prayāti saḥ
||12||स्वदत्तां परदत्तां वा वृत्तिं च सुरविप्रयोः ।
षष्टिवर्षसहस्राणि विट्कुण्डं च प्रयाति सः
tāvantyeva ca varṣāṇi viḍbhojī tatra tiṣṭhati |
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi viṭkṛmiśca punarbhuvi
||13||तावन्त्येव च वर्षाणि विड्भोजी तत्र तिष्ठति ।
षष्टिवर्षसहस्राणि विट्कृमिश्च पुनर्भुवि
parakīyataḍāge ca taḍāgaṃ yaḥ karoti ca |
utsajeddaivadoṣeṇa mūtrakuṇḍaṃ prayāti saḥ
||14||परकीयतडागे च तडागं यः करोति च ।
उत्सजेद्दैवदोषेण मूत्रकुण्डं प्रयाति सः
tadreṇumānavarṣaṃ ca tadbhojī tatra tiṣṭhati |
punaḥ pūrṇaśatābdaṃ ca sa vṛṣo bhārate bhavet
||15||तद्रेणुमानवर्षं च तद्भोजी तत्र तिष्ठति ।
पुनः पूर्णशताब्दं च स वृषो भारते भवेत्
ekākī miṣṭamaśnāti śleṣmakuṇḍaṃ prayāti ca |
pūrṇamabdaśataṃ caiva tadbhojī tatra tiṣṭhati
||16||एकाकी मिष्टमश्नाति श्लेष्मकुण्डं प्रयाति च ।
पूर्णमब्दशतं चैव तद्भोजी तत्र तिष्ठति
tataḥ pūrṇaśatābdaṃ ca sa preto bhārate bhavet |
śleṣmamūtraparaṃ caiva pūyaṃ bhuṅkte tataḥ śuciḥ
||17||ततः पूर्णशताब्दं च स प्रेतो भारते भवेत् ।
श्लेष्ममूत्रपरं चैव पूयं भुङ्क्ते ततः शुचिः
pitaraṃ mātaraṃ caiva guruṃ bhāryāṃ sutaṃ sutām |
yo na puṣṇātyanāthaṃ ca garakuṇḍaṃ prayāti saḥ
||18||पितरं मातरं चैव गुरुं भार्यां सुतं सुताम् ।
यो न पुष्णात्यनाथं च गरकुण्डं प्रयाति सः
pūrṇamabdaśataṃ caiva tadbhojī tatra tiṣṭhati |
tato vrajedbhūtayoniṃ śatavarṣaṃ tataḥ śuciḥ
||19||पूर्णमब्दशतं चैव तद्भोजी तत्र तिष्ठति ।
ततो व्रजेद्भूतयोनिं शतवर्षं ततः शुचिः
dṛṣṭvātithiṃ vakracakṣuḥ karoti yo hi mānavaḥ |
pitṛdevāstasya jalaṃ na gṛhṇanti ca pāpinaḥ
||20||दृष्ट्वातिथिं वक्रचक्षुः करोति यो हि मानवः ।
पितृदेवास्तस्य जलं न गृह्णन्ति च पापिनः
yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca |
ihaiva labhate cānte dūṣikākuṇḍamāvrajet
||21||यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च ।
इहैव लभते चान्ते दूषिकाकुण्डमाव्रजेत्
pūrṇamabdaśataṃ caiva tadbhojī tatra tiṣṭhati |
tato vrajedbhūtayoniṃ śatavarṣaṃ tataḥ śuciḥ
||22||पूर्णमब्दशतं चैव तद्भोजी तत्र तिष्ठति ।
ततो व्रजेद्भूतयोनिं शतवर्षं ततः शुचिः
dattvā dravyaṃ ca viprāya cānyasmai dīyate yadi |
sa tiṣṭhati vasākuṇḍe tadbhojī śatavatsaram
||23||दत्त्वा द्रव्यं च विप्राय चान्यस्मै दीयते यदि ।
स तिष्ठति वसाकुण्डे तद्भोजी शतवत्सरम्
kṛkalāso bhavetso'pi bhārate saptajanmasu |
tato bhavenmahāraudro daridro'lpāyureva ca
||24||कृकलासो भवेत्सोऽपि भारते सप्तजन्मसु ।
ततो भवेन्महारौद्रो दरिद्रोऽल्पायुरेव च
pumāṃsaṃ kāminī vāpi kāminīṃ vā pumānatha |
yaḥ śukraṃ pāyayatyeva śukrakuṇḍaṃ prayāti saḥ
||25||पुमांसं कामिनी वापि कामिनीं वा पुमानथ ।
यः शुक्रं पाययत्येव शुक्रकुण्डं प्रयाति सः
pūrṇamabdaśataṃ caiva tadbhojī tatra tiṣṭhati |
kṛmiyoniṃ śatābdaṃ ca vrajedbhūtvā tataḥ śuciḥ
||26||पूर्णमब्दशतं चैव तद्भोजी तत्र तिष्ठति ।
