नागोद्भवतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्
पुलस्त्य उवाच
नागह्रदं ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् ॥
यत्र नागैस्तपस्तप्तं रम्ये पर्वतरोधसि
॥१॥कद्रूशापं पुरा श्रुत्वा नागाः सर्वे भयातुराः ॥
पप्रच्छुर्नागराजानं शेषं प्रणतकन्धराः
॥२॥मातृशापेन संतप्ता वयं पन्नगसत्तम ॥
किं कुर्मः क्व च गच्छामः शापमोक्षो भवेत्कथम्
॥३॥शेष उवाच
प्रसादिता मया माता शापमुक्तिकृते पुरा ॥
तयोक्तं ये तपोयुक्ता धर्मात्मानः सुसंयताः
॥४॥न दहिष्यति तान्वह्निर्यज्ञे पारिक्षितस्य हि ॥
तस्माद्गत्वार्बुदंनाम पर्वतं धरणीतले
॥५॥तत्र यूयं तपोयुक्ता भवध्वं सुसमाहिताः ॥
यत्रास्ते सा स्वयं देवी चंडिका कामरूपिणी
॥६॥यस्याः संकीर्त्तनेनापि नश्यंति विपदो ध्रुवम् ॥
आराधयध्वमनिशं तां देवीं मम वाक्यतः
॥७॥तस्याः प्रसादतः सर्वे भविष्यथ गतज्वराः ॥
एतमेवात्र पश्यामि उपायं नागसत्तमाः ॥
दैवो वा मानुषो वाऽपि नान्यो वो मुक्तिकारकः
॥८॥पुलस्त्य उवाच
एवमुक्तास्ततो नागा नागराजेन पार्थिव ॥
प्रणम्य तं ततो जग्मुरर्बुदं पर्वतं प्रति
॥९॥ते भित्त्वा धरणीपृष्ठं पर्वते तदनन्तरम् ॥
निजग्मुर्बिलमार्गेण कृत्वा श्वभ्रे सुविस्तरम्
॥१०॥ततो धृतव्रताः सर्वे देवी भक्तिपरायणाः ॥
वसंति भक्तिसंयुक्ताश्चण्डिकाराधनाय ते
॥११॥तस्थुस्तत्र सदा होमं कुर्वन्तो जाप्यमुत्तमम् ॥
एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे
॥१२॥दन्तोलूखलिनः केचिदश्मकुट्टास्तथा परे ॥
पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये सद्यः प्रक्षालकास्तथा
॥१३॥गीतं वाद्यं तथा चक्रुरन्ये देवाः पुरस्तदा ॥
अनन्यश्रदयोपेतांस्तान्दृष्ट्वा पन्नगोत्तमान्
॥१४॥ततो देवी सुसन्तुष्टा वाक्यमेतदुवाच ह
॥१५॥देव्युवाच
परितुष्टास्मि वो वत्साः किमर्थं तप्यते तपः ॥
वरयध्वं वरं मत्तो यः स्थितो भवतां हृदि
॥१६॥नागा ऊचुः
मातृशापेन संतप्ता वयं देवि निराश्रयाः ॥
नागराजसमादेशाच्छरणं त्वां समागताः
॥१७॥सा त्वं रक्ष भयात्तस्माच्छापवह्निसमुद्भवात् ॥
वयं मात्रा पुरा शप्ताः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ॥
पारिक्षितस्य यज्ञे वः पावको भक्षयिष्यति
॥१८॥देव्युवाच
यावत्तस्य भवेद्यज्ञ स्तावद्यूयं ममान्तिके ॥
संतिष्ठत विना भीत्या भोगान्भुङ्ध्वं सुपुष्कलान्
॥१९॥समाप्ते च क्रतौ भूयो गंतारः स्वं निकेतनम् ॥
युष्माभिर्भेदितं यस्मादेतत्पर्वतकन्दरम्
॥२०॥नागह्रदं तु तत्तीर्थमेतद्भावि धरातले ॥
अत्र यः श्रावणे मासि पञ्चम्यां भक्तितत्परः
॥२१॥करिष्यति नरः स्नानं तस्य नाहिकृतं भयम् ॥
भविष्यति पुनः श्राद्धात्पितॄन्संतारयिष्यति
॥२२॥ये भोगा भूतले ख्याता ये दिव्या ये च मानुषाः ॥
नरो नित्यं लभिष्यति न संशयः
॥२३॥पुलस्त्य उवाच
ततो हृष्टा बभूवुस्ते मुक्त्वा तद्दारुणं भयम् ॥
देव्याः शरणमापन्नास्तस्थुस्तत्र नगोत्तमे
॥२४॥ततः कालेन महता सत्रे पारिक्षितस्य च ॥
निर्वृत्ते ते तदा जग्मुः सुनिर्वृत्ता रसातलम्
॥२५॥देव्या चैवाभ्यनुज्ञाताः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः ॥
कृच्छ्रात्पार्थिवशार्दूल तद्भक्त्या निश्चलीकृताः
॥२६॥अद्यापि कृष्णपंचम्यां श्रावणे मासि पार्थिव ॥
सान्निध्यं तत्र कुर्वंति देवीदर्शनलालसाः
॥२७॥तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् ॥
स्नानं च पार्थिवश्रेष्ठ य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः
॥२८॥इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे नागोद्भवतीर्थमाहात्म्य वर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३७ ॥