agniṣṭomaḥ
Prathamā kaṇḍikā
ātithyāyā dhrauvātsruci camase vā tānūnaptraṃ samavadyati | caturavattaṃ pañcāvattaṃ vā | āpataye tvā gṛhṇāmītyetaiḥ pratimantram
||1||anādhṛṣṭamasīti yajamānasaptadaśā ṛtvijastānūnaptraṃ samavamṛśanti
||2||anu me dīkṣāmiti yajamānaḥ
||3||yaṃ kāmayeta yajñayaśasamṛcchediti taṃ prathamam | yadi kāmayeta sarvāniti sarvānsahāvamarśayet
||4||tasmādyaḥ satānūnaptriṇāmityuktam
||5||prajāpatau tvā manasi juhomīti yajamānastānūnaptraṃ triravajighrati
||6||anvahaṃ vā vrateṣvapinayati
||7||agnīnmadantyāpā iti pṛcchati
||8||madanti devīramṛtā ṛtāvṛdha ityāgnīdhraḥ pratyāha
||9||tābhirehīti saṃpreṣyati
||10||madantīrupaspṛśya tānūnaptriṇo visrasya rājānaṃ sahiraṇyaiḥ pāṇibhirāpyāyayantyaṃśuraṃśuste deva somāpyāyatāmiti
||11||atha nihnuvate | dakṣiṇe vedyante prastaraṃ nidhāya dakṣiṇānpāṇīnuttānānkṛtvā savyānnīca eṣṭā rāyaḥ preṣe bhagāyeti
||12||atha yajamāno'vāntaradīkṣāmupaiti
||13||agne vratapate tvaṃ vratānāṃ vratapatirasītyāhavanīyamupatiṣṭhate
||14||etenaivāsminsamidhamādadhātīti vājasaneyakam
||15||Dvitīyā kaṇḍikā
saṃtarāṃ mekhalāṃ samāyacchate | saṃtarāṃ muṣṭī karṣate
||1||taptavrato bhavati
||2||madantībhirmārjayate
||3||yā te agne rudriyā tanūrityetenaivāta ūrdhvaṃ vratayati
||4||pravargyeṇa pracaryopasadā caranti | etadvā viparītam
||5||na prathamayajñe pravṛñjyāt
||6||pravṛñjyādvā
||7||pravṛñjyāddurbrāhmaṇasya
||8||brahmavarcasakāmasyetyeke
||9||yo'nūcānaḥ śrotriyastasya pravṛñjyāditi bahvṛcabrāhmaṇam
||10||ātithyābarhirupasadāmagnīṣomīyasya ca | tadeva prastaraparidhi
||11||tatstīrṇaṃ barhistatparidhitāḥ paridhaya ityeke
||12||upasadastantraṃ prakramayati
||13||prākṛta idhmo daśadārurvā
||14||vedaṃ kṛtvāgnīnparistīrya pāṇiprakṣālanādi karma pratipadyate | yathārthaṃ pātrāṇi prayunakti
||15||sphyamagnihotrahavaṇīṃ sruvaṃ juhūmupabhṛtaṃ dhruvāṃ vedamājyasthālīmiti dvandvaṃ prayujya pavitre kṛtvā yajamāna vācaṃ yaccheti saṃpreṣyati
||16||vāgyataḥ pātrāṇi saṃmṛśya prokṣaṇīḥ saṃskṛtya brahmāṇamāmantrya pātrāṇi prokṣati
||17||atra vācaṃ visṛjate
||18||sphyamādāya
||19||Tṛtīyā kaṇḍikā
lomabhyo'dhi stambayajurhṛtvottaraṃ parigrāhaṃ parigṛhya saṃpreṣyati prokṣaṇīrāsādayedhmamupasādaya sruvaṃ ca srucaśca saṃmṛḍḍhyājyenodehīti
||1||ājyagrahaṇakāle dhruvāyāmeva gṛhṇāti | prokṣaṇīrabhimantrya brahmāṇamāmantryedhmaṃ vediṃ ca prokṣya prokṣaṇīśeṣaṃ ninīya pavitre apisṛjyaikāmāghārasamidhamādhāyāntarvedi vidhṛtī nidhāya dhruvāṃ sruvaṃ ca sādayati | etāvasadatāmiti mantraṃ saṃnamati
||2||vedaṃ nidhāya sāmidhenībhyaḥ pratipadyate
||3||nava sāmidhenīranvāha
||4||tisra ṛcastriranūktā bhavanti | nava vā parācīḥ
||5||nānyāmāhutiṃ purastājjuhuyāt | srauvamevāghārayet
