शिवदूतसंवादः
सनत्कुमार उवाच
तत्र स्थित्वा दानवेन्द्रो महान्तं दानवेश्वरम् ।
दूतं कृत्वा महाविज्ञं प्रेषयामास शंकरम्
॥१॥स तत्र गत्वा दूतश्च चन्द्रभालं ददर्श ह ।
वटमूले समासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम्
॥२॥कृत्वा योगासनं दृष्ट्या मुद्रायुक्तं च सस्मितम् ।
शुद्धस्फटिकसंकाशं ज्वलंतं ब्रह्मतेजस
॥३॥त्रिशूलपट्टिशधरं व्याघ्रचर्मांबरावृतम् ।
भक्तमृत्युहरं शांतं गौरीकान्तं त्रिलोचनम्
॥४॥तपसां फलदातारं कर्त्तारं सर्वसंपदाम् ।
आशुतोषं प्रसन्नास्य भक्तानुग्रहकारकम्
॥५॥विश्वनाथं विश्वबीजं विश्वरूपं च विश्वजम् ।
विश्वंभरं विश्वकरं विश्वसंहारकारणम्
॥६॥कारणं कारणानां च नरकार्णवतारणम् ।
ज्ञानप्रदं ज्ञानबीजं ज्ञानानन्दं सनातनम्
॥७॥अवरुह्य रथाद् दूतस्तं दृष्ट्वा दानवेश्वरः ।
शंकरं सकुमारं च शिरसा प्रणनाम सः
॥८॥वामतो भद्रकाली च स्कंदं तत्पुरतः स्थितम् ।
लोकाशिषं ददौ तस्मै काली स्कंदश्च शंकरः
॥९॥अथासौ शंखचूडस्य दूतः परमशास्त्रवित् ।
उवाच शंकरं नत्वा करौ बद्ध्वा शुभं वचः
॥१०॥दूत उवाच
शंखचूडस्य दूतोऽहं त्वत्सकाशमिहागतः ।
वर्तते ते किमिच्छाद्य तत्त्वं ब्रूहि महेश्वर
॥११॥सनत्कुमार उवाच
इति श्रुत्वा च वचनं शंखचूडस्य शंकरः ।
प्रसन्नात्मा महादेवो भगवांस्तमुवाच ह
॥१२॥महादेव उवाच
शृणु दूत महाप्राज्ञ वचो मम सुखावहम् ।
कथनीयमिदं तस्मै निर्विवादं विचार्य च
॥१३॥विधाता जगतां ब्रह्मा पिता धर्मस्य धर्मवित् ।
मरीचिस्तस्य पुत्रश्च कश्यपस्तत्सुतः स्मृतः
॥१४॥दक्षः प्रीत्या ददौ तस्मै निजकन्यास्त्रयोदश ।
तास्वेका च दनुस्साध्वी तत्सौभाग्यविवर्द्धिनी
॥१५॥चत्वारस्ते दनोः पुत्रा दानवास्तेजसोल्बणाः ।
तेष्वेको विप्रचित्तिस्तु महाबलपराक्रमः
॥१६॥तत्पुत्रो धार्मिको दंभो दानवेन्द्रो महामतिः ।
तस्य त्वं तनयः श्रेष्ठो धर्मात्मा दानवेश्वरः
॥१७॥पुरा त्वं पाषर्दो गोपो गोपेष्वेव च धार्मिकः ।
अधुना राधिकाशापाज्जातस्त्वं दानवेश्वरः
॥१८॥दानवीं योनिमायातस्तत्त्वतो न हि दानवः ।
निजवृतं पुरा ज्ञात्वा देववैरं त्यजाधुना
॥१९॥द्रोहं न कुरु तैस्सार्द्धं स्वपदं भुंक्ष्व सादरम् ।
नाधिकं सविकारं च कुरु राज्यं विचार्य च
॥२०॥देहि राज्यं च देवानां मत्प्रीतिं रक्ष दानव ।
निजराज्ये सुखं तिष्ठ तिष्ठंतु स्वपदे सुराः
॥२१॥अलं भूतविरोधेन देवद्रोहेण किं पुनः ।
कुलीनाश्शुद्धकर्माणः सर्वे कश्यपवंशजाः
॥२२॥यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्या दिकानि च ।
ज्ञातिद्रोहजपापस्य कलां नार्हंति षोडशीम्
॥२३॥सनत्कुमार उवाच
इत्यादिबहुवार्त्तां च श्रुतिस्मृतिपरां शुभाम् ।
प्रोवाच शंकरस्तस्मै बोधयन् ज्ञानमुत्तमम्
॥२४॥शिक्षितश्शंखचूडेन स दूतस्तर्कवित्तम ।
उवाच वचनं नम्रो भवितव्यविमोहितः
॥२५॥दूत उवाच
