durācārasaṃsargadoṣaśāṃtivarṇanam
śrīsūta uvāca
dhanuṣkoṭestu māhātmyaṃ bhūyo'pi prabravīmyaham ||
durācārābhidho yatra snātvā mukto bhavaddvijāḥ
||1||धनुष्कोटेस्तु माहात्म्यं भूयोऽपि प्रब्रवीम्यहम् ॥
दुराचाराभिधो यत्र स्नात्वा मुक्तो भवद्द्विजाः
munaya ūcuḥ
durācārābhidhaḥ ko'sau sūta tattvārthakovida ||
kiṃca pāpaṃ kṛtaṃ tena durācāreṇa vai mune
||2||दुराचाराभिधः कोऽसौ सूत तत्त्वार्थकोविद ॥
किंच पापं कृतं तेन दुराचारेण वै मुने
kathaṃ vā pātakā nmukto dhanuṣkoṭau nimajjanāt ||
etacchuśrūṣamāṇānāṃ vistarādvada no mune
||3||कथं वा पातका न्मुक्तो धनुष्कोटौ निमज्जनात् ॥
एतच्छुश्रूषमाणानां विस्तराद्वद नो मुने
śrīsūta uvāca
munayaḥ śrūyatāṃ tasya durācārasya pātakam ||
snānena dhanuṣaḥ koṭau yathā muktaśca pātakāt
||4||मुनयः श्रूयतां तस्य दुराचारस्य पातकम् ॥
स्नानेन धनुषः कोटौ यथा मुक्तश्च पातकात्
durācārābhidho vipro gautamītīramāśritaḥ ||
kaścidasti dvijāḥ pāpī krūrakarmarataḥ sadā
||5||दुराचाराभिधो विप्रो गौतमीतीरमाश्रितः ॥
कश्चिदस्ति द्विजाः पापी क्रूरकर्मरतः सदा
brahmaghnaiśca surāpaiśca steyibhirgurutalpagaiḥ ||
tadā saṃsargaduṣṭo'sau taiḥ sākaṃ nyavasadvijāḥ
||6||ब्रह्मघ्नैश्च सुरापैश्च स्तेयिभिर्गुरुतल्पगैः ॥
तदा संसर्गदुष्टोऽसौ तैः साकं न्यवसद्विजाः
mahāpātakisaṃsargaṃ doṣeṇāsya dvijasya vai ||
brāhmaṇyaṃ sakalaṃ naṣṭaṃ niḥśeṣeṇa dvijottamāḥ
||7||महापातकिसंसर्गं दोषेणास्य द्विजस्य वै ॥
ब्राह्मण्यं सकलं नष्टं निःशेषेण द्विजोत्तमाः
mahāpātakibhiḥ sārddhaṃ dinamekaṃ tu yo dvijaḥ ||
nivasetsādaraṃ tasya tatkṣaṇādvai dvijanmanaḥ
||8||महापातकिभिः सार्द्धं दिनमेकं तु यो द्विजः ॥
निवसेत्सादरं तस्य तत्क्षणाद्वै द्विजन्मनः
brāhmaṇasya turīyāṃśo naśyatyeva na saṃśayaḥ ||
dvidinaṃ sevanātsparśāddarśanācchayanāttathā
||9||ब्राह्मणस्य तुरीयांशो नश्यत्येव न संशयः ॥
द्विदिनं सेवनात्स्पर्शाद्दर्शनाच्छयनात्तथा
bhojanātsaha paṃktau ca mahāpātakibhirdvijāḥ ||
dvitīyabhāgo naśyeta brāhmaṇasya na saṃśayaḥ
||10||भोजनात्सह पंक्तौ च महापातकिभिर्द्विजाः ॥
द्वितीयभागो नश्येत ब्राह्मणस्य न संशयः
tridinācca tṛtīyāṃśo naśyatyeva na saṃśayaḥ ||
caturdināccaturthāṃśo vilayaṃ yāti hi dhruvam
||11||त्रिदिनाच्च तृतीयांशो नश्यत्येव न संशयः ॥
चतुर्दिनाच्चतुर्थांशो विलयं याति हि ध्रुवम्
ataḥ paraṃ tu taiḥ sākaṃ śayanāsanabhojanaiḥ ||
tattulyapātakī bhūyānmahāpātakasaṃbhavāt
||12||अतः परं तु तैः साकं शयनासनभोजनैः ॥
तत्तुल्यपातकी भूयान्महापातकसंभवात्
tena brāhmaṇyahīno'yaṃ durācārābhidho dvijāḥ ||
grasto'bhavadbhīṣaṇena vetālena balīyasā
||13||तेन ब्राह्मण्यहीनोऽयं दुराचाराभिधो द्विजाः ॥
ग्रस्तोऽभवद्भीषणेन वेतालेन बलीयसा
asau paravaśastena vetālenātipīḍitaḥ ||
deśāddeśaṃ bhramanviprā vanāccaiva vanāṃtaram
||14||असौ परवशस्तेन वेतालेनातिपीडितः ॥
देशाद्देशं भ्रमन्विप्रा वनाच्चैव वनांतरम्
pūrvapuṇyavipākena daivayogena sa dvijaḥ ||
rāmacaṃdradhanuṣkoṭiṃ mahāpātakanāśanīm
||15||पूर्वपुण्यविपाकेन दैवयोगेन स द्विजः ॥
रामचंद्रधनुष्कोटिं महापातकनाशनीम्
anudrutaḥ piśācena tenāviṣṭo yayau dvijāḥ ||
nyamajjayatsa vetālo dhanuṣkoṭijale tvamum
||16||अनुद्रुतः पिशाचेन तेनाविष्टो ययौ द्विजाः ॥
न्यमज्जयत्स वेतालो धनुष्कोटिजले त्वमुम्
dhanuṣkoṭijale so'yaṃ vetālena praveśitaḥ ||
udatiṣṭhatkṣaṇādeva vetālena vimocitaḥ
||17||धनुष्कोटिजले सोऽयं वेतालेन प्रवेशितः ॥
उदतिष्ठत्क्षणादेव वेतालेन विमोचितः
utthito'sau dvijo viprā dhanuṣkoṭijalāttadā ||
svastho vyaciṃtayatko'yaṃ deśo jaladhitīrataḥ
||18||उत्थितोऽसौ द्विजो विप्रा धनुष्कोटिजलात्तदा ॥
स्वस्थो व्यचिंतयत्कोऽयं देशो जलधितीरतः
kathaṃ mayāgatamiha gautamītīravāsinā ||
iti ciṃtākulaḥ so'yaṃ dhanuṣkoṭinivāsinam
||19||कथं मयागतमिह गौतमीतीरवासिना ॥
इति चिंताकुलः सोऽयं धनुष्कोटिनिवासिनम्
dattātreyaṃ mahātmānaṃ yogipravaramuttamam ||
samāgamya praṇamyāsau durācāro'bhyabhāṣata
||20||दत्तात्रेयं महात्मानं योगिप्रवरमुत्तमम् ॥
समागम्य प्रणम्यासौ दुराचारोऽभ्यभाषत
na jāne bhagavandeśaḥ katamo'yaṃ vadādhunā ||
gautamītīranilayo durācārābhidho hyaham
||21||न जाने भगवन्देशः कतमोऽयं वदाधुना ॥
गौतमीतीरनिलयो दुराचाराभिधो ह्यहम्
kṛpayā brūhi me brahmanmayātra kathamāgatam ||
iti pṛṣṭo munistena durācāreṇa suvrataḥ
||22||कृपया ब्रूहि मे ब्रह्मन्मयात्र कथमागतम् ॥
इति पृष्टो मुनिस्तेन दुराचारेण सुव्रतः
dhyātvā muhūrtamavadaddurācāraṃ ghṛṇānidhiḥ ||
mahāpātakisaṃsarge durācāra kṛte purā
||23||ध्यात्वा मुहूर्तमवदद्दुराचारं घृणानिधिः ॥
महापातकिसंसर्गे दुराचार कृते पुरा
brāhmaṇyaṃ naṣṭamabhavadvetālastvāṃ tato'grahīt ||
tenāviṣṭastvamāyāto vivaśo'tra vimūḍhadhīḥ
||24||ब्राह्मण्यं नष्टमभवद्वेतालस्त्वां ततोऽग्रहीत् ॥
तेनाविष्टस्त्वमायातो विवशोऽत्र विमूढधीः
nyamajjayattvāṃ vetālo dhanuṣkoṭijale'tra tu ||
tatra majjanamātreṇa vimuktaḥ pātakādbhavān
||25||न्यमज्जयत्त्वां वेतालो धनुष्कोटिजलेऽत्र तु ॥
तत्र मज्जनमात्रेण विमुक्तः पातकाद्भवान्
dhanuṣkoṭau tu ye snānaṃ puṇye kurvaṃti mānavāḥ ||
teṣāṃ naśyaṃti vai satyaṃ paṃcapātakasaṃcayāḥ
||26||धनुष्कोटौ तु ये स्नानं पुण्ये कुर्वंति मानवाः ॥
तेषां नश्यंति वै सत्यं पंचपातकसंचयाः
rāmacaṃdradhanuṣkoṭāvatra majjanamātrataḥ ||
mahāpātakisaṃsargadoṣaste vilayaṃ yayau
||27||रामचंद्रधनुष्कोटावत्र मज्जनमात्रतः ॥
महापातकिसंसर्गदोषस्ते विलयं ययौ
tannāśādeva vetālastvāṃ muktvā vilayaṃ gataḥ ||
tvāmagrahīdyo vetālaḥ purāyaṃ brāhmaṇo'bhavat
||28||तन्नाशादेव वेतालस्त्वां मुक्त्वा विलयं गतः ॥
त्वामग्रहीद्यो वेतालः पुरायं ब्राह्मणोऽभवत्
so'yaṃ bhādrapade māse kṛṣṇapakṣe mahālayam ||
pārvaṇena vidhānena pitṝṇāṃ nākaronmudā
||29||सोऽयं भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम् ॥
