paṃgutīrthamāhātmyavarṇanam
pulastya uvāca
paṃgu tīrthaṃ tato gacchetsarvapātakanāśanam ||
yatra pūrvaṃ tapastaptaṃ paṃgunā brāhmaṇena ca
||1||पंगु तीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपातकनाशनम् ॥
यत्र पूर्वं तपस्तप्तं पंगुना ब्राह्मणेन च
paṃgunāmā dvijaḥ pūrvaṃ cyavanasyānvaye'bhavat ||
aśaktaścalituṃ bhūmau paṃgubhāvānnṛpottama
||2||पंगुनामा द्विजः पूर्वं च्यवनस्यान्वयेऽभवत् ॥
अशक्तश्चलितुं भूमौ पंगुभावान्नृपोत्तम
gṛhakṛtyaniyukto'sāvekadā bāndhavairnṛpa ||
paṃgurgaṃtuṃ na śakto'sau paraṃ duḥkhamavāptavān
||3||गृहकृत्यनियुक्तोऽसावेकदा बान्धवैर्नृप ॥
पंगुर्गंतुं न शक्तोऽसौ परं दुःखमवाप्तवान्
athāsau taiḥ parityakto gatvārbudamathācalam ||
ekaṃ saraḥ samāsādya tapastepe sudāruṇam
||4||अथासौ तैः परित्यक्तो गत्वार्बुदमथाचलम् ॥
एकं सरः समासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्
liṃgaṃ saṃsthāpya tatraiva pūjayāmāsa taṃ vibhum ||
gandhapuṣpādinaivedyaiḥ samyakchraddhāsamanvitaḥ
||5||लिंगं संस्थाप्य तत्रैव पूजयामास तं विभुम् ॥
गन्धपुष्पादिनैवेद्यैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
śivabhaktiparo jāto vāyubhakṣo babhūva ha ||
japahomarato nityaṃ paṃgunāmā dvijottamaḥ
||6||शिवभक्तिपरो जातो वायुभक्षो बभूव ह ॥
जपहोमरतो नित्यं पंगुनामा द्विजोत्तमः
tatastuṣṭo mahādevo brāhmaṇaṃ nṛpasattama ||
paṃguṃ prati mahārāja vākyametaduvāca ha
||7||ततस्तुष्टो महादेवो ब्राह्मणं नृपसत्तम ॥
पंगुं प्रति महाराज वाक्यमेतदुवाच ह
īśvara uvāca
paṃgo tuṣṭo mahādevo varaṃ varaya suvrata ||
tava dāsyāmyahaṃ sarvaṃ yadyapi syātsudurlabham
||8||पंगो तुष्टो महादेवो वरं वरय सुव्रत ॥
तव दास्याम्यहं सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
paṃguruvāca
nāmnā me khyātimāyātu tīrthametatsureśvara ||
paṃgubhāvo'tra me yātu prasādāttava śaṃkara
||9||नाम्ना मे ख्यातिमायातु तीर्थमेतत्सुरेश्वर ॥
पंगुभावोऽत्र मे यातु प्रसादात्तव शंकर
tavāstu satataṃ cātra sāṃnidhyaṃ saha bhāryayā ||
evamuktaḥ sa tenātha vipraṃ prati vacobravīt
||10||तवास्तु सततं चात्र सांनिध्यं सह भार्यया ॥
एवमुक्तः स तेनाथ विप्रं प्रति वचोब्रवीत्
īśvara uvāca
nāmnā tava dvijaśreṣṭha tīrthametadbhaviṣyati ||
khyātiṃ tapaḥprabhāvena tīrthaṃ yāsyati sattama
||11||नाम्ना तव द्विजश्रेष्ठ तीर्थमेतद्भविष्यति ॥
ख्यातिं तपःप्रभावेन तीर्थं यास्यति सत्तम
caitraśuklacaturddaśyāṃ sāṃnidhyaṃ me bhavettathā
||12||चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यां सांनिध्यं मे भवेत्तथा
pulastya uvāca
snānamātreṇa vipro'sau divyarūpamavāpa ha ||
tatra tasthau mahādevo gauryā saha maheśvaraḥ
||13||स्नानमात्रेण विप्रोऽसौ दिव्यरूपमवाप ह ॥
तत्र तस्थौ महादेवो गौर्या सह महेश्वरः
tasmindine nṛpaśreṣṭha snānaṃ tatra samācaret ||
sa paṃgutvādvinirmukto divyarūpamavāpnuyāt
||14||तस्मिन्दिने नृपश्रेष्ठ स्नानं तत्र समाचरेत् ॥
स पंगुत्वाद्विनिर्मुक्तो दिव्यरूपमवाप्नुयात्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe paṃgutīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma saptadaśo'dhyāyaḥ || 17 ||