कृमियोनिं शताब्दं च व्रजेद्भूत्वा ततः शुचिः
santāḍya ca guruṃ vipraṃ raktapātaṃ ca kārayet |
sa ca tiṣṭhatyasṛkkuṇḍe tadbhojī śatavatsaram
||27||सन्ताड्य च गुरुं विप्रं रक्तपातं च कारयेत् ।
स च तिष्ठत्यसृक्कुण्डे तद्भोजी शतवत्सरम्
tato labhedvyāghrajanma saptajanmasu bhārate |
tataḥ śuddhimavāpnoti mānavaśca krameṇa ha
||28||ततो लभेद्व्याघ्रजन्म सप्तजन्मसु भारते ।
ततः शुद्धिमवाप्नोति मानवश्च क्रमेण ह
yo'śru tatyāja gāyantaṃ bhaktaṃ dṛṣṭvā sagadgadam |
śrīkṛṣṇaguṇasaṅgīte hasatyeva hi yo naraḥ
||29||योऽश्रु तत्याज गायन्तं भक्तं दृष्ट्वा सगद्गदम् ।
श्रीकृष्णगुणसङ्गीते हसत्येव हि यो नरः
sa vasedaśrukuṇḍe ca tadbhojī śatavarṣakam |
tato bhavecca cāṇḍālastrijanmani tataḥ śuciḥ
||30||स वसेदश्रुकुण्डे च तद्भोजी शतवर्षकम् ।
ततो भवेच्च चाण्डालस्त्रिजन्मनि ततः शुचिः
karoti śaṭhatā tadvannityaṃ suhṛdi yo naraḥ |
kuṇḍaṃ gātramalānāṃ ca sa prayāti śatābdakam
||31||करोति शठता तद्वन्नित्यं सुहृदि यो नरः ।
कुण्डं गात्रमलानां च स प्रयाति शताब्दकम्
tataḥ sa gārdabhīṃ yonimavāpnoti trijanmani |
trijanmani ca śārgālīṃ tataḥ śuddho bhaved dhruvam
||32||ततः स गार्दभीं योनिमवाप्नोति त्रिजन्मनि ।
त्रिजन्मनि च शार्गालीं ततः शुद्धो भवेद् ध्रुवम्
badhiraṃ yo hasatyeva nindatyevābhimānataḥ |
sa vasetkarṇaviṭkuṇḍe tadbhojī śatavatsaram
||33||बधिरं यो हसत्येव निन्दत्येवाभिमानतः ।
स वसेत्कर्णविट्कुण्डे तद्भोजी शतवत्सरम्
tato bhavetsa badhiro daridraḥ saptajanmasu |
saptajanmanyaṅgahīnastataḥ śuddhiṃ labhed dhruvam
||34||ततो भवेत्स बधिरो दरिद्रः सप्तजन्मसु ।
सप्तजन्मन्यङ्गहीनस्ततः शुद्धिं लभेद् ध्रुवम्
lobhātsvabharaṇārthāya jīvinaṃ hanti yo naraḥ |
majjākuṇḍe vasetso'pi tadbhojī lakṣavatsaram
||35||लोभात्स्वभरणार्थाय जीविनं हन्ति यो नरः ।
मज्जाकुण्डे वसेत्सोऽपि तद्भोजी लक्षवत्सरम्
tato bhavecca śaśako mīnaśca saptajanmasu |
trijanmani varāhaśca kukkuṭaḥ saptajanmasu
||36||ततो भवेच्च शशको मीनश्च सप्तजन्मसु ।
त्रिजन्मनि वराहश्च कुक्कुटः सप्तजन्मसु
eṇādayaśca karmabhyastataḥ śuddhiṃ labhed dhruvam |
svakanyāpālanaṃ kṛtvā vikrīṇāti ca yo naraḥ
||37||एणादयश्च कर्मभ्यस्ततः शुद्धिं लभेद् ध्रुवम् ।
स्वकन्यापालनं कृत्वा विक्रीणाति च यो नरः
arthalobhānmahāmūḍho māṃsakuṇḍaṃ prayāti saḥ |
kanyālomapramāṇābdaṃ tadbhojī tatra tiṣṭhati
||38||अर्थलोभान्महामूढो मांसकुण्डं प्रयाति सः ।
कन्यालोमप्रमाणाब्दं तद्भोजी तत्र तिष्ठति
tasya daṇḍaprahāraṃ ca kurvanti yamakiṅkarāḥ |
māṃsabhāraṃ mūrdhni kṛtvā raktabhāraṃ lihetkṣudhā
||39||तस्य दण्डप्रहारं च कुर्वन्ति यमकिङ्कराः ।
मांसभारं मूर्ध्नि कृत्वा रक्तभारं लिहेत्क्षुधा
tato hi bhārate pāpī kanyāviṭkṛmigo bhavet |
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi vyādhaśca saptajanmasu
||40||ततो हि भारते पापी कन्याविट्कृमिगो भवेत् ।
षष्टिवर्षसहस्राणि व्याधश्च सप्तजन्मसु
