koṭitīrthaṃ mahāpuṇyaṃ sevitvā kevalaṃ naraḥ
śrīsūta uvāca
koṭitīrthaṃ mahāpuṇyaṃ sevitvā kevalaṃ naraḥ ||
snātuṃ jiteṃdriyastīrthaṃ tataḥ sādhyāmṛtaṃ vrajet
||1||कोटितीर्थं महापुण्यं सेवित्वा केवलं नरः ॥
स्नातुं जितेंद्रियस्तीर्थं ततः साध्यामृतं व्रजेत्
sādhyāmṛtaṃ mahātīrtha mahāpuṇyaphalapradam ||
mahāduḥkhapraśamanaṃ gandhamādanaparvate
||2||साध्यामृतं महातीर्थ महापुण्यफलप्रदम् ॥
महादुःखप्रशमनं गन्धमादनपर्वते
asti pāpaharaṃ puṃsāṃ sarvābhīṣṭapradāyakam ||
yatra snātvā naro bhaktyā sarvānkāmānavāpnuyāt
||3||अस्ति पापहरं पुंसां सर्वाभीष्टप्रदायकम् ॥
यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या सर्वान्कामानवाप्नुयात्
tapasā brahmacaryeṇa yajñairdānena vā punaḥ ||
gatiṃ tāṃ na labhenmartyo yāṃ sādhyāmṛtamajjanāt
||4||तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैर्दानेन वा पुनः ॥
गतिं तां न लभेन्मर्त्यो यां साध्यामृतमज्जनात्
spṛṣṭāni yeṣāmaṃgāni sādhyāmṛtajalaiḥ śubhaiḥ ||
teṣāṃ dehagataṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati
||5||स्पृष्टानि येषामंगानि साध्यामृतजलैः शुभैः ॥
तेषां देहगतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
sādhyāmṛtajale yastu sāghamarṣaṇakṛnnaraḥ ||
sa vidhūyeha pāpāni viṣṇuloke mahīyate
||6||साध्यामृतजले यस्तु साघमर्षणकृन्नरः ॥
स विधूयेह पापानि विष्णुलोके महीयते
pūrve vayasi pāpāni kṛtvā karmāṇi yo naraḥ ||
paścātsādhyāmṛtaṃ sevetpaścāttāpasamanvitaḥ
||7||पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा कर्माणि यो नरः ॥
पश्चात्साध्यामृतं सेवेत्पश्चात्तापसमन्वितः
ante vayasi muktaḥ syātsa naro nātra saṃśayaḥ ||
sādhyāmṛte naraḥ snātvā dehabaṃdhādvimucyate
||8||अन्ते वयसि मुक्तः स्यात्स नरो नात्र संशयः ॥
साध्यामृते नरः स्नात्वा देहबंधाद्विमुच्यते
sādhyāmṛtajale snātā manuṣyāḥ pāpaka rmiṇaḥ ||
anekakleśaghorāṇi narakāṇi na yāṃti hi
||9||साध्यामृतजले स्नाता मनुष्याः पापक र्मिणः ॥
अनेकक्लेशघोराणि नरकाणि न यांति हि
sādhyāmṛtajale snānātpuṃsāṃ yā syādgatirdvijāḥ ||
na sā gatirbhavedyajñairna vedaiḥ puṇyakarmabhiḥ
||10||साध्यामृतजले स्नानात्पुंसां या स्याद्गतिर्द्विजाः ॥
न सा गतिर्भवेद्यज्ञैर्न वेदैः पुण्यकर्मभिः
yāvadasthi manuṣyāṇāṃ sādhyāmṛtajale sthitam ||
tāvadvarṣāṇi tiṣṭhaṃti śivaloke supūjitāḥ
||11||यावदस्थि मनुष्याणां साध्यामृतजले स्थितम् ॥