||6||samānamā pravarāt
||7||nārṣeyaṃ vṛṇīte na hotāram | āśrāvyāha sīda hotariti | etāvānpravaraḥ
||8||dhrauvādaṣṭau juhvāṃ gṛhṇāti | caturupabhṛti
||9||ghṛtavati śabde juhūpabhṛtāvādāya dakṣiṇā sakṛdatikrānta upāṃśuyājavatpracarati
||10||ardhena jauhavasyāgniṃ yajati | ardhena somam
||11||aupabhṛtaṃ juhvāmānīya viṣṇumiṣṭvā pratyākramya yā te agne'yāśayā tanūriti sruveṇopasadaṃ juhoti
||12||agnīnmadantyāpā3 ityetadādyā nihnavātkṛtvāgnīddevapatnīrvyācakṣva subrahmaṇya subrahmaṇyāmāhvayeti
||13||apareṇa gārhapatyamāgnīdhra upaviśya devapatnīrvyācaṣṭe senendrasya dheneti | utkare subrahmaṇyāmāhvayati | pūrvavadenāṃ yajamāno'numantrayate
||14||Caturthī kaṇḍikā
supūrvāhne paurvāhṇikībhyāṃ pravargyopasadbhyāṃ caranti | svaparāhṇa āparāhṇikībhyām
||1||savyottānaistu sāyaṃ nihnavaḥ
||2||eṣā prathamā
||3||evamuttarābhyāṃ caryā
||4||rajāśayāṃ dvitīyāyāṃ juhoti | harāśayāṃ tṛtīyāyām
||5||yāḥ prātaryājyā ityuktam
||6||tisra eva sāhnasyopasadaḥ | dvādaśāhīnasya
||7||yadi saṃgrāmaṃ puro vā yudhyeyurayaḥ prathamāyāmavadhāya juhuyāt | rajataṃ dvitīyāyām | haritamuttamāyām
||8||ārāgrāmiti stanakalpaḥ
||9||yadahaḥ somaṃ krīṇīyuścaturaḥ sāyaṃ duhyustrīnprātardvau sāyamekamuttame | sarvānsāyamāśire
||10||antarā madhyame pravargyopasadau vedi kurvanti
||11||prāgvaṃśasya madhyamāllalāṭikāttrīnprācaḥ prakramānprakramya śaṅkuṃ nihanti
||12||tasmātpañcadaśasu dakṣiṇataḥ | evamuttarataḥ | te śroṇī | prathamanihatācchaṅkoḥ ṣaṭtriṃśatiḥ purastāt | tasmāddvādaśasu dakṣiṇataḥ | evamuttarataḥ | tāvaṃsau
||13||vimime tvā payasvatīṃ devānāṃ dhenuṃ sudughāmanapasphurantīm | indraḥ somaṃ pibatu kṣemo astu na iti vimānaḥ
||14||sarvataḥ syandyayā paryātanoti
||15||madhye pṛṣṭyām
||16||Pañcamī kaṇḍikā
imāṃ naraḥ kṛṇuta vedimetya vasumatīṃ rudravatīmādityavatīṃ varṣmandivo nābhā pṛthivyā yathāyaṃ yajamāno na riṣyeddevasya savituḥ sava iti saṃpreṣyati
||1||sphyena vighanena parśvā paraśunā ca vediṃ kurvanti
||2||darśapūrṇamāsavatsaṃnamanavarjaṃ prāguttarātparigrāhātkṛtvā catuḥśikhaṇḍā yuvatiḥ supeśā ghṛtapratīkā bhuvanasya madhye | tasyāṃ suparṇāvadhi yau niviṣṭau tayordevānāmadhi bhāgadheyamityabhimantrya
||3||cātvālāddvādaśasu prakrameṣu pratyagutkaraḥ | tāvatyevādhvanyudagyathā cātvālaḥ
||4||vyākhyātaścātvāla uttaravediśca
||5||udumbaraśākhābhiḥ plakṣaśākhābhirvā pracchannā vasati
||6||śvobhūta uttame pravargyopasadau pratisamasyati
||7||paurvāhṇikībhyāṃ pracarya tadānīmevāparāhṇikībhyām
||8||atra pravargyamudvāsya paśubandhavadagniṃ praṇayati
||9||eṣa somasyāhavanīyaḥ | yataḥ praṇayati sa gārhapatyaḥ
||10||agnivatyuttaraṃ parigrāhaṃ parigṛhṇāti
||11||atra pratiprasthātā śākhāmāhṛtya maitrāvaruṇyāḥ payasyāyā vatsānapākaroti
