agniṣṭomaḥ
Prathamā kaṇḍikā
somena yakṣyamāṇo brāhmaṇānārṣeyānṛtvijo vṛṇīte yūnaḥ sthavirānvānūcānānūrdhvavāco'naṅgahīnān
||1||tebhyaḥ somaṃ prāha
||2||taṃ pṛcchati ka ṛtvijaḥ ke yājayanti kaccinnāhīnaḥ kaccinna nyastamārtvijyaṃ kaccitkalyāṇyo dakṣiṇā iti chandogabrāhmaṇaṃ bhavati
||3||atha japati mahanme'voco bhargo me'voco yaśo me vocaḥ stomaṃ me'vocaḥ kḷptiṃ me'voco bhuktiṃ me'vocaḥ sarvaṃ me'vocastanmāvatu tanmāviśatu tena bhukṣiṣīyeti
||4||yadvā nāmāsi srutiḥ somasaraṇī somaṃ gameyamiti panthānamātiṣṭhate
||5||devo devametu somaḥ somametvṛtasya ethā vihāya dauṣkṛtyamityabhipravrajati
||6||pitaro bhūriti dakṣiṇāvṛttaḥ pitṝnupatiṣṭhate
||7||tānvṛṇīte caturaḥ sarvānvaikaikaśaḥ
||8||adhvaryuṃ pratiprasthātāraṃ neṣṭāramunnetāramityadhvaryūn | brahmāṇaṃ brāhmaṇācchaṃsinamāgnīdhraṃ potāramiti brahmaṇaḥ | hotāraṃ maitrāvaruṇamacchāvākaṃ grāvastutamiti hotṝn | udgātāraṃ prastotāraṃ pratihartāraṃ subrahmaṇyamityudgātṝn
||9||sadasyaṃ saptadaśaṃ kauṣītakinaḥ samāmananti
||10||sa karmaṇāmupadraṣṭā bhavati
||11||yadi catura ādyān
||12||atha varaṇāḥ
||13||agnirme hotādityo me'dhvaryuścandramā me brahmā parjanyo ma udgātākāśo me sadasya āpo me hotrāśaṃsino raśmayo me camasādhvaryava ityupāṃśu devatādeśanam | asau mānuṣa ityuccaiḥ
||14||Dvitīyā kaṇḍikā
svargakāmo jyotiṣṭomena yajeta | ekakāmaḥ sarvakāmo vā'yugapatkāmayetāhārapṛthaktve vā
||1||vasante jyotiṣṭomena yajeta
||2||agniṣṭomaḥ prathamayajñaḥ
||3||atirātrameke pūrvaṃ samāmananti
||4||vasantevasante jyotiṣṭomena yajeta | tasya tisro dakṣiṇā iti chandogabrāhmaṇaṃ bhavati
||5||rathaṃtarasāmnā bṛhatsāmnobhayasāmnā vā prathamaṃ yajeta
||6||na rathaṃtarasāmānamakṛtvā bṛhatsāmānamāharedityeke
||7||yadīṣṭyā yadi paśunā yadi somena yajetāmāvāsyāyāṃ vaiva paurṇamāsyāṃ vā yajeta
||8||deva varuṇa devayajanaṃ me dehīti yajamāno rājānaṃ devayajanaṃ yācet
||9||sa yadi dadāti devayajanavānbhūyā ityenamāha | yadi na dadāti yadahaṃ devayajanam veda tasmiṃstvā devayajana ā kṣiṇomīti
||10||athainamanuvyāharanti | mana upāvadhīrmanastvā hāsyatīti brahmā | vācamupāvadhīrvāktvā hāsyatīti hotā | prāṇamupāvadhīḥ prāṇastvā hāsyatītyadhvaryuḥ | cakṣurupāvadhīścakṣustvā hāsyatītyudgātā | ātmānamupāvadhīrātmā tvā hāsyatīti sadasyaḥ | prajātimupāvadhīḥ prajā tvā hāsyatīti yajamānaḥ | aṅgānyupāvadhīraṅgāni tvā hāsyantīti hotrakāḥ | bhūtānyupāvadhīrbhūtāni tvā hāsyantīti sarva ṛtvijaḥ