trijanmani varāhaśca kukkuṭaḥ saptajanmasu |
maṇḍūko hi jalaukāśca saptajanmasu bhārate
||41||त्रिजन्मनि वराहश्च कुक्कुटः सप्तजन्मसु ।
मण्डूको हि जलौकाश्च सप्तजन्मसु भारते
saptajanmasu kākaśca tataḥ śuddhiṃ labhed dhruvam |
vratānāmupavāsānāṃ śrāddhādīnāṃ ca saṅgame
||42||सप्तजन्मसु काकश्च ततः शुद्धिं लभेद् ध्रुवम् ।
व्रतानामुपवासानां श्राद्धादीनां च सङ्गमे
karoti yaḥ kṣaurakarma so'śuciḥ sarvakarmasu |
sa ca tiṣṭhati kuṇḍe ca nakhādīnāñca sundari
||43||करोति यः क्षौरकर्म सोऽशुचिः सर्वकर्मसु ।
स च तिष्ठति कुण्डे च नखादीनाञ्च सुन्दरि
taddaivadinamānābdaṃ tadbhojī daṇḍatāḍitaḥ |
sakeśaṃ pārthivaṃ liṅgaṃ yo vārcayati bhārate
||44||तद्दैवदिनमानाब्दं तद्भोजी दण्डताडितः ।
सकेशं पार्थिवं लिङ्गं यो वार्चयति भारते
sa tiṣṭhati keśakuṇḍe mṛdreṇumānavarṣakam |
tadante yāvanīṃ yoniṃ prayāti harakopataḥ
||45||स तिष्ठति केशकुण्डे मृद्रेणुमानवर्षकम् ।
तदन्ते यावनीं योनिं प्रयाति हरकोपतः
śatābdācchuddhimāpnoti rākṣasaḥ sa bhaved dhruvam |
pitṝṇāṃ yo viṣṇupade piṇḍaṃ naiva dadāti ca
||46||शताब्दाच्छुद्धिमाप्नोति राक्षसः स भवेद् ध्रुवम् ।
पितॄणां यो विष्णुपदे पिण्डं नैव ददाति च
sa ca tiṣṭhatyasthikuṇḍe svalomābdaṃ maholbaṇe |
tataḥ suyoniṃ samprāpya kukhañjaḥ saptajanmasu
||47||स च तिष्ठत्यस्थिकुण्डे स्वलोमाब्दं महोल्बणे ।
ततः सुयोनिं सम्प्राप्य कुखञ्जः सप्तजन्मसु
bhavenmahādaridraśca tataḥ śuddho hi dehataḥ |
yaḥ sevate mahāmūḍho gurviṇīṃ ca svakāminīm
||48||भवेन्महादरिद्रश्च ततः शुद्धो हि देहतः ।
यः सेवते महामूढो गुर्विणीं च स्वकामिनीम्
pratapte tāmrakuṇḍe ca śatavarṣaṃ sa tiṣṭhati |
avīrānnaṃ ca yo bhuṅkte ṛtusnātānnameva ca
||49||प्रतप्ते ताम्रकुण्डे च शतवर्षं स तिष्ठति ।
अवीरान्नं च यो भुङ्क्ते ऋतुस्नातान्नमेव च
lohakuṇḍe śatābdaṃ ca sa ca tiṣṭhati taptake |
sa vrajedrajakīṃ yoniṃ kākānāṃ saptajanmasu
||50||लोहकुण्डे शताब्दं च स च तिष्ठति तप्तके ।
स व्रजेद्रजकीं योनिं काकानां सप्तजन्मसु
mahāvraṇī daridraśca tataḥ śuddhī bhavennaraḥ |
yo hi carmāktahastena devadravyamupasmṛśet
||51||महाव्रणी दरिद्रश्च ततः शुद्धी भवेन्नरः ।
यो हि चर्माक्तहस्तेन देवद्रव्यमुपस्मृशेत्
śatavarṣapramāṇaṃ ca carmakuṇḍe sa tiṣṭhati |
yaḥ śūdreṇābhyanujñāto bhuṅkte śūdrānnameva ca
||52||शतवर्षप्रमाणं च चर्मकुण्डे स तिष्ठति ।
यः शूद्रेणाभ्यनुज्ञातो भुङ्क्ते शूद्रान्नमेव च
sa ca taptasurākuṇḍe śatābdaṃ tiṣṭhati dvijaḥ |
tato bhavecchūdrayājī brāhmaṇaḥ saptajanmasu
||53||स च तप्तसुराकुण्डे शताब्दं तिष्ठति द्विजः ।
ततो भवेच्छूद्रयाजी ब्राह्मणः सप्तजन्मसु
śūdraśrāddhānnabhojī ca tataḥ śuddho bhaveddha ruvam |
vāgduṣṭaḥ kaṭuko vācā tāḍayetsvāminaṃ sadā
||54||शूद्रश्राद्धान्नभोजी च ततः शुद्धो भवेद्ध ्रुवम् ।
वाग्दुष्टः कटुको वाचा ताडयेत्स्वामिनं सदा
tīkṣṇakaṇṭakakuṇḍe sa tadbhojī tatra tiṣṭhati |
