मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

3
Āśvalāyanaśrautasūtram · 6

Prathamaḥ khaṇḍaḥ

ukthe tu hotrakāṇāṃ

||1||

ehyūṣu bruvāṇi ta āgniragāmi bhārataścarṣaṇīdhṛtamastabhnādyāmasura iti tṛcāvindrāvaruṇā yuvamāvāṃ rājānāvindrāvaruṇā madhumattamasyeti yājyā | vayamu tvāmapūrvya yo na idamidaṃ pureti pragāthau sarvāḥ kakubhaḥ pramaṃhiṣṭhāyodapruto'cchāma indraṃ bṛhaspate yuvamindraśca vasva iti yājyā | aghāhīndra girvaṇa iyanta indra girvaṇa kraturjanitrīnūmartto bhavā mitraḥ sa vāṃ karmaṇendrāviṣṇū madapatī madānāmiti yājyā

||2||

ityanta ukthyaḥ

||3||

Dvitīyaḥ khaṇḍaḥ

atha ṣol̤aśī

||1||

atha ṣoḍaśī asāvi soma indra ta iti stotriyānurūpau

||2||

ā tvā vahantu haraya iti tisro gāyatryaḥ

||3||

upoṣu śṛṇuhī giraḥ susaṃdṛśantvā vayaṃ maghavannityekā dve ca paṅktī

||4||

yadindrapṛtanā jyeyante astu haryata ityauṣṇihabārhatau tṛcau | ādhūrṣvasmā iti dvipadā

||5||

brahman vīra brahmakṛtiṃ juṣāṇa iti triṣṭup | eṣa brahmā ya ṛtviya indro nāma śruto gṛṇe | visrutayo yathāpatha indra tvadyanti rātayaḥ | tvāmicchavasaspate yanti giro na saṃyata iti tisro dvipadāḥ | pra te mahe vidathe śaṃsiṣaṃ harī iti tisro jagatyaḥ | trikaḍukeṣu mahiṣo yavāśiraṃ proṣvasmai purorathamiti tṛcāvāticchandasau

||6||

pacchaḥpūrvaṃ dvedhākāraṃ

||7||

uttaramanuṣṭubgāyatrīkāraṃ

||8||

pracetana pracetayāyāhi piba matsva | kratuśchanda ṛtaṃ bṛhat sunna ādhehi no vasavityanuṣṭup | pra pra vastriṣṭubhamiṣamarcata prārcatayovyatīm̐ raphāṇayaditi tṛcā ānuṣṭubhāḥ

||9||

uttamasyottamāṃ śiṣṭvottamāṃ nividandadhyāt

||10||

liṅgaiḥ padānupūrvaṃ vyākhyāsyāmo matsadahiṃ vṛtramapāṃ jinvadudāryamudyān divi samudraṃ parvatā iha

||11||

udyadbradhnasya viṣṭapamiti paridhānīyā | evāhyevaivāhīndra 3 | evāhi śakro vaśī hi śakra iti japitvā | apāḥ pūrveṣāṃ harivaḥ sutānāmiti yajati

||12||

Tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ

vihṛtasyendrajuṣasva pravahāyāhi śūra harī iha | pibā sutasya matirna madhvaścakānaścārurmadāya | indra jaṭharaṃ navyaṃ na pṛṇasva madhordivo na | asya sutasya svarṇopa tvā madāḥ suvāco asthuḥ | indra sturāṣāṇmitro na jaghāna vṛtraṃ yatirna | bibheda balaṃ bhṛgurna sasāhe śatrūnmade somasya | śrudhīhavaṃ na indro na giro juṣasva vajrī na | indra sayugbhirdidyunnamatsvāmadāya maheraṇāya | ā tvā viśantu kavirna sutāsa indra tvaṣṭā na | pṛṇasva kukṣī somo nāviḍḍhi śūradhiyā hi yā naḥ | sādhurna gṛdhnurṛbhurnāsteva śūraścamaso na | yāteva bhīmo viṣṇarna tveṣaḥ samatsukraturneti stotriyānurūpau

