-नगमनवर्णनम्
सनत्कुमार उवाच
एतस्मिन्नंतरे शंभुं प्रसन्नं वीक्ष्य दानवः ।
तत्राजगाम सुप्रीतो मयोऽदग्धः कृपाबलात्
॥१॥प्रणनाम हरं प्रीत्या सुरानन्यानपि ध्रुवम् ।
कृतांजलिर्नतस्कंधः प्रणनाम पुन श्शिवम्
॥२॥अथोत्थाय शिवं दृष्ट्वा प्रेम्णा गद्गदसुस्वरः ।
तुष्टाव भक्तिपूर्णात्मा स दानववरो मयः
॥३॥मय उवाच
देवदेव महादेव भक्तवत्सल शंकरः ।
कल्पवृक्षस्वरूपोसि सर्वपक्षविवर्जितः
॥४॥ज्योतीरूपो नमस्तेस्तु विश्वरूप नमोऽस्तु ते ।
नमः पूतात्मने तुभ्यं पावनाय नमोनमः
॥५॥चित्ररूपाय नित्याय रूपातीताय ते नमः ।
दिव्यरूपाय दिव्याय सुदिव्याकृतये नमः
॥६॥नमः प्रणतसर्वार्तिनाशकाय शिवात्मने ।
कर्त्रे भर्त्रे च संहर्त्रे त्रिलोकानां नमोनमः
॥७॥भक्तिगम्याय भक्तानां नमस्तुभ्यं कृपा लवे ।
तपस्सत्फलदात्रे ते शिवाकांत शिवेश्वर
॥८॥न जानामि स्तुतिं कर्तुं स्तुतिप्रिय परेश्वर ।
प्रसन्नो भव सर्वेश पाहि मां शरणाग तम्
॥९॥सनत्कुमार उवाच
इत्याकर्ण्य मयोक्ता हि संस्तुतिं परमेश्वरः ।
प्रसन्नोऽभूद्द्विजश्रेष्ठ मयं प्रोवाच चादरात् ।
शिव उवाच ।
वरं ब्रूहि प्रसन्नोऽहं मय दानवसत्तम ।
मनोऽभिलषितं यत्ते तद्दास्यामि न संशयः
॥११॥सनत्कुमार उवाच
श्रुत्वा शिवं वचश्शंभोस्स मयो दानवर्षभः ।
प्रत्युवाच प्रभुं नत्वा नतस्कंधः कृतांजलिः
॥१२॥मय उवाच
देवदेव महादेव प्रसन्नो यदि मे भवान् ।
वरयोग्योऽस्म्यहं चेद्धि स्वभक्तिं देहि शाश्वतीम्
॥१३॥स्वभक्तेषु सदा सख्यं दीनेषु च दयां सदा ।
उपेक्षामन्यजीवेषु खलेषु परमेश्वर
॥१४॥कदापि नासुरो भावो भवेन्मम महेश्वर ।
निर्भयः स्यां सदा नाथ मग्नस्त्वद्भजने शुभे
॥१५॥सनत्कुमार उवाच
इति संप्रार्थ्यमानस्तु शंकरः परमेश्वरः ।
प्रत्युवाच मये नाथ प्रसन्नो भक्तवत्सलः
॥१६॥महेश्वर उवाच
दानवर्षभ धन्यस्त्वं मद्भक्तो निर्विकारवान् ।
प्रदत्तास्ते वरास्सर्वेऽभीप्सिता ये तवाधुना
॥१७॥गच्छ त्वं वितलं लोकं रमणीयं दिवोऽपि हि ।
समेतः परिवारेण निजेन मम शासनात्
॥१८॥निर्भयस्तत्र संतिष्ठ संहृष्टो भक्तिमान्सदा ।
कदापि नासुरो भावो भविष्यति मदाज्ञया
॥१९॥सनत्कुमार उवाच
इत्याज्ञां शिरसाधाय शंकरस्य महात्मनः ।
तं प्रणम्य सुरांश्चापि वितलं प्रजगाम सः
॥२०॥एतस्मिन्नंतरे ते वै मुण्डिनश्च समागताः ।
प्रणम्योचुश्च तान्सर्वान्विष्णुब्रह्मादिकान् सुरान्
॥२१॥कुत्र याम वयं देवाः कर्म किं करवामहे ।
