rūpatīrthamāhātmyavarṇanam
pulastya uvāca
tato gacchennṛpaśreṣṭha rūpatīrthamanuttamam ||
sarvapāpaharaṃ nṝṇāṃ rūpasaubhaṇyadāyakam
||1||ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ रूपतीर्थमनुत्तमम् ॥
सर्वपापहरं नॄणां रूपसौभण्यदायकम्
tatra pūrvaṃ vapurnāmnā loke khyātā varāpsarāḥ ||
siddhiṃ gatā mahārāja yathā pūrvaṃ nigadyate
||2||तत्र पूर्वं वपुर्नाम्ना लोके ख्याता वराप्सराः ॥
सिद्धिं गता महाराज यथा पूर्वं निगद्यते
purā''sītkācidābhīrī virūpā vikṛtānanā ||
lambodarī ca kugrīvā sthūladaṃtaśiroruhā
||3||पुराऽऽसीत्काचिदाभीरी विरूपा विकृतानना ॥
लम्बोदरी च कुग्रीवा स्थूलदंतशिरोरुहा
ekadā phalamādātuṃ bhramamāṇā'rbudācale ||
māghaśuklatṛtīyāyāṃ patitā girinirjhare
||4||एकदा फलमादातुं भ्रममाणाऽर्बुदाचले ॥
माघशुक्लतृतीयायां पतिता गिरिनिर्झरे
divyamālyāṃbaradharā divyairaṃgaiḥ samanvitā ||
padmanetrā sukeśāṃtā sarvalakṣaṇalakṣitā
||5||दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यैरंगैः समन्विता ॥
पद्मनेत्रा सुकेशांता सर्वलक्षणलक्षिता
sā saṃjātā mahārāja tīrthasyāsya prabhāvataḥ ||
etasminneva kāle tu śakrastatra samāgataḥ
||6||सा संजाता महाराज तीर्थस्यास्य प्रभावतः ॥
एतस्मिन्नेव काले तु शक्रस्तत्र समागतः
krīḍārthaṃ parvataśreṣṭhe tāṃ dadarśa śubhekṣaṇām ||
tataḥ kāmaśarairviddhastāmuvāca sumadhyamām
||7||क्रीडार्थं पर्वतश्रेष्ठे तां ददर्श शुभेक्षणाम् ॥
ततः कामशरैर्विद्धस्तामुवाच सुमध्यमाम्
indra uvāca
kā tvaṃ vada varārohe kimarthaṃ tvamihāgatā ||
devī vā nāgakanyā vā siddhā vidyādharī tu vā
||8||का त्वं वद वरारोहे किमर्थं त्वमिहागता ॥
देवी वा नागकन्या वा सिद्धा विद्याधरी तु वा
mano me'pahṛtaṃ subhrūstvayā ca padmanetrayā ||
śakro'haṃ sarvadeveśo bhaja māṃ cāruhāsini
||9||मनो मेऽपहृतं सुभ्रूस्त्वया च पद्मनेत्रया ॥
शक्रोऽहं सर्वदेवेशो भज मां चारुहासिनि
nāryuvāca
ābhīrī tridaśādhīśa tathāhaṃ bahubhartṛkā ||
phalārthaṃ tu samāyātā patitā girinirjhare
||10||आभीरी त्रिदशाधीश तथाहं बहुभर्तृका ॥
फलार्थं तु समायाता पतिता गिरिनिर्झरे
snātvā rūpamidaṃ prāptā surūpaṃ ca śubhaṃ mayā ||
durllabhastvaṃ hi devānāṃ kiṃ punarmartyajanmanām
||11||स्नात्वा रूपमिदं प्राप्ता सुरूपं च शुभं मया ॥
दुर्ल्लभस्त्वं हि देवानां किं पुनर्मर्त्यजन्मनाम्
vaśagāste surāḥ sarve mayi kiṃ kriyate spṛhā ||
bhaja māṃ tridaśādhīśa yathākāmaṃ surādhipa
||12||वशगास्ते सुराः सर्वे मयि किं क्रियते स्पृहा ॥
भज मां त्रिदशाधीश यथाकामं सुराधिप
pulastya uvāca
evamuktastayā śakraḥ kāmayāmāsa tāṃ tadā ||
nivṛttamadano bhūtvā tāmuvāca sumadhyamām
||13||एवमुक्तस्तया शक्रः कामयामास तां तदा ॥
निवृत्तमदनो भूत्वा तामुवाच सुमध्यमाम्
indra uvāca
varaṃ varaya kalyāṇi yatte manasi varttate ||
vinayāttava tuṣṭo'haṃ dāsyāmi varamuttamam
||14||वरं वरय कल्याणि यत्ते मनसि वर्त्तते ॥