||11||Tṛtīyā kaṇḍikā
rājā devayajanaṃ yācati | agnirhotā sa me hotā hotardevayajanaṃ me dehīti hotāram | ādityo'dhvaryuḥ sa me'dhvaryuradhvaryo devayajanaṃ me dehītyadhvaryum | candramā brahmā sa me brahmā brahmandevayajanaṃ me dehīti brahmāṇam | parjanya udgātā sa ma udgātodgātardevayajanaṃ me dehītyudgātāram | ākāśaḥ sadasyaḥ sa me sadasyaḥ sadasya devayajanaṃ me dehīti sadasyam | āpo hotrāśaṃsinaste me hotrāśaṃsino hotrāśaṃsino devayajanaṃ me datteti hotrakān | raśmayaścamasādhvaryavaste me camasādhvaryavaścamasādhvaryavo devayajanaṃ me datteti camasādhvaryūn
||1||api vā na devayajanaṃ yācet | devatā evopatiṣṭheta sakṣedaṃ paśya vidhartaridaṃ paśya nākedaṃ paśya | ramatiḥ paniṣṭhartaṃ varṣiṣṭhamamṛtā yānyāhuḥ sūryo variṣṭho akṣabhirvibhātyanu dyāvāpṛthivī devaputre iti
||2||edamaganma devayajanaṃ pṛthivyā iti devayajanamadhyavasyati
||3||prāgvaṃśasya madhyamaṃ sthūṇārājamārabhya japatīti vājasaneyakam
||4||tataḥ saṃbhārayajūṃṣi juhoti
||5||agniryajurbhiḥ savitā stomairityeṣo'nuvāka āmnātaḥ
||6||atra rājānamāhṛtya payasaudanena pariveviṣantyā krayāt
||7||sve dakṣe dakṣapiteha sīda devānāṃ sumno mahate raṇāya | svāsasthastanuvā saṃviśasva pitevaidhi sūnava ā suśevaḥ | śivo mā śivamāviśa satyaṃ ma ātmā śraddhā me'kṣitistapo me pratiṣṭhā | savitṛprasūtā mā diśo dīkṣayantu satyamasmīti purastāddīkṣaṇīyāyā āhavanīyaṃ yajamāna upatiṣṭhate | saptahotāraṃ manasānudrutyāhavanīye sagrahaṃ hutvā
||8||Caturthī kaṇḍikā
dīkṣaṇīyāyāstantraṃ prakramayati
||1||āgnāvaiṣṇavamekādaśakapālaṃ nirvapati | āgnāvaiṣṇavaṃ vā ghṛte carum
||2||puroḍāśo brahmavarcasakāmasya | ghṛte caruḥ prajākāmasya paśukāmasya vā
||3||ādityaṃ ghṛte caruṃ dvitīyaṃ prajākāmapaśukāmasyaike samāmananti
||4||pañcadaśa saptadaśa vā sāmidhenyaḥ
||5||prāgvaṃśameke pūrvaṃ samāmananti | dīkṣaṇīyāmeke
||6||patnīsaṃyājāntā dīkṣaṇīyā saṃtiṣṭhate
||7||dhārayati dhrauvamājyam
||8||yatprāgagnīṣomīyāttenopāṃśu carati
||9||athaikeṣām | yāvatyasya vāgbhavati tāvatīṃ dīkṣaṇīyāyāmanvāha | tato nīcaistarāṃ prāyaṇīyāyām | nīcaistarāmātithyāyām | upāṃśūpasatsu | uccairagnīṣomīye