तावद्वर्षाणि तिष्ठंति शिवलोके सुपूजिताः
apahatya tamastīvraṃ yathā bhātyudaye raviḥ ||
tathā sādhyāmṛtasnāyī bhittvā pāpāni rājate
||12||अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः ॥
तथा साध्यामृतस्नायी भित्त्वा पापानि राजते
vāṃchitām̐llabhate kāmānatra snāto naraḥ sadā ||
yatra snātvā mahāpuṇye purā rājā purūravāḥ ||
viprayogaṃ sahorvaśyā jahau tuṃburuśāpajam
||13||वांछिताँल्लभते कामानत्र स्नातो नरः सदा ॥
यत्र स्नात्वा महापुण्ये पुरा राजा पुरूरवाः ॥
विप्रयोगं सहोर्वश्या जहौ तुंबुरुशापजम्
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ sūta mahābhāga sahorvaśyāmarastriyā
||14||कथं सूत महाभाग सहोर्वश्यामरस्त्रिया
prathamaṃ labdhavānyogaṃ martyo rājā purūravāḥ ||
viprayogaṃ sahorvaśyā jahau tuṃburuśāpajam
||15||प्रथमं लब्धवान्योगं मर्त्यो राजा पुरूरवाः ॥
विप्रयोगं सहोर्वश्या जहौ तुंबुरुशापजम्
hetunā kena rājānaṃ śaśāpa tuṃbururmuniḥ ||
etatsarvaṃ samācakṣva vistarānmunipuṃgava
||16||हेतुना केन राजानं शशाप तुंबुरुर्मुनिः ॥
एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरान्मुनिपुंगव
sūta uvāca
āsītpurūravānāma śakratulyaparākramaḥ ||
rājarājasamo rājā purā hyamarapūjitaḥ
||17||आसीत्पुरूरवानाम शक्रतुल्यपराक्रमः ॥
राजराजसमो राजा पुरा ह्यमरपूजितः
dharmataḥ pālayāmāsa medinīṃ sa nṛpottamaḥ ||
īje ca bahubhiryajñairdadau dānāni sarvadā
||18||धर्मतः पालयामास मेदिनीं स नृपोत्तमः ॥
ईजे च बहुभिर्यज्ञैर्ददौ दानानि सर्वदा
praśāsati mahīṃ sarvāṃ rājñi tasminmahāmatau ||
mitrāvaruṇaśāpena bhuvaṃ prāporvaśī dvijāḥ
||19||प्रशासति महीं सर्वां राज्ञि तस्मिन्महामतौ ॥
मित्रावरुणशापेन भुवं प्रापोर्वशी द्विजाः
sā cacārorvaśī tatra rājñastasya purāṃtike ||
kokilālāpamadhuravīṇayopavane jagau
||20||सा चचारोर्वशी तत्र राज्ञस्तस्य पुरांतिके ॥
कोकिलालापमधुरवीणयोपवने जगौ
sa rājopavane raṃtuṃ kadāciddhṛtakautukaḥ ||
ārūḍhaturagaḥ prāyāllalanāśatasaṃvṛtaḥ
||21||स राजोपवने रंतुं कदाचिद्धृतकौतुकः ॥
आरूढतुरगः प्रायाल्ललनाशतसंवृतः
tādṛśīmurvaśīṃ tatra karasammitamadhyamām ||
uvāca caināṃ rājāsau bhāryā mama bhaveti vai
||22||तादृशीमुर्वशीं तत्र करसम्मितमध्यमाम् ॥
उवाच चैनां राजासौ भार्या मम भवेति वै
sāpi kāmāturā tatra rājānaṃ pratyabhāṣata ||
bhavatvevaṃ naraśreṣṭha samayaṃ yadi me bhavān
||23||सापि कामातुरा तत्र राजानं प्रत्यभाषत ॥
भवत्वेवं नरश्रेष्ठ समयं यदि मे भवान्