||12||Ṣaṣṭhī kaṇḍikā
prokṣya barhistrirvediṃ prokṣati
||1||nāprokṣitāmabhicaranti
||2||athaināṃ barhiṣā bahulaṃ prācīnaṃ stīrtvā prayuktapūrve śakaṭe naddhayuge pratihataśamye prakṣālya tayoḥ prathamagrathitāngranthīnvisrasya navānprajñātānkṛtvāgreṇa prāgvaṃśamabhitaḥ pṛṣṭhyāmavyavanayanpariśrite sacchadiṣī avasthāpayati
||3||athaine patnī padatṛtīyenājyamiśreṇopānakti
||4||ā no vīro jāyatāmiti dvirdakṣiṇāmakṣadhuraṃ dakṣiṇena hastenottānena prācīnam
||5||na ca hastamāvartayati
||6||evamitarām
||7||sakṛdvā
||8||tathottarasya havirdhānasyopānakti
||9||yuñjate mana iti sāvitriyarcauttaravedike hutvā havirdhānābhyāṃ pravartyamānābhyāmanubrūhīti saṃpreṣyati | pravartyamānābhyāmanubrūhīti vā
||10||prathamāyāṃ triranūktāyāṃ prācī pretamadhvaramityudgṛhṇantaḥ pravartayanti
||11||syāccedakṣaśabdaḥ suvāgityanumantrayeta
||12||dakṣiṇasya havirdhānasya vartmani vartmanorvā hiraṇyaṃ nidhāyedaṃ viṣṇurvicakrama ityadhvaryurhiraṇye juhoti
||13||evamuttarasya pratiprasthātā
||14||Saptamī kaṇḍikā
irāvatī dhenumatī iti juhoti
||1||apa janyaṃ bhayaṃ nudāpa cakrāṇi vartaya | gṛhaṃ somasya gacchatamiti vitṛtīyadeśe vedyā adhvaryurhotā brahmā maitrāvaruṇo vā padāpanudati | loṣṭaṃ vā bahirvedi nirasyati
||2||āhavanīyāttrīnpratīcaḥ prakramānucchiṣyātra ramethāmiti nabhyasthe sthāpayitvā vaiṣṇavamasi viṣṇustvottabhnātvityupastabhya divo vā viṣṇavityadhvaryurdakṣiṇasya havirdhānasya dakṣiṇaṃ karṇātardamanu methīṃ nihanti | tasyāmīṣāṃ ninahyati
||3||evamuttarasya pratiprasthātā viṣṇornu kamityuttaram karṇātardamanu
||4||ūrdhvāḥ śamyā udvṛhyopariṣṭātpariveṣṭayanti
||5||uttānā hi devagavā vahantīti vijñāyate
||6||maho vā viṣṇaviti sarvataḥ sthūṇāḥ pariminoti
||7||purastāccāntaḥ kharāyāvakāśaṃ śiṣṭvā
||8||udañcau vaṃśāvatyādadhāti paścātpurastācca
||9||samānaṃ sāṃkāśinaṃ śālāmukhīyahotrīyauttaravedikānām
||10||Aṣṭamī kaṇḍikā
viṣṇo rarāṭamasīti purastādrarāṭyāṃ tiryañcaṃ vaṃśaṃ dhārayanviṣṇoḥ syūrasīti syūtvā viṣṇordhruvamasīti prajñātaṃ granthiṃ kṛtvā prāco vaṃśānatyādhāya viṣṇoḥ pṛṣṭhamasīti teṣu madhyamaṃ chadiradhyūhati tryaratnivistāraṃ navāyāmam
||1||tūṣṇīmitare chadiṣī adhyūhya kaṭāṃstejanīriti chadyantarāleṣu pravartamupāsyati
||2||te'ntarvartā bhavanti
||3||pari tvā girvaṇo gira iti sarvataḥ pariśritya viṣṇoḥ śnaptre stha iti rarāṭyā aṃtau vyasyati | saṃmṛśatītyeke
||4||viṣṇoḥ syūrasītyadhvaryurdakṣiṇāṃ dvārbāhuṃ syūtvā viṣṇordhruvamasīti prajñātaṃ granthiṃ karoti
||5||granthikaraṇameke pūrvaṃ samāmananti
||6||yaṃ prathamaṃ granthiṃ grathnīyādityuktam
||7||evamuttarāṃ mpratiprasthātā
||8||evamapare sīvyataḥ
||9||purastādunnataṃ paścānninataṃ havirdhānam
