amedhyareto gomāṃsaṃ caṇḍālānnamathāpi vā
yadi bhuktaṃ tu vipreṇa kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ caret
||1||tathaiva kṣatriyo vaiśyo'pyardhaṃ cāndrāyaṇaṃ caret
śūdro'pyevaṃ yadā bhuṅkte prājāpatyaṃ samācaret
||2||pañcagavyaṃ pibecchūdro brahmakūrcaṃ pibeddvijaḥ
ekadvitricaturgā vā dadyādviprādyanukramāt
||3||śūdrānnaṃ sūtakānnaṃ ca abhojyasyānnameva ca
śaṅkitaṃ pratiṣiddhānnaṃ pūrvocchiṣṭaṃ tathaiva ca
||4||yadi bhuktaṃ tu vipreṇa ajñānādāpadāpi vā
jñātvā samācaretkṛcchraṃ brahmakūrcaṃ tu pāvanam
||5||bālairnakulamārjārairannamucchiṣṭitaṃ yadā
tiladarbhodakaiḥ prokṣya śudhyate nātrasaṃśayaḥ
||6||ekapaṅktyupaviṣṭānāṃ viprāṇāṃ saha bhojane
yadyeko'pi tyajetpātraṃ śeṣamannaṃ na bhojayet
||7||mohādbhuñjīta yastatra paṅktāvucchiṣṭabhojane
prāyaścittaṃ caredvipraḥ kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ tathā
||8||pīyūṣaṃ śvetalaśunaṃ vṛntākaphalagṛñjane
palāṇḍuvṛkṣaniryāsadevasvakavakāni ca
||9||uṣṭrīkṣīramavikṣīramajñānādbhuñjate dvijaḥ
trirātramupavāsena pañcagavyena śudhyati
||10||maṇḍūkaṃ bhakṣayitvā tu mūṣikāmāṃsameva ca
jñātvā viprastvahorātraṃ yāvakānnena śudhyati
||11||kṣatriyaścāpi vaiśyaśca kriyāvantau śucivratau
tadgṛhe tu dvijairbhojyaṃ havyakavyeṣu nityaśaḥ
||12||ghṛtaṃ tailaṃ tathā kṣīraṃ bhakṣyaṃ snehena pācitam
gatvā nadītaṭe vipro bhuñjīyācchūdrabhojanam
||13||madyamāṃsarataṃ nityaṃ nīcakarmapravartakam
taṃ śūdraṃ varjayedvipraḥ śvapākamiva dūrataḥ
||14||dvijaśuśrūṣaṇaratānmadyamāṃsavivarjitān
svakarmaṇi ratānnityaṃ na tānśūdrāntyajeddvijaḥ
||15||ajñānādbhuñjate viprāḥ sūtake mṛtake'pi vā
prāyaścittaṃ kathaṃ teṣāṃ varṇe varṇe vinirdiśet
||16||gāyatryaṣṭasahasreṇa śuddhiḥ syācchūdrasūtake
vaiśye pañcasahasreṇa trisahasreṇa kṣatriye
||17||brāhmaṇasya yadā bhuṅkte dve sahasre tu dāpayet
athavā vāmadaivyena sāmnaivaikena śudhyati
||18||śuṣkānnaṃ gorasaṃ snehaṃ śūdraveśmana āgatam
pakvaṃ vipragṛhe bhuktaṃ bhojyaṃ tanmanurabravīt
||19||āpatkāleṣu vipreṇa bhuktaṃ śūdragṛhe yadi
manastāpena śudhyeta drupadāṃ vā japecchatam
||20||dāsanāpitagopālakulamitrārdhasīliṇaḥ
ete śūdreṣu bhojyānnā yaścātmānaṃ nivedayet
||21||śūdrakanyāsamutpanno brāhmaṇena tu saṃskṛtaḥ
saṃskārāttu bhaveddāsaḥ asaṃskārāttu nāpitaḥ
||22||kṣatriyācchūdrakanyāyāṃ samutpannastu yaḥ sutaḥ
sa gopāla iti jñeyo bhojyo viprairna saṃśayaḥ
||23||vaiśyakanyāsamutpanno brāhmaṇena tu saṃskṛtaḥ
sa hyārdhika iti jñeyo bhojyo viprairna saṃśayaḥ
||24||bhāṇḍasthitamabhojyeṣu jalaṃ dadhi ghṛtaṃ payaḥ
akāmatastu yo bhuṅkte prāyaścittaṃ kathaṃ bhavet
||25||brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā upasarpati
brahmakūrcopavāsena yājyavarṇasya niṣkṛtiḥ
||26||śūdrāṇāṃ nopavāsaḥ syācchūdro dānena śudhyati
brahmakūrcamahorātraṃ śvapākamapi śodhayet
