अथाकर्ण्य वचश्शंभुर्हरिविध्योस्सुदीनयोः
सनत्कुमार उवाच
अथाकर्ण्य वचश्शंभुर्हरिविध्योस्सुदीनयोः ।
उवाच विहसन्वाण्या मेघनादगभीरया
॥१॥शिव उवाच
हे हरे वत्स हे ब्रह्मंस्त्यजतं सर्वशो भयम् ।
शंखचूडोद्भवं भद्रं सम्भविष्यत्यसंशयम्
॥२॥शंखचूडस्य वृत्तांतं सर्वं जानामि तत्त्वतः ।
कृष्णभक्तस्य गोपस्य सुदाम्नश्च पुरा प्रभो
॥३॥मदाज्ञया हृषीकेशो कृष्णरूपं विधाय च ।
गोशालायां स्थितो रम्ये गोलोके मदधिष्ठिते
॥४॥स्वतंत्रोहमिति स्वं स मोहं मत्वा गतः पुरा ।
क्रीडास्समकरोद्बह्वीस्स्वैरवर्तीव मोहितः
॥५॥तं दृष्ट्वा मोहमत्युग्रं तस्याहं मायया स्वया ।
तेषां संहृत्य सद्बुद्धिं शापं दापितवान् किल
॥६॥इत्थं कृत्वा स्वलीलां तां मायां संहृतवानहम् ।
ज्ञानयुक्तास्तदा ते तु मुक्तमोहास्सुबुद्धयः
॥७॥समीपमागतास्ते मे दीनीभूय प्रणम्य माम् ।
अकुर्वन्सुनुतिं भक्त्या करौ बद्ध्वा विनम्रकाः
॥८॥वृत्तांतमवदन्सर्वं लज्जाकुलितमानसाः ।
ऊचुर्मत्पुरतो दीना रक्षरक्षेति वै गिरः
॥९॥तदा त्वहं भवस्तेषां संतुष्टः प्रोक्तवान् वचः ।
भयं त्यजत हे कृष्ण यूयं सर्वे मदाज्ञया
॥१०॥रक्षकोऽहं सदा प्रीत्या सुभद्रं वो भविष्यति ।
मदिच्छयाऽखिलं जातमिदं सर्वं न संशयः
॥११॥स्वस्थानं गच्छ त्वं सार्द्धं राधया पार्षदेन च ।
दानवस्तु भवेत्सोयं भारतेऽत्र न संशयः
॥१२॥शापोद्धारं करिष्येऽहं युवयोस्समये खलु ।
मदुक्तमिति संधार्य शिरसा राधया सह
॥१३॥श्रीकृष्णोऽमोददत्यंतं स्वस्थानमगमत्सुधीः ।
न्यष्ठातां सभयं तत्र मदाराधनतत्परौ
॥१४॥मत्वाखिलं मदधीनमस्वतन्त्रं निजं च वै ।
स सुदामाऽभवद्राधाशापतो दानवेश्वरः
॥१५॥शङ्खचूडाभिधो देवद्रोही धर्मविचक्षणः ।
क्लिश्नाति सुबलात्कृत्स्नं सदा देवगणं कुधीः
॥१६॥मन्मायामोहितस्सोतिदुष्टमंत्रिसहा यवान् ।
तद्भयं त्यजताश्वेव मयि शास्तरि वै सति
॥१७॥सनत्कुमार उवाच
इत्यूचिवाञ्शिवो यावद्धरिब्रह्मपुरः कथाम् ।
अभवत्तावदन्यच्च चरितं तन्मुने शृणु
॥१८॥तस्मिन्नेवांतरे कृष्णो राधया पार्षदैः सह ।
सद्गोपैराययौ शंभुमनुकूलयितुं प्रभुम्
॥१९॥प्रभुं प्रणम्य सद्भक्त्या मिलित्वा हरिमादरात् ।
संमतो विधिना प्रीत्या संतस्थौ शिवशासनात्
॥२०॥ततः शंभुं पुनर्नत्वा तुष्टाव विहिताञ्जलिः ।
श्रीकृष्णो मोहनिर्मुक्तो ज्ञात्वा तत्त्वं शिवस्य हि
॥२१॥श्रीकृष्ण उवाच
देवदेव महादेव परब्रह्म सतांगते ।
क्षमस्व चापराधं मे प्रसीद परमेश्वर
॥२२॥त्वत्तः शर्व च सर्वं च त्वयि सर्वं महेश्वर ।
सर्वं त्वं निखिलाधीश प्रसीद परमेश्वर
॥२३॥त्वं ज्योतिः परमं साक्षात्सर्वव्यापी सनातनः ।
त्वया नाथेन गौरीश सनाथास्सकला वयम्
॥२४॥सर्वोपरि निजं मत्वा विहरन्मोहमाश्रितः ।
तत्फलं प्राप्तवानस्मि शापं प्राप्तस्सवामकः
॥२५॥पार्षदप्रवरो यो मे सुदामा नाम गोपकः ।
स राधाशापतः स्वामिन्दानवीं योनिमाश्रितः
॥२६॥अस्मानुद्धर दुर्ग्गेश प्रसीद परमेश्वर ।
शापोद्धारं कुरुष्वाद्य पाहि नश्शरणागतान्
॥२७॥इत्युक्त्वा विररामैव श्रीकृष्णो राधया सह ।
प्रसन्नोऽभूच्छिवस्तत्र शरणागतवत्सलः ।
२८ श्रीशिव उवाच ।