kariṣyati tavābhyāśe vatsyāmi dhṛtakautukā ||
kariṣye samayaṃ subhru tavāhamiti so'bravīt
||24||करिष्यति तवाभ्याशे वत्स्यामि धृतकौतुका ॥
करिष्ये समयं सुभ्रु तवाहमिति सोऽब्रवीत्
athorvaśī babhāṣe taṃ purūravasamutsukā ||
putrabhūtaṃ mama yadi rakṣasyuraṇakadvayam
||25||अथोर्वशी बभाषे तं पुरूरवसमुत्सुका ॥
पुत्रभूतं मम यदि रक्षस्युरणकद्वयम्
na nagno dṛśyase rājankadāpi yadi vai tathā ||
nocchiṣṭaṃ mama dadyāścettadā vatsye tavāṃtike
||26||न नग्नो दृश्यसे राजन्कदापि यदि वै तथा ॥
नोच्छिष्टं मम दद्याश्चेत्तदा वत्स्ये तवांतिके
ghṛtamātrāśanā cāhaṃ bhaviṣyāmi nṛpottama ||
evamastviti rājoktāṃ tāṃ nināya nijaṃ gṛham
||27||घृतमात्राशना चाहं भविष्यामि नृपोत्तम ॥
एवमस्त्विति राजोक्तां तां निनाय निजं गृहम्
alakāyāṃ sa bhūpālastathā caitrarathe vane ||
reme sarasvatītīre padmakhaṇḍamanorame
||28||अलकायां स भूपालस्तथा चैत्ररथे वने ॥
रेमे सरस्वतीतीरे पद्मखण्डमनोरमे
ekaṣaṣṭiṃ sa varṣāṇi ramamāṇastayānayat ||
tenorvaśī pratidinaṃ vardhamānānurāgiṇī
||29||एकषष्टिं स वर्षाणि रममाणस्तयानयत् ॥
तेनोर्वशी प्रतिदिनं वर्धमानानुरागिणी
spṛhāṃ na devaloke'pi cakāra tanumadhyamā ||
nābhavadramaṇīyo'sau devalokastayā vinā
||30||स्पृहां न देवलोकेऽपि चकार तनुमध्यमा ॥
नाभवद्रमणीयोऽसौ देवलोकस्तया विना
atastāmānayiṣyāmi devalokamiti dvijāḥ ||
viśvāvasurvicāryaivaṃ bhūrlokamagamatkṣaṇāt
||31||अतस्तामानयिष्यामि देवलोकमिति द्विजाः ॥
विश्वावसुर्विचार्यैवं भूर्लोकमगमत्क्षणात्
urvaśyāḥ samayaṃ rājñā viśvāvasurayaṃ saha ||
viditvā saha gandharvaiḥ samaveto niśāṃtare
||32||उर्वश्याः समयं राज्ञा विश्वावसुरयं सह ॥
विदित्वा सह गन्धर्वैः समवेतो निशांतरे
urvaśyāḥ śayanābhyāśājjagrāhoraṇakaṃ javāt ||
ākāśe nīyamānasya tasya śrutvorvaśī patim
||33||उर्वश्याः शयनाभ्याशाज्जग्राहोरणकं जवात् ॥
आकाशे नीयमानस्य तस्य श्रुत्वोर्वशी पतिम्
abravīnmatsutaḥ kena gṛhyate tyajyatāmayam ||
anāthā śaraṇaṃ yāmi kaṃ naraṃ gatacetanā
||34||अब्रवीन्मत्सुतः केन गृह्यते त्यज्यतामयम् ॥
अनाथा शरणं यामि कं नरं गतचेतना
purūravāḥ samākarṇya vākyaṃ tasyā niśāṃtare ||
māṃ na nagnaṃ nirīkṣeta devīti na yayau tadā
||35||पुरूरवाः समाकर्ण्य वाक्यं तस्या निशांतरे ॥
मां न नग्नं निरीक्षेत देवीति न ययौ तदा
athānyamapyuraṇakaṃ gandharvāḥ pratigṛhya te ||
yayustasyoraṇasyāpi śabdaṃ śuśrāva corvaśī