पार्वणेन विधानेन पितॄणां नाकरोन्मुदा
tena svapitṛbhiḥ śapto vetālatvamagādayam ||
sopi cāsya dhanuṣkoṭeravalokanamātrataḥ
||30||तेन स्वपितृभिः शप्तो वेतालत्वमगादयम् ॥
सोपि चास्य धनुष्कोटेरवलोकनमात्रतः
vetālatvaṃ vihāyeha viṣṇulokama vāptavān ||
ato bhādrapade māse kṛṣṇapakṣe mahālayam
||31||वेतालत्वं विहायेह विष्णुलोकम वाप्तवान् ॥
अतो भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम्
uddiśya svapitṝnye tu na kurvantyatilobhataḥ ||
mahālobhayutāste'ddhā vetālāḥ syurna saṃśayaḥ
||32||उद्दिश्य स्वपितॄन्ये तु न कुर्वन्त्यतिलोभतः ॥
महालोभयुतास्तेऽद्धा वेतालाः स्युर्न संशयः
tasmādbhādrapade māse kṛṣṇapakṣe mahālayam ||
pitṝnuddiśya śaktyā ye brāhmaṇānvedapāragān
||33||तस्माद्भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम् ॥
पितॄनुद्दिश्य शक्त्या ये ब्राह्मणान्वेदपारगान्
bhojayeyurmahānnena na te viṃdaṃti durgatim ||
yastu bhādrapade māse kṛṣṇapakṣe mahālayam
||34||भोजयेयुर्महान्नेन न ते विंदंति दुर्गतिम् ॥
यस्तु भाद्रपदे मासे कृष्णपक्षे महालयम्
svaśaktyanuguṇaṃ vipramekaṃ dvau trīnakiṃcanaḥ ||
bhojayennahi daurgatyaṃ bhavedasya kadācana
||35||स्वशक्त्यनुगुणं विप्रमेकं द्वौ त्रीनकिंचनः ॥
भोजयेन्नहि दौर्गत्यं भवेदस्य कदाचन
ayaṃ bhādrapade māse pitṝṇāmanupāsanāt ||
yayau vetālatāṃ vipro yastvāṃ jagrāha pāpinam
||36||अयं भाद्रपदे मासे पितॄणामनुपासनात् ॥
ययौ वेतालतां विप्रो यस्त्वां जग्राह पापिनम्
kālo bhādrapadamāsamārabhya vṛścikāvadhi ||
mahālayasya kathito munibhistattvadarśibhiḥ
||37||कालो भाद्रपदमासमारभ्य वृश्चिकावधि ॥
महालयस्य कथितो मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
māso bhādrapadaḥ kālastatrāpi hi viśiṣyate ||
kṛṣṇa pakṣo viśiṣṭaḥ syāddurācāraka tatra vai
||38||मासो भाद्रपदः कालस्तत्रापि हि विशिष्यते ॥
कृष्ण पक्षो विशिष्टः स्याद्दुराचारक तत्र वै
tasmiñchubhe kṛṣṇapakṣe prathamāyāṃ tathā tithau ||
śrāddhaṃ mahālayaṃ kuryādyo naro bhaktipūrvakam
||39||तस्मिञ्छुभे कृष्णपक्षे प्रथमायां तथा तिथौ ॥
श्राद्धं महालयं कुर्याद्यो नरो भक्तिपूर्वकम्
tasya prīṇāti bhagavānpāvakaḥ sarvapāvanaḥ ||
sa vahnilokamāpnoti vahninā saha modate
||40||तस्य प्रीणाति भगवान्पावकः सर्वपावनः ॥
स वह्निलोकमाप्नोति वह्निना सह मोदते
tasmai ca jvalano devaḥ sarvaiśvaryaṃ dadātyapi ||
prathamāyāṃ tithau martyo yo na kuryānmahālayam
||41||तस्मै च ज्वलनो देवः सर्वैश्वर्यं ददात्यपि ॥
प्रथमायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्
vahnirgṛhaṃ dahettasya śriyaṃ kṣetrādikaṃ tathā ||
vedajñe brāhmaṇe bhukte prathamāyāṃ mahālaye
||42||वह्निर्गृहं दहेत्तस्य श्रियं क्षेत्रादिकं तथा ॥
वेदज्ञे ब्राह्मणे भुक्ते प्रथमायां महालये
daśa kalpasahasrāṇi pitaro yāṃti tṛptatām ||
dvitīyāyāṃ tu yo bhaktyā kuryācchrāddhaṃ mahālayam
||43||दश कल्पसहस्राणि पितरो यांति तृप्तताम् ॥
द्वितीयायां तु यो भक्त्या कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्
tasya prīṇāti bhagavānbhavānīpatirīśvaraḥ ||
sa kailāsamavāpnoti śivena saha modate
||44||तस्य प्रीणाति भगवान्भवानीपतिरीश्वरः ॥
स कैलासमवाप्नोति शिवेन सह मोदते
vipulāṃ saṃpadaṃ tasmai prīto dadyānmaheśvaraḥ ||
dvitīyāyāṃ tithau martyo yo na kuryānmahālayam
||45||विपुलां संपदं तस्मै प्रीतो दद्यान्महेश्वरः ॥
द्वितीयायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्
tasya vai kupitaḥ śaṃbhurnāśayedbrahmavarcasam ||
rauravaṃ kālasūtrākhyaṃ narakaṃ cāsya dāsyati
||46||तस्य वै कुपितः शंभुर्नाशयेद्ब्रह्मवर्चसम् ॥
रौरवं कालसूत्राख्यं नरकं चास्य दास्यति
vedajñe brāhmaṇe bhukte dvitīyāyāṃ mahālaye ||
viṃśatkalpa sahasrāṇi pitaro yāṃti tṛptatām
||47||वेदज्ञे ब्राह्मणे भुक्ते द्वितीयायां महालये ॥
विंशत्कल्प सहस्राणि पितरो यांति तृप्तताम्
anugrahātpitṝṇāṃ ca saṃtatiścāsya varddhate ||
tṛtīyāyāṃ naro bhaktyā kuryācchrāddhaṃ mahālayam
||48||अनुग्रहात्पितॄणां च संततिश्चास्य वर्द्धते ॥
तृतीयायां नरो भक्त्या कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्
tasya prīṇāti bhagavām̐llokapālo dhanādhipaḥ ||
mahāpadmādinidhayo vartaṃte tasya vai vaśe
||49||तस्य प्रीणाति भगवाँल्लोकपालो धनाधिपः ॥
महापद्मादिनिधयो वर्तंते तस्य वै वशे
tasyānugāstrayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ ||
tṛtīyāyāṃ tithau martyo yo na kuryānmahālayam
||50||तस्यानुगास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ॥
तृतीयायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्
dhanado bhagavāṃstasya saṃpadaṃ harati kṣaṇāt ||
dāridyaṃ ca dadātyasmai bahuduḥkhasamākulam
||51||धनदो भगवांस्तस्य संपदं हरति क्षणात् ॥
दारिद्यं च ददात्यस्मै बहुदुःखसमाकुलम्
tṛtīyāyāṃ tithau martyo yaḥ karoti mahālayam ||
tṛpyaṃti pitarastasya triṃśatkalpasahasrakam
||52||तृतीयायां तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् ॥
तृप्यंति पितरस्तस्य त्रिंशत्कल्पसहस्रकम्
caturthyāṃ tu naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam ||
tasya prīṇāti bhagavānheraṃbaḥ pārvatīsutaḥ
||53||चतुर्थ्यां तु नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥
तस्य प्रीणाति भगवान्हेरंबः पार्वतीसुतः
tasya vighnāśca naśyaṃti gajavaktraprasādataḥ ||
caturthyāṃ tu tithau martyo yo na kuryānmahālayam
||54||तस्य विघ्नाश्च नश्यंति गजवक्त्रप्रसादतः ॥
चतुर्थ्यां तु तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्
vighneśo bhagavāṃstasya sadā vighnaṃ karoti hi ||
caṇḍakolāhalābhikhye narake ca patatyatha
||55||विघ्नेशो भगवांस्तस्य सदा विघ्नं करोति हि ॥
चण्डकोलाहलाभिख्ये नरके च पतत्यथ
caturthyāṃ vai tithau martyo yaḥ karoti mahālayam ||
pitaraḥ kalpasāhasraṃ catvāriṃśatpraharṣitāḥ