||10||vaiṣṇavamasi viṣṇave tveti saṃmitamabhimṛśati
||11||Navamī kaṇḍikā
pra tadviṣṇu stavate vīryāya mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ | yasyoruṣu triṣu vikramaṇeṣvadhikṣiyanti bhuvanāni viśveti saṃmitātprāṅ yajamāno niṣkramyāhavanīyāttrīnprācaḥ prakramānprakrāmati yasyoruṣviti
||1||nādhvaryuḥ prāṅ havirdhāne atīyāt
||2||atīyāccedvaiṣṇavyarcā saṃcaret
||3||ṣaṭsu prakrameṣūtkarātpratyagāgnīdhraṃ minoti | ardhamantarvedyardhaṃ bahirvedi | prācīnavaṃśaṃ catuḥsthūṇaṃ sarvataḥ pariśritaṃ dakṣiṇata'upacāram
||4||aparasmādvedyantāttriṣu purastātprakrameṣu tiryak sado minoti
||5||akṣṇayā dveṣyasya
||6||navāratnivistāraṃ saptaviṃśatirudagāyatam | aparimitaṃ vā
||7||yāvadṛtvigbhyo dhiṣṇiyebhyaḥ prasarpakebhya āptaṃ manyetetyaparam
||8||dakṣiṇataḥ prakrame pṛṣṭhyāyā audumbarīṃ madhye sadaso minoti
||9||dakṣiṇā sadaḥ prati karṣedyathā sāṃkāśinasyāvirodhaṃ syāt
||10||yūpavadaudumbaryā avaṭasaṃskāraḥ śakalavarjam
||11||agreṇāvaṭaṃ prācīṃ nidhāya tūṣṇīṃ prakṣālyāthaināṃ yavamatībhiḥ prokṣati | dive tvetyagram | antarikṣāya tveti madhyam | pṛthivyai tveti mūlam
||12||uddivaṃ stabhānāntarikṣaṃ pṛṇeti prācīnakarṇāṃ sahodgātrocchrayati | ucchrayasva vanaspate sajūrdevena barhiṣeti vā
||13||Daśamī kaṇḍikā
dyutānastvā māruto minotviti prācīnakarṇāṃ sahodgātrā minoti
||1||ūrdhvaṃ nikhātādyajamānasaṃmitā
||2||paryūhaṇaparidṛṃhaṇapariṣecanāni yūpavat
||3||tasyā viśākhe hiraṇyaṃ nidhāya ghṛtena dyāvāpṛthivī āpṛṇethāmiti sruveṇa hiraṇye juhvadāntamaudumbarīmanvavasrāvayati
||4||eṣā sadasaḥ sthūṇānāṃ varṣiṣṭhā
||5||nābhidaghnyaḥ paryantīyāḥ
||6||nīcaiḥ sado minuyādvṛṣṭikāmasya | uccairavṛṣṭikāmasyetyeke
||7||udañcaḥ prācaśca vaṃśānatyādhāyaindramasīti teṣu madhyamāni trīṇi chadīṃṣyadhyūhati
||8||viśvajanasya chāyeti trīṇi dakṣiṇāni | indrasya sado'sīti trīṇyuttarāṇi
||9||dakṣiṇānyuttarāṇi caudumbarīmabhyagrāṇi bhavanti
||10||dakṣiṇānyuttarāṇi karotīti vijñāyate
||11||navacchadīti kāmyāni
||12||navāgniṣṭome | pañcadaśokthye | ṣoḍaśa ṣoḍaśini | saptadaśa vājapeye 'tirātre ca | ekaviṃśatiḥ sattrāhīnānām
||13||antarvartāḥ pariśrayaṇaṃ sāṃkāśinaṃ dvārāviti havirdhānavat
||14||indrasya syūrasīti sīvyati | indrasya dhruvamasīti prajñātaṃ granthiṃ kṛtvaindramasīndrāya tveti saṃmitamabhimṛśati
||15||nādhvaryuḥ pratyaṅ sado'tīyāt | dhiṣṇiyānhotāraṃ vā
||16||yadyatīyādaindriyarcā saṃcaret | ā ghā ye agnimindhate stṛṇanti barhirānuṣak | yeṣāmindro yuvā sakheti staraṇīmetāmeke samāmananti
||17||kṣaitrapatyā vā saṃcaret
||18||uparavakarmaike purvaṃ samāmananti | sadaḥkarmaike
||19||Ekādaśī kaṇḍikā
dakṣiṇasya havirdhānasyādhastātpuro'kṣaṃ catura uparavānavāntaradeśeṣu prādeśamukhānprādeśāntarālānkaroti