tāḍito yamadūtena daṇḍena ca caturguṇam
||55||तीक्ष्णकण्टककुण्डे स तद्भोजी तत्र तिष्ठति ।
ताडितो यमदूतेन दण्डेन च चतुर्गुणम्
tataḥ uccaiḥśravāḥ saptajanmasveva tataḥ śuci |
viṣeṇa jīvanaṃ hanti nirdayo yo hi mānavaḥ
||56||ततः उच्चैःश्रवाः सप्तजन्मस्वेव ततः शुचि ।
विषेण जीवनं हन्ति निर्दयो यो हि मानवः
viṣakuṇḍe ca tadbhojī sahasrābdaṃ ca tiṣṭhati |
tato bhavennṛghātī ca vraṇī ca śatajanmasu
||57||विषकुण्डे च तद्भोजी सहस्राब्दं च तिष्ठति ।
ततो भवेन्नृघाती च व्रणी च शतजन्मसु
saptajanmasu kuṣṭhī ca tataḥ śuddho bhaved dhuvam |
daṇḍena tāḍayed gāṃ hi vṛṣañca vṛṣavāhakaḥ
||58||सप्तजन्मसु कुष्ठी च ततः शुद्धो भवेद् धुवम् ।
दण्डेन ताडयेद् गां हि वृषञ्च वृषवाहकः
bhṛtyadvārā svatantro vā puṇyakṣetre ca bhārate |
pratapte tailakuṇḍe'gnau tiṣṭhati sma caturyugam
||59||भृत्यद्वारा स्वतन्त्रो वा पुण्यक्षेत्रे च भारते ।
प्रतप्ते तैलकुण्डेऽग्नौ तिष्ठति स्म चतुर्युगम्
gavāṃ lomapramāṇābdaṃ vṛṣo bhavati tatparam |
kuntena hanti yo jīvaṃ vahnilohena helayā
||60||गवां लोमप्रमाणाब्दं वृषो भवति तत्परम् ।
कुन्तेन हन्ति यो जीवं वह्निलोहेन हेलया
kuntakuṇḍe vasetso'pi varṣāṇāmayutaṃ sati |
tataḥ suyoniṃ samprāpya codare vyādhisaṃyutaḥ
||61||कुन्तकुण्डे वसेत्सोऽपि वर्षाणामयुतं सति ।
ततः सुयोनिं सम्प्राप्य चोदरे व्याधिसंयुतः
janmanaikena kleśena tataḥ śuddho bhavennaraḥ |
yo bhuṅkte ca vṛthā māṃsaṃ māṃsalobhī dvijādhamaḥ
||62||जन्मनैकेन क्लेशेन ततः शुद्धो भवेन्नरः ।
यो भुङ्क्ते च वृथा मांसं मांसलोभी द्विजाधमः
hareranaivedyabhojī kṛmikuṇḍaṃ prayāti saḥ |
svalomamānavarṣaṃ ca tadbhojī tatra tiṣṭhati
||63||हरेरनैवेद्यभोजी कृमिकुण्डं प्रयाति सः ।
स्वलोममानवर्षं च तद्भोजी तत्र तिष्ठति
tato bhavenmlecchajātistrijanmani tato dvijaḥ |
brāhmaṇaḥ śūdrayājī ca śūdraśrāddhānnabhojakaḥ
||64||ततो भवेन्म्लेच्छजातिस्त्रिजन्मनि ततो द्विजः ।
ब्राह्मणः शूद्रयाजी च शूद्रश्राद्धान्नभोजकः
śūdrāṇāṃ śavadāhī ca pūyakuṇḍe vased dhruvam |
yāvallomapramāṇābdaṃ yamadaṇḍena suvrate
||65||शूद्राणां शवदाही च पूयकुण्डे वसेद् ध्रुवम् ।
यावल्लोमप्रमाणाब्दं यमदण्डेन सुव्रते
tāḍito yamadūtena tadbhojī tatra tiṣṭhati |
tato bhāratamāgatya sa śūdraḥ saptajanmasu
||66||ताडितो यमदूतेन तद्भोजी तत्र तिष्ठति ।
ततो भारतमागत्य स शूद्रः सप्तजन्मसु
mahārogī daridraśca badhiro mūka eva ca |
kṛṣṇaṃ padmaṃ ca ke yasya taṃ sarpaṃ hanti yo naraḥ
||67||महारोगी दरिद्रश्च बधिरो मूक एव च ।
कृष्णं पद्मं च के यस्य तं सर्पं हन्ति यो नरः
svalomamānavarṣaṃ ca sarpakuṇḍaṃ prayāti saḥ |
sarpeṇa bhakṣitaḥ so'tha yamadūtena tāḍitaḥ
||68||स्वलोममानवर्षं च सर्पकुण्डं प्रयाति सः ।
सर्पेण भक्षितः सोऽथ यमदूतेन ताडितः
vasecca sarpaviḍbhojī tataḥ sarpo bhaved dhruvam |
tato bhavenmānavaśca svalpāyurdadrusaṃyutaḥ
||69||वसेच्च सर्पविड्भोजी ततः सर्पो भवेद् ध्रुवम् ।
ततो भवेन्मानवश्च स्वल्पायुर्दद्रुसंयुतः