||56||चतुर्थ्यां वै तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् ॥
पितरः कल्पसाहस्रं चत्वारिंशत्प्रहर्षिताः
bahūnputrānpradāsyaṃti śrāddhakarturniraṃtaram ||
paṃcamyāṃ tu tithau bhaktyā yo na kuryānmahālayam
||57||बहून्पुत्रान्प्रदास्यंति श्राद्धकर्तुर्निरंतरम् ॥
पंचम्यां तु तिथौ भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्
tasya lakṣmīrbhagavatī parityajati maṃdiram ||
alakṣmīḥ kalahādhārā tasya prādurbhavedgṛhe
||58||तस्य लक्ष्मीर्भगवती परित्यजति मंदिरम् ॥
अलक्ष्मीः कलहाधारा तस्य प्रादुर्भवेद्गृहे
pacamyāṃ tu tithau martyo yaḥ karoti mahālayam ||
tasya tṛpyaṃti pitaraḥ paṃcakalpasahasrake
||59||पचम्यां तु तिथौ मर्त्यो यः करोति महालयम् ॥
तस्य तृप्यंति पितरः पंचकल्पसहस्रके
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāmasmai dāsyaṃti tarpitāḥ ||
pārvatī ca prasannā syānmahadaiśvaryadāyinī
||60||संततिं चाप्यविच्छिन्नामस्मै दास्यंति तर्पिताः ॥
पार्वती च प्रसन्ना स्यान्महदैश्वर्यदायिनी
ṣaṣṭhyāṃ tithau naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam ||
tasya prīṇāti bhagavānṣaṇmukhaḥ pārvatī sutaḥ
||61||षष्ठ्यां तिथौ नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥
तस्य प्रीणाति भगवान्षण्मुखः पार्वती सुतः
tasya putrāśca pautrāśca ṣaṇmukhasya prasādataḥ ||
grahairvālagrahaiścaiva na bādhyaṃte kadācana
||62||तस्य पुत्राश्च पौत्राश्च षण्मुखस्य प्रसादतः ॥
ग्रहैर्वालग्रहैश्चैव न बाध्यंते कदाचन
ṣaṣṭhyāṃ tithau naro bhaktyā yo na kuryānmahālayam ||
tasya skando mahāseno vimukhaḥ syānna saṃśayaḥ
||63||षष्ठ्यां तिथौ नरो भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम् ॥
तस्य स्कन्दो महासेनो विमुखः स्यान्न संशयः
garbhānnirgatamātraiva prajā tasya vinaśyati ||
pūtanādigrahakulairbādhyate ca niraṃtaram
||64||गर्भान्निर्गतमात्रैव प्रजा तस्य विनश्यति ॥
पूतनादिग्रहकुलैर्बाध्यते च निरंतरम्
vahnijvālāpraveśākhye narake ca patatyadhaḥ ||
ṣaṣṭhyāṃ tithau yaḥ śraddhāvānkuryācchrāddhaṃ mahālayam
||65||वह्निज्वालाप्रवेशाख्ये नरके च पतत्यधः ॥
षष्ठ्यां तिथौ यः श्रद्धावान्कुर्याच्छ्राद्धं महालयम्
ṣaṣṭikalpasahasraṃ tu pitaro yāmati tṛptatām ||
putrānapi pradāsyaṃti saṃpadaṃ vipulāṃ tathā
||66||षष्टिकल्पसहस्रं तु पितरो यामति तृप्तताम् ॥
पुत्रानपि प्रदास्यंति संपदं विपुलां तथा
saptamyāṃ tu tithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam ||
hiraṇyapāṇirbhagavānādityastasya tuṣyati
||67||सप्तम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥
हिरण्यपाणिर्भगवानादित्यस्तस्य तुष्यति
arogo dṛḍhagātraḥ syādbhāskarasya prasādataḥ ||
hiraṇyapāṇirbhagavānhiraṇyaṃ pāṇinā svayam
||68||अरोगो दृढगात्रः स्याद्भास्करस्य प्रसादतः ॥
हिरण्यपाणिर्भगवान्हिरण्यं पाणिना स्वयम्
mahālayaśrāddhakartre dadāti prītamānasaḥ ||
saptamyāṃ tu tithau bhaktyā yo na kuryānmahālayam
||69||महालयश्राद्धकर्त्रे ददाति प्रीतमानसः ॥
सप्तम्यां तु तिथौ भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्
vyādhibhiḥ kṣayarogādyai bādhyate sa divāniśam ||
tīkṣṇadhārāstraśayyākhye narake ca patatyadhaḥ
||70||व्याधिभिः क्षयरोगाद्यै बाध्यते स दिवानिशम् ॥
तीक्ष्णधारास्त्रशय्याख्ये नरके च पतत्यधः
saptamyāṃ yo naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam ||
saptatiṃ kalpasāhasraṃ prīṇaṃti pitaro'sya vai
||71||सप्तम्यां यो नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥
सप्ततिं कल्पसाहस्रं प्रीणंति पितरोऽस्य वै
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāḥ sadā ||
aṣṭamyāṃ tu tithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahāla yam
||72||संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा ॥
अष्टम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महाल यम्
mṛtyuṃjayaḥ kṛttivāsāstasya prīṇāti śaṃkaraḥ ||
karasthaṃ tasya kaivalyaṃ śaṃkarasya prasādataḥ
||73||मृत्युंजयः कृत्तिवासास्तस्य प्रीणाति शंकरः ॥
करस्थं तस्य कैवल्यं शंकरस्य प्रसादतः
mahālayena śrāddhena tuṣṭe sākṣāttri yaṃbake ||
caturdaśasu lokeṣu durlabhaṃ tasya kiṃ bhavet
||74||महालयेन श्राद्धेन तुष्टे साक्षात्त्रि यंबके ॥
चतुर्दशसु लोकेषु दुर्लभं तस्य किं भवेत्
mahālayaṃ na kuryādvai yo'ṣṭamyāṃ mūḍhacetanaḥ ||
saṃsārasāgare ghore sadā majjati duḥkhitaḥ
||75||महालयं न कुर्याद्वै योऽष्टम्यां मूढचेतनः ॥
संसारसागरे घोरे सदा मज्जति दुःखितः
kadācidapi tasyeṣṭaṃ naiva siddhyati bhūtale ||
vaitariṇyākhyanarake patatyācaṃdratārakam
||76||कदाचिदपि तस्येष्टं नैव सिद्ध्यति भूतले ॥
वैतरिण्याख्यनरके पतत्याचंद्रतारकम्
yo'ṣṭamyāṃ śraddhayā śrāddhaṃ naraḥ kuryānmahālayam ||
aśītikalpasāhasraṃ tṛpyaṃti pitaro'sya vai
||77||योऽष्टम्यां श्रद्धया श्राद्धं नरः कुर्यान्महालयम् ॥
अशीतिकल्पसाहस्रं तृप्यंति पितरोऽस्य वै
āśīrbhirvarddhayaṃtyenaṃ vighnaścāsya vyapohati ||
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāḥ sadā
||78||आशीर्भिर्वर्द्धयंत्येनं विघ्नश्चास्य व्यपोहति ॥
संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा
navamyāṃ tu tithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam ||
durgādevī bhagavatī tasya prīṇāti śāṃbhavī
||79||नवम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥
दुर्गादेवी भगवती तस्य प्रीणाति शांभवी
kṣayāpasmārakuṣṭhā dīnkṣudrapretapiśācakān ||
nāśayettasya santuṣṭā durgā mahiṣamardinī
||80||क्षयापस्मारकुष्ठा दीन्क्षुद्रप्रेतपिशाचकान् ॥
नाशयेत्तस्य सन्तुष्टा दुर्गा महिषमर्दिनी
navamyāṃ tu tithau martyo yo na kuryānmahālayam ||
apasmāreṇa pīḍyeta tathaiva brahmarakṣasā
||81||नवम्यां तु तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम् ॥
अपस्मारेण पीड्येत तथैव ब्रह्मरक्षसा
abhicārārthakṛtyābhirvādhyeta ca nirantaram ||