||1||devasya tvā savituḥ prasava ityabhrimādāya parilikhitaṃ rakṣaḥ parilikhitā arātaya iti trirdakṣiṇapūrvaṃ parilikhati
||2||evamitarānpradakṣiṇamuttarāpavargam
||3||evamanupūrvāṇyevaiṣvata ūrdhvaṃ karmāṇi kriyante
||4||adhastātsaṃtṛṇā bhavanti | upariṣṭādasaṃbhinnāḥ
||5||tūṣṇīṃ bāhumātrānkhātvā rakṣohaṇo valagahano vaiṣṇavānkhanāmīti khanati
||6||ekavaduparavamantrāneke samāmananti
||7||virāḍasīti bāhumupāvahṛtyedamahaṃ taṃ valagamudvapāmītyudupyoparavanyante'vabādhate gāyatreṇa chandasāvabāḍho valaga iti
||8||harāmi vaiṣṇavāniti harati | avabāḍho durasyurityagreṇopastambhanaṃ nivapati
||9||evaṃ sarvānkaroti
||10||etāvannānā | pūrveṇapūrveṇa mantreṇa bāhumupāvahṛtyottareṇottareṇa chandasāvabādhate
||11||gāyatraṃ traiṣṭubhaṃ jāgatamānuṣṭubhaṃ pāṅktamityāmnātāni bhavanti
||12||Dvādaśī kaṇḍikā
prathamaṃ vā sarveṣu
||1||virāḍasi sapatnahā samrāḍasi bhrātṛvyahā svarāḍasyabhimātihā viśvārāḍasi viśvāsāṃ nāṣṭrāṇāṃ hanteti bāhū upāvaharato'dhvaryuryajamānaśca
||2||saṃmṛśa imānāyuṣe varcase ca devānāṃ nidhirasi dveṣoyavanaḥ | yuyodhyasmaddveṣāṃsi yāni kāni ca yakṛma | devānāmidaṃ nihitaṃ yadastathābhāhi pradiśaścatasraḥ | kṛṇvāno anyām̐ adharānsapatnānityuparavānsaṃmṛśya dakṣiṇapūrvaṃ yajamāno'vamṛśati | uttarāparamadhvaryuḥ
||3||atha yajamānaḥ pṛcchatyadhvaryo kimatreti | bhadramitītaraḥ pratyāha | tannau sahetyuktvottarapūrvaṃ yajamāno'vamṛśati | dakṣiṇāparamadhvaryuḥ | tathaiva praśnaḥ prativacanaṃ ca | tanma ityāha yajamānaḥ
||4||rakṣohaṇo valagahanaḥ prokṣāmi vaiṣṇavāniti yavamatībhiruparavānprokṣyottarairmantrairavanayāmīti prokṣaṇīśeṣamavaṭe'vanīya yavo' sīti yavamavāsyāvastṛṇāmīti barhiṣāvastīryābhijuhomītyājyenābhijuhoti
||5||evaṃ sarvānkaroti
||6||rakṣohaṇau valagahanau prokṣāmi vaiṣṇavī ityadhiṣavaṇaphalake prokṣati
||7||Trayodaśī kaṇḍikā
audumbare kārṣmaryamaye pālāśe vā śuṣke taṣṭe pradhimukhe purastātsamāvikarte paścāt
||1||na saṃtṛṇattyekāhe | tata ūrdhvaṃ saṃtṛdye
||2||ukthyādiṣu vā saṃtṛṇatti
||3||athaine uparaveṣūpadadhāti rakṣohaṇau valagahanāvupadadhāmi vaiṣṇavī iti
||4||dvau dakṣiṇenāpidadhāti | dvāvuttareṇa
||5||saṃhite purastāddvyaṅgulena paścādasaṃhite bhavataḥ
||6||athaine uttarairmantraiḥ paryūhāmīti pradakṣiṇamuparavapāṃsubhiḥ paryuhya paristṛṇāmīti barhiṣā paristīryottamenābhimantrayate
||7||etasyaiva havirdhānasyāgreṇopastambhanamuparavapāṃsubhiścaturaśraṃ kharaṃ karoti somapātrebhya āptam
||8||purastātsaṃcaraṃ śinaṣṭi
||9||antarā cātvālotkarāvāgnīdhracātvālau vādhvaryurdṛśīkavaśca saṃcareyuḥ
||10||sarvataḥ hprasute dṛśīkavaḥ saṃcareyurityeke
||11||Caturdaśī kaṇḍikā
cātvālāddhiṣṇiyānupavapati
||1||antarāgnīdhra āgnīdhrīyamuttare vedyanta uttarataḥ saṃcaraṃ śiṣṭvā