mahākleśena tanmṛtyuḥ sarpeṇa bhakṣitād dhruvam |
vidhipradattajīvyāṃśca kṣudrajantūṃśca hanti yaḥ
||70||महाक्लेशेन तन्मृत्युः सर्पेण भक्षिताद् ध्रुवम् ।
विधिप्रदत्तजीव्यांश्च क्षुद्रजन्तूंश्च हन्ति यः
sa daṃśamaśayoḥ kuṇḍe jantumānābdameva ca |
divāniśaṃ bhakṣitastairanāhāraśca śabdavān
||71||स दंशमशयोः कुण्डे जन्तुमानाब्दमेव च ।
दिवानिशं भक्षितस्तैरनाहारश्च शब्दवान्
hastapādādibaddhaśca yamadūtena tāḍitaḥ |
tato bhavetkṣudrajanturjātiśca yāvanī bhavet
||72||हस्तपादादिबद्धश्च यमदूतेन ताडितः ।
ततो भवेत्क्षुद्रजन्तुर्जातिश्च यावनी भवेत्
tato bhavenmānavaśca so'ṅgahīnastataḥ śuciḥ |
yo mūḍho madhumaśnāti hatvā ca madhumakṣikāḥ
||73||ततो भवेन्मानवश्च सोऽङ्गहीनस्ततः शुचिः ।
यो मूढो मधुमश्नाति हत्वा च मधुमक्षिकाः
sa eva gārale kuṇḍe jīvamānābdakaṃ vaset |
bhakṣito garalairdagdho yamadūtena tāḍitaḥ
||74||स एव गारले कुण्डे जीवमानाब्दकं वसेत् ।
भक्षितो गरलैर्दग्धो यमदूतेन ताडितः
tato hi makṣikājātistataḥ śuddho bhavennaraḥ |
daṇḍaṃ karotyadaṇḍye ca vipre daṇḍaṃ karoti ca
||75||ततो हि मक्षिकाजातिस्ततः शुद्धो भवेन्नरः ।
दण्डं करोत्यदण्ड्ये च विप्रे दण्डं करोति च
sa kuṇḍaṃ vajradaṃṣṭrāṇāṃ kīṭānāṃ yāti satvaram |
sa tallomapramāṇābdaṃ tatra tiṣṭhatyaharniśam
||76||स कुण्डं वज्रदंष्ट्राणां कीटानां याति सत्वरम् ।
स तल्लोमप्रमाणाब्दं तत्र तिष्ठत्यहर्निशम्
śabdakṛdbhakṣitastaistu yamadūtena tāḍitaḥ |
karoti rodanaṃ bhadre hāhākāraṃ kṣaṇe kṣaṇe
||77||शब्दकृद्भक्षितस्तैस्तु यमदूतेन ताडितः ।
करोति रोदनं भद्रे हाहाकारं क्षणे क्षणे
punaḥ sūkarayonau ca jāyate saptajanmasu |
trijanmani kākayonau tataḥ śuddho bhavennaraḥ
||78||पुनः सूकरयोनौ च जायते सप्तजन्मसु ।
त्रिजन्मनि काकयोनौ ततः शुद्धो भवेन्नरः
arthalobhena yo mūḍhaḥ prajādaṇḍaṃ karoti saḥ |
vṛścikānāṃ ca kuṇḍaṃ ca tallomābdaṃ vased dhruvam
||79||अर्थलोभेन यो मूढः प्रजादण्डं करोति सः ।
वृश्चिकानां च कुण्डं च तल्लोमाब्दं वसेद् ध्रुवम्
tato vṛścikajātiśca saptajanmasu bhārate |
tato naraścāṅgahīno vyādhiśuddho bhaved dhruvam
||80||ततो वृश्चिकजातिश्च सप्तजन्मसु भारते ।
ततो नरश्चाङ्गहीनो व्याधिशुद्धो भवेद् ध्रुवम्
brāhmaṇaḥ śastradhārī yo hyanyeṣāṃ dhāvako bhavet |
sandhyāhīnaśca yo vipro haribhaktivihīnakaḥ
||81||ब्राह्मणः शस्त्रधारी यो ह्यन्येषां धावको भवेत् ।
सन्ध्याहीनश्च यो विप्रो हरिभक्तिविहीनकः
sa tiṣṭhati svalomābdaṃ kuṇḍeṣu ca śarādiṣu |
viddhaḥ śarādibhiḥ śaśvattataḥ śuddho bhavennaraḥ
||82||स तिष्ठति स्वलोमाब्दं कुण्डेषु च शरादिषु ।
विद्धः शरादिभिः शश्वत्ततः शुद्धो भवेन्नरः
kārāgāre sāndhakāre praṇihanti prajāśca yaḥ |
pramattaḥ svasya doṣeṇa golakuṇḍaṃ prayāti saḥ
||83||कारागारे सान्धकारे प्रणिहन्ति प्रजाश्च यः ।
प्रमत्तः स्वस्य दोषेण गोलकुण्डं प्रयाति सः
sa paṅkataptatoyāktaṃ sāndhakāraṃ bhayaṅkaram |