navamyāṃ yastithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam
||82||अभिचारार्थकृत्याभिर्वाध्येत च निरन्तरम् ॥
नवम्यां यस्तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
navatiṃ kalpasāhasraṃ tṛpyanti pitaro'sya vai ||
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāḥ sadā
||83||नवतिं कल्पसाहस्रं तृप्यन्ति पितरोऽस्य वै ॥
संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा
daśamyāṃ tu tithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam ||
tasyāmṛtakalaścandraḥ ṣoḍaśātmā prasīdati
||84||दशम्यां तु तिथौ मर्त्यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥
तस्यामृतकलश्चन्द्रः षोडशात्मा प्रसीदति
auṣadhīnāmadhīśe'smiñchrāddhenānena toṣite ||
vrīhyādīni tu dhānyāni dadyuroṣadhayaḥ sadā
||85||औषधीनामधीशेऽस्मिञ्छ्राद्धेनानेन तोषिते ॥
व्रीह्यादीनि तु धान्यानि दद्युरोषधयः सदा
yo na kuryāddaśamyāṃ tu mahālayamanuttamam ||
oṣadhyo niṣphalāstasya kṛṣiścāpyasya niṣphalā
||86||यो न कुर्याद्दशम्यां तु महालयमनुत्तमम् ॥
ओषध्यो निष्फलास्तस्य कृषिश्चाप्यस्य निष्फला
daśamyāṃ yastithau martyaḥ śrāddhaṃkuryānmahālayam ||
śatakalpasahasrāṇi tṛpyaṃti pitaro'sya vai
||87||दशम्यां यस्तिथौ मर्त्यः श्राद्धंकुर्यान्महालयम् ॥
शतकल्पसहस्राणि तृप्यंति पितरोऽस्य वै
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāḥ sadā ||
ekādaśyāṃ naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam
||88||संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणाः सदा ॥
एकादश्यां नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
saṃhartā sarvalokasya tasya rudraḥ prasīdati ||
rudrasya sarvasaṃhartuḥ prasādena jagatpateḥ
||89||संहर्ता सर्वलोकस्य तस्य रुद्रः प्रसीदति ॥
रुद्रस्य सर्वसंहर्तुः प्रसादेन जगत्पतेः
śatrūnparājaya tyeṣa śrāddhakartā nirantaram ||
brahmahatyāyutaṃ cāpi tasya naśyati tatkṣaṇāt
||90||शत्रून्पराजय त्येष श्राद्धकर्ता निरन्तरम् ॥
ब्रह्महत्यायुतं चापि तस्य नश्यति तत्क्षणात्
agniṣṭomādiyajñānāṃ phalamāpnoti puṣkalam ||
ekādaśyāṃ naro bhaktyā yo na kuryānmahālayam
||91||अग्निष्टोमादियज्ञानां फलमाप्नोति पुष्कलम् ॥
एकादश्यां नरो भक्त्या यो न कुर्यान्महालयम्
tasya vai vimukho rudro na prasīdati karhicit ||
sarvato vardhamānāśca bādhante śatravo hyamum
||92||तस्य वै विमुखो रुद्रो न प्रसीदति कर्हिचित् ॥
सर्वतो वर्धमानाश्च बाधन्ते शत्रवो ह्यमुम्
agniṣṭomādikā yajñāḥ kṛtāśca bahudakṣiṇāḥ ||
niṣphalā eva tasya syurbhasmani nyastahavyavat
||93||अग्निष्टोमादिका यज्ञाः कृताश्च बहुदक्षिणाः ॥
निष्फला एव तस्य स्युर्भस्मनि न्यस्तहव्यवत्
brahmavātakatulyaḥ syācchrāddhākaraṇadoṣataḥ ||
ekādaśyāṃ tithau yastu śrāddhaṃ kuryānmahālayam
||94||ब्रह्मवातकतुल्यः स्याच्छ्राद्धाकरणदोषतः ॥
एकादश्यां तिथौ यस्तु श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
dviśataṃ kalpasāhasraṃ tṛpyaṃti pitaro'sya vai ||
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛ gaṇāḥ sadā
||95||द्विशतं कल्पसाहस्रं तृप्यंति पितरोऽस्य वै ॥
संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृ गणाः सदा
dvādaśyāṃ tu tithau martyaḥ kuryācchrāddhaṃ mahālayam |
tasya lakṣmīpatiḥ sākṣātprasīdati janārdanaḥ
||96||द्वादश्यां तु तिथौ मर्त्यः कुर्याच्छ्राद्धं महालयम् ।
तस्य लक्ष्मीपतिः साक्षात्प्रसीदति जनार्दनः
prasanne sati deveśe devadeve janārdane ||
carācaraṃ jagatsarvaṃ prītameva na saṃśayaḥ
||97||प्रसन्ने सति देवेशे देवदेवे जनार्दने ॥
चराचरं जगत्सर्वं प्रीतमेव न संशयः
bhūmirharipriyā cāsya sasyaṃ saṃvarddhayatyapi ||
lakṣmīśca varddhate tasya maṃdire harivallabhā
||98||भूमिर्हरिप्रिया चास्य सस्यं संवर्द्धयत्यपि ॥
लक्ष्मीश्च वर्द्धते तस्य मंदिरे हरिवल्लभा
gadā kaumodakī nāma nārāyaṇakarasthitā ||
apasmārādibhūtāni nāśayatyeva sarvadā
||99||गदा कौमोदकी नाम नारायणकरस्थिता ॥
अपस्मारादिभूतानि नाशयत्येव सर्वदा
tīkṣṇadhāraṃ tathā cakraṃ śatrūnasya dahatyapi ||
yātudhānapiśācādīñchaṃkhaścāsya vyapohati
||100||तीक्ष्णधारं तथा चक्रं शत्रूनस्य दहत्यपि ॥
यातुधानपिशाचादीञ्छंखश्चास्य व्यपोहति
evaṃ sarvātmanā pīḍāṃ vārayatyasya keśavaḥ ||
mahālayaṃ na kuryādyo dvādaśyāṃ manujā dhama
||1||एवं सर्वात्मना पीडां वारयत्यस्य केशवः ॥
महालयं न कुर्याद्यो द्वादश्यां मनुजा धम
tasya kṣetrāṇi saṃpacca vinaśyaṃti na saṃśayaḥ ||
apasmārādibhūtāni śatravaśca mahābalāḥ
||2||तस्य क्षेत्राणि संपच्च विनश्यंति न संशयः ॥
अपस्मारादिभूतानि शत्रवश्च महाबलाः
yātudhānāśca bādhante taṃ vai viṣṇuparāṅmukham ||
pātyate narake cāpi asthibhedananāmake
||3||यातुधानाश्च बाधन्ते तं वै विष्णुपराङ्मुखम् ॥
पात्यते नरके चापि अस्थिभेदननामके
dvādaśyāṃ bhaktiyukto yaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam ||
ṣaṭśataṃ kalpasāhasraṃ prīṇaṃti pitaro'sya vai
||4||द्वादश्यां भक्तियुक्तो यः श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥
षट्शतं कल्पसाहस्रं प्रीणंति पितरोऽस्य वै
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ pitaro'smai dadatyapi ||
trayodaśyāṃ naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam
||5||संततिं चाप्यविच्छिन्नां पितरोऽस्मै ददत्यपि ॥
त्रयोदश्यां नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
prasīdatyasya bhagavānkaṃdarpo ratināyakaḥ ||
sragcaṃdanādayo bhogā lalanāśca manoramāḥ
||6||प्रसीदत्यस्य भगवान्कंदर्पो रतिनायकः ॥
स्रग्चंदनादयो भोगा ललनाश्च मनोरमाः
kāmadevaprasādena tasya siddhyaṃti sarvadā ||
ājanmamaraṇāṃtaṃ ca sukhameva sa viṃdate
||7||कामदेवप्रसादेन तस्य सिद्ध्यंति सर्वदा ॥
आजन्ममरणांतं च सुखमेव स विंदते
yo na kuryāttrayodaśyāṃ na ca śrāddhaṃ mahālayam ||
kāmadevo'sya vimukhaḥ striyo bhogāṃśca nāśayet