||2||sadasītarānpūrvārdhe purastātsaṃcaraṃ śiṣṭvā
||3||pṛṣṭhyāyāṃ hotrīyam | taṃ dakṣiṇena praśāstrīyam
||4||uttareṇa hotrīyamitarānudīca āyātayati | brāhmaṇācchaṃsinaḥ poturneṣṭuracchāvākasyeti
||5||bahiḥ sadaso mārjālīyaṃ dakṣiṇe vedyante dakṣiṇataḥ saṃcaraṃ śiṣṭvā samamāgnīdhrīyeṇa
||6||vibhūrasītyaṣṭābhiḥ pratimantram
||7||etānevopasthānānvyāghāraṇāṃścaike samāmananti
||8||anudiśatītarānadhvanāmadhvapate namaste astu mā mā hiṃsīriti taṃtamabhikrāmam
||9||samrāḍasi kṛśānurityāhavanīyam | pariṣadyo'si pavamāna iti bahiṣpavamānāstāvam | pratakvāsi nabhasvāniti cātvālam | asaṃmṛṣṭo 'si havyasūda iti śāmitram | samūhyo'si viśvabharā ityutkaram | ṛta dhāmāsi suvarjyotirityaudumbarīm
||10||Pañcadaśī kaṇḍikā
brahmajyotirasi suvardhāmeti brahmāṇam | sadasyo'si malimluca iti sadasyam | samudro'si viśvabharā iti sadaḥ | ajo'syekapāditi śālāmukhīyam | ahirasi budhniya iti prājahitam | kavyo'si kavyavāhana iti dakṣiṇāgnim | āyurbṛhattadaśīya tanmāvatu tasya nāmnā vṛścāmi yo 'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ | viśvāyurvāmadevyaṃ tadaśīya tanmāvatu tasya nāmnā vṛścāmi yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ | āyuḥpati rathaṃtaraṃ tadaśīya tanmāvatu tasya nāmnā vṛścāmi yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma ityetaiśca pratimantraṃ havirdhānāgnīdhrasadāṃsīti
||1||raudreṇānīkeneti sarvatrānuṣajati
||2||stṛṇīta barhiḥ pra vrataṃ yacchateti saṃpreṣyati
||3||pūrvasminvā staraṇa etaṃ saṃpraiṣaṃ brūyāt
||4||atra stṛṇannuttaravedikharoparavadhiṣṇiyānnābhistṛṇīyāt
||5||atraikastanaṃ vrataṃ yajamānāya prayacchati
||6||ardhavratamatra vājasaneyinaḥ samāmananti | ardhamantareṇottame pravargyopasadau
||7||Ṣoḍaśī kaṇḍikā
agnīṣomīyasya paśostantraṃ prakramayati
||1||tasya nirūḍhapaśubandhavatkalpaḥ
||2||ṣaḍḍhotā paśviṣṭiścāṅgabhūteṣu na vidyate
||3||ātithyābarhistūṣṇīmupasaṃnahyati
||4||tāṃśca paridhīnpāśuka idhme
||5||pātrasaṃsādanakāle pracaraṇīṃ srucaṃ saptamīṃ prayunakti
||6||tasyā juhūvatkalpaḥ
||7||ājyagrahaṇakāle pracaraṇyāmāditastūṣṇīṃ caturgṛhītaṃ gṛhītvā pāśukānyājyāni gṛhṇāti
||8||praitu brahmaṇaspatnīti pratiprasthātā patnīmudānayati
||9||athāhamanukāminīti patnī śālāmukhīyamupopaviśya suprajasastvā vayamiti japati
||10||upasthe brahmā rājānaṃ kurute
||11||samapivratānhvayadhvamiti saṃpreṣyati
||12||yajamānasyāmātyānsaṃhvayanti
||13||adhvaryuṃ yajamāno'nvārabhate | yajamānaṃ patnī | patnīmitare putrabhrātaraḥ
||14||ahatena vāsasāmātyānsaṃpracchādya vāsaso'nte srugdaṇḍamupaniyamya pracaraṇyā vaisarjanāni juhoti
||15||tvaṃ soma tanūkṛdbhyo juṣāṇa ityetābhyāmardhaṃ gārhapatye
||16||ā somaṃ dadate
||17||Saptadaśī kaṇḍikā
