शंखचूडवधोपाख्यानम्
सनत्कुमार उवाच
स्वबलं निहतं दृष्ट्वा मुख्यं बहुतरं ततः ।
तथा वीरान् प्राणसमान् चुकोपातीव दानवः
॥१॥उवाच वचनं शंभुं तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव ।
किमेतैर्निहतैर्मेद्य संमुखे समरं कुरु
॥२॥इत्युक्त्वा दानवेन्द्रोसौ सन्नद्धस्समरे मुने ।
अगच्छन्निश्चयं कृत्वाऽभिमुखं शंकरस्य च
॥३॥दिव्यान्यस्त्राणि चिक्षेप महारुद्राय दानवः ।
चकार शरवृष्टिञ्च तोयवृष्टिं यथा घनः
॥४॥मायाश्चकार विविधा अदृश्या भयदर्शिताः ।
अप्रतर्क्याः सुरगणैर्निखिलैरपिः सत्तमैः
॥५॥ता दृष्ट्वा शंकरस्तत्र चिक्षे पास्त्रं च लीलया ।
माहेश्वरं महादिव्यं सर्वमायाविनाशनम्
॥६॥तेजसा तस्य तन्माया नष्टाश्चासन् द्रुतं तदा ।
दिव्यान्यस्त्राणि तान्येव निस्तेजांस्यभवन्नपि
॥७॥अथ युद्धे महेशानस्तद्वधाय महाबलः ।
शूलं जग्राह सहसा दुर्निवार्यं सुतेजसाम्
॥८॥तदैव तन्निषेद्धुं च वाग्बभूवाशरीरिणी ।
क्षिप शूलं न चेदानीं प्रार्थनां शृणु शंकर
॥९॥सर्वथा त्वं समर्थो हि क्षणाद् ब्रह्माण्डनाशने ।
किमेकदानवस्येश शङ्खचूडस्य सांप्रतम्
॥१०॥तथापि वेदमर्यादा न नाश्या स्वामिना त्वया ।
तां शृणुष्व महादेव सफलं कुरु सत्यतः
॥११॥यावदस्य करेऽत्युग्रं कवचं परमं हरेः ।
यावत्सतीत्वमस्त्येव सत्या अस्य हि योषितः
॥१२॥तावदस्य जरामृत्युश्शंखचूडस्य शंकर ।
नास्तीत्यवितथं नाथ विधेहि ब्रह्मणो वचः
॥१३॥इत्याकर्ण्य नभोवाणीं तथेत्युक्ते हरे तदा ।
हरेच्छयागतो विष्णुस्तं दिदेश सतां गतिः
॥१४॥वृद्धब्राह्मणवेषेण विष्णुर्मायाविनां वरः ।
शङ्खचूडोपकंठं च गत्वोवाच स तं तदा
॥१५॥वृद्धब्राह्मण उवाच
देहि भिक्षां दानवेन्द्र मह्यं प्राप्ताय सांप्रतम्
॥१६॥नेदानीं कथयिष्यामि प्रकटं दीनवत्सलम् ।
पश्चात्त्वां कथयिष्यामि पुनस्सत्यं करिष्यसि
॥१७॥ओमित्युवाच राजेन्द्रः प्रसन्नवदनेक्षणः ।
कवचार्थी जनश्चाहमित्युवाचेति सच्छलात्
॥१८॥तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रोसौ ब्रह्मण्यः सत्यवाग्विभुः ।
तद्ददौ कवचं दिव्यं विप्राय प्राणसंमतम्
॥१९॥मायायेत्थं तु कवचं तस्माज्जग्राह वै हरिः ।
शङ्खचूडस्य रूपेण जगाम तुलसीं प्रति
॥२०॥गत्वा तत्र हरिस्तस्या योनौ मायाविशारदः ।
वीर्याधानं चकाराशु देवकार्यार्थमीश्वरः
॥२१॥एतस्मिन्नंतरे शंभुमीरयन् स्ववचः प्रभुः ।
शंखचूडवधार्थाय शूलं जग्राह प्रज्वलत्