||8||यो न कुर्यात्त्रयोदश्यां न च श्राद्धं महालयम् ॥
कामदेवोऽस्य विमुखः स्त्रियो भोगांश्च नाशयेत्
aṃgāraśayyābhramaṇe narake pātayatyamum ||
pitṝnuddiśya yaḥ kuryāttra yodaśyāṃ mahālayam
||9||अंगारशय्याभ्रमणे नरके पातयत्यमुम् ॥
पितॄनुद्दिश्य यः कुर्यात्त्र योदश्यां महालयम्
sahasrakalpasāhasraṃ prīṇaṃti pitaro'sya vai ||
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṝgaṇāstadā
||110||सहस्रकल्पसाहस्रं प्रीणंति पितरोऽस्य वै ॥
संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितॄगणास्तदा
caturdaśyāṃ naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam ||
tasyābhīṣṭapradānāya jāgarti bhagavācchivaḥ
||11||चतुर्दश्यां नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम् ॥
तस्याभीष्टप्रदानाय जागर्ति भगवाच्छिवः
upadiśya śivajñānaṃ sāyujyaṃ ca dadātyapi ||
surāpānāyutaṃ cāpi svarṇasteyāyutaṃ tathā
||12||उपदिश्य शिवज्ञानं सायुज्यं च ददात्यपि ॥
सुरापानायुतं चापि स्वर्णस्तेयायुतं तथा
naśyaṃti tatkṣaṇādeva caturdaśyāṃ mahālayāt ||
caṇḍālavṛṣalastrīṇāṃ saṃgadoṣo'pi naśyati
||13||नश्यंति तत्क्षणादेव चतुर्दश्यां महालयात् ॥
चण्डालवृषलस्त्रीणां संगदोषोऽपि नश्यति
aśvamedhasahasrasya pauṃḍarīkāyutasya ca ||
puṣkalā phalasiddhiḥ syāccaturdaśyāṃ mahālayāt
||14||अश्वमेधसहस्रस्य पौंडरीकायुतस्य च ॥
पुष्कला फलसिद्धिः स्याच्चतुर्दश्यां महालयात्
yo na kuryāccaturdaśyāṃ śrāddhametanmahālayam ||
sa kalpakoṭisāhasraṃ kalpakoṭiśataṃ tathā
||15||यो न कुर्याच्चतुर्दश्यां श्राद्धमेतन्महालयम् ॥
स कल्पकोटिसाहस्रं कल्पकोटिशतं तथा
saṃsārāṃdhamahākūpe patitaḥ syādaniṣkṛtiḥ ||
acorayitvā kanakamapītvāpi surāṃ tathā
||16||संसारांधमहाकूपे पतितः स्यादनिष्कृतिः ॥
अचोरयित्वा कनकमपीत्वापि सुरां तथा
surāpānādibhirdoṣairlipyate sa vimūḍhadhīḥ ||
kṛtā api vidhānena yajñāḥ syurniṣphalāstathā
||17||सुरापानादिभिर्दोषैर्लिप्यते स विमूढधीः ॥
कृता अपि विधानेन यज्ञाः स्युर्निष्फलास्तथा
caturdaśyāṃ tithau yastu kuryācchrāddhaṃ mahālayam ||
lakṣakoṭisahasrāṇi lakṣakoṭiśatānica
||18||चतुर्दश्यां तिथौ यस्तु कुर्याच्छ्राद्धं महालयम् ॥
लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतानिच
kalpāni pitarastasya tṛpyaṃtyeva na saṃśayaḥ ||
narakasthāśca pitaraḥ svargaṃ yāṃti praharṣitāḥ
||19||कल्पानि पितरस्तस्य तृप्यंत्येव न संशयः ॥
नरकस्थाश्च पितरः स्वर्गं यांति प्रहर्षिताः
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāstadā ||
amāyāṃ tu naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam
||120||संततिं चाप्यविच्छिन्नां दद्युः पितृगणास्तदा ॥
अमायां तु नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्यान्महालयम्
pitṝṇāṃ tasya tṛptiḥ syādanaṃtā nātra saṃśayaḥ ||
sudhāmāsvādya yā tṛptirdevānāṃ divi vai bhavet
||21||पितॄणां तस्य तृप्तिः स्यादनंता नात्र संशयः ॥
सुधामास्वाद्य या तृप्तिर्देवानां दिवि वै भवेत्
anaṃtā tādṛśī tṛptiramāvāsyāṃ mahālayāt ||
amāvāsyā mahāpuṇyā pitṛdevanamaskṛtā
||22||अनंता तादृशी तृप्तिरमावास्यां महालयात् ॥
अमावास्या महापुण्या पितृदेवनमस्कृता
śāṃtā hyeṣā tu paramā śivasya ca mahāpriyā ||
tasyāṃ mahālaye śrāddhe bhojayedvedavittamān
||23||शांता ह्येषा तु परमा शिवस्य च महाप्रिया ॥
तस्यां महालये श्राद्धे भोजयेद्वेदवित्तमान्
tena tṛptiḥ pitṝṇāṃ syādanaṃtā tuṣyate śivaḥ ||
brahmahatyādayaḥ paṃca pātakā nāśamāpnuyuḥ
||24||तेन तृप्तिः पितॄणां स्यादनंता तुष्यते शिवः ॥
ब्रह्महत्यादयः पंच पातका नाशमाप्नुयुः
kṛtāśca syurvidhānena sarve yajñāḥ sadakṣiṇāḥ ||
anuṣṭhitāḥ syurvidhivatsarve dharmāḥ sanātanāḥ
||25||कृताश्च स्युर्विधानेन सर्वे यज्ञाः सदक्षिणाः ॥
अनुष्ठिताः स्युर्विधिवत्सर्वे धर्माः सनातनाः
amāvāsyādine yena kṛtaṃ śrāddhaṃ mahālayam ||
pratyagbrahmaikatāṃ jñātvā sāyujyaṃ yātyasaṃśayam
||26||अमावास्यादिने येन कृतं श्राद्धं महालयम् ॥
प्रत्यग्ब्रह्मैकतां ज्ञात्वा सायुज्यं यात्यसंशयम्
yo na kuryādamāvāsyāṃ mahālayamacetanaḥ ||
brahmalokagatāścāsya pitaro yāṃti nārakam
||27||यो न कुर्यादमावास्यां महालयमचेतनः ॥
ब्रह्मलोकगताश्चास्य पितरो यांति नारकम्
saṃtatiścāsya mūḍhasya vicchi dyetaiva tatkṣaṇāt ||
sa eva hi mahānartho yadamāyāṃ tithau naraiḥ
||28||संततिश्चास्य मूढस्य विच्छि द्येतैव तत्क्षणात् ॥
स एव हि महानर्थो यदमायां तिथौ नरैः
mahālayārtho vipreṃdrā vidhivannaiva bhojitāḥ ||
māsi bhādrapade prāpte nṛtyaṃti pitṛdevatāḥ
||29||महालयार्थो विप्रेंद्रा विधिवन्नैव भोजिताः ॥
मासि भाद्रपदे प्राप्ते नृत्यंति पितृदेवताः
asmānuddiśya matputrā bhojayeyurdvijottamān ||
tena no narakakleśo na bhaviṣyati dāruṇaḥ
||130||अस्मानुद्दिश्य मत्पुत्रा भोजयेयुर्द्विजोत्तमान् ॥
तेन नो नरकक्लेशो न भविष्यति दारुणः
vāsaśca svargaloke syādyāvadācandratārakam ||
māsi bhādrapade prāpte pitṝṇāṃ tṛdidāyinī
||31||वासश्च स्वर्गलोके स्याद्यावदाचन्द्रतारकम् ॥
मासि भाद्रपदे प्राप्ते पितॄणां तृदिदायिनी
ekaikaṃ bhojayedvipraṃ pratyahaṃ bhaktipūrvakam ||
pitṛmātṛkulodbhūtāḥ pitarastṛptimāpnuyuḥ
||32||एकैकं भोजयेद्विप्रं प्रत्यहं भक्तिपूर्वकम् ॥
पितृमातृकुलोद्भूताः पितरस्तृप्तिमाप्नुयुः
kṛṣṇapakṣe viśeṣeṇa brāhmaṇānbhojayetsudhīḥ ||
ghṛtasūpādisasyaiśca tailābhyaṃgapuraḥsaram
||33||कृष्णपक्षे विशेषेण ब्राह्मणान्भोजयेत्सुधीः ॥
घृतसूपादिसस्यैश्च तैलाभ्यंगपुरःसरम्
sudhāṃ pāsyaṃti pitarastasyākalpaṃ praharṣitāḥ ||
saptamīṃ kṛṣṇapakṣasya prārabhya pratyahaṃ narāḥ
||34||सुधां पास्यंति पितरस्तस्याकल्पं प्रहर्षिताः ॥
सप्तमीं कृष्णपक्षस्य प्रारभ्य प्रत्यहं नराः
viprānyāvadamāvāsyā trīṃstrīnabhyarcya bhojayet ||
ārabhya dvādaśīṃ viprāṃstrīnavaśyaṃ tu bhojayet
||35||विप्रान्यावदमावास्या त्रींस्त्रीनभ्यर्च्य भोजयेत् ॥