ā grāvṇa ā vāyavyānyā droṇakalaśam | utpatnīmānayanti | anvanāṃsi pravartayanti yāyāvarasya yānyaparasmingārhapatye bhavanti | ajamanunayanti | idhmābarhirājyāni prokṣaṇīrityanuharanti
||1||śālāmukhīye praṇayanīyamidhmamādīpya sikatābhirupayamyāgnīṣomābhyāṃ praṇīyamānābhyāmanubrūhīti saṃpreṣyati | praṇīyamānābhyāmanubrūhīti vā
||2||prathamāyāṃ triranūktāyāmayaṃ no agnirvarivaḥ kṛṇotvityagniprathamāḥ somaprathamā vā prāñco'bhipravrajanti
||3||āgnīdhrīye'gniṃ pratiṣṭhāpyāgne nayetyardhamājyaśeṣasya juhoti
||4||grāvṇo vāyavyāni droṇakalaśamāgnīdhra upavāsayati
||5||uttareṇāgnīdhrīyamāhavanīyaṃ gatvoru viṣṇo vikramasveti sarvamājyaśeṣaṃ juhoti
||6||hute'mātyāḥ pradakṣiṇamāvṛtya yathetamupāvartante
||7||somā jigāti gātuvidityaparayā dvārā havirdhānaṃ rājānaṃ prapādayati | pūrvayā gataśriyaḥ
||8||pūrvayā yajamānaḥ prapadyate
||9||dakṣiṇasya havirdhānasya nīḍe pūrvavatkṛṣṇājināstaraṇaṃ rājñaścāsādanam
||10||Aṣṭādaśī kaṇḍikā
athainaṃ yajamāno devatābhyaḥ saṃprayacchatyeṣa vo deva savitaḥ soma iti
||1||etattvaṃ soma devo devānupāgā ityabhimantryedamahaṃ manuṣyo manuṣyāniti pradakṣiṇamāvṛtya namo devebhya iti prācīnamañjaliṃ kṛtvā svadhā pitṛbhya iti dakṣiṇedamahaṃ nirvaruṇasya pāśādityupaniṣkramya svarabhivyakhyamiti prāṅ prekṣate | suvarabhivikhyeṣamiti sarvaṃ vihāramanuvīkṣate | vaiśvānaraṃ jyotirityāhavanīyam
||2||atra yajamāno'vāntaradīkṣāṃ visṛjate
||3||agne vratapate tvaṃ vratānāṃ vratapatirasītyāhavanīyamupatiṣṭhate | etenaivāsminsamidhamādadhātīti vājasaneyakam
||4||vitarāṃ mekhalāṃ visraṃsate | vitarāṃ muṣṭī karṣate
||5||atra daṇḍapradānameke samāmananti
||6||svāhā yajñaṃ manasā svāhā dyāvāpṛthivībhyāṃ svāhororantarikṣātsvāhā yajñaṃ vātādārabha iti muṣṭī visṛjate
||7||svāhā vā vivāte visṛja iti vācam
||8||nivartate vratam
||9||somānhaviḥśeṣāniti sutye'hani bhakṣayati
||10||uttareṇāhavanīyaṃ prāgagramidhmābarhirupasādayati | dakṣiṇamidhmamuttaraṃ barhiḥ
||11||Ekonaviṃśī kaṇḍikā
prokṣaṇīnāmabhimantraṇādi karma pratipadyate
||1||staraṇakāle'pareṇottaravediṃ barhiḥ stṛṇāti
||2||staraṇamantro'bhyāvartate
||3||ājyānāṃ sādanādi pāśukaṃ karma pratipadyate samānamā pravarāt
||4||daivaṃ ca mānuṣaṃ ca hotārau vṛtvāśrāvamāśrāvamṛtupraiṣādibhiḥ saumikānṛtvijo vṛṇīte
||5||apisṛjya tṛṇamasphya uttarān
||7||agnimāgnīdhrādityāgnīdhram | aśvinādhvaryū ādhvaryavādityadhvaryū | mitrāvaruṇau praśāstārau praśāstrāditi maitrāvaruṇam | indro brahmā brāhmaṇāditi brāhmaṇācchaṃsinam | marutaḥ potrāditi potāram | gnāvo neṣṭrāditi neṣṭāram | agnirdaivīnāṃ viśāṃ puraetāyaṃ yajamāno manuṣyāṇāṃ tayornāvasthūri gārhapatyaṃ dīdayacchataṃ himā dvā yū rādhāṃsītsaṃpṛñcānāvasaṃpṛñcānau tanva iti yajamānam