||36||अथान्यमप्युरणकं गन्धर्वाः प्रतिगृह्य ते ॥
ययुस्तस्योरणस्यापि शब्दं शुश्राव चोर्वशी
anāthāyā mama suto gṛhyate taskarairiti ||
cukrośa devī paruṣaṃ kaṃ yāmi śaraṇaṃ naram
||37||अनाथाया मम सुतो गृह्यते तस्करैरिति ॥
चुक्रोश देवी परुषं कं यामि शरणं नरम्
amarṣavaśamāpannaḥ śrutvā tadvacanaṃ nṛpaḥ ||
timireṇāvṛtaṃ sarvamiti mattvā sa khaṅgadhṛk
||38||अमर्षवशमापन्नः श्रुत्वा तद्वचनं नृपः ॥
तिमिरेणावृतं सर्वमिति मत्त्वा स खङ्गधृक्
duṣṭaduṣṭa kuto yāsītyabhyadhāvadvaco vadan ||
tāvatsaudāminī dīptā gandha rvairjanitā bhṛśam
||39||दुष्टदुष्ट कुतो यासीत्यभ्यधावद्वचो वदन् ॥
तावत्सौदामिनी दीप्ता गन्ध र्वैर्जनिता भृशम्
tatprabhāmaṃḍalairdevī rājānaṃ vigatāṃbaram ||
dṛṣṭvā nivṛttasamayā tatkṣaṇādeva niryayau
||40||तत्प्रभामंडलैर्देवी राजानं विगतांबरम् ॥
दृष्ट्वा निवृत्तसमया तत्क्षणादेव निर्ययौ
tyaktvā hyuraṇakau tatra gaṃdharvā api niryayuḥ ||
rājā meṣau samādāya hṛṣṭaḥ svaśayanāṃtikam
||41||त्यक्त्वा ह्युरणकौ तत्र गंधर्वा अपि निर्ययुः ॥
राजा मेषौ समादाय हृष्टः स्वशयनांतिकम्
āgato norvaśīṃ tatra dadarśāyatalocanām ||
tāṃ cāpaśyanvivastraśca babhrāmonmattavadbhuvi
||42||आगतो नोर्वशीं तत्र ददर्शायतलोचनाम् ॥
तां चापश्यन्विवस्त्रश्च बभ्रामोन्मत्तवद्भुवि
kurukṣetraṃ gato rājā taṭāke padmasaṃkule ||
caturbhirapsarastrībhiḥ krīḍamānā dadarśa tām
||43||कुरुक्षेत्रं गतो राजा तटाके पद्मसंकुले ॥
चतुर्भिरप्सरस्त्रीभिः क्रीडमाना ददर्श ताम्
he jāye tiṣṭha manasā ghoreti vyāharanmuhuḥ ||
evaṃ bahuprakāraṃ vai sa sūktaṃ prālapannṛpaḥ
||44||हे जाये तिष्ठ मनसा घोरेति व्याहरन्मुहुः ॥
एवं बहुप्रकारं वै स सूक्तं प्रालपन्नृपः
abravīdurvaśī taṃ ca krīḍatī sāpsarogaṇaiḥ ||
mahārājālametena ceṣṭitena tavānagha
||45||अब्रवीदुर्वशी तं च क्रीडती साप्सरोगणैः ॥
महाराजालमेतेन चेष्टितेन तवानघ
tvatto garbhiṇyahaṃ pūrvamabdāṃte bhavatātra vai ||
āgaṃtavyaṃ kumāraste bhaviṣyatyatidhārmikaḥ
||46||त्वत्तो गर्भिण्यहं पूर्वमब्दांते भवतात्र वै ॥
आगंतव्यं कुमारस्ते भविष्यत्यतिधार्मिकः
ekāṃ vibhāvarīṃ rājaṃstvayā vatsyāmi vai tadā ||
ityukto nṛpatirhṛṣṭaḥ svapurīṃ prāviśaddvijāḥ
||47||एकां विभावरीं राजंस्त्वया वत्स्यामि वै तदा ॥
इत्युक्तो नृपतिर्हृष्टः स्वपुरीं प्राविशद्द्विजाः
tāsāmapsarasāṃ sā tu kathayāmāsa taṃ nṛpam ||
ayaṃ sa puruṣaśreṣṭho yenāhaṃ kāmarūpiṇā
||48||तासामप्सरसां सा तु कथयामास तं नृपम् ॥
