athātaḥ saṃpravakṣyāmi somanāthamahiṃ sphuṭam
nārada uvāca
athātaḥ saṃpravakṣyāmi somanāthamahiṃ sphuṭam ||
śṛṇvanyāṃ kīrta yiṣyāmi pāpamokṣamavāpnuyāt
||1||अथातः संप्रवक्ष्यामि सोमनाथमहिं स्फुटम् ॥
शृण्वन्यां कीर्त यिष्यामि पापमोक्षमवाप्नुयात्
purā tretāyuge pārtha cauḍadeśasamudbhavau ||
ūrjayaṃtaśca prāleyo viprāvāstāṃ mahādyutī
||2||पुरा त्रेतायुगे पार्थ चौडदेशसमुद्भवौ ॥
ऊर्जयंतश्च प्रालेयो विप्रावास्तां महाद्युती
tāvekadā purāṇārthe ślokamekamapaśyatām ||
taṃ dṛṣṭvā sarvaśāstrajñāvāstāṃ kaṃṭakitatvacau
||3||तावेकदा पुराणार्थे श्लोकमेकमपश्यताम् ॥
तं दृष्ट्वा सर्वशास्त्रज्ञावास्तां कंटकितत्वचौ
prabhāsādyāni tīrthāni pulastyāyāha padmabhūḥ |
na yaistatrāplutaṃ caiva kiṃ taistīrthamupāsitam
||4||प्रभासाद्यानि तीर्थानि पुलस्त्यायाह पद्मभूः ।
न यैस्तत्राप्लुतं चैव किं तैस्तीर्थमुपासितम्
iti ślokaṃ paṭhitvā tau punaḥpunarabhiṣṭutam ||
tarhyeva ca prabhāsāya niḥsṛtau snātumuttamau
||5||इति श्लोकं पठित्वा तौ पुनःपुनरभिष्टुतम् ॥
तर्ह्येव च प्रभासाय निःसृतौ स्नातुमुत्तमौ
tau vanāni nadīścaiva vyatikramya śanaiḥśanaiḥ ||
maharṣigaṇasaṃkīrṇāmuttīṇau narmadāṃ śivām
||6||तौ वनानि नदीश्चैव व्यतिक्रम्य शनैःशनैः ॥
महर्षिगणसंकीर्णामुत्तीणौ नर्मदां शिवाम्
guptakṣetrasya māhātmyaṃ mahīsāgarasaṃgamam ||
tatra snātvā prabhāsāya tanmadhyena pratasthatuḥ
||7||गुप्तक्षेत्रस्य माहात्म्यं महीसागरसंगमम् ॥
तत्र स्नात्वा प्रभासाय तन्मध्येन प्रतस्थतुः
tato mārgasya śūnyatvāttṛṭkṣudhāpīḍitau bhṛśam ||
āstāṃ vicetanau viprau siddhaliṃgasamīpataḥ
||8||ततो मार्गस्य शून्यत्वात्तृट्क्षुधापीडितौ भृशम् ॥
आस्तां विचेतनौ विप्रौ सिद्धलिंगसमीपतः
siddhanāthaṃ namaskṛtya saṃprayātau sudhairyataḥ ||
kṣudhāvegena tīvreṇa tṛṣā madhyārkatāpitau
||9||सिद्धनाथं नमस्कृत्य संप्रयातौ सुधैर्यतः ॥
क्षुधावेगेन तीव्रेण तृषा मध्यार्कतापितौ
sahasā patitau bhūmau sthūṇapādau vimūrchitau ||
tato muhūrtātprāleya ūrjayaṃtamabhāṣata
||10||सहसा पतितौ भूमौ स्थूणपादौ विमूर्छितौ ॥
ततो मुहूर्तात्प्रालेय ऊर्जयंतमभाषत
kiṃcidviśvasya dhairyācca sakhe kiṃ na śrutaṃ tvayā ||
yathā yathā vivarṇāṃgo jāyate tīrthayātrayā
||11||किंचिद्विश्वस्य धैर्याच्च सखे किं न श्रुतं त्वया ॥
यथा यथा विवर्णांगो जायते तीर्थयात्रया
tathātathā bhaveddānairdīnaḥ someśvaro haraḥ ||
tathā''stāṃ luṃṭhamānau tāvevamukte śrute'pi ca
||12||तथातथा भवेद्दानैर्दीनः सोमेश्वरो हरः ॥
तथाऽऽस्तां लुंठमानौ तावेवमुक्ते श्रुतेऽपि च
luṃṭhamāno jagāmaiva prāleyaḥ kiṃcidaṃtare ||
utthitaṃ sahasā liṃgaṃ bhūmiṃ bhittvā sudurdṛśam
||13||लुंठमानो जगामैव प्रालेयः किंचिदंतरे ॥
उत्थितं सहसा लिंगं भूमिं भित्त्वा सुदुर्दृशम्
khe vāṇī cābhavattatra puṣpavarṣapuraḥsarā ||
prāleya tava hetostu somanāthasamaṃ phalam ||
utthitaṃ sāgarataṭe liṃgaṃ tiṣṭhātra suvrata
||14||खे वाणी चाभवत्तत्र पुष्पवर्षपुरःसरा ॥
प्रालेय तव हेतोस्तु सोमनाथसमं फलम् ॥
उत्थितं सागरतटे लिंगं तिष्ठात्र सुव्रत
prāleya uvāca
yadyevaṃ satyametacca tathāpyātmā prakalpitaḥ
||15||यद्येवं सत्यमेतच्च तथाप्यात्मा प्रकल्पितः
prabhāsāya prayātavyaṃ yadā'' mṛtyormayā sphuṭam ||
tataścaivorjjayaṃto'pi mūrchābhāvālluṭhanpuraḥ
||16||प्रभासाय प्रयातव्यं यदाऽऽ मृत्योर्मया स्फुटम् ॥
ततश्चैवोर्ज्जयंतोऽपि मूर्छाभावाल्लुठन्पुरः
apaśyadutthitaṃ liṃgaṃ sa caivaṃ pratyapadyata ||
tataḥ pratyakṣatāṃ prāpto bhavaścakre tayordṛḍhe
||17||अपश्यदुत्थितं लिंगं स चैवं प्रत्यपद्यत ॥
ततः प्रत्यक्षतां प्राप्तो भवश्चक्रे तयोर्दृढे
dṛṣṭyā tanū tato yātau prabhāsaṃ śivasadma ca ||
tāvetau somanāthau dvau siddheśvarasamīpataḥ
||18||दृष्ट्या तनू ततो यातौ प्रभासं शिवसद्म च ॥
तावेतौ सोमनाथौ द्वौ सिद्धेश्वरसमीपतः
ūrjayaṃtaḥ pratīcyāṃ ca prāleyasyeśvaro'paraḥ ||
somakuḍāṃbhasi śanaiḥ snātvārṇavamahījale
||19||ऊर्जयंतः प्रतीच्यां च प्रालेयस्येश्वरोऽपरः ॥
सोमकुडांभसि शनैः स्नात्वार्णवमहीजले
somanāthadvayaṃ paśyejjanmapāpātpramucyate ||
brahmātra sthāpayitvā tu hāṭakeśvara saṃjñitam
||20||सोमनाथद्वयं पश्येज्जन्मपापात्प्रमुच्यते ॥
ब्रह्मात्र स्थापयित्वा तु हाटकेश्वर संज्ञितम्
mahīnagarake liṃgaṃ pātālātsumanoharam ||
tuṣṭāva devaṃ prayataḥ stutiṃ tāṃ śṛṇu pāṃḍava
||21||महीनगरके लिंगं पातालात्सुमनोहरम् ॥
तुष्टाव देवं प्रयतः स्तुतिं तां शृणु पांडव
namaste bhagavanrudra bhāskarāmitatejase ||
namo bhavāya rudrāya rasāyāṃbumayāya te
||22||नमस्ते भगवन्रुद्र भास्करामिततेजसे ॥
नमो भवाय रुद्राय रसायांबुमयाय ते
śarvāya kṣitirūpāya sadā surabhiṇe namaḥ ||
īśāya vāyave tubhyaṃ saṃsparśāya namonamaḥ
||23||शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः ॥
ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमोनमः
paśūnāṃ pataye cāpi pāvakāyātitejase ||
bhīmāya vyomarūpāya śabdamātrāya te namaḥ
||24||पशूनां पतये चापि पावकायातितेजसे ॥
भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः
mahādevāya somāya amṛtāya namo'stu te ||
ugrāya yajamānāya namaste karmayogine
||25||महादेवाय सोमाय अमृताय नमोऽस्तु ते ॥
उग्राय यजमानाय नमस्ते कर्मयोगिने
ityevaṃ nāmabhirdivyaiḥ stava eṣa udīritaḥ ||
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi pitāmahakṛtaṃ stavam
||26||इत्येवं नामभिर्दिव्यैः स्तव एष उदीरितः ॥
यः पठेच्छृणुयाद्वापि पितामहकृतं स्तवम्
hāṭakeśvaraliṃgasya nityaṃ ca prayato naraḥ ||
aṣṭamūrteḥ sa sāyujyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ
||27||हाटकेश्वरलिंगस्य नित्यं च प्रयतो नरः ॥
अष्टमूर्तेः स सायुज्यं लभते नात्र संशयः
hāṭakeśvaraliṃgaṃ ca prayato yaḥ smaredapi ||
tasya syādvarado brahmā tenedaṃ sthāpitaṃ jaya
||28||हाटकेश्वरलिंगं च प्रयतो यः स्मरेदपि ॥
तस्य स्याद्वरदो ब्रह्मा तेनेदं स्थापितं जय
evaṃvidhāni tīrthāni mahīsāgarasaṃgame ||
bahūni saṃti puṇyāni saṃkṣepādvarṇitāni me
||29||एवंविधानि तीर्थानि महीसागरसंगमे ॥
बहूनि संति पुण्यानि संक्षेपाद्वर्णितानि मे
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe stambhatīrthamāhātmye somanāthavṛttāṃtavarṇanaṃnāmāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 48 ||