हे कृष्ण गोपिकानाथ भयं त्यज सुखी भव ।
मयानुगृह्णता तात सर्वमाचरितं त्विदम्
॥२९॥संभविष्यति ते भद्रं गच्छ स्वस्थानमुत्तमम् ।
स्थातव्यं स्वाधिकारे च सावधानतया सदा
॥३०॥विहरस्व यथाकामं मां विज्ञाय परात्परम् ।
स्वकार्यं कुरु निर्व्यग्रं राधया पार्षदैः खलु
॥३१॥वाराहप्रवरे कल्पे तरुण्या राधया सह ।
शापप्रभावं भुक्त्वा वै पुनरायास्यति स्वकम् ।
३२ सुदामा पार्षदो यो हि तव कृष्ण प्रियप्रियः ।
दानवीं योनिमाश्रित्येदानीं क्लिश्नाति वै जगत्
॥३३॥शापप्रभावाद्राधाया देवशत्रुश्च दानवः ।
शङ्खचूडाभिधस्सोऽति दैत्यपक्षी सुरदुहः
॥३४॥तेन निस्सारिता देवास्सेन्द्रा नित्यं प्रपीडिताः ।
हृताधिकारा विकृतास्सर्वे याता दिशो दश
॥३५॥ब्रह्माच्युतौ तदर्थे ही हागतौ शरणं मम ।
तेषां क्लेशविनिर्मोक्षं करिष्ये नात्र संशयः
॥३६॥सनत्कुमार उवाच
इत्युक्त्वा शंकरः कृष्णं पुनः प्रोवाच सादरम् ।
हरिं विधिं समाभाष्य वचनं क्लेशनाशनम्
॥३७॥शिव उवाच
हे हरे हे विधे प्रीत्या ममेदं वचनं शृणु ।
गच्छतं त्वरितं तातौ देवानंदाय निर्भयम्
॥३८॥कैलासवासिनं रुद्रं मद्रूपं पूर्णमुत्तमम् ।
देवकार्यार्थमुद्भूतं पृथगाकृतिधारिणम्
॥३९॥एतदर्थे हि मद्रूपः परिपूर्णतमः प्रभुः ।
कैलासे भक्तवशतस्संतिष्ठति गिरौ हरे
॥४०॥मत्तस्त्वत्तो न भेदोऽस्ति युवयोस्सेव्य एव सः ।
चराचराणां सर्वेषां सुरादीनां च सर्वदा
॥४१॥आवयोभेदकर्ता यस्स नरो नरकं व्रजेत् ।
इहापि प्राप्नुयात्कृष्टं पुत्रपौत्रविवर्जितः
॥४२॥इत्युक्तवंतं दुर्गेशं प्रणम्य च मुहुर्मुहुः ।
राधया सहितः कृष्णः स्वस्थानं सगणो ययौ
॥४३॥हरिर्ब्रह्मा च तौ व्यास सानन्दौ गतसाध्वसौ ।
मुहुर्मुहुः प्रणम्येशं वैकुंठं ययतुर्द्रुतम्
॥४४॥तत्रागत्याखिलं वृत्तं देवेभ्यो विनिवेद्य तौ ।
तानादाय ब्रह्मविष्णू कैलासं ययतुर्गिरिम्
॥४५॥तत्र दृष्ट्वा महेशानं पार्वतीवल्लभं प्रभुम् ।
दीनरक्षात्तदेहं च सगुणं देवनायकम्
॥४६॥तुष्टुवुः पूर्ववत्सर्वे भक्त्या गद्गदया गिरा ।
करौ बद्ध्वा नतस्कंधा विनयेन समन्विताः
॥४७॥देवा ऊचुः
देवदेव महादेव गिरिजानाथ शंकर ।
वयं त्वां शरणापन्ना रक्ष देवान्भयाकुलान्
॥४८॥शंखचूडदानवेन्द्रं जहि देवनिषूदनम् ।
तेन विक्लाविता देवाः संग्रामे च पराजिताः
॥४९॥हृताधिकाराः कुतले विचरंति यथा नराः ।
देवलोको हि दुर्दृश्यस्तेषामासीच्च तद्भयात्
॥५०॥दीनोद्धर कृपासिन्धो देवानुद्धर संकटात् ।
शक्रं भयान्महेशानहत्वा तं दानवाधिपम्
॥५१॥इति श्रुत्वा वचश्शंभुर्देवानां भक्तवत्सलः ।
उवाच विहसन् वाण्या मेघनादगभीरया
॥५२॥श्रीशंकर उवाच
हे हरे हे विधे देवाः स्वस्थानं गच्छत धुवम् ।
शंखचूडं वधिष्यामि सगणं नात्र संशयः
॥५३॥सनत्कुमार उवाच
इत्याकर्ण्य महेशस्य वचः पीयूषसंनिभम् ।
ते सर्वे प्रमुदा ह्यासन्नष्टं मत्वा च दानवम्
॥५४॥हरिर्जगाम वैकुंठं सत्यलोके विधिस्तदा ।
प्रणिपत्य महेशं च सुराद्याः स्वपदं ययुः
॥५५॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शंखचूडवधे शिवोपदेशो नामैकत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३१ ॥