अयं स पुरुषश्रेष्ठो येनाहं कामरूपिणा
etāvaṃtaṃ mahākālamanurāgavaśāturā ||
uṣitāsmi sahānena sakhyo nṛpatinā ciram
||49||एतावंतं महाकालमनुरागवशातुरा ॥
उषितास्मि सहानेन सख्यो नृपतिना चिरम्
evamuktāstataḥ sakhyastāmūcuḥ sādhusādhviti ||
anena sākamāsyāmaḥ sarvakālaṃ vayaṃ sakhi
||50||एवमुक्तास्ततः सख्यस्तामूचुः साधुसाध्विति ॥
अनेन साकमास्यामः सर्वकालं वयं सखि
ityūcururvaśīṃ tatra sakhīmapsarasastadā ||
abde'tha pūrṇe rājāpi taṭākāṃti kamāyayau
||51||इत्यूचुरुर्वशीं तत्र सखीमप्सरसस्तदा ॥
अब्देऽथ पूर्णे राजापि तटाकांति कमाययौ
āgataṃ nṛpatiṃ dṛṣṭvā purūravasamurvaśī ||
kumāramāyuṣaṃ tasmai dadau saṃprītamānasā
||52||आगतं नृपतिं दृष्ट्वा पुरूरवसमुर्वशी ॥
कुमारमायुषं तस्मै ददौ संप्रीतमानसा
tena sākaṃ niśāmekāmuṣitā sānu rāgiṇī ||
paṃcaputrapradaṃ garbhaṃ tasmādāpāśu sorvaśī
||53||तेन साकं निशामेकामुषिता सानु रागिणी ॥
पंचपुत्रप्रदं गर्भं तस्मादापाशु सोर्वशी
uvāca cainaṃ rājānamurvaśī paramāṃganā ||
varaṃ dāsyaṃti gandharvā matprītyā tava bhūpate
||54||उवाच चैनं राजानमुर्वशी परमांगना ॥
वरं दास्यंति गन्धर्वा मत्प्रीत्या तव भूपते
bhavatāṃ prārthyatāṃ tebhyo varo rājarṣisattama ||
ityuktaḥ sa tayā rājā prāha gandharvasattamān
||55||भवतां प्रार्थ्यतां तेभ्यो वरो राजर्षिसत्तम ॥
इत्युक्तः स तया राजा प्राह गन्धर्वसत्तमान्
ahaṃ saṃpūrṇakośaśca vijitārāti maṃḍalaḥ ||
salokatāṃ vinorvaśyāḥ prāptavyaṃ nānyadasti me
||56||अहं संपूर्णकोशश्च विजिताराति मंडलः ॥
सलोकतां विनोर्वश्याः प्राप्तव्यं नान्यदस्ति मे
atastayā sahorvaśyā kālaṃ netumahaṃ vṛṇe ||
evamukte nṛpeṇātha gandharvāstuṣṭa mānasāḥ ||
agnisthālīṃ pradāyāsmai procuścainaṃ nṛpaṃ tadā
||57||अतस्तया सहोर्वश्या कालं नेतुमहं वृणे ॥
एवमुक्ते नृपेणाथ गन्धर्वास्तुष्ट मानसाः ॥
अग्निस्थालीं प्रदायास्मै प्रोचुश्चैनं नृपं तदा
gandharvā ūcuḥ
agniṃ vedānusārī tvaṃ tridhā kṛtvā nṛpottama
||58||अग्निं वेदानुसारी त्वं त्रिधा कृत्वा नृपोत्तम
iṣṭvā yajñena corvaśyāḥ sālokyaṃ yāhi bhūpate ||
itīritastairādāya sthālīmagneryayau nṛpaḥ
||59||इष्ट्वा यज्ञेन चोर्वश्याः सालोक्यं याहि भूपते ॥
इतीरितस्तैरादाय स्थालीमग्नेर्ययौ नृपः
aho batātimūḍhohamiti madhye vanaṃ nṛpaḥ ||
urvaśī na mayā labdhā vahnisthālyā tu kiṃ phalam
||60||अहो बतातिमूढोहमिति मध्ये वनं नृपः ॥
उर्वशी न मया लब्धा वह्निस्थाल्या तु किं फलम्