||10||mandreṇa dīkṣaṇīyāyām | mandratareṇa prāyaṇīyāyām | mandratareṇātithyāyām | upāṃśūpasatsu | uccairagnīṣomīye | upāṃśu vā dīkṣaṇīyāyām | upāṃśutaraṃ prāyaṇīyāyām | upāṃśutaramātithyāyām | upāṃśūpasatsu | uccairagnīṣomīye
||11||darśapūrṇamāsaprakṛtīnāṃ some'gnyanvādhānaṃ vratopāyanamāraṇyāśanaṃ jāgaraṇamanvāhāryasya ca dānaṃ patnyāḥ saṃnahanaṃ vimocanamiti na vidyante
||12||agnyanvādhānaṃ tu dīkṣaṇīyāyāṃ kriyeta patnyāśca saṃnahanam
||13||dīkṣāsu yūpaṃ kārayati
||14||krīte rājanyupasatsu vā
||15||Pañcamī kaṇḍikā
prācīnavaṃśaṃ karoti purastādunnataṃ paścānninataṃ sarvataḥ pariśritam
||1||avāntaradikṣu sraktayaḥ
||2||sraktiṣvārokānkaroti
||3||pratidiśaṃ dvārāṇi
||4||purastāddvāraṃ svargakāmaḥ | dakṣiṇato yaḥ kāmayeta pitṛloka ṛdhruyāmiti | paścānmanuṣyalokakāmaḥ | uttarato yaḥ kāmayeta devaloka ṛdhnuyāmiti | uttarataḥ purastādyaḥ kāmayetobhayorlokayorṛdhnuyāmiti | sarvato yaḥ kāmayeta sarvāsu dikṣvṛdhnuyāmiti
||5||uttareṇa bahiḥ prāgvaṃśaṃ mpariśrite yajamānaḥ keśaśmaśru vāpayate
||6||upapakṣāvagre'tha śmaśrūṇyatha keśān | api vā śmaśrūṇyupapakṣāvatha keśān
||7||āpa undantviti dakṣiṇaṃ godānamunatti | oṣadhe trāyasvainamiti prāgagraṃ darbhamantardhāya svadhite mainaṃ hiṃsīriti svadhitinābhinidhāya devaśrūriti pravapati
||8||evamuttaraṃ godānam
||9||oṣadhe trāyasva mā svadhite mā mā hiṃsīḥ svastyuttarāṇyaśīyeti yajamāno japati
||10||abhyantaraṃ nakhāni kārayate
||11||savyasyāgre kaniṣṭhikātaḥ
||12||hastyānyagre'tha padyāni
||13||audumbareṇa dato dhāvate lohitamanabhigamayan
||14||sthāvarāsvapsu snāti śaṅkhinīṣvavakinīṣu lomaśe tīrthe
||15||kuṇḍe hiraṇyamavadhāya tasminsnātīti vājasaneyakam
||16||Ṣaṣṭhī kaṇḍikā
āpo asmānmātaraḥ śundhantviti | hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakāḥ pracakramurhitvāvadyamāpaḥ | śataṃ pavitrā vitatā hyāsu tābhirno devaḥ savitā punātviti | hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakā iti caitābhyām
||1||udābhyaḥ śucirāpūta emītyudgāhamāno japati | apo'śnāti
||2||evaṃ patnī keśavarjam
||3||athāsmai kṣaumamahataṃ mahadvāsaḥ prayacchati
||4||tatpratigṛhṇāti dīkṣāsi tapaso yonistapo'si brahmaṇo yonirbrahmāsi kṣatrasya yoniḥ kṣatramasyṛtasya yonirṛtamasi bhūrārabhe śraddhāṃ manasā dīkṣāṃ tapasā viśvasya bhuvanasyādhipatnīṃ sarve kāmā yajamānasya santviti