आरभ्य द्वादशीं विप्रांस्त्रीनवश्यं तु भोजयेत्
anyathaiśvaryahāniḥ syānmahādāridryabhāgbhavet ||
vittalobhaṃ parityajya viprānsūpaghṛtādi bhiḥ
||36||अन्यथैश्वर्यहानिः स्यान्महादारिद्र्यभाग्भवेत् ॥
वित्तलोभं परित्यज्य विप्रान्सूपघृतादि भिः
payasā pāyasānnena dadhnāpūpādibhistathā ||
peyairlehyaiśca coṣyaiśca bhakṣyaiśca vividhairapi
||37||पयसा पायसान्नेन दध्नापूपादिभिस्तथा ॥
पेयैर्लेह्यैश्च चोष्यैश्च भक्ष्यैश्च विविधैरपि
bhojayedvedavinmukhyāṃstṛptisteṣāṃ yathā bhavet ||
tena brahmā hariḥ śaṃbhustṛptāḥ syurnātra saṃśayaḥ
||38||भोजयेद्वेदविन्मुख्यांस्तृप्तिस्तेषां यथा भवेत् ॥
तेन ब्रह्मा हरिः शंभुस्तृप्ताः स्युर्नात्र संशयः
agniṣvāttādipitarastathaiveṃdrādidevatāḥ ||
bahunātra kimuktena tuṣṭaṃ tena jagattrayam
||39||अग्निष्वात्तादिपितरस्तथैवेंद्रादिदेवताः ॥
बहुनात्र किमुक्तेन तुष्टं तेन जगत्त्रयम्
pārvaṇena vidhānena kuryācchrāddhe mahālayam ||
naro mahālayaśrāddhe pitṛvaṃśyānpitṝniva
||140||पार्वणेन विधानेन कुर्याच्छ्राद्धे महालयम् ॥
नरो महालयश्राद्धे पितृवंश्यान्पितॄनिव
mātṛvaṃśyānapi pitṝnbhojayecchreyase mudā ||
dakṣiṇāṃ ca yathāśakti dadyādvittānusārataḥ
||41||मातृवंश्यानपि पितॄन्भोजयेच्छ्रेयसे मुदा ॥
दक्षिणां च यथाशक्ति दद्याद्वित्तानुसारतः
tasminmahālaye śrāddhe vittaśāṭhyaṃ na kārayet ||
dakṣiṇā khalu yajñānāṃ kathiteyaṃ purogavā
||42||तस्मिन्महालये श्राद्धे वित्तशाठ्यं न कारयेत् ॥
दक्षिणा खलु यज्ञानां कथितेयं पुरोगवा
anaḥ purogavairhīnaṃ kariṣyati yathādhvani ||
adakṣiṇaṃ tathā soyaṃ pitṛyajño'pi riṣyati
||43||अनः पुरोगवैर्हीनं करिष्यति यथाध्वनि ॥
अदक्षिणं तथा सोयं पितृयज्ञोऽपि रिष्यति
tasmādyajñeṣu dātavyā dakṣiṇālpā hi jānatā ||
vidhavābhirapi strībhiraputrābhirmahālayaḥ
||44||तस्माद्यज्ञेषु दातव्या दक्षिणाल्पा हि जानता ॥
विधवाभिरपि स्त्रीभिरपुत्राभिर्महालयः
bharttṝnuddiśya kartavyo bhūribhojanakarmaṇā ||
anyathā dharmahāniḥ syānnarakaṃ ca mahadbhavet
||45||भर्त्तॄनुद्दिश्य कर्तव्यो भूरिभोजनकर्मणा ॥
अन्यथा धर्महानिः स्यान्नरकं च महद्भवेत्
māsi bhādrapade prāpte yo na kuryānmahālayam ||
tatkulaṃ nāśamāpnoti brahmahatyāṃ ca viṃdati
||46||मासि भाद्रपदे प्राप्ते यो न कुर्यान्महालयम् ॥
तत्कुलं नाशमाप्नोति ब्रह्महत्यां च विंदति
mahālayaṃ prakurvaṃti śraddhāvaṃtaḥ pitṝnprati ||
na teṣāṃ saṃtaticchedo bhavetsaṃpadabhaṃgurā
||47||महालयं प्रकुर्वंति श्रद्धावंतः पितॄन्प्रति ॥
न तेषां संततिच्छेदो भवेत्संपदभंगुरा
ālayaṃ hyāspadaṃ proktaṃ mahaḥ kalyāṇamucyate ||
kalyāṇānāmāspadatvānmahālayamudīryate
||48||आलयं ह्यास्पदं प्रोक्तं महः कल्याणमुच्यते ॥
कल्याणानामास्पदत्वान्महालयमुदीर्यते
tasmānmahālayaṃ martyaḥ kuryātkalyāṇasiddhaye ||
amaṃgalaṃ bhavettasya na kuryāccenmahālayam
||49||तस्मान्महालयं मर्त्यः कुर्यात्कल्याणसिद्धये ॥
अमंगलं भवेत्तस्य न कुर्याच्चेन्महालयम्
nakuryādyadyapi śrāddhaṃ mātāpitrormṛte'hani ||
kuryānmahālayaśrāddhamasmaranneva buddhimān
||150||नकुर्याद्यद्यपि श्राद्धं मातापित्रोर्मृतेऽहनि ॥
कुर्यान्महालयश्राद्धमस्मरन्नेव बुद्धिमान्
kartuṃ mahālayaśrāddhaṃ yadi śaktirna vidyate ||
yācitvāpi naraḥ kuryātpitṛṇāṃ tanmahālayam
||51||कर्तुं महालयश्राद्धं यदि शक्तिर्न विद्यते ॥
याचित्वापि नरः कुर्यात्पितृणां तन्महालयम्
brāhmaṇebhyo viśiṣṭe bhyo yāceta dhanadhānyakam ||
patitebhyo na gṛhṇīyāddhanadhānyaṃ kadācana
||52||ब्राह्मणेभ्यो विशिष्टे भ्यो याचेत धनधान्यकम् ॥
पतितेभ्यो न गृह्णीयाद्धनधान्यं कदाचन
brāhmaṇebhyo na labhyeta yadi dhānyadhanādikam ||
yāceta kṣatriyaśreṣṭhā nmahālayacikīrṣayā
||53||ब्राह्मणेभ्यो न लभ्येत यदि धान्यधनादिकम् ॥
याचेत क्षत्रियश्रेष्ठा न्महालयचिकीर्षया
dātāraścenna bhūpālā vaiśyebhyo'pi ca yācayet ||
vaiśyā api hi dātāro yadi loke na saṃti vai
||54||दातारश्चेन्न भूपाला वैश्येभ्योऽपि च याचयेत् ॥
वैश्या अपि हि दातारो यदि लोके न संति वै
dadyādbhādrapade māse gogrāsaṃ pitṛtṛptaye ||
atha vā rodanaṃ kuryādbahirnirgatya kānane
||55||दद्याद्भाद्रपदे मासे गोग्रासं पितृतृप्तये ॥
अथ वा रोदनं कुर्याद्बहिर्निर्गत्य कानने
pāṇibhyāmudaraṃ svīyamāhatyāśrūṇi vartayan ||
teṣvaraṇyapradeśeṣu uccairevaṃ vadennaraḥ
||56||पाणिभ्यामुदरं स्वीयमाहत्याश्रूणि वर्तयन् ॥
तेष्वरण्यप्रदेशेषु उच्चैरेवं वदेन्नरः
śṛṇvaṃtu pitaraḥ sarve matkulīnā vaco mama ||
ahaṃ daridraḥ kṛpaṇo nirllajjaḥ krūrakarmakṛt
||57||शृण्वंतु पितरः सर्वे मत्कुलीना वचो मम ॥
अहं दरिद्रः कृपणो निर्ल्लज्जः क्रूरकर्मकृत्
prāpto bhādrapado māsaḥ pitṛṇāṃ prītivarddhanaḥ ||
karttuṃ mahālayaśrāddhaṃ na ca me śaktirasti vai
||58||प्राप्तो भाद्रपदो मासः पितृणां प्रीतिवर्द्धनः ॥
कर्त्तुं महालयश्राद्धं न च मे शक्तिरस्ति वै
bhramitvāpi mahīṃ kṛtsnāṃ na me kiṃcana labhyate ||
ato mahālayaśrāddhaṃ na yuṣmākaṃ karomyaham
||59||भ्रमित्वापि महीं कृत्स्नां न मे किंचन लभ्यते ॥
अतो महालयश्राद्धं न युष्माकं करोम्यहम्
kṣamadhvaṃ mama tadyūyaṃ bhavaṃto hi dayāparāḥ ||
daridro rodanaṃ kuryādevaṃ kānanabhūmiṣu
||160||क्षमध्वं मम तद्यूयं भवंतो हि दयापराः ॥
दरिद्रो रोदनं कुर्यादेवं काननभूमिषु
tasya rodanamākarṇya pitarastatkulodbhavāḥ ||
hṛṣṭāstṛptiṃ prayāṃtyeva sudhāṃ pītvaiva nirjarāḥ
||61||तस्य रोदनमाकर्ण्य पितरस्तत्कुलोद्भवाः ॥
हृष्टास्तृप्तिं प्रयांत्येव सुधां पीत्वैव निर्जराः
mahālayārthe vipraughe bhukte tṛptiryathā bhavet ||
gogrāsāraṇyaruditaiḥ pitṛ tṛptistathā bhavet
||62||महालयार्थे विप्रौघे भुक्ते तृप्तिर्यथा भवेत् ॥
गोग्रासारण्यरुदितैः पितृ तृप्तिस्तथा भवेत्
māsi bhādrapade vighno yadi syātsūtakādinā ||
yāteṣu sūtakāhaḥsu kuryādāvṛścikāvadhi
||63||मासि भाद्रपदे विघ्नो यदि स्यात्सूतकादिना ॥
यातेषु सूतकाहःसु कुर्यादावृश्चिकावधि
budho mahālaya syārthe brāhmaṇānvṛṇuyānnava ||
pitrarthamekaṃ vṛṇuyātpitāmahakṛte tathā
||64||बुधो महालय स्यार्थे ब्राह्मणान्वृणुयान्नव ॥
पित्रर्थमेकं वृणुयात्पितामहकृते तथा
prapitāmahamuddiśya tathaikaṃ vṛṇuyāddvijaḥ ||
tathā mātāmahārthaṃ tu ekaṃ vai vṛṇuyāddvijam
||65||प्रपितामहमुद्दिश्य तथैकं वृणुयाद्द्विजः ॥
तथा मातामहार्थं तु एकं वै वृणुयाद्द्विजम्
mātuḥpitāmahārthaṃ ca vṛṇuyāddvijamekakam ||
vṛṇuyādekamuddiśya mātuśca prapitāmaham
||66||मातुःपितामहार्थं च वृणुयाद्द्विजमेककम् ॥
वृणुयादेकमुद्दिश्य मातुश्च प्रपितामहम्
tathaiva viśvedevārthe vṛṇuyāddvaudvi jottamau ||
viṣṇvarthaṃ brāhmaṇaṃ tvekaṃ vṛṇuyādvedavittamam
||67||तथैव विश्वेदेवार्थे वृणुयाद्द्वौद्वि जोत्तमौ ॥
विष्ण्वर्थं ब्राह्मणं त्वेकं वृणुयाद्वेदवित्तमम्
evaṃ mahālayaśrāddhe brāhmaṇānvṛṇuyānnava ||
athavā pitṛvargārthaṃ varayedvipramekakam
||68||एवं महालयश्राद्धे ब्राह्मणान्वृणुयान्नव ॥
अथवा पितृवर्गार्थं वरयेद्विप्रमेककम्
mātāmahādīnvoddiśya varayedvipramekakam ||
viśvedevārthamekaṃ ca viṣṇvarthaṃ ca tathāparam
||69||मातामहादीन्वोद्दिश्य वरयेद्विप्रमेककम् ॥
विश्वेदेवार्थमेकं च विष्ण्वर्थं च तथापरम्
evaṃ vai varayedviprāścaturastu mahālaye ||
brāhmaṇānvedasaṃpannānsuśīlānvarayetsudhīḥ
||170||एवं वै वरयेद्विप्राश्चतुरस्तु महालये ॥
ब्राह्मणान्वेदसंपन्नान्सुशीलान्वरयेत्सुधीः
duḥśīlānvarayedyastu sa vai śrāddhasya ghātakaḥ ||
māsi bhādrapade prāpte kṛṣṇapakṣe viśeṣataḥ
||71||दुःशीलान्वरयेद्यस्तु स वै श्राद्धस्य घातकः ॥
मासि भाद्रपदे प्राप्ते कृष्णपक्षे विशेषतः
kuryā nmahālayaśrāddhaṃ yo naraḥ śraddhayā saha ||
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu durācāra mahāmate
||72||कुर्या न्महालयश्राद्धं यो नरः श्रद्धया सह ॥
स स्नातः सर्वतीर्थेषु दुराचार महामते
agniṣṭomādayo yajñāḥ śatamapyamunā kṛtāḥ ||
tulāpuruṣamukhyāni dānānyapi kṛtāni vai
||73||अग्निष्टोमादयो यज्ञाः शतमप्यमुना कृताः ॥
तुलापुरुषमुख्यानि दानान्यपि कृतानि वै
cāṃdrāyaṇādikṛcchrāṇi kṛtānyeva na saṃśayaḥ ||
caturṇāṃ sāṃgavedānāṃ pārāyaṇaphalaṃ labhet
||74||चांद्रायणादिकृच्छ्राणि कृतान्येव न संशयः ॥
चतुर्णां सांगवेदानां पारायणफलं लभेत्
gāyatryādimahāmaṃtrajapapuṇyaṃ labhettathā ||
itihāsapurāṇānāṃ pārāyaṇaphalaṃ labhet
||75||गायत्र्यादिमहामंत्रजपपुण्यं लभेत्तथा ॥
इतिहासपुराणानां पारायणफलं लभेत्
mahālayasamaṃ puṇyaṃ vṛttaṃ nāsti mahītale ||
brahmaviṣṇumaheśānalokaprāptirmahālayāt
||76||महालयसमं पुण्यं वृत्तं नास्ति महीतले ॥
ब्रह्मविष्णुमहेशानलोकप्राप्तिर्महालयात्
mahālayādikaṃ śrāddhaṃ nityaṃ kāmyamapīṣyate ||
tasmādakaraṇe tasya pratyavāyo mahānbhavet
||77||महालयादिकं श्राद्धं नित्यं काम्यमपीष्यते ॥
तस्मादकरणे तस्य प्रत्यवायो महान्भवेत्
karaṇādiṣṭasiddhiśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
mahālayasya karaṇādbhūtavetālakādayaḥ
||78||करणादिष्टसिद्धिश्च भविष्यति न संशयः ॥
महालयस्य करणाद्भूतवेतालकादयः
apasmāragrahāścāpi śākinīḍākinīgaṇāḥ ||
yātudhānāḥ piśācāśca vetālāśca bhayānakāḥ
||79||अपस्मारग्रहाश्चापि शाकिनीडाकिनीगणाः ॥
यातुधानाः पिशाचाश्च वेतालाश्च भयानकाः
naśyaṃti tatkṣaṇādeva bhūtānyanyāni vai tathā ||
mahālayasyakaraṇādvipulāṃ śriyamaśnute
||180||नश्यंति तत्क्षणादेव भूतान्यन्यानि वै तथा ॥
महालयस्यकरणाद्विपुलां श्रियमश्नुते
purā daśaratho rājā vasiṣṭhasyopadeśataḥ ||
māsi bhādrapade prāpte kṛtvā śrāddhaṃ mahālayam
||81||पुरा दशरथो राजा वसिष्ठस्योपदेशतः ॥
मासि भाद्रपदे प्राप्ते कृत्वा श्राद्धं महालयम्
rāmādīṃśca turaḥ putrānprāptavāṃllokasaṃmatān ||
viśvātiśāyinīṃ lakṣmīṃ prapede kīrtimuttamām
||82||रामादींश्च तुरः पुत्रान्प्राप्तवांल्लोकसंमतान् ॥
विश्वातिशायिनीं लक्ष्मीं प्रपेदे कीर्तिमुत्तमाम्
mahālayasya karaṇādyayātī rājasattamaḥ ||
yadumukhyānmahāputrānprapede vaṃśavarddhanān
||83||महालयस्य करणाद्ययाती राजसत्तमः ॥
यदुमुख्यान्महापुत्रान्प्रपेदे वंशवर्द्धनान्
ananyadurlabhaṃ svargaṃ prapede śrāddhapuṇyataḥ ||
duṣyaṃto bharataṃ lebhe mahālayavidhānataḥ
||84||अनन्यदुर्लभं स्वर्गं प्रपेदे श्राद्धपुण्यतः ॥
दुष्यंतो भरतं लेभे महालयविधानतः
mahālaya vidhānena damayaṃtīpatirnalaḥ ||
kṛcchraṃ mahattaraṃ tīrtvā punarlebhe mahīmimām
||85||महालय विधानेन दमयंतीपतिर्नलः ॥
कृच्छ्रं महत्तरं तीर्त्वा पुनर्लेभे महीमिमाम्
nijagrāha kaliṃ ghoraṃ puṣkaraṃ cāpyarātinam ||
indrasenābhidhānaṃ ca putraṃ lebhe'tidhārmikam
||86||निजग्राह कलिं घोरं पुष्करं चाप्यरातिनम् ॥
इन्द्रसेनाभिधानं च पुत्रं लेभेऽतिधार्मिकम्
hariścaṃdro mahārājo mahālayavidhānataḥ ||
viśvāmitrakṛtādduḥkhānmuktaḥ satyavatāṃ varaḥ
||87||हरिश्चंद्रो महाराजो महालयविधानतः ॥
विश्वामित्रकृताद्दुःखान्मुक्तः सत्यवतां वरः
lebhe caṃdravatīṃ bhāryāṃ lohitāśvaṃ sutaṃ punaḥ ||
mahālayavidhānena kṛtavīryasuto balī
||88||लेभे चंद्रवतीं भार्यां लोहिताश्वं सुतं पुनः ॥
महालयविधानेन कृतवीर्यसुतो बली
aṣṭādaśānāṃ dvīpānāmādhipatyamavāptavān ||
rāmo'pi daṇḍakāraṇye mahālayavidhānataḥ
||89||अष्टादशानां द्वीपानामाधिपत्यमवाप्तवान् ॥
रामोऽपि दण्डकारण्ये महालयविधानतः
hatvā tu rāvaṇaṃ saṃkhye sītāṃ punaravāptavān ||
mahālayasya karaṇāddharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
||190||हत्वा तु रावणं संख्ये सीतां पुनरवाप्तवान् ॥
महालयस्य करणाद्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
duḥkhasāgaramuttīrya dhārtarāṣṭrāñjaghāna ca ||
mahālayasyakaraṇādvasiṣṭho munisattamaḥ
||91||दुःखसागरमुत्तीर्य धार्तराष्ट्राञ्जघान च ॥
महालयस्यकरणाद्वसिष्ठो मुनिसत्तमः
atrirbhṛguśca kutsaśca gautamaścāṃgirāstathā ||
kaśyapaśca bharadvājo viśvā mitraśca kumbhajaḥ
||92||अत्रिर्भृगुश्च कुत्सश्च गौतमश्चांगिरास्तथा ॥
कश्यपश्च भरद्वाजो विश्वा मित्रश्च कुम्भजः