nidhāyaiva vane sthālīṃ svapuraṃ prayayau nṛpaḥ ||
ardharātre vyatīte'sau vinidro'ciṃtayatsvayam
||61||निधायैव वने स्थालीं स्वपुरं प्रययौ नृपः ॥
अर्धरात्रे व्यतीतेऽसौ विनिद्रोऽचिंतयत्स्वयम्
urvaśīlokasiddhyarthaṃ mama gandharvapuṃgavaiḥ ||
agnisthālī saṃpradattā sā ca tyaktā mayā vane
||62||उर्वशीलोकसिद्ध्यर्थं मम गन्धर्वपुंगवैः ॥
अग्निस्थाली संप्रदत्ता सा च त्यक्ता मया वने
āhariṣye punaḥ sthālīmityutthāya yayau vanam ||
nāgnisthālīṃ dadarśāsau vane tatra purūravāḥ
||63||आहरिष्ये पुनः स्थालीमित्युत्थाय ययौ वनम् ॥
नाग्निस्थालीं ददर्शासौ वने तत्र पुरूरवाः
śamīgarbhamathāśvatthamagnisthāne vilokya saḥ ||
vyaciṃtayanmayā sthālī nikṣiptātra vane purā
||64||शमीगर्भमथाश्वत्थमग्निस्थाने विलोक्य सः ॥
व्यचिंतयन्मया स्थाली निक्षिप्तात्र वने पुरा
sā cāśvatthaḥ śamīgarbhaḥ samabhūdadhunā tviha ||
tasmādenaṃ samādāya vahnirūpamahaṃ puram
||65||सा चाश्वत्थः शमीगर्भः समभूदधुना त्विह ॥
तस्मादेनं समादाय वह्निरूपमहं पुरम्
gatvā kṛtvāraṇīṃ samyaktadutpannāgnimādarāt ||
upāsyāmīti niścitya svapuraṃ gatavānnṛpaḥ
||66||गत्वा कृत्वारणीं सम्यक्तदुत्पन्नाग्निमादरात् ॥
उपास्यामीति निश्चित्य स्वपुरं गतवान्नृपः
ramaṇīyāraṇīṃ cakre svāṃgulaiḥ pramitā masau ||
nirmāṇasamaye rājā gāyatrīmajapaddvijāḥ
||67||रमणीयारणीं चक्रे स्वांगुलैः प्रमिता मसौ ॥
निर्माणसमये राजा गायत्रीमजपद्द्विजाः
gāyatryāḥ paṭhyamānāyā yāni saṃtyakṣarāṇi hi ||
tāvadaṃgulimaryādāmakarodaraṇīṃ nṛpaḥ
||68||गायत्र्याः पठ्यमानाया यानि संत्यक्षराणि हि ॥
तावदंगुलिमर्यादामकरोदरणीं नृपः
tatra nirmathanādagnitrayamutpādya bhūpatiḥ ||
urvaśīlokasaṃprāptiphalamuddiśya kāṃkṣitam
||69||तत्र निर्मथनादग्नित्रयमुत्पाद्य भूपतिः ॥
उर्वशीलोकसंप्राप्तिफलमुद्दिश्य कांक्षितम्
vedānusārī nṛpatirjuhāvāgnitrayaṃ mudā ||
tenaiva cāgnividhinā bahūnyajñānathātanot
||70||वेदानुसारी नृपतिर्जुहावाग्नित्रयं मुदा ॥
तेनैव चाग्निविधिना बहून्यज्ञानथातनोत्
tena gandharvalokāṃśca saṃprāpya jagatīpatiḥ ||
sahorvaśyā ciraṃ reme devaloke dvijottamāḥ
||71||तेन गन्धर्वलोकांश्च संप्राप्य जगतीपतिः ॥
सहोर्वश्या चिरं रेमे देवलोके द्विजोत्तमाः
atha sarvāmaropetaḥ kadācidbalavṛtrahā ||
nṛtyaṃ surāṃganānāṃ vai vyalokayata saṃsadi
||72||अथ सर्वामरोपेतः कदाचिद्बलवृत्रहा ॥
नृत्यं सुरांगनानां वै व्यलोकयत संसदि
purūravā nṛpopyāyāttadā deveṃdrasaṃsadam ||