||1||

ūrdhvaṃ stotriyānurūpābhyāntadeva śasyaṃ viharet

||2||

pādān vyavadhāyādharcaśaḥ śaṃset

||3||

pūrvāsāṃ pūrvāṇi padāni

||4||

gāyatryaḥ paṅktibhiḥ

||5||

paṃktīnāṃ tu dve dve pade śiṣyete tābhyāṃ praṇuyāt

||6||

uṣṇiho bṛhatībhiruṣṇihāntūttamān pādān dvau kuryyāt

||7||

caturakṣaramādyaṃ

||8||

dvipadāścaturdhā kṛtvā prathamāṃ triṣṭubhottarā jagatībhiḥ

||9||

uttamāyāścaturthamakṣaramantyaṃ pūrvasyādyamuttarasya

||10||

dvitīyatṛtīyayostṛtīyayoḥ pādayoravasānata upadadhyāt | pracetaneti pūrvasyāṃ pracetayetyuttarasyāṃ

||11||

uttarāsvitarān pādān ṣaṣṭhān kṛtvā'nuṣṭupkāraṃ śaṃset

||12||

ūrdhvaṃ stotriyānurūpābhyāmāto vihṛtaḥ

||13||

tatra pratigara othāmo daivamade madāmo daivomatheti

||14||

yājyāṃ japenopasṛjet

||15||

evāhyevāpāḥ pūrveṣāṃ harivaḥ sutāmevāhīndrā m̐atho idaṃ savanaṃ kevalante | evā hi śakro mama dvisomaṃ madhumantamindravaśīhi śakraḥ satrāvṛṣan jaṭhara āvṛṣasveti

||16||

samānamanyat

||17||

stotriyāya nivide paridhānīyāyā ityāhāvaḥ

||18||

āhutaṃ ṣoḍaśipātraṃ samupahāvaṃ bhakṣayanti

||19||

gharme ca bhakṣiṇaḥ

||20||

maitrāvaruṇastrayaśchandogāḥ

||21||

indra ṣoḍaśinnojasviṃstvandeveṣvasyojasvantamāmāyuṣmantaṃ varca svantaṃ manuṣyeṣu kuru | tasya ta indra pītasyānuṣṭupchandasa upahūtasyopahūto bhakṣayāmīti bhakṣajapaḥ

||23||

Caturthaḥ khaṇḍaḥ

atirātre paryāyāṇāmuktaḥ śasyopāyo hoturapi yathā hotrakāṇāṃ

||1||

prathame paryāye hoturādyāṃ varjayitvā pratyṛcaṃ stotriyānurūpeṣu prathamāni padāni dviruktvā'vasyanti