||5||somasya tanūrasi tanuvaṃ me pāhi dīkṣāsi tanūrasi tāṃ tvāṃ śivāṃ syonāṃ paridhiṣīyeti tatparidhāya somasya nīvirasīti nīvimanuparikalpayate
||6||ūrje tvetyannamaśnāti sarpirmiśraṃ dadhi madhu cābhyupasekam
||7||yadasya manasaḥ pratipriyaṃ tadaśnāti
||8||tadevāsyāmuṣmiṃlloke bhavatīti vijñāyate | tathāśitaḥ syādyathā tato dīkṣāsu kanīyaḥkanīyo vratamupeyāt
||9||purastātkeśavapanādvāsaso vā paridhānādbhojanameke samāmananti
||10||mahīnāṃ payo'sīti darbhapuñjīlābhyāṃ navanītamudyauti
||11||varcodhā asīti tena parācīnaṃ trirabhyaṅkte | mukhamagre
||12||anulomamaṅgāni | svakto bhavati
||13||Saptamī kaṇḍikā
vṛtrasya kanīnikāsīti traikakudenāñjanenāṅkte
||1||yadi traikakudaṃ nādhigacchedyenaiva kena cāñjanenāñjīteti vājasaneyakam
||2||satūlayā darbheṣīkayā śareṣīkayā darbhapuñjīlena vābhyantaraṃ dvirdakṣiṇamanidhāvamānaḥ | sakṛtsavyam
||3||api vā dvirdakṣiṇaṃ triḥ savyam | tristrirvobhe
||4||athainamuttareṇa bahiḥ prāgvaṃśāddarbhapuñjīlaiḥ pavayati
||5||dvābhyāṃ pavayati tribhiḥ pavayatītyuktam
||6||ekaviṃśatyā tredhā vibhaktayā saptabhiḥsaptabhirdvirūrdhvaṃ nābherunmārṣṭi | sakṛdavāk
||7||anvañcaṃ pāvayatītyeke
||8||yaṃ dviṣyāttaṃ tiryañcamakṣṇayā vā pāvayet
||9||citpatistvā punātvityetaiḥ pratimantram
||10||acchidreṇa pavitreṇeti sarvatrānuṣajati
||11||citpatirmā punātu vākpatirmā punātu devo mā savitā punātviti pāvyamāno japati
||12||tasya te pavitrapata iti ca | pavamānaḥ suvarjanaḥ pavitreṇa vicarṣaṇiḥ | yaḥ potā sa punātu mā | prājāpatyaṃ pavitraṃ śatodyāmaṃ hiraṇmayam | tena brahmavido vayaṃ pūtaṃ brahma punīmaha iti ca
||13||yaddevā devaheḍanaṃ tvamagne ayāsīti ca pūtaḥ
||14||prāgvā dīkṣaṇīyāyā juhuyāt | japedityeke
||15||Aṣṭamī kaṇḍikā
ā vo devāsa īmaha iti pūrvayā dvārā prāgvaṃśaṃ praviśyendrāgnī dyāvāpṛthivī ityapareṇāhavanīyaṃ dakṣiṇātikramya tvaṃ dīkṣāṇāmadhipatirasītyāhavanīyamupopaviśati
||1||eṣa evāta ūrdhvaṃ yajamānasya saṃcaro bhavati
||2||atra dīkṣaṇīyāmeke samāmananti
||3||purastāddīkṣāhutībhyaḥ saṃbhārayajūṃṣyeke
||4||yaddīkṣaṇīyāyā dhrauvamājyaṃ tato dīkṣāhutīḥ sruveṇa catasro juhoti | srucā pañcamīm | ākūtyai prayuje'gnaye svāhetyetaiḥ pratimantram
||5||dvādaśagṛhītena srucaṃ pūrayitvā viśve devasya neturiti pūrṇāhutiṃ ṣaṣṭhīm