draṣṭuṃ surāṃganānṛtyaṃ manohāri divaukasām
||73||पुरूरवा नृपोप्यायात्तदा देवेंद्रसंसदम् ॥
द्रष्टुं सुरांगनानृत्यं मनोहारि दिवौकसाम्
ekaikaśastāḥ śakrasya nanṛtuḥ puratoṃ'ganāḥ ||
athorvaśī samāgatya nanarta purato hareḥ
||74||एकैकशस्ताः शक्रस्य ननृतुः पुरतोंऽगनाः ॥
अथोर्वशी समागत्य ननर्त पुरतो हरेः
nṛttābhinayasāmarthyagarvayuktā tadorvaśī ||
taṃ purūravasaṃ dṛṣṭvā jahāsātimanoharā
||75||नृत्ताभिनयसामर्थ्यगर्वयुक्ता तदोर्वशी ॥
तं पुरूरवसं दृष्ट्वा जहासातिमनोहरा
jahāsa tatra rājāpi tāṃ vilokya tadorvaśīm ||
hāsasaṃkupitastatra nāṭyācāryo'tha tuṃburuḥ ||
śaśāpa tāvubhau kopādurvaśīṃ ca nṛpottamam
||76||जहास तत्र राजापि तां विलोक्य तदोर्वशीम् ॥
हाससंकुपितस्तत्र नाट्याचार्योऽथ तुंबुरुः ॥
शशाप तावुभौ कोपादुर्वशीं च नृपोत्तमम्
tuṃbururuvāca
anekadevasaṃpūrṇasabhāyāmatra yatkṛtam
||77||अनेकदेवसंपूर्णसभायामत्र यत्कृतम्
yuvābhyāṃ hasitaṃ nṛttamadhye niṣkāraṇaṃ vṛthā ||
tasmājjhaṭiti rājeṃdra viyogo yuvayoḥ kṣaṇāt
||78||युवाभ्यां हसितं नृत्तमध्ये निष्कारणं वृथा ॥
तस्माज्झटिति राजेंद्र वियोगो युवयोः क्षणात्
bhūyāditi śaśāpainaṃ sarvadaivatasaṃnidhau ||
atha śapto nṛpastatra nāṭyācāryeṇa duḥkhitaḥ
||79||भूयादिति शशापैनं सर्वदैवतसंनिधौ ॥
अथ शप्तो नृपस्तत्र नाट्याचार्येण दुःखितः
jagāma śaraṇaṃ tatra pāhipāhīti vajriṇam ||
uvāca dīnayā vācā puruhūtaṃ purūravāḥ
||80||जगाम शरणं तत्र पाहिपाहीति वज्रिणम् ॥
उवाच दीनया वाचा पुरुहूतं पुरूरवाः
urvaśyā saha sālokyasiddhyarthamahamiṣṭavān ||
atastasmā viyogo me'sahyaḥ syātpākaśāsana
||81||उर्वश्या सह सालोक्यसिद्ध्यर्थमहमिष्टवान् ॥
अतस्तस्मा वियोगो मेऽसह्यः स्यात्पाकशासन
ityuktavaṃtaṃ taṃ prāha sahasrākṣaḥ śacīpatiḥ ||
śāpamokṣaṃ pravakṣyāmi mā bhaiṣīstvaṃ nṛpottama
||82||इत्युक्तवंतं तं प्राह सहस्राक्षः शचीपतिः ॥
शापमोक्षं प्रवक्ष्यामि मा भैषीस्त्वं नृपोत्तम
dakṣiṇāṃbhonidhau puṇye gaṃdhamādanaparvate ||
sādhyāmṛtamiti khyātaṃ tīrthamasti mahattaram
||83||दक्षिणांभोनिधौ पुण्ये गंधमादनपर्वते ॥
साध्यामृतमिति ख्यातं तीर्थमस्ति महत्तरम्
sevitaṃ sarvadevaiśca siddhacāraṇakinnaraiḥ ||
sanakādi mahāyogimunivṛṃdaniṣevitam
||84||सेवितं सर्वदेवैश्च सिद्धचारणकिन्नरैः ॥
सनकादि महायोगिमुनिवृंदनिषेवितम्
bhuktimuktipradaṃ puṃsāṃ sarvaśāpavimokṣadam ||
asti tīrthaṃ bhavāṃstatra gacchasva tvarayā nṛpa