tīkṣṇadaṃṣṭraiśca kīṭaiśca saṃyuktaṃ golakuṇḍakam
||84||स पङ्कतप्ततोयाक्तं सान्धकारं भयङ्करम् ।
तीक्ष्णदंष्ट्रैश्च कीटैश्च संयुक्तं गोलकुण्डकम्
kīṭairviddho vasettatra prajālomābdameva ca |
tato bhavetprajābhṛtyastataḥ śuddho bhavetkramāt
||85||कीटैर्विद्धो वसेत्तत्र प्रजालोमाब्दमेव च ।
ततो भवेत्प्रजाभृत्यस्ततः शुद्धो भवेत्क्रमात्
sarovarādutthitāṃśca nakrādīnhanti yo naraḥ |
nakrakaṇṭakamānābdaṃ nakrakuṇḍaṃ prayāti saḥ
||86||सरोवरादुत्थितांश्च नक्रादीन्हन्ति यो नरः ।
नक्रकण्टकमानाब्दं नक्रकुण्डं प्रयाति सः
tato nakrādijātīyo bhavennakrādiṣu dhruvam |
tataḥ sadyo viśuddho hi daṇḍenaiva punaḥ punaḥ
||87||ततो नक्रादिजातीयो भवेन्नक्रादिषु ध्रुवम् ।
ततः सद्यो विशुद्धो हि दण्डेनैव पुनः पुनः
vakṣaḥ śroṇīstanāsyañca yaḥ paśyati parastriyāḥ |
kāmena kāmuko yo hi puṇyakṣetre ca bhārate
||88||वक्षः श्रोणीस्तनास्यञ्च यः पश्यति परस्त्रियाः ।
कामेन कामुको यो हि पुण्यक्षेत्रे च भारते
sa vasetkākakuṇḍe ca kākaiḥ saṃcūrṇalocanaḥ |
tataḥ svalomamānābdaṃ bhaveddagdhastrijanmani
||89||स वसेत्काककुण्डे च काकैः संचूर्णलोचनः ।
ततः स्वलोममानाब्दं भवेद्दग्धस्त्रिजन्मनि
svarṇasteyī ca yo mūḍho bhārate suraviprayoḥ |
sa ca manthānakuṇḍe vai svalomābdaṃ vased dhruvam
||90||स्वर्णस्तेयी च यो मूढो भारते सुरविप्रयोः ।
स च मन्थानकुण्डे वै स्वलोमाब्दं वसेद् ध्रुवम्
tāḍito yamadūtena manthānaiśchannalocanaḥ |
tadviḍbhojī ca tatraiva tataścāndhastrijanmani
||91||ताडितो यमदूतेन मन्थानैश्छन्नलोचनः ।
तद्विड्भोजी च तत्रैव ततश्चान्धस्त्रिजन्मनि
saptajanma daridraśca mahākrūraśca pātakī |
bhārate svarṇakāraśca sa ca svarṇavaṇik tataḥ
||92||सप्तजन्म दरिद्रश्च महाक्रूरश्च पातकी ।
भारते स्वर्णकारश्च स च स्वर्णवणिक् ततः
yo bhārate tāmracauro lohacauraśca sundari |
sa ca svalomamānābdaṃ bījakuṇḍaṃ prayāti saḥ
||93||यो भारते ताम्रचौरो लोहचौरश्च सुन्दरि ।
स च स्वलोममानाब्दं बीजकुण्डं प्रयाति सः
tatraiva bījaviḍbhojī bījaiśca channalocanaḥ |
tāḍito yamadūtena tataḥ śuddho bhavennaraḥ
||94||तत्रैव बीजविड्भोजी बीजैश्च छन्नलोचनः ।
ताडितो यमदूतेन ततः शुद्धो भवेन्नरः
bhārate devacauraśca devadravyāpahārakaḥ |
sa dustare vajrakuṇḍe svalomābdaṃ vased dhruvam
||95||भारते देवचौरश्च देवद्रव्यापहारकः ।
स दुस्तरे वज्रकुण्डे स्वलोमाब्दं वसेद् ध्रुवम्
dehadagdho'pi tadvajrairanāhāraśca śabdakṛt |
tāḍito yamadūtaiśca tataḥ śuddho bhavennaraḥ
||96||देहदग्धोऽपि तद्वज्रैरनाहारश्च शब्दकृत् ।
ताडितो यमदूतैश्च ततः शुद्धो भवेन्नरः
raupyagavyāṃśukānāṃ ca yaścauraḥ suraviprayoḥ |
taptapāṣāṇakuṇḍeca svalomābdaṃ vased dhruvam
||97||रौप्यगव्यांशुकानां च यश्चौरः सुरविप्रयोः ।
तप्तपाषाणकुण्डेच स्वलोमाब्दं वसेद् ध्रुवम्
trijanmani ca kaṃso'pi śvetarūpastrijanmani |
janmaikaṃ śvetacihnaśca tato'nye śvetapakṣiṇaḥ
||98||त्रिजन्मनि च कंसोऽपि श्वेतरूपस्त्रिजन्मनि ।
जन्मैकं श्वेतचिह्नश्च ततोऽन्ये श्वेतपक्षिणः
tato raktavikārī ca śūlī vai mānavo bhavet |
saptajanmasu cālpāyustataḥ śuddho bhavennaraḥ
||99||ततो रक्तविकारी च शूली वै मानवो भवेत् ।
सप्तजन्मसु चाल्पायुस्ततः शुद्धो भवेन्नरः
raitaṃ kāṃsyamayaṃ pātraṃ yo hareddevaviprayoḥ |
tīkṣṇapāṣāṇakuṇḍe ca svalomābdaṃ vasennaraḥ
||100||रैतं कांस्यमयं पात्रं यो हरेद्देवविप्रयोः ।
तीक्ष्णपाषाणकुण्डे च स्वलोमाब्दं वसेन्नरः
sa bhavedaśvajātiśca bhārate saptajanmasu |
tato'dhikāṅgajātiśca pādarogī tataḥ śuciḥ
||101||स भवेदश्वजातिश्च भारते सप्तजन्मसु ।
ततोऽधिकाङ्गजातिश्च पादरोगी ततः शुचिः
puṃścalyannaṃ ca yo bhadre puṃścalījīvyajīvinaḥ |
svalomamānavarṣaṃ ca lālākuṇḍe vased dhruvam
||102||पुंश्चल्यन्नं च यो भद्रे पुंश्चलीजीव्यजीविनः ।
स्वलोममानवर्षं च लालाकुण्डे वसेद् ध्रुवम्
tāḍito yamadūtena tadbhojī tatra duḥkhitaḥ |
tataścakṣuḥśūlarogī tataḥ śuddhaḥ krameṇa saḥ
||103||ताडितो यमदूतेन तद्भोजी तत्र दुःखितः ।
ततश्चक्षुःशूलरोगी ततः शुद्धः क्रमेण सः
mlecchasevī masījīvī yo vipro bhārate bhuvi |
vasetsvalomamānābdaṃ masīkuṇḍe sa duḥkhabhāk
||104||म्लेच्छसेवी मसीजीवी यो विप्रो भारते भुवि ।
वसेत्स्वलोममानाब्दं मसीकुण्डे स दुःखभाक्
tāḍito yamadūtena tadbhojī tatra tiṣṭhati |
tatastrijanmani bhavetkṛṣṇavarṇaḥ paśuḥ sati
||105||ताडितो यमदूतेन तद्भोजी तत्र तिष्ठति ।
ततस्त्रिजन्मनि भवेत्कृष्णवर्णः पशुः सति
trijanmani bhavecchāgaḥ kṛṣṇavarṇastrijanmani |
tataḥ sa tālavṛkṣaśca tataḥ śuddho bhavennaraḥ
||106||त्रिजन्मनि भवेच्छागः कृष्णवर्णस्त्रिजन्मनि ।
ततः स तालवृक्षश्च ततः शुद्धो भवेन्नरः
dhānyādisasyaṃ tāmbūlaṃ yo haretsuraviprayoḥ |
āsanaṃ ca tathā talpaṃ cūrṇakuṇḍe prayāti saḥ
||107||धान्यादिसस्यं ताम्बूलं यो हरेत्सुरविप्रयोः ।
आसनं च तथा तल्पं चूर्णकुण्डे प्रयाति सः
śatābdaṃ tatra nivasedyamadūtena tāḍitaḥ |
tato bhavenmeṣajātiḥ kukkuṭaśca trijanmani
||108||शताब्दं तत्र निवसेद्यमदूतेन ताडितः ।
ततो भवेन्मेषजातिः कुक्कुटश्च त्रिजन्मनि
tato bhavedvānaraśca kāsavyādhiyuto bhuvi |
vaṃśahīno daridraśca svalpāyuśca tataḥ śuciḥ
||109||ततो भवेद्वानरश्च कासव्याधियुतो भुवि ।
वंशहीनो दरिद्रश्च स्वल्पायुश्च ततः शुचिः
karoti cakraṃ viprāṇāṃ hṛtvā dravyaṃ ca yo janaḥ |
sa vaseccakrakuṇḍe ca śatābdaṃ daṇḍatāḍitaḥ
||110||करोति चक्रं विप्राणां हृत्वा द्रव्यं च यो जनः ।
स वसेच्चक्रकुण्डे च शताब्दं दण्डताडितः
tato bhavenmānavaśca tailakārastrijanmani |
vyādhiyukto bhavedrogī vaṃśahīnastataḥ śuciḥ
||111||ततो भवेन्मानवश्च तैलकारस्त्रिजन्मनि ।
व्याधियुक्तो भवेद्रोगी वंशहीनस्ततः शुचिः
godhaneṣu ca vipreṣu karoti vakratāṃ pumān |
prayāti vakrakuṇḍaṃ sa tiṣṭhedyugaśataṃ sati
||112||गोधनेषु च विप्रेषु करोति वक्रतां पुमान् ।
प्रयाति वक्रकुण्डं स तिष्ठेद्युगशतं सति
tato bhavetsa vakrāṅgo hīnāṅgaḥ saptajanmani |
daridro vaṃśahīnaśca bhāryāhīnastataḥ śuciḥ
||113||ततो भवेत्स वक्राङ्गो हीनाङ्गः सप्तजन्मनि ।
दरिद्रो वंशहीनश्च भार्याहीनस्ततः शुचिः
tato bhaved gṛdhrajanmā trijanmani ca sūkaraḥ |
trijanmani biḍālaśca mayūraśca trijanmani
||114||ततो भवेद् गृध्रजन्मा त्रिजन्मनि च सूकरः ।
त्रिजन्मनि बिडालश्च मयूरश्च त्रिजन्मनि
niṣiddhaṃ kūrmamāṃsaṃ ca brāhmaṇo yo hi bhakṣati |
kūrmakuṇḍe vasetso'pi śatābdaṃ kūrmabhakṣitaḥ
||115||निषिद्धं कूर्ममांसं च ब्राह्मणो यो हि भक्षति ।
कूर्मकुण्डे वसेत्सोऽपि शताब्दं कूर्मभक्षितः
tato bhavetkūrmajanmā trijanmani ca sūkaraḥ |
trijanmani biḍālaśca mayūraśca tataḥ śuciḥ
||116||ततो भवेत्कूर्मजन्मा त्रिजन्मनि च सूकरः ।
त्रिजन्मनि बिडालश्च मयूरश्च ततः शुचिः
ghṛtaṃ tailādikaṃ caiva yo haretsuraviprayoḥ |
sa yāti jvālākuṇḍaṃ ca bhasmakuṇḍaṃ ca pātakī
||117||घृतं तैलादिकं चैव यो हरेत्सुरविप्रयोः ।
स याति ज्वालाकुण्डं च भस्मकुण्डं च पातकी
tatra sthitvā śatābdaṃ ca sa bhavettailapācitaḥ |
saptajanmani matsyaśca mūṣakaśca tataḥ śuciḥ
||118||तत्र स्थित्वा शताब्दं च स भवेत्तैलपाचितः ।
सप्तजन्मनि मत्स्यश्च मूषकश्च ततः शुचिः
sugandhitailaṃ dhātrīṃ vā gandhadravyānyadeva vā |
bhārate puṇyavarṣe ca yo haretsuraviprayoḥ
||119||सुगन्धितैलं धात्रीं वा गन्धद्रव्यान्यदेव वा ।
भारते पुण्यवर्षे च यो हरेत्सुरविप्रयोः
sa vaseddagdhakuṇḍe ca bhaveddagdho divāniśam |
svalomamānavarṣaṃ ca tato durgandhiko bhavet
||120||स वसेद्दग्धकुण्डे च भवेद्दग्धो दिवानिशम् ।
स्वलोममानवर्षं च ततो दुर्गन्धिको भवेत्
durgandhikaḥ saptajanma mṛganābhistrijanmani |
saptajanmasu manthānastato hi mānavo bhavet
||121||दुर्गन्धिकः सप्तजन्म मृगनाभिस्त्रिजन्मनि ।
सप्तजन्मसु मन्थानस्ततो हि मानवो भवेत्
balenaiva chalenaiva hiṃsārūpeṇa vā sati |
baliṣṭhaśca haredbhūmiṃ bhārate parapaitṛkīm
||122||बलेनैव छलेनैव हिंसारूपेण वा सति ।
बलिष्ठश्च हरेद्भूमिं भारते परपैतृकीम्
sa vasettaptasūciṃ ca bhavettāpī divāniśam |
taptataile yathā jīvo dagdho bhavati santatam
||123||स वसेत्तप्तसूचिं च भवेत्तापी दिवानिशम् ।
तप्ततैले यथा जीवो दग्धो भवति सन्ततम्
bhasmasānna bhavatyeva bhoge dehī na naśyati |
saptamanvantaraṃ pāpī santaptastatra tiṣṭhati
||124||भस्मसान्न भवत्येव भोगे देही न नश्यति ।
सप्तमन्वन्तरं पापी सन्तप्तस्तत्र तिष्ठति
śabdaṃ karotyanāhāro yamadūtena tāḍitaḥ |
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi viṭkṛmiśca bhavettataḥ
||125||शब्दं करोत्यनाहारो यमदूतेन ताडितः ।
षष्टिवर्षसहस्राणि विट्कृमिश्च भवेत्ततः
tato bhavedbhūmihīno daridraśca tataḥ śuciḥ |
tataḥ svayoniṃ samprāpya śubhaṃ karmācaretpunaḥ
||126||ततो भवेद्भूमिहीनो दरिद्रश्च ततः शुचिः ।
ततः स्वयोनिं सम्प्राप्य शुभं कर्माचरेत्पुनः
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe nānākarmavipākaphalakathanaṃ nāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ || 33 ||