||6||yatrādhvaryuraudgrahaṇāni juhoti tadyajamāno'dhvaryumanvārabhya pañca juhoti vācā me vāgdīkṣatāṃ svāhā | prāṇena me prāṇo dīkṣatāṃ svāhā | cakṣuṣā me cakṣurdīkṣatāṃ svāhā | śrotreṇa me śrotraṃ dīkṣatāṃ svāhā | manasā me mano dīkṣatāṃ svāheti
||7||adhvaryuṃ vā juhvatamanumantrayate
||8||vātaṃ prāṇaṃ manasānvārabhāmahe prajāpatiṃ yo bhuvanasya gopāḥ | sa no mṛtyostrāyatāṃ pātvaṃhaso jyogjīvā jarāmaśīmahīti pūrṇāhutiṃ hūyamānāmanumantrayate
||9||atra saṃbhārayajūṃṣyeke
||10||kṛṣṇājinena yajamānaṃ dīkṣayati
||11||dvābhyāṃ samasya dīkṣetāntarmāṃsābhyāṃ bahirlomābhyām
||12||yadyekaṃ syāddakṣiṇaṃ pūrvapādaṃ pratiṣīvyet | antānvā
||13||dve viṣūcī pratimuñceta pādaṃ vā pratiṣīvyedityeke
||14||antarvedi kṛṣṇājinaṃ prācīnagrīvamuttaralomāstṛṇāti
||15||ṛksāmayoḥ śilpe stha iti śuklakṛṣṇe rājī ālabhate | saṃmṛśatītyeke
||16||Navamī kaṇḍikā
indra śākvara gāyatrīṃ prapadye tāṃ te yunajmīndra śākvara triṣṭubhaṃ prapadye tāṃ te yunajmīndra śākvara janatīṃ prapadye tāṃ te yunajmīndra śākvarānuṣṭubhaṃ prapadye tāṃ te yunajmīndra śākvara paṅktiṃ prapadye tāṃ te yunajmītyetaiḥ pratimantraṃ pratidiśaṃ kṛṣṇājinamamimṛśati | madhya uttamena
||1||atha prāṅmukho jānvakno'bhisarpati
||2||imāṃ dhiyaṃ śikṣamāṇasyeti kṛṣṇājinaṃ bhasatta ārohati
||3||sutrāmāṇamityā rohañjapati | imāṃ su nāvamāruhamityārūḍhaḥ | āhaṃ dīkṣāmaruhamṛtasya patnīṃ gāyatreṇa chandasā brahmaṇā cartaṃ satye'dhāyi satyamṛte'dhāyyṛtaṃ ca me satyaṃ cābhūtāṃ jyotirabhūvaṃ suvaragamaṃ suvargaṃ lokaṃ nākasya pṛṣṭhaṃ bradhnasya viṣṭapamagamamiti ca
||4||atra patnī śirasi kumbakurīramadhyūhate
||5||kṛṣṇaṃ jīvorṇānāmiti vājasaneyakam
||6||jālaṃ kumbakurīramityācakṣate
||7||viṣṇoḥ śarmāsītyahatena vāsasā dakṣiṇamaṃsaṃ yajamānaḥ prorṇute | nakṣatrāṇāṃ mātīkāśātpāhīti śiraḥ
||8||uṣṇīṣeṇa pradakṣiṇaṃ śiro veṣṭayata iti vājasaneyakam
||9||na purā somasya krayādaporṇvītetyuktam
||10||prācīnamātrāvāsasā patnīṃ dīkṣayati
||11||ūrdhvavāsyaṃ bruvate
||12||śaramayī mauñjī vā mekhalā trivṛtpṛthavyanyatarataḥpāśā | tayā yajamānaṃ dīkṣayati | yoktreṇa patnīm
||13||ūrgasīti nābhiṃ pratiparivyayati dveṣyaṃ manasā dhyāyan
||14||uttareṇa nābhiṃ niṣṭarkyaṃ granthiṃ kṛtvā pradakṣiṇaṃ paryūhya dakṣiṇena nābhimavasthāpayati
||15||atra darśapūrṇamāsavatpatnīṃ saṃnahyati | saṃ tvā nahyāmīti vikāraḥ
||16||indrasya yonirasi mā mā hiṃsīriti kṛṣṇaviṣāṇāṃ yajamānāya prayacchati
||17||ābadhnātītyