शंखचूडयात्रावर्णनम्
व्यास उवाच
विधितात महाबुद्धे मुने जीव चिरं समाः ।
कथितं सुमहच्चित्रं चरितं चन्द्रमौलिनः
॥१॥शिवदूते गते तत्र शङ्खचूडश्च दानवः ।
किं चकार प्रतापी स तत्त्वं वद सुविस्तरम्
॥२॥सनत्कुमार उवाच
अथ दूते गते तत्र शंखचूडः प्रतापवान् ।
उवाच तुलसीं वार्तां गत्वाभ्यंतरमेव ताम्
॥३॥शङ्खचूड उवाच
शम्भुदूतमुखाद्देवि युद्धायाहं समुद्यतः ।
तेन गच्छाम्यहं योद्धुं शासनं कुरु मे ध्रुवम्
॥४॥इत्येवमुक्त्वा स ज्ञानी नानाबोधनतः प्रियाम् ।
क्रीडां चकार हर्षेण तमनादृत्य शंकरम्
॥५॥तौ दम्पती चिक्रीडाते निमग्नौ सुखसागरे ।
नानाकामकलाभिश्च निशि चाटुशुतैरपि
॥६॥ब्राह्मे मुहूर्त उत्थाय प्रातःकृत्यं विधाय च ।
नित्यकार्यं च कृत्वादौ ददौ दानमनंतकम्
॥७॥पुत्रं कृत्वा च राजेन्द्रं सर्वेषु दान वेषु च ।
पुत्रे समर्प्य भार्यां च स राज्यं सर्वसंपदम्
॥८॥प्रियामाश्वासयामास स राजा रुदतीं पुनः ।
निषेधतीं च गमनं नाना वार्तां प्रकथ्य च ।
निजसेनापतिं वीरं समाहूय समादृतः ।
आदिदेश स सनद्धस्संग्रामं कर्तुऽमुद्यतः
॥१०॥शंखचूड उवाच
अद्य सेनापते वीरास्सर्वे समरशालिनः ।
संनद्धाखिलकर्माणो निर्गच्छंतु रणाय च
॥११॥दैत्याश्च दानवाः शूरा षडशीतिरुदा युधाः ।
कंकानां बलिनां शीघ्रं सेना निर्यांतु निर्भयाः
॥१२॥पञ्चाशदसुराणां हि निर्गच्छंतु कुलानि वै ।
कोटिवीर्याणि युद्धार्थं शम्भुना देवपक्षिणा
॥१३॥संनद्धानि च धौम्राणां कुलानि च शतं द्रुतम् ।
निर्गच्छंतु रणार्थं हि शम्भुना मम शासनात्
॥१४॥कालकेयाश्च मौर्याश्च दौर्हृदाः कालकास्तथा ।
सज्जा निर्यान्तु युद्धाय रुद्रेण मम शासनात्
॥१५॥सनत्कुमार उवाच
इत्याज्ञाप्यासुरपतिर्दानवेन्द्रो महाबलः ।
निर्जगाम महासैन्यः सहस्रैबहुभिर्वृतः
॥१६॥तस्य सेनापतिश्चैव युद्धशास्त्रविशारदः ।
महारथो महावीरो रथिनां प्रवरो रणे
॥१७॥त्रिलक्षाक्षौहिणीयुक्तो मांडल्यं च चकार ह ।
बहिर्बभूव शिबिराद्रणे वीरभयङ्करः
॥१८॥रत्नेन्द्रं सारनिर्माणं विमानमभिरुह्य सः ।
गुरुवर्गं पुरस्कृत्य रणार्थं प्रययौ किल ।
पुष्पभद्रानदीतीरे यत्राक्षयवटः शुभः ।
सिद्धाश्रमे च सिद्धानां सिद्धिक्षेत्रं सुसिद्धिदम्
॥२०॥कपिलस्य ततः स्थानं पुण्यक्षेत्रे च भारते ।
पश्चिमोदधिपूर्वे च मलयस्य हि पश्चिमे
॥२१॥श्रीशैलोत्तरभागे च गंधमादनदक्षिणे ।
पंचयोजनविस्तीर्णं दैर्घ्ये शतगुणस्तथा
॥२२॥शुद्धस्फटिकसंकाशा भारते च सुपुण्यदा ।
पुष्पभद्रा नदी रम्या जलपूर्णा सरस्वती ।
लवणोदधिप्रिया भार्या शश्वत्सौभाग्यसं युता ।
सरस्वतीसंश्रिता च निर्गता सा हिमालयात्
॥२४॥गोमंतं वामतः कृत्वा प्रविष्टा पश्चिमोदधौ ।
तत्र गत्वा शंखचूडः शिव सेनां ददर्श ह
॥२५॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडयात्रावर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः ॥ ३४ ॥