||85||भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां सर्वशापविमोक्षदम् ॥
अस्ति तीर्थं भवांस्तत्र गच्छस्व त्वरया नृप
sarveṣāmamṛtaṃ snānādatra sādhyaṃ yatastataḥ ||
sādhyāmṛtamiti khyātaṃ sarvalokeṣu viśrutam
||86||सर्वेषाममृतं स्नानादत्र साध्यं यतस्ततः ॥
साध्यामृतमिति ख्यातं सर्वलोकेषु विश्रुतम्
tatra snānāttavorvaśyāḥ punaryogo bhaviṣyati ||
mama loke nivāsaśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||87||तत्र स्नानात्तवोर्वश्याः पुनर्योगो भविष्यति ॥
मम लोके निवासश्च भविष्यति न संशयः
iti pratisamādiṣṭo nṛpaḥ saṃprītamānasaḥ ||
sādhyāmṛtaṃ mahātīrthaṃ samuddiśya yayau kṣaṇāt
||88||इति प्रतिसमादिष्टो नृपः संप्रीतमानसः ॥
साध्यामृतं महातीर्थं समुद्दिश्य ययौ क्षणात्
sasnau sādhyāmṛte tatra mahāpātakanāśane ||
tatra snānānnṛpo viprāḥ sadyaḥ śāpena mocitaḥ
||89||सस्नौ साध्यामृते तत्र महापातकनाशने ॥
तत्र स्नानान्नृपो विप्राः सद्यः शापेन मोचितः
snānānaṃtaramevāsāvurvaśyā saha saṃgataḥ ||
tayā saha vimānasthaḥ prayayāvamarāvatīm
||90||स्नानानंतरमेवासावुर्वश्या सह संगतः ॥
तया सह विमानस्थः प्रययावमरावतीम्
reme punastayā sārdhaṃ devavaddevamaṃdire ||
evaṃprabhāvaṃ tattīrthaṃ sādhyāmṛtamanuttamam
||91||रेमे पुनस्तया सार्धं देववद्देवमंदिरे ॥
एवंप्रभावं तत्तीर्थं साध्यामृतमनुत्तमम्
purūravā sahorvaśyā yatra snānena saṃgataḥ ||
ato'tra tīrthe yaḥ snāyānmahāpātakanāśane
||92||पुरूरवा सहोर्वश्या यत्र स्नानेन संगतः ॥
अतोऽत्र तीर्थे यः स्नायान्महापातकनाशने
vāṃchitām̐llabhate kāmānyāsyati svargamuttamam ||
niṣkāmaḥ snāti cedvi prā mokṣamāpnoti mānavaḥ
||93||वांछिताँल्लभते कामान्यास्यति स्वर्गमुत्तमम् ॥
निष्कामः स्नाति चेद्वि प्रा मोक्षमाप्नोति मानवः
imaṃ pavitraṃ pāpaghnamadhyāyaṃ paṭhate tu yaḥ ||
śṛṇuyādvā manuṣyo'sau vaikuṃṭhe labhate sthitim
||94||इमं पवित्रं पापघ्नमध्यायं पठते तु यः ॥
शृणुयाद्वा मनुष्योऽसौ वैकुंठे लभते स्थितिम्
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā vaibhavaṃ pāpanāśanam ||
sādhyāmṛtasya tīrthasya vistarācchraddhayā mayā
||95||एवं वः कथितं विप्रा वैभवं पापनाशनम् ॥
साध्यामृतस्य तीर्थस्य विस्तराच्छ्रद्धया मया
yatpurā sanakādibhyaḥ proktavāṃścaturānanaḥ
||96||यत्पुरा सनकादिभ्यः प्रोक्तवांश्चतुराननः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye sādhyāmṛtatīrthapraśaṃsāyāṃ purūravaḥśāpavimokṣaṇavarṇanaṃnāmāṣṭāviṃśo adhyāyaḥ || 28 ||