||8||ayaṃ sunvanyajamāno manuṣyāṇāmiti vā
||9||savanīye varaṇameke samāmananti | tatra sunvanniti brūyāt
||10||sarvatropāṃśu nāmagrahaṇam | mānuṣa ityuccaiḥ
||11||Viṃśī kaṇḍikā
pravṛtaḥpravṛtaḥ pravṛtahomau juhoti juṣṭo vāco bhūyāsamṛcā stomaṃ samardhayetyetābhyām
||1||divā prayājaiḥ pracaryāstaṃyantamanūyājairupāsate
||2||hutāyāṃ vapāyāṃ mārjayitvā subrahmaṇya pitāputrīyāṃ subrahmaṇyāmāhvayeti saṃpreṣyati
||3||pitāputrīyaivāta ūrdhvaṃ subrahmaṇyā bhavati
||4||āhūtāyāṃ vasatīvarīḥ kumbhena giribhidāṃ vahantīnāṃ pratyaṅtiṣṭhangṛhṇāti
||5||nāntamā vahantīratīyāt
||6||chāyāyai cātapataśca saṃdhau gṛhṇāti
||7||yadyabhicchāyāṃ na vindedātmano vṛkṣasya kūlasya vā chāyāyām
||8||pratīpamupamārayanhaviṣmatīrimā āpa iti gṛhṇāti
||9||yasyāgṛhītā abhinimrocetsuvarna gharmaḥ svāheti pañcārkāhutīrhutvā vare datta ulkāmupariṣṭāddhārayamāṇo gṛhṇīyāt | hiraṇyaṃ vāvadhāya
||10||yo vā brāhmaṇo bahuyājī tasya kumbhyānāṃ gṛhṇīyāt
||11||somayājī bahuyājī bhavatīti vijñāyate
||12||agnervo'pannagṛhasya sadasi sādayāmītyapareṇa śālāmukhīyamupasādayati | sumnāya sumninīḥ sumne mā dhatteti sarveṣu vasatīvarīṇāṃ sādaneṣu yajamāno japati | agnīṣomīyasya paśupuroḍāśasya pātrasaṃsādanādi karma pratipadyate
||13||na yajamāno'gnīṣomīyasyāśnāti | aśnīyādvā
||14||na svaruṃ juhoti | na hṛdayaśūlamudvāsayati | evaṃ savanīye
||15||patnīsaṃyājānto'gnīṣomīyaḥ saṃtiṣṭhate
||16||Ekaviṃśī kaṇḍikā
niśāyāṃ vasatīvarīḥ pariharatyantarvedyāsīne yajamāne patnyāṃ ca
||1||nādīkṣitamabhipariharet
||2||savye'ṃse'tyādhāyāpareṇa prājahitaṃ parikramya pūrvayā dvāropanirhṛtya dakṣiṇena vediṃ gatvā dakṣiṇena mārjālīyaṃ dhiṣṇiyaṃ parītya dakṣiṇasyāmuttaravediśroṇyāṃ sādayatīndrāgniyorbhāgadheyī stheti
||3||dakṣiṇe'ṃse'tyādhāya yathetaṃ gatvā pūrvayā dvāropanirhṛtyottareṇa vediṃ gatvottareṇāgnīdhrīyaṃ dhiṣṇiyaṃ parītyottarasyāmuttaravediśroṇyāṃ sādayati mitrāvaruṇayorbhāgadheyī stheti
||4||savye 'ṃse'tyādhāya yathetaṃ gatvāpareṇāgnīdhrīyaṃ dhiṣṇiyamupasādayati viśveṣāṃ devānāṃ bhāgadheyī stheti
||5||yajñe jāgṛteti sannā abhimantrayate
||6||atra pratiprasthātā payasyārthaṃ sāyaṃdohaṃ dohayati
||7||adhvaryuḥ saṃprreṣyati yā yajamānasya vratadhuktasyā āśiraṃ kuruta yā patniyai tasyai dadhigrahāya yā gharmadhuktasyai dadhigharmāya taptamanātaktaṃ maitrāvaruṇāya śṛtātaṅkyaṃ dadhi kurutādityagrahāya subrahmaṇya subrahmaṇyāmāhvaya na sadasyupavastavā iti
||8||saṃpraiṣavatkurvanti
||9||atra savanīyasya savanīyānāmitīdhmābarhiḥ saṃnahyati
||10||na vā barhiḥ | prastarameva
||11||āgnīdhre havirdhāne vā yajamānaṃ jāgarayanti | prāgvaṃśe patnīm
||12||āgnīdhra etāṃ rātrimṛtvijo vasanti
||13||yajamāno rājānaṃ gopayati gopayati
||14||