आज्ञापयत नश्शीघ्रं भव दादेशकारकान्
॥२२॥कृतं दुष्कर्म चास्माभिर्हे हरे हे विधे सुराः ।
दैत्यानां शिवभक्तानां शिवभक्तिर्विनाशिता
॥२३॥कोटिकल्पानि नरके नो वासस्तु भविष्यति ।
नोद्धारो भविता नूनं शिवभक्तविरोधिनाम्
॥२४॥परन्तु भवदिच्छात इदं दुष्कर्म नः कृतम् ।
तच्छांतिं कृपया ब्रूत वयं वश्शरणागताः
॥२५॥सनत्कुमार उवाच
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुब्रह्मादयस्सुराः ।
अब्रु।
वन्मुंडिनस्तांस्ते स्थितानग्रे कृतांजलीन्
॥२६॥विष्ण्वादय ऊचुः
न भेतव्यं भवद्भिस्तु मुंडिनो वै कदाचन ।
शिवाज्ञयेदं सकलं जातं चरितमुत्तमम्
॥२७॥युष्माकं भविता नैव कुगतिर्दुःखदायिनी ।
शिववासा यतो यूयं देवर्षिहितकारकाः
॥२८॥सुरर्षिहितकृच्छंभुस्सुरर्षिहितकृत्प्रियः ।
सुरर्षिहितकृन्नॄणां कदापि कुगतिर्नहि
॥२९॥अद्यतो मतमेतं हि प्रविष्टानां नृणां कलौ ।
कुगतिर्भविता ब्रूमः सत्यं नैवात्र संशयः
॥३०॥भवद्भिर्मुंडिनो धीरा गुप्तभावान्ममाज्ञया ।
तावन्मरुस्थली सेव्या कलिर्यावात्समाव्रजेत्
॥३१॥आगते च कलौ यूयं स्वमतं स्थापयिष्यथ ।
कलौ तु मोहिता मूढास्संग्रहीष्यंति वो मतम्
॥३२॥इत्याज्ञप्ताः सुरेशैश्च मुंडिनस्ते मुनीश्वर ।
नमस्कृत्य गतास्तत्र यथोद्दिष्टं स्वमाश्रमम्
॥३३॥ततस्स भगवान्रुद्रो दग्ध्वा त्रिपुरवासिनः ।
कृतकृत्यो महायोगी ब्रह्माद्यैरभिपूजितः
॥३४॥स्वगणैर्निखिलैर्देव्या शिवया सहितः प्रभुः ।
कृत्वामरमहत्कार्यं ससुतोंतरधादथ
॥३५॥ततश्चांतर्हिते देवे परिवारान्विते शिवे ।
धनुश्शरस्थाद्यश्च प्राकारोंतर्द्धिमागमत्
॥३६॥ततो ब्रह्मा हरिर्देवा मुनिगंधर्वकिन्नराः ।
नागास्सर्पाश्चाप्सरसस्संहृष्टाश्चाथ मानुषाः
॥३७॥स्वंस्वं स्थानं मुदा जग्मुश्शंसंतः शांकरं यशः ।
स्वंस्वं स्थानमनुप्राप्य निवृतिं परमां ययुः
॥३८॥एतत्ते कथितं सर्वं चरितं शशिमौलिनः ।
त्रिपुरक्षयसंसूचि परलीलान्वितं महत्
॥३९॥धन्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धकम् ।
स्वर्गदं मोक्षदं चापि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
॥४०॥इदं हि परमाख्यानं यः पठेच्छ्रणुयात्सदा ।
इह भुक्त्वाखिलान्कामानंते मुक्तिमवाप्नुयात्
॥४१॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे सनत्कुमारपाराशर्य्यसंवादे त्रिपुरवधानंतरदेवस्तुतिमयस्तुतिमुंडिनिवेशनदेवस्वस्था -नगमनवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