||27||gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam
nirdiṣṭaṃ pañcagavyaṃ tu pavitraṃ pāpaśodhanam
||28||gomūtraṃ kṛṣṇavarṇāyāḥ śvetāyāścaiva gomayam
payaśca tāmravarṇāyā raktāyā gṛhyate dadhi
||29||kapilāyā ghṛtaṃ grāhyaṃ sarvaṃ kāpilameva vā
mūtramekapalaṃ dadyādaṅguṣṭhārdhaṃ tu gomayam
||30||kṣīraṃ saptapalaṃ dadyāddadhi tripalamucyate
ghṛtamekapalaṃ dadyātpalamekaṃ kuśodakam
||31||gāyatryādāya gomūtraṃ gandhadvāreti gomayam
āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇastathā dadhi
||32||tejo'si śukramityājyaṃ devasya tvā kuśodakam
pañcagavyamṛcā pūtaṃ sthāpayedagnisaṃnidhau
||33||āpohiṣṭheti cāloḍya mānastoketi mantrayet
saptāvarāstu ye darbhā achinnāgrāḥ śukatviṣaḥ
||34||etairuddhṛtya hotavyaṃ pañcagavyaṃ yathāvidhi
irāvatī idaṃ viṣṇurmānastoketi śaṃvatī
||35||etābhiścaiva hotavyaṃ hutaśeṣaṃ pibeddvijaḥ
āloḍya praṇavenaiva nirmanthya praṇavena tu
||36||uddhṛtya praṇavenaiva pibecca praṇavena tu
yattvasthigataṃ pāpaṃ dehe tiṣṭhati dehinām
||37||brahmakūrco dahetsarvaṃ pradīptāgnirivendhanam
pavitraṃ triṣu lokeṣu devatābhiradhiṣṭhitam
||38||varuṇaścaiva gomūtre gomaye havyavāhanaḥ
dadhni vāyuḥ samuddiṣṭaḥ somaḥ kṣīre ghṛte raviḥ
||39||pibataḥ patitaṃ toyaṃ bhājane mukhaniḥsṛtam
apeyaṃ tadvijānīyātpītvā cāndrāyaṇaṃ caret
||40||kūpe ca patitaṃ dṛṣṭvā śvasṛgālau ca markaṭam
asthicarmādi patitaṃ pītvāmedhyā apo dvijaḥ
||41||nāraṃ tu kuṇapaṃ kākaṃ viḍvarāhakharoṣṭrakam
gāvayaṃ saupratīkaṃ ca māyūraṃ khāḍgakaṃ tathā
||42||vaiyāghramārkṣaṃ saiṃhaṃ vā kūpe yadi nimajjati
taṭākasyātha duṣṭasya pītaṃ syādudakaṃ yadi
||43||prāyaścittaṃ bhavetpuṃsaḥ krameṇaitena sarvaśaḥ
vipraḥ śudhyettrirātreṇa kṣatriyastu dinadvayāt
||44||ekāhena tu vaiśyastu śūdro naktena śudhyati
parapākanivṛttasya parapākaratasya ca
||45||apacasya ca bhuktvānnaṃ dvijaścāndrāyaṇaṃ caret
apacasya ca yaddānaṃ dātuścāsya kutaḥ phalam
||46||dātā pratigrahītā ca tau dvau nirayagāminau
gṛhītvāgniṃ samāropya pañcayajñānna nirvapet
||47||parapākanivṛtto'sau munibhiḥ parikīrtitaḥ
pañcayajñānsvayaṃ kṛtvā parānnenopajīvati
||48||satataṃ prātarutthāya parapākaratastu saḥ
gṛhasthadharmā yo vipro dadāti parivarjitaḥ
||49||ṛṣibhirdharmatattvajñairapacaḥ parikīrtitaḥ
yuge yuge tu ye dharmāsteṣu teṣu ca ye dvijāḥ
||50||teṣāṃ nindā na kartavyā yugarūpā hi te dvijāḥ
huṃkāraṃ brāhmaṇasyoktvā tvaṃkāraṃ ca garīyasaḥ
||51||snātvā tiṣṭhannahaḥ śeṣamabhivādya prasādayet
tāḍayitvā tṛṇenāpi kaṇṭhe baddhvāpi vāsasā
||52||vivādenāpi nirjitya praṇipatya prasādayet
avagūrya tvahorātraṃ trirātraṃ kṣitipātane
||53||atikṛcchraṃ ca rudhire kṛcchro'bhyantaraśoṇite
navāhamatikṛcchrī syātpāṇipūrānnabhojanaḥ
||54||trirātramupavāsī syādatikṛcchraḥ sa ucyate
sarveṣāmeva pāpānāṃ saṃkare samupasthite
||55||daśasāhasramabhyastā gāyatrī śodhanaṃ paraṃ
||56||