त्वया यत्कथितं देव नान्यथा तत्तथा वचः ।
तथ्यं किंचिद्यथार्थं च श्रूयतां मे निवेदनम्
॥२६॥ज्ञातिद्रोहे महत्पापं त्वयोक्तमधुना च यत् ।
तत्किमीशासुराणां च न सुराणां वद प्रभो
॥२७॥सर्वेषामिति चेत्तद्वै तदा वच्मि विचार्य च ।
निर्णयं ब्रूहि तत्राद्य कुरु संदेहभंजनम्
॥२८॥मधुकैटभयोर्दैत्यवरयोः प्रलयार्णवे ।
शिरश्छेदं चकारासौ कस्माच्चक्री महेश्वर
॥२९॥त्रिपुरैस्सह संयुद्धं भस्मत्वकरणं कुतः ।
भवाञ्चकार गिरिश सुरपक्षीति विश्रुतम्
॥३०॥गृहीत्वा तस्य सर्वस्वं कुतः प्रस्थापितो बलिः ।
सुतलादि समुद्धर्तुं तद्द्वारे च गदाधरः
॥३१॥सभ्रातृको हिरण्याक्षः कथं देवैश्च हिंसितः ।
शुंभादयोऽसुराश्चैव कथं देवैर्निपातिताः
॥३२॥पुरा समुद्रमथने पीयूषं भक्षितं सुरैः ।
क्लेशभाजो वयं तत्र ते सर्वे फलभोगिनः
॥३३॥क्रीडाभांडमिदं विश्वं कालस्य परमात्मनः ।
स ददाति यदा यस्मै तस्यै तस्यैश्वर्यं भवे त्तदा
॥३४॥देवदानवयोर्वैरं शश्वनैमित्तिकं सदा ।
पराजयो जयस्तेषां कालाधीनः क्रमेण च
॥३५॥तवानयोर्विरोधे च गमनं निष्फलं भवेत् ।
समसंबंधिनां तद्वै रोचते नेश्वरस्य ते
॥३६॥सुरासुराणां सर्वेषामीश्वरस्य महात्मनः ।
इयं ते रहिता लज्जा स्पर्द्धास्माभिस्सहाधुना
॥३७॥यतोधिका चैव कीर्तिर्हानिश्चैव पराजये ।
तवैतद्विपरीतं च मनसा संविचार्य ताम्
॥३८॥सनत्कुमार उवाच
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा संप्रहस्य त्रिलोचनः ।
यथोचितं च मधुरमुवाच दानवेश्वरम्
॥३९॥महेश उवाच
वयं भक्तपराधीना न स्वतंत्राः कदापि हि ।
तदिच्छया तत्कर्माणो न कस्यापि च पक्षिणः
॥४०॥पुरा विधिप्रार्थनया युद्धमादौ हरेरपि ।
मधुकैटभयोर्देत्यवरयोः प्रलयार्णवे
॥४१॥देवप्रार्थनया तेन हिरण्यकशिपोः पुरा ।
प्रह्रादार्थं वधोऽकारि भक्तानां हितकारिणा
॥४२॥त्रिपुरैस्सह संयुद्धं भस्मत्वकरणं ततः ।
देवप्रार्थनयाकारि मयापि च पुरा श्रुतम्
॥४३॥सर्वेश्वर्यास्सर्वमातुर्देवप्रार्थनया पुरा ।
आसीच्छुंभादिभिर्युद्धं वधस्तेषां तया कृतः
॥४४॥अद्यापि त्रिदशास्सर्वे ब्रह्माणं शरणं ययुः ।
स सदेवो हरिर्मां च देवश्शरणमागतः
॥४५॥हरिब्रह्मादिकानां च प्रार्थनावशतोप्यहम् ।
सुराणामीश्वरो दूत युद्धार्थमगमं खलु
॥४६॥पार्षदप्रवरस्त्वं हि कृष्णस्य च महात्मनः ।
ये ये हताश्च दैतेया नहि केपि त्वया समाः
॥४७॥का लज्जा महती राजन् मम युद्धे त्वया सह ।
देवकार्यार्थमीशोहं विनयेन च प्रेषितः
॥४८॥गच्छ त्वं शंखचूडे वै कथनीयं च मे वचः ।
स च युक्तं करोत्वत्र सुरकार्यं करोम्यहम्
॥४९॥इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र विरराम महेश्वरः ।
उत्तस्थौ शंखचूडस्य दूतोऽगच्छत्तदंतिकम्
॥५०॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडवधे शिवदूतसंवादो नाम पंचत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३५ ॥