॥२२॥तच्छूलं विजयं नाम शङ्करस्य परमात्मनः ।
सञ्चकाशे दिशस्सर्वा रोदसी संप्रकाशयन्
॥२३॥कोटिमध्याह्नमार्तंडप्रलयाग्निशिखोपमम् ।
दुर्निवार्यं च दुर्द्धर्षमव्यर्थं वैरिघातकम्
॥२४॥तेजसां चक्रमत्युग्रं सर्वशस्त्रास्त्रसायकम् ।
सुरासुराणां सर्वेषां दुस्सहं च भयंकरम्
॥२५॥संहर्तुं सर्वब्रह्माडमवलंब्य च लीलया ।
संस्थितं परमं तत्र एकत्रीभूय विज्वलत्
॥२६॥धनुस्सहस्रं दीर्घेण प्रस्थेन शतहस्तकम् ।
जीवब्रह्मास्वरूपं च नित्यरूपमनिर्मितम्
॥२७॥विभ्रमद् व्योम्नि तच्छूलं शंख चूडोपरि क्षणात् ।
चकार भस्म तच्छीघ्रं निपत्य शिवशासनात्
॥२८॥अथ शूलं महेशस्य द्रुतमावृत्य शंकरम ।
ययौ विहायसा विप्रमनोयायि स्वकार्यकृत्
॥२९॥नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे जगुर्गंधर्वकिन्नराः ।
तुष्टुवुर्मुनयो देवा ननृतुश्चाप्सरोगणाः
॥३०॥बभूव पुष्पवृष्टिश्च शिवस्योपरि संततम् ।
प्रशशंस हरिर्ब्रह्मा शक्राद्या मुनयस्तथा
॥३१॥शंखचूडो दानवेन्द्रः शिवस्य कृपया तदा ।
शाप मुक्तो बभूवाथ पूर्वरूपमवाप ह
॥३२॥अस्थिभिश्शंखचूडस्य शंखजातिर्बभूव ह ।
प्रशस्तं शंखतोयं च सर्वेषां शंकरं विना
॥३३॥विशेषेण हरेर्लक्ष्म्याः शंखतोयं महाप्रियम् ।
संबंधिनां च तस्यापि न हरस्य महामुने
॥३४॥तमित्थं शंकरो हत्वा शिवलोकं जगाम सः ।
सुप्रहृष्टो वृषारूढः सोमस्कन्दगणैर्वृतः
॥३५॥हरिर्जगाम वैकुंठं कृष्णस्स्ववस्थो बभूव ह ।
सुरास्स्वविषयं प्रापुः परमानन्दसंयुताः
॥३६॥जगत्स्वास्थ्यमतीवाप सर्वनिर्विघ्नमापकम् ।
निर्मलं चाभवद्व्योम क्षितिस्सर्वा सुमंगला
॥३७॥इति प्रोक्तं महेशस्य चरितं प्रमुदावहम् ।
सर्वदुःखहरं श्रीदं सर्वकामप्रपूरकम्
॥३८॥धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वविघ्ननिवारणम् ।
भुक्तिदं मुक्तिदं चैव सर्वकामफलप्रदम्
॥३९॥य इदं शृणुयान्नित्यं चरितं शशिमौलिनः ।
श्रावयेद्वा पठेद्वापि पाठयेद्वा सुधीर्नरः
॥४०॥धनं धान्यं सुतं सौख्यं लभेतात्र न संशयः ।
सर्वान्कामानवाप्नोति शिवभक्तिं विशेषतः
॥४१॥इदमाख्यानमतुलं सर्वोपद्रवनाशनम् ।
परमज्ञानजननं शिवभक्तिविवर्द्धनम्
॥४२॥ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत् ।
धनाढ्यो वैश्यजश्शूद्रश्शृण्वन् सत्तमतामियात्
॥४३॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखडे शंखचूडवधोपाख्यानं नाम चत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ४० ॥