पंगुतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्
पुलस्त्य उवाच
पंगु तीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपातकनाशनम् ॥
यत्र पूर्वं तपस्तप्तं पंगुना ब्राह्मणेन च
॥१॥पंगुनामा द्विजः पूर्वं च्यवनस्यान्वयेऽभवत् ॥
अशक्तश्चलितुं भूमौ पंगुभावान्नृपोत्तम
॥२॥गृहकृत्यनियुक्तोऽसावेकदा बान्धवैर्नृप ॥
पंगुर्गंतुं न शक्तोऽसौ परं दुःखमवाप्तवान्
॥३॥अथासौ तैः परित्यक्तो गत्वार्बुदमथाचलम् ॥
एकं सरः समासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्
॥४॥लिंगं संस्थाप्य तत्रैव पूजयामास तं विभुम् ॥
गन्धपुष्पादिनैवेद्यैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
॥५॥शिवभक्तिपरो जातो वायुभक्षो बभूव ह ॥
जपहोमरतो नित्यं पंगुनामा द्विजोत्तमः
॥६॥ततस्तुष्टो महादेवो ब्राह्मणं नृपसत्तम ॥
पंगुं प्रति महाराज वाक्यमेतदुवाच ह
॥७॥ईश्वर उवाच
पंगो तुष्टो महादेवो वरं वरय सुव्रत ॥
तव दास्याम्यहं सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
॥८॥पंगुरुवाच
नाम्ना मे ख्यातिमायातु तीर्थमेतत्सुरेश्वर ॥
पंगुभावोऽत्र मे यातु प्रसादात्तव शंकर
॥९॥तवास्तु सततं चात्र सांनिध्यं सह भार्यया ॥
एवमुक्तः स तेनाथ विप्रं प्रति वचोब्रवीत्
॥१०॥ईश्वर उवाच
नाम्ना तव द्विजश्रेष्ठ तीर्थमेतद्भविष्यति ॥
ख्यातिं तपःप्रभावेन तीर्थं यास्यति सत्तम
॥११॥चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यां सांनिध्यं मे भवेत्तथा
॥१२॥पुलस्त्य उवाच
स्नानमात्रेण विप्रोऽसौ दिव्यरूपमवाप ह ॥
तत्र तस्थौ महादेवो गौर्या सह महेश्वरः
॥१३॥तस्मिन्दिने नृपश्रेष्ठ स्नानं तत्र समाचरेत् ॥
स पंगुत्वाद्विनिर्मुक्तो दिव्यरूपमवाप्नुयात्
॥१४॥इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पंगुतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७ ॥