||2||

śiṣṭe samasitvā praṇuvanti

||3||

sarve sarvāsāṃ madhyame madhyamāni pratyādāya ṛgantaiḥ praṇuvanti

||4||

uttamānyuttame

||5||

caturakṣarāṇi tvachāvākaḥ

||6||

catuḥśastrāḥ paryāyāḥ

||7||

hoturādyaṃ

||8||

yājyābhyaḥ pūrve paryāsāḥ

||9||

pāntamā vo andhasopāduśipryandhasastyamu vaḥ satrāsāhamiti sūktaśeṣo'bhityaṃ meṣamadhvaryavo bharatendrāya somamiti yājyā | pra va indrāya mādanaṃ prakṛtānyṛjīṣiṇaḥ pratiśrutāya vo dhṛṣaditi pañcadaśa divaścidasyeti paryāsaḥ sa no navyebhiriti cāsya made puruvapāṃsi vidvāniti yājyā | vayamu tvā dadidarthā vayamindratvāya vo'bhivārtrahatyāyetyuttamāmuddharedindroaṅga mahadbhayamabhinyūṣu vāvamapsu dhūtasya harivaḥ pibeheti yājyā | indrāya madvane sutamindramidgāthino bṛhadendrasānasimeto'nvindrastavāmeśānaṃ mā no asmin maghavannindrapiba tubhyaṃ suto madāyeti yājyā | ayanta indra somo'yante mānuṣe jana udghedabhītyuttamāmuddharedahaṃ bhuvamapāyyasyāndhaso madāyeti yājyā | ātūna indra kṣumantamā pradrava parāvato na hyanyaṃ baḍākaramityaṣṭāvīṃkhayantīrahandāṃ pātā sutamindroastu somaṃ hantā vṛtramiti yājyā | abhi tvā vṛṣabhā sute'bhi pra gopatiṅgirātūna indramadraygitisūkte aśvāvatiprogrāṃ pītiṃ vṛṣṇa iyarmi satyāmiti yājyā | idaṃ vaso sutamandha indrehi matsyandhasaḥ pra samrājamupakramasvābhara dhṛṣatā tadasmai navyamasya piba yasya jajñāna indreti yājyā | idaṃ hyanvojasā mahām̐ indro ya ojasā samasya manyave viśa iti dvicatvāriṃśadviśvajite tiṣṭhāharīratha āyujyamāneti yājyā | ātvetā niṣīdatā tvaśatravāgahi nakirindratvaduttara ityuttamāmuddharecchratte dadhāmīdantyat yat pātramindrapānamiti yājyā | yoge yoge tava staraṃ yujanti bradhnamaruṣaṃ yadindrāhaṃ pratemaha ūtī śacī vastava vīryeṇeti yājyā | indraḥsuteṣu someṣu ya indra somapātama ādyā ye agnimindhata iti saptadaśa ya indra camaseṣvā somaḥ pra vaḥ satāṃ prodroṇe harayaḥ karmāgmanini yājyā

||10||

iti paryāyāḥ

||11||

paryāsavarjaṃ gāyatrāḥ

||12||

Pañcamaḥ khaṇḍaḥ

saṃsthiteṣvāśvināya stuvate

||1||

śaṃsiṣyan visaṃsthitasañcareṇa niṣkramyāgnīdhrīye jānvācyāhutīrjuhuyāt | agnirajvī gāyatreṇa chandasā tamaśyāntamanvārabhe tasmai māmavatu tasmai svāhā | uṣā ajvinī traiṣṭubhena chandasā tāmaśyāntāmanvārabhe tasmai māmavatu tasmai svāhā | aśvināvajvinau jāgatena chandasā tāvaśyāntāvanvārabhe tābhyāṃ māmavatu tābhyāṃ svāhā | baṇmahām̐ asi sūryeti dvābhyāmindravo viśvatasparīti ca

||2||

prāśyājyaśeṣamapa upaspṛśennācāmedvijñāyate devaratho vā eṣa yaddhotā nākṣamadbhiḥ karavāṇīti

||3||

prāśya pratiprasṛpya paścāt svasya dhiṣṇasyopaviśet samastajaṅghoruraratnibhyāṃ jānubhyāṃ copasthaṃ kṛtvā yathā śakunirutpatiṣyan

||4||

upasthakṛtastvevāśvinaṃ śaṃset

||5||

agnirhotā gṛhapatiḥ sa rājeti pratipadekapātinī pacchaḥ

||6||

etayā''gneyaṃ gāyatramupasantanuyāt

||7||

prātaranuvākanyāyena tasyaiva samāmnāyasya sahasrāvamamodetoḥ śaṃset

||8||

bārhatāstrayastṛcā stotriyāḥ pragāthā vā tān purastādanudaivataṃ svasya chandaso yathāstutaṃ śaṃset

||9||

yeṣu vānyeṣu

||10||

paccho dvipadāḥ

||11||

upasantanuyādekapadāḥ

||12||

tābhyaścottarāḥ

||13||

vicchandasa uddharet

||14||

api vā tannyāyena śaṃsanaṃ

||15||

na tu paccho'nyāstriṣṭubjagatībhyaḥ

||16||

pāṅktenodite sauryāṇi pratipadyate

||17||

sūryo no diva udu tyaṃ jātavedasamiti nava citraṃ devānāṃ namo mitrasyendrakratuṃ na ābharābhitvā śūra nonumo bahavaḥ sūracakṣasa iti pragāthā mahī dyauḥ pṛthivī ca naste hi dyāvāpṛthivī viśvaśambhuvā | viśvasya devomṛcayasya janmano'nayā roṣātinagrabhaditi dvipadā

||18||

bṛhaspate atiyadaryo arhāditi paridhānoyā

||19||

pratipade paridhānīyāyā ityāhāvaḥ

||20||

bṛhat sāma cet tasya yoniṃ pragātheṣu dvitīyāṃ tṛtīyāṃ vā

||21||

na vā

||22||

āśvinena graheṇa sapuroḍāśena caranti

||23||

ime somāsas tiro ahnyāsas tīvrās tiṣṭhanti pītaye yuvābhyām | haviṣmatā nāsatyā rathena ā ātam upabhūṣatam pibadhyā ity anuvākyā

||22||

hotā yakṣad aśvinā somānām tiro ahnyānām iti praiṣaḥ | pra vām andhāṃsi madyāny asthur ubhā pibatam aśvinā iti yājye adhyardhām anvavānam

||24||

yadyetasya puroḍāśasya sviṣṭakṛtā careyuḥ | puroḍā agne pacato'gne vṛdhāna āhutimiti saṃyājye

||25||

Ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ

yadi paryāyānabhivyucchet sarvebhya ekaṃ sambhareyuḥ

||1||

prathamāddhotā dvitīyānmaitrāvaruṇo brāhmaṇācchaṃsī cottamādacchāvākaḥ

||2||

dvau cet dvau prathamāt dvā uttamāt

||3||

api vā sarve syuḥ stomanirhrastāḥ

||4||

ūrdhvaṃ stotriyānurūpebhyaḥ prathamottamāṃstṛcāñchaṃseyuḥ

||5||

nirhrāsa evaikasmin

||6||

hotṛvarjamityeke

||7||

āśvināyaikastotriyo'gne vivasvaduṣasa iti

||8||

taṃ purastādanudaivataṃ svasya chandaso yathāstutaṃ śaṃset

||9||

trīṇi ṣaṣṭiśatānyāśvinaṃ

||10||

vimatānāṃ prasavasannipāte saṃsavo'nantarhiteṣu nadyā vā parvatena vā

||11||

apyeke'ntarhiteṣvapi

||12||

tathā sati santvarā devatāvāhanāt

||13||

kayāśubheti ca marutvatīye purastāt sūktasya śaṃset

||14||

yo jāta eveti niṣkevalye

||15||

mamāgne varca iti vaiśvadevasūktasya

||16||

api vaiteṣveva nivido dadhyāduddhareditarāṇi

||17||

sthānaṃ cennivido'tiharenmā pragāmeti purastāt sūktaṃ śastvā'nyasmiṃstaddaivate dadhyāt

||18||

Saptamaḥ khaṇḍaḥ

somātireke stutaśastropajanaḥ

||1||

prātaḥsavane'sti somo ayaṃ suto gaurdhayati marutāmiti stotriyānurūpau | mahām̐ indro ya ojasā''to devā avantu na ityaindrībhirvaiṣṇavībhiśca stomamatiśasyaindr yā yajet

||2||

vaiṣṇavyā vā

||3||

aindrāvaiṣṇavyeti gāṇagārirdevatapradhānatvāt

||4||

saṃ vāṃ karmaṇā samiṣā hinomīti

||5||

mādhyandine baṇmahām̐ asi sūryodu tyaddarśataṃ vapuriti pragāthau stotriyānurūpau | mahām̐ indro nṛvadviṣṇornukaṃ yā viśvāsāṃ janitārā matīnāmiti yājyā

||6||

tṛtīyasavana uttarottarāṃ saṃsthāmupeyurā''tirātrāt

||7||

atirātrāccet pra tatte adya śipiviṣṭa nāma pra tadviṣṇustava te vīryeṇeti stotriyānurūpau | mādhyandinena śeṣaḥ

||8||

tveṣamitthāsa maraṇaṃ śimīvatoriti vā yājyā

||9||

Aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ

krīte rājani naṣṭe dagdhe vā

||1||

apidadhāni sado havirdhānānyanāvṛtā kriyeran

||2||

āvṛtā vā

||3||

anyaṃ rājānamabhiṣuṇuyuḥ

||4||

anadhigame pūtīkān phālgunāni

||5||

anyā vā oṣadhayaḥ pūtīkaiḥ saha

||6||

prāyaścittaṃ vā hutvottaramārabheta

||7||

sutyāsūktameva manyeta

||8||

pratidhuk prātaḥsavane

||9||

śṛtaṃ mādhyandine

||10||

dadhi tṛtīyasavane

||11||

śrāyantīyaṃ brahma sāma yadi phālgunāni vāravantīyaṃ yajñāyajñīyasya sthāne śrāyantīyameke

||12||

ekadakṣiṇaṃ yajñaṃ saṃsthāpyodavasāya punaryajeta

||14||

tasmin pūrvasya dakṣiṇā dadyāt

||15||

somādhigame prakṛtyā

||16||

Navamaḥ khaṇḍaḥ

dīkṣitānāmupatāpe parihite prātaranuvāke'nupākṛte vā puṣṭipate puṣṭiścakṣuṣe cakṣuḥ prāṇāya prāṇaṃ tmane tmānaṃ vāce vācamasmai punardehi svāheti brahmāhutiṃ hutvā śītoṣṇā apaḥ samānīyaikaviṃśatiṃ tāsu yavān kuśapiñjūlāṃścāvadhāya tābhiradbhirabarthaṃ kurvīta tābhirenamāplāvayejjīvānāmasthatā3 | imamamuñjīvayata jīvikānāmasthatā3 | imamamuñjīvayata sañjīvānāmasthatā3 | imamamuṃ sañjīvayata sañjīvikānāmasthatā3 | imamuṃ sañjīvayatetyauṣadhisūktena ca

||1||

āplāvyānumṛjet

||2||

upāṃśvantaryāmau te prāṇāpānau pātāmasā upāṃśusavanaste vyānaṃ pātvasāvaindravāyavaste vācaṃ pātvasau maitrāvaruṇaste cakṣuṣī pātvasāvāśvinaste śrotraṃ pātvasāvāgrayaṇaste dakṣakratū pātvasā ukthaste'ṅgāni pātvasau dhruvasta āyuḥ pātvasāviti

||3||

yathāsanamanuparikramaṇaṃ

||4||

trātāramindramavitāramindramiti tārkṣyādiḥ

||5||

yady apy anyad aikāhikād vaiśvadevam svasty ātreye nividam dadhyāt

||6||

prakṛtyā'gade

||7||

Daśamaḥ khaṇḍaḥ

saṃsthite tīrthena nirhṛtyāvabhṛthe pretālaṅkārān kurvanti

||1||

keśaśmaśrulomanakhāni vāpayanti

||2||

naladenānulimpanti

||3||

naladamālāṃ pratimuñcanti

||4||

niḥpurīṣameke kṛtvā pṛṣadājyaṃ pūrayanti

||5||

ahatasya vāsasaḥ pāśataḥ pādamātramavacchidya prorṇuvanti pratyagdaśenā''viḥpādaṃ

||6||

avacchedamasya putrā amākurvīran

||7||

agnīnasya samāropya dakṣiṇato bahirvedi daheyuḥ

||8||

āhāyaṇānāhitāgniṃ

||9||

patnīñca

||10||

pratyetyāhaḥ samāpayeyuḥ

||11||

prātaranabhyāsamanabhihiṃkṛtāni śastrānuvacanābhiṣṭavanasaṃstavanāni

||12||

purā grahagrahaṇāt tīrthena niṣkramya triḥprasavyamāyatanaṃ parītya paryupaviśanti

||13||

paścāddhotā

||14||

uttaro'dhvaryuḥ | tasya paścācchandogāḥ

||15||

āyaṅgauḥ pṛśnirakramīd ityupāṃśu stuvate

||16||

stute hotā prasavyamāyatanaṃ parivrajan stotriyamanudravedapraṇuvan

||17||

yāmīśca

||18||

prehi prehi pathibhiḥ pūrvyebhiriti pañcānāṃ tṛtīyamuddharet | mainamagne vi daho mābhiśoca iti ṣaṭ | pūṣā tvetaścyāvayatu pra vidvāniti catasra upasarpa mātaraṃ bhūmimetāmiti catasraḥ soma ekebhyaḥ

||19||

urūṇasāvasutṛpā udugbalāviti ca samāpya | sañcitya tīrthena prapādya yathāsanamāsādayeyuḥ

||20||

bhakṣeṣu prāṇabhakṣān bhakṣayitvā dakṣiṇe mārjālīye ninayeyuḥ | dakṣiṇasyāṃ vā vediśroṇyāṃ

||21||

saptadaśamaharbhavati trivṛtaḥ pavamānā rathantarapṛṣṭho'gniṣṭomaḥ

||22||

saṃsthite'vabhṛthameke gamayantyetasyaitadaharabhiśabdayantaḥ

||23||

nirmanthyena vā dagdhvā nikhāya saṃvatsarādenamagniṣṭomena yājayeyuḥ

||24||

nediṣṭhinaṃ vā dīkṣayeyuḥ

||25||

api votthānaṃ gṛhapatau

||26||

uktaḥ stutaśastravikāraḥ

||27||

ekāheṣu yajamānāsane śayīta

||28||

saṃsthite'pāyatīṣvavabhṛthaṃ gamayeyurityālekhanaḥ

||29||

pūrveṇa sado daheyurityāśmarathyaḥ

||30||

eṣa evāvabhṛthaḥ

||31||

Ekādaśaḥ khaṇḍaḥ

agniṣṭomo'tyagniṣṭoma ukthaḥ ṣoḍaśī vājapeyo'tirātro'ptoryāma iti saṃsthāḥ

||1||

tāsāṃ yāmupayanti tasyā ante yajñapucchaṃ

||2||

anuyājādyuktaṃ paśunāśaṃ yuvākāt

||3||

uttamastviha sūktavākapraiṣaḥ

||4||

avīvṛdhateti puroḍāśadevatāṃ

||5||

eke yadi savanīyasya paśoḥ paśupuroḍāśaṃ kuryuravīvṛdhetāṃ puroḍāśairityeva brūyāt

||6||

savanīyairevendrovardhate paśupuroḍāśena paśudevatā

||7||

ūrdhvaṃ śaṃyuvākāddhāriyojanaḥ

||8||

apāḥ somamindraprayāhi dhānā somānāmindrāddhi ca piba ca yunajmi te brahmaṇā keśinā harī iti

||9||

ijyānuvākye antyeṣvahaḥsu

||10||

tiṣṭhā su kaṃ maghavanmā parāgā ayaṃ yajño devayā ayaṃ miyedha itītareṣu

||11||

parāyāhi maghavannā ca yāhīti vā'nuvākyottaravatsvahaḥsu

||12||

ananuvaṣaṭkṛte'tipraiṣaṃ maitrāvaruṇa āheha mada eva maghavannindrate'śva iti

||13||

adyetyatirātre

||14||

adya sutyāmiti ca

||15||

tasyāntaṃ śrutvā''gnīdhraḥ śvaḥsutyāṃ prāha śvaḥsutyāṃ vā eṣāṃ brāhmaṇānāṃ tāmindrāyendrāgnibhyāṃ prabravīmi mitrāvaruṇābhyāṃ vasubhyo rudrebhya ādityebhyo viśvebhyo devebhyo brāhmaṇebhyaḥ saumyebhyaḥ somapebhyo brahman vācaṃ yaccheti

||16||

Dvādaśaḥ khaṇḍaḥ

āhṛtamunnetrā droṇakalaśamiḍāmiva pratigṛhyopahavamiṣṭvā'vekṣeta

||1||

harivataste hāriyojanasya stutastomasya śastokthasyeṣṭayajuṣo yo bhakṣo gosaniraśvasanistasya ta upahūtasyopahūto bhakṣayāmīti prāṇabhakṣaṃ bhakṣayitvā pratipradāya droṇakalaśamātmānamāpyāyya yathāprasṛptaṃ vinisṛpyāgnīdhrīye vinisṛptāhutī juhvatyayaṃ pīta indurindraṃ madedhādayaṃ vipro vācamarcanniyacchan | ayaṃ kasyaciddruhatādabhīke somo rājā na sakhāyaṃ riṣedhāt svāhā | idaṃ rādho agninā dattamāgādyaśobhargaḥ saha ojo balañca | dīrghāyutvāya śataśāradāya pratigṛbhnābhimahate vīryāya svāheti

||2||

āhavanīye ṣaṭ ṣaṭ śakalānyabhyādadhati | devakṛtasyainaso'vayajanamasi svāhā | pitṛkṛtasyainaso'vayajanamasi svāhā | manuṣyakṛtasyainaso'vayajanamasi svāhā | ātmakṛtasyainaso'vayajanamasi svāhā | enasa enaso'vayajanamasi svāhā | yadvo devāścakṛma jihvayā gurviti ca

||3||

droṇakalaśāddhānā gṛhītvā'vekṣerannāpūryā'sthāmāpūrayata prajayā ca dhanena ca | indrasya kāmadughāḥ stha kāmān me dhuṅdhvaṃ prajāñca paśūṃśceti

||4||

avaghrāyāntaḥparidhideśe nivapeyuḥ

||5||

pratyetya tīrthadeśe'pāṃ pūrṇāścamasāstāntsavyāvṛto vrajanti

||6||

haritatṛṇāni vimṛjya pratisvañcamasebhyastriḥ prasavyamudakairātmanaḥ paryukṣante dakṣiṇaiḥ pāṇibhiḥ

||7||

itarairvā pradakṣiṇaṃ

||8||

svadhā pitre svadhā pitāmahāya svadhā prapitāmahāyeti

||9||

uktaṃ jīvamṛtebhyaḥ

||10||

pāṇīṃścamaseṣvavadhāyāpsu dhūtasya deva soma te mativido nṛbhiḥ sutasya stutastomasya śastokthasyeṣṭayajuṣo yo bhakṣo gosaniraśvasanistasya ta upahūtasyopahūto bhakṣayāmīti prāṇabhakṣān bhakṣayitvā mā'haṃ prajāṃ parāsicamityetenābhyātmaṃ ninīyācchāyaṃ vo marutaḥ śloka etvityetayā'bhimṛśanti

||11||

dadhikrābṇo akāriṣamityāgnīdhrīye dadhidrapsān prāśya sakhyāni visṛjante | ubhā kavī yuvānā satyādā dharmaṇaspatī | parisatyasya dharmaṇā visakhyāni sṛjāmaha iti

||12||

Trayodaśaḥ khaṇḍaḥ

patnīsaṃyājaiścaritvā'vabhṛthaṃ vrajanti

||1||

vrajantaḥ sāmno nidhanam upayanti

||2||

avabhṛtheṣṭyā tiṣṭhantaścaranti

||3||

prayājādyanuyājāntā nāsyāmiḍā na barhiṣmantau prayājānuyājāvapsumantau

||4||

gāyatrau

||5||

vāruṇaṃ haviḥ

||6||

ava te heḍo varuṇa namobhiriti dve | agnīvaruṇau sviṣṭakṛdarthe

||7||

tvanno agne varuṇasya vidvāniti dve | saṃsthitāyāṃ pādānudakānte'vadadhyarnamo varuṇāyābhiṣṭhito varuṇasya pāśa iti

||8||

tata ācāmanti bhakṣasyāvabhṛtho'si bhakṣitasyāvabhṛtho'si bhakṣaṃ kṛtasyāvabhṛtho'sīti

||9||

prothya prathamena praṣṭhīvanti pragirantyuttarābhyāṃ

||10||

tata ācamyāplavanta āpo asmān mātaraḥ śundhayantvidamāpaḥ pravahata sumitryā na āpa oṣadhayaḥ santviti

||11||

etayā''vṛtā'bhyukṣeranneva vāpyadīkṣitāḥ

||12||

unnetainānunnayati

||13||

udvayantamasasparītyudetya

||15||

samānamata ūrdhvaṃ hṛdayaśūlenāsaṃsthājapāt

||16||

saṃsthājapenopatiṣṭhante ye ye'pavṛttakarmāṇaḥ

||17||

Caturdaśaḥ khaṇḍaḥ

gārhapatya udayanīyayā caranti

||1||

sā prāyaṇīyayoktā

||2||

pathyā svastirihottamājyahaviṣāṃ

||3||

viparītāśca yājyānuvākyāḥ

||4||

te caiva kuryurye prāyaṇīyāṃ

||5||

prakṛtyā saṃyājye

||6||

saṃsthitāyāṃ maitrāvaruṇyanūbandhyā

||7||

sadasyeke

||8||

uttaravedyāmeke

||9||

hutāyāṃ vapāyāṃ yadyekādaśinyagrataḥ kṛtā'gnīṣomīyeṇa sañcareṇa vrajitvā gārhapatye tvāṣṭreṇa paśunā caranti

||10||

añjanādi paryagni kṛtvotsṛjantyapunarāyanāya

||11||

yadi tvadhvaryava ājyena samāpnuyustathaiva hotā kuryāt

||12||

sampraiṣavadādeśān

||13||

paśuvannipātān

||14||

yadyanūbandhye paśupuroḍāśamanudevikāhavīṃṣi nirvapeyurdhātānumatī rākā sinīvālī kuhūḥ

||15||

dhātā dadātu dāśuṣe prācīṃ jīvātumakṣitāṃ | vayaṃ devasya dhīmahi sumatiṃ vājinīvataḥ | dhātā prajānāmuta rāya īśe dhātedaṃ viśvaṃ bhuvanaṃ jajāna | dhātā kṛṣṭīranimiṣābhicaṣṭe dhātra iddhavyaṃ ghṛtavajjuhoteti

||16||

devīnāṃ cet sūryo dyauruṣā gauḥ pṛthivī

||17||

smatyurandhirna āgahīti dve ādyāntanoṣi raśmibhirāvahantī poṣyāvāryāṇi na tā arvāreṇukakāṭo aśnute na tānaśanti na dabhātitasvaro baḍitthā parvatānāṃ dṛḍhā cidyā vanaspatīn

||18||

paśvalābhe payasyā maitrāvaruṇyanūbaṃdhyāsthāne

||19||

ājyabhāgaprabhṛtivājināntā

||20||

karmiṇo vājinaṃ bhakṣayeyuḥ

||21||

sarve tu dīkṣitāḥ

||22||

sarve tu dīkṣitotthitāḥ pṛthagagnīn samāropyodagdevayajanānmathitvodavasānīyayā yajante

||23||

paunarādheyikyavikṛtā'vikṛtā

||24||