parāśaro mṛkaṇḍaśca ye cānye munisattamāḥ ||
vidhāya vidhivacchrāddhaṃ mahālayamanuttamam
||93||पराशरो मृकण्डश्च ये चान्ये मुनिसत्तमाः ॥
विधाय विधिवच्छ्राद्धं महालयमनुत्तमम्
aṇimādyaṣṭasiddhīnāṃ vratānāṃ tapasāṃ tathā ||
nivāsabhūtā saṃjātāstathā viśvātiśāyinaḥ
||94||अणिमाद्यष्टसिद्धीनां व्रतानां तपसां तथा ॥
निवासभूता संजातास्तथा विश्वातिशायिनः
jīvanmuktāśca te sarve hyabhavanmunisattamāḥ ||
ato mahālayaśrāddhaṃ kartavyaṃ bhūtimicchatā
||95||जीवन्मुक्ताश्च ते सर्वे ह्यभवन्मुनिसत्तमाः ॥
अतो महालयश्राद्धं कर्तव्यं भूतिमिच्छता
ato'dyāpi durācāra na kuryādyo mahālayam ||
bhūtavetālakādibhyo bhūyāttasya mahadbhayam
||96||अतोऽद्यापि दुराचार न कुर्याद्यो महालयम् ॥
भूतवेतालकादिभ्यो भूयात्तस्य महद्भयम्
mahālayasyā karaṇādvetālatvamavāpnuyāt ||
tvayāviṣṭamidaṃ bhūtaṃ vipraḥ sanpūrvajanmani
||97||महालयस्या करणाद्वेतालत्वमवाप्नुयात् ॥
त्वयाविष्टमिदं भूतं विप्रः सन्पूर्वजन्मनि
nāmnā vedanidhiḥ puṇyo bharadvājasya cātmanaḥ ||
kuśasthalyabhidhāne ca vasangrāme mahāmanāḥ
||98||नाम्ना वेदनिधिः पुण्यो भरद्वाजस्य चात्मनः ॥
कुशस्थल्यभिधाने च वसन्ग्रामे महामनाः
na cakāra vidhānena śrāddhametanmahālayam ||
tatoyaṃ pitṛṇāṃ śāpādvetālatvamavāptavān
||99||न चकार विधानेन श्राद्धमेतन्महालयम् ॥
ततोयं पितृणां शापाद्वेतालत्वमवाप्तवान्
tasmādbhādra pade māse durācāra pitṝnprati ||
brāhmaṇānbhojayānnena ṣaḍrasena sabhaktikam
||200||तस्माद्भाद्र पदे मासे दुराचार पितॄन्प्रति ॥
ब्राह्मणान्भोजयान्नेन षड्रसेन सभक्तिकम्
dāridryaṃ tena te na syātsukhīcaiva bhavānbhavet ||
mahāpātaki saṃsargaṃ mā kuru tvamitaḥ param
||1||दारिद्र्यं तेन ते न स्यात्सुखीचैव भवान्भवेत् ॥
महापातकि संसर्गं मा कुरु त्वमितः परम्
tvayānubhūtaṃ yadduḥkhaṃ vetālagrahaṇodbhavam ||
gaccha tvamanujānāmi svadeśaṃ prati mā ciram
||2||त्वयानुभूतं यद्दुःखं वेतालग्रहणोद्भवम् ॥
गच्छ त्वमनुजानामि स्वदेशं प्रति मा चिरम्
itīritaḥ sa muninā dattātreyeṇa yoginā ||
taṃ praṇamya yayau deśaṃ kṛtārthenāṃtarātmanā
||3||इतीरितः स मुनिना दत्तात्रेयेण योगिना ॥
तं प्रणम्य ययौ देशं कृतार्थेनांतरात्मना
gatvā ca svagṛhaṃ vipro durācāro dvijottamāḥ ||
vimuktavetāla bhayo gatapātakakaṃcukaḥ
||4||गत्वा च स्वगृहं विप्रो दुराचारो द्विजोत्तमाः ॥
विमुक्तवेताल भयो गतपातककंचुकः
dattātreyeritenāsau mārgeṇa prītamānasaḥ ||
tyaktapātakisaṃsargaḥ svāśramācāratatparaḥ
||5||दत्तात्रेयेरितेनासौ मार्गेण प्रीतमानसः ॥
त्यक्तपातकिसंसर्गः स्वाश्रमाचारतत्परः
rāmacaṃdradhanuṣkoṭitīrtha majjanagauravāt ||
dehāṃte paramāṃ muktiṃ durācāro yayau tadā
||6||रामचंद्रधनुष्कोटितीर्थ मज्जनगौरवात् ॥
देहांते परमां मुक्तिं दुराचारो ययौ तदा
śrīsūta uvāca
evaṃ vaḥ kathitaṃ puṇyaṃ durācaravimokṣaṇam ||
seyaṃ puṇyā dhanuṣkoṭirmahāpātakanāśinī
||7||एवं वः कथितं पुण्यं दुराचरविमोक्षणम् ॥
सेयं पुण्या धनुष्कोटिर्महापातकनाशिनी
yatra hi snānamātreṇa durācāro vimocitaḥ ||
athavā dhanuṣaḥ koṭeriyattā kiṃ hi vai bhavet
||8||यत्र हि स्नानमात्रेण दुराचारो विमोचितः ॥
अथवा धनुषः कोटेरियत्ता किं हि वै भवेत्
yā niṣkṛtivihīnāni pāpānyapi vināśayet ||
prāyaścittavihīnāni yāni pāpāni saṃti vai
||9||या निष्कृतिविहीनानि पापान्यपि विनाशयेत् ॥
प्रायश्चित्तविहीनानि यानि पापानि संति वै
tānyapyatra vinaśyaṃti dhanuṣkoṭau nimajjanāt ||
śūdreṇa pūjitaṃ liṃgaṃ viṣṇuṃ vā yo nameddvijaḥ
||210||तान्यप्यत्र विनश्यंति धनुष्कोटौ निमज्जनात् ॥
शूद्रेण पूजितं लिंगं विष्णुं वा यो नमेद्द्विजः
prāyaścittaṃ na tasyoktaṃ smṛtibhiḥ paramarṣibhiḥ ||
naśyettasyāpi tatpāpaṃ dhanuṣkoṭinimajja nāt
||11||प्रायश्चित्तं न तस्योक्तं स्मृतिभिः परमर्षिभिः ॥
नश्येत्तस्यापि तत्पापं धनुष्कोटिनिमज्ज नात्
vipraniṃdākṛtāṃ nṛṇāṃ prāyaścittaṃ na vidyate ||
viśvāsaghātakānāṃ ca kṛtaghnānāṃ na niṣkṛtiḥ
||12||विप्रनिंदाकृतां नृणां प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥
विश्वासघातकानां च कृतघ्नानां न निष्कृतिः
bhrātṛbhāryāratānāṃ ca prāyaścittaṃ na vidyate ||
śūdrānne niyatānāṃ ca śrutiniṃdāratātmanām
||13||भ्रातृभार्यारतानां च प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥
शूद्रान्ने नियतानां च श्रुतिनिंदारतात्मनाम्
kanyāvikrayiṇāṃ viprā hayavikrayiṇāṃ tathā ||
devavikrayiṇāṃ vedavikraye nira tātmanām
||14||कन्याविक्रयिणां विप्रा हयविक्रयिणां तथा ॥
देवविक्रयिणां वेदविक्रये निर तात्मनाम्
dharmavikayiṇāṃ puṃsāṃ vratavikrayiṇāṃ tathā ||
tīrthavikrayiṇāṃ puṃsāṃ prāyaścittaṃ na vidyate
||15||धर्मविकयिणां पुंसां व्रतविक्रयिणां तथा ॥
तीर्थविक्रयिणां पुंसां प्रायश्चित्तं न विद्यते
teṣāṃ pāpāni naśyaṃti dhanuṣkoṭau nima jjanāt ||
mātṛdrohapitṛdrohayatidroharatātmanām
||16||तेषां पापानि नश्यंति धनुष्कोटौ निम ज्जनात् ॥
मातृद्रोहपितृद्रोहयतिद्रोहरतात्मनाम्
guruniṃdāparāṇāṃ ca śivaniṃdāratātmanām ||
viṣṇuniṃdāparāṇāṃ ca yatiniṃdāratātmanām
||17||गुरुनिंदापराणां च शिवनिंदारतात्मनाम् ॥
विष्णुनिंदापराणां च यतिनिंदारतात्मनाम्
satkathādūṣakāṇāṃ ca prāyaścittaṃ na vidyate ||
teṣāṃ cātra dhanuṣkoṭau snānācchuddhirbhaviṣyati
||18||सत्कथादूषकाणां च प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥
तेषां चात्र धनुष्कोटौ स्नानाच्छुद्धिर्भविष्यति
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā dhanuṣkoṭestu vaibhavam ||
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavo bhuvi
||219||एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् ॥
यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो भुवि
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setu māhātmye dhanuṣkoṭipraśaṃsāyāṃ durācārasaṃsargadoṣaśāṃtivarṇanaṃnāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ || 36 ||