विनयात्तव तुष्टोऽहं दास्यामि वरमुत्तमम्
nāryuvāca
māghaśuklatṛtīyāyāṃ naro vā vanitā tathā ||
snānaṃ yaḥ kurute bhaktyā prītāḥ syuḥ sarvadevatāḥ
||15||माघशुक्लतृतीयायां नरो वा वनिता तथा ॥
स्नानं यः कुरुते भक्त्या प्रीताः स्युः सर्वदेवताः
surūpaṃ jāyatāṃ teṣāṃ durllabhaṃ tridaśairapi ||
māṃ naya tvaṃ sahasrākṣa surāvāsaṃ surādhipa
||16||सुरूपं जायतां तेषां दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि ॥
मां नय त्वं सहस्राक्ष सुरावासं सुराधिप
pulastya uvāca
evamastviti tāmuktvā gṛhītvā tāṃ surādhipaḥ ||
vimāne ca tayā sārddhaṃ jagāma tridivaṃ prati
||17||एवमस्त्विति तामुक्त्वा गृहीत्वा तां सुराधिपः ॥
विमाने च तया सार्द्धं जगाम त्रिदिवं प्रति
vapuḥ prāptaṃ tayā yasmāttasmātpā rthivasattama ||
nāmnā vapuriti khyātā sā babhūva varāpsarāḥ
||18||वपुः प्राप्तं तया यस्मात्तस्मात्पा र्थिवसत्तम ॥
नाम्ना वपुरिति ख्याता सा बभूव वराप्सराः
māghaśuklatṛtīyāyāṃ devāstasmiñjalāśaye ||
snānaṃ sarve prakurvaṃti prabhāte bhaktisaṃyutāḥ
||19||माघशुक्लतृतीयायां देवास्तस्मिञ्जलाशये ॥
स्नानं सर्वे प्रकुर्वंति प्रभाते भक्तिसंयुताः
tatrānyā devakanyāśca siddhayakṣāṃganāstathā ||
yastatra kurute snānaṃ tasminkāle narādhipa
||20||तत्रान्या देवकन्याश्च सिद्धयक्षांगनास्तथा ॥
यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्मिन्काले नराधिप
rūpaṃ ca labhate tādṛgyādṛglabdhaṃ tayā purā ||
sarve tatra bhaviṣyaṃti siddhavidyādharoragāḥ
||21||रूपं च लभते तादृग्यादृग्लब्धं तया पुरा ॥
सर्वे तत्र भविष्यंति सिद्धविद्याधरोरगाः
tasyaiva pūrvadigbhāge bilamasti suśobhanam ||
yatrāgatya prakurvaṃti snānaṃ pātālakanyakāḥ
||22||तस्यैव पूर्वदिग्भागे बिलमस्ति सुशोभनम् ॥
यत्रागत्य प्रकुर्वंति स्नानं पातालकन्यकाः
tatra snātvā gṛhītvāpo bile tasminvrajaṃti tāḥ ||
tatra vaināyake pīṭhe mahatpāṣāṇajaṃ jalam
||23||तत्र स्नात्वा गृहीत्वापो बिले तस्मिन्व्रजंति ताः ॥
तत्र वैनायके पीठे महत्पाषाणजं जलम्
tenodakena saṃyuktaḥ siddho bhavati mānavaḥ ||
gṛhītvā tajjalaṃ yastu yatra yatrābhigacchati
||24||तेनोदकेन संयुक्तः सिद्धो भवति मानवः ॥
गृहीत्वा तज्जलं यस्तु यत्र यत्राभिगच्छति
svarge vā bhūtale vāpi na kenāpi pradhṛṣyate ||
tatrāsti vivaradvāre tilakonāma pādapaḥ
||25||स्वर्गे वा भूतले वापि न केनापि प्रधृष्यते ॥
तत्रास्ति विवरद्वारे तिलकोनाम पादपः
tasya puṣpaiḥ phalaiścaiva sarvaṃ kāryaṃ prasiddhyati ||
bhakṣaṇāddhāraṇādvāpi siddho bhavati mānavaḥ
||26||तस्य पुष्पैः फलैश्चैव सर्वं कार्यं प्रसिद्ध्यति ॥
भक्षणाद्धारणाद्वापि सिद्धो भवति मानवः
tasminbile tu pāṣāṇāḥ samantācchaṃkhasannibhāḥ ||
tenodakena saṃspṛṣṭā bhavaṃti ca hiraṇmayāḥ
||27||तस्मिन्बिले तु पाषाणाः समन्ताच्छंखसन्निभाः ॥
तेनोदकेन संस्पृष्टा भवंति च हिरण्मयाः
vandhyā nārī jalaṃ tatra yā pibettilakānvitam ||
api varṣaśatābdā ca sadyo garbhavatī bhavet
||28||वन्ध्या नारी जलं तत्र या पिबेत्तिलकान्वितम् ॥
अपि वर्षशताब्दा च सद्यो गर्भवती भवेत्
vyādhigrasto'pi yo marttyaḥ snānaṃ tatra samācaret ||
nīrogo jāyate sadyo grahagrasto vimucyate
||29||व्याधिग्रस्तोऽपि यो मर्त्त्यः स्नानं तत्र समाचरेत् ॥
नीरोगो जायते सद्यो ग्रहग्रस्तो विमुच्यते
bhūtapretapiśācānāṃ doṣaḥ sadyaḥ praṇaśyati ||
tenodakena saṃspṛṣṭe sarvaṃ naśyati duṣkṛtam
||30||भूतप्रेतपिशाचानां दोषः सद्यः प्रणश्यति ॥
तेनोदकेन संस्पृष्टे सर्वं नश्यति दुष्कृतम्
api kīṭapataṃgā ye piśācāḥ pakṣiṇo mṛgāḥ ||
tenodakena ye spṛṣṭāḥ sadyo yāsyaṃti sadgatim
||31||अपि कीटपतंगा ये पिशाचाः पक्षिणो मृगाः ॥
तेनोदकेन ये स्पृष्टाः सद्यो यास्यंति सद्गतिम्
yayātiruvāca
apyadbhutamidaṃ brahmanmāhātmyaṃ bhavatā mama ||
kathitaṃ rūpatīrthasya na bhūtaṃ na bhaviṣyati
||32||अप्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्माहात्म्यं भवता मम ॥
कथितं रूपतीर्थस्य न भूतं न भविष्यति
kimatra kāraṇaṃ brahmansarvebhyo'pyadhikaṃ smṛtam ||
sarvaṃ vistarato brūhi paraṃ kautūhalaṃ hi me
||33||किमत्र कारणं ब्रह्मन्सर्वेभ्योऽप्यधिकं स्मृतम् ॥
सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि मे
pulastya uvāca
tatra pūrvaṃ tapastaptamadityā nṛpasattama ||
indre rājyaparibhraṣṭe balau trailokyanāyake ||
avatīrṇaścaturbāhuradityāṃ nṛpasattama
||34||तत्र पूर्वं तपस्तप्तमदित्या नृपसत्तम ॥
इन्द्रे राज्यपरिभ्रष्टे बलौ त्रैलोक्यनायके ॥
अवतीर्णश्चतुर्बाहुरदित्यां नृपसत्तम
tasmiñjāte mahāviṣṇāvadityā cāsurāntake ||
guptayā vivaradvāre bhayāddānavasaṃbhavāt
||35||तस्मिञ्जाते महाविष्णावदित्या चासुरान्तके ॥
गुप्तया विवरद्वारे भयाद्दानवसंभवात्
jātamātro haristasminsthāpito nirjhare tayā ||
tasmātpavitratāṃ prāptaṃ tīrthaṃ nṝṇāmabhīṣṭadam
||36||जातमात्रो हरिस्तस्मिन्स्थापितो निर्झरे तया ॥
तस्मात्पवित्रतां प्राप्तं तीर्थं नॄणामभीष्टदम्
na cānyatkāraṇaṃ rājansatyametanmayoditam ||
māghaśuklatṛtīyāyāṃ tatra jātastrivikramaḥ
||37||न चान्यत्कारणं राजन्सत्यमेतन्मयोदितम् ॥
माघशुक्लतृतीयायां तत्र जातस्त्रिविक्रमः
tilakaḥ sarva vṛkṣāgryaḥ putravatparipālitaḥ ||
adityā sevito nityaṃ svahastena jalaiḥ śubhaiḥ
||38||तिलकः सर्व वृक्षाग्र्यः पुत्रवत्परिपालितः ॥
अदित्या सेवितो नित्यं स्वहस्तेन जलैः शुभैः
etatte sarvamākhyātaṃ tīrthamāhātmyamuttamam ||
tasmātsarvaprayatnena snānaṃ tatra samācaret ||
sarvakāmapradaṃ nṝṇāmiha loke paratra ca
||39||एतत्ते सर्वमाख्यातं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् ॥
सर्वकामप्रदं नॄणामिह लोके परत्र च
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe rūpatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma dvādaśo'dhyāyaḥ || 12 ||