शृणु व्यास सुसंप्रीत्या चरितं परमेशितुः
सनत्कुमार उवाच
शृणु व्यास सुसंप्रीत्या चरितं परमेशितुः ।
यथावधीत्स्वप्रियया दैत्यमुद्दिश्य संज्ञया
॥१॥आस्तां पुरा महादैत्यो विदलोत्पलसंज्ञकौ ।
अपुंवध्यौ महावीरौ सुदृप्तौ वरतो विधेः
॥२॥तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्ब लात् ।
ताभ्यां सर्वे सुरा ब्रह्मन् दैत्याभ्यां निर्जिता रणे
॥३॥ताभ्यां पराजिता देवा विधेस्ते शरणं गताः ।
नत्वा तं विधिवत्सर्वे कथयामासुरादरात
॥४॥इति ब्रह्मा ह्यवोचत्तान् देव्या वध्यौ च तौ ध्रुवम् ।
धैर्य्यं कुरुत संस्मृत्य सशिवं शिवमादरात्
॥५॥भक्तवत्सलनामासौ सशिवश्शंकरश्शिवः ।
शं करिष्यत्यदीर्घेण कालेन परमेश्वरः
॥६॥सनत्कुमार उवाच
इत्युक्त्वा तांस्ततो ब्रह्मा तूष्णीमासीच्छिवं स्मरन् ।
तेपि देवा मुदं प्राप्य स्वंस्वं धाम ययुस्तदा
॥७॥अथ नारददेवर्षिश्शिवप्रेरणया तदा ।
गत्वा तदीयभवनं शिवासौंदर्यमाजगौ
॥८॥श्रुत्वा तद्वचनं दैत्यावास्तां मायाविमोहितौ ।
देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ
॥९॥विचारयामासतुस्तौ कदा कुत्र शिवा च सा ।
भविष्यति विधेः प्राप्तोदयान्नाविति सर्वदा
॥१०॥एकस्मिन्समये शंभुर्विजहार सुलीलया ।
कौतुकेनैव चिक्रीडे शिवा कन्दुकलीलया
॥११॥सखीभिस्सह सुप्रीत्या कौतुकाच्छिवसन्निधौ
॥१२॥उदंचंत्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती ।
निश्वासामोदमुदितभ्रमराकुलितेक्षणा
॥१३॥भ्रश्यद्धम्मिल्लसन्माल्यस्वपुरीकृतभूमिका ।
स्विद्यत्कपोलपत्रालीस्रवदंबुकणोज्ज्वला
॥१४॥स्फुटच्चोलांशुकपथतिर्यदंगप्रभावृता ।
उल्लसत्कंदुकास्फालातिश्रोणितकराम्बुजा
॥१५॥कंदुकानुगसद्दृष्टिनर्तितभ्रूलतांचला ।
मृडानी किल खेलंती ददृशे जगदम्बिका
॥१६॥अंतरिक्षचराभ्यां च दितिजाभ्यां कटा क्षिता ।
क्रोडीकृताभ्यामिव वै समुपस्थितमृत्युना
॥१७॥विदलोत्पलसंज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः ।
तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्बलात्
॥१८॥देवीं तां संजिहीर्षंतौ विषमेषु प्रपीडितौ ।
दिव उत्तेरतुः क्षिप्रं मायां स्वीकृत्य शांबरीम्
॥१९॥धृत्वा पारिषदीं मायामायातावंबिकांतिकम् ।
तावत्यंतं सुदुर्वृत्तावतिचंचलमानसौ
॥२०॥अथ दुष्टनिहंत्रा वै सावज्ञेन हरेण तौ ।
विज्ञातौ च क्षणादास्तां चांचल्याल्लोचनोद्भवात्
॥२१॥कटाक्षिताथ देवेन दुर्गा दुर्गतिघातिनी ।
दैत्याविमामिति गणौ नेति सर्वस्वरूपिणा
॥२२॥अथ सा नेत्रसंज्ञां स्वस्वामिनस्तां बुबोध ह ।
महाकौतुकिनस्तात शंकरस्य परेशितुः
॥२३॥ततो विज्ञाय संज्ञां तां सर्वज्ञार्द्धशरीरिणी ।
तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निर्जघान तौ
॥२४॥महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ ।
परिभ्रम्य परिभ्रम्य तौ दुष्टौ विनिपेततुः
॥२५॥वृन्तादिव फले पक्वे तालेनानिललोलिते ।
दंभोलिना परिहते शृंगे इव महागिरेः
॥२६॥तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ ।
ततः परिणतिं यातो लिंगरूपेण कंदुकः
॥२७॥कंदुकेश्वरसंज्ञां च तल्लिंगमभवत्तदा ।
ज्येष्ठेश्वरसमीपे तु सर्वदुष्टनिवारणम्
॥२८॥एतस्मिन्नेव समये हरिब्रह्मादयस्सुराः ।
शिवाविर्भावमाज्ञाय ऋषयश्च समाययुः
॥२९॥अथ सर्वे सुराश्शम्भोर्वरान्प्राप्य तदाज्ञया ।
स्वधामानि ययुः प्रीतास्तथा काशीनिवासिनः
॥३०॥सांबिकं शंकरं दृष्ट्वा कृतांजलिपुटाश्च ते ।
प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या वाग्भिरिष्टाभिरादरात्
॥३१॥सांबिकोऽपि शिवो व्यास क्रीडित्वा सुविहारवित् ।
जगाम स्वालयं प्रीतस्सगणो भक्तवत्सलः
॥३२॥कंदुकेश्वरलिंगं च काश्यां दुष्टनिबर्हणम् ।
भुक्तिमुक्तिप्रदं सर्वकामदं सर्वदा सताम्
॥३३॥इदमाख्यानमतुलं शृणुयाद्यो मुदान्वितः ।
श्रावयेद्वा पठेद्यश्च तस्य दुःखभयं कुतः
॥३४॥इह सर्वसुखं भुक्त्वा नानाविधमनुत्तमम् ।
परत्र लभते दिव्यां गतिं वै देवदुर्लभाम्
॥३५॥इति तं वर्णितं तात चरितं परमाद्भुतम् ।
शिवयोर्भक्तवात्सल्यसूचकं शिवदं सताम्
॥३६॥ब्रह्मोवाच
इत्युक्त्वामंत्र्य तं व्यासं तन्नुतो मद्वरात्मजः ।
ययौ विहायसा काशीं चरितं शशिमौलिनः
॥३७॥युद्धखंडमिदं प्रोक्तं मया ते मुनिसत्तम ।
रौद्रीयसंहितामध्ये सर्वकामफलप्रदम्
॥३८॥इयं हि संहिता रौद्री सम्पूर्णा वर्णिता मया ।
सदाशिवप्रियतरा भुक्तिमुक्तिफलप्रदा
॥३९॥इमां यश्च पठेन्नित्यं शत्रुबाधानिवारिकाम् ।
सर्वान्कामानवाप्नोति ततो मुक्तिं लभेत ना
॥४०॥सूत उवाच
इति ब्रह्मसुतश्श्रुत्वा पित्रा शिवयशः परम् ।
शतनामाप्य शंभोश्च कृतार्थोऽभूच्छिवानुगः
॥४१॥ब्रह्मनारदसम्वादः सम्पूर्णः कथितो मया ।
शिवस्सर्वप्रधानो हि किं भूयश्श्रोतुमिच्छसि
॥४२॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे विदलोत्पलदैत्यवधवर्णनं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः ॥ ५९ ॥
समाप्तोयं युद्धखण्डः ।
समाप्तेयं द्वितीया रुद्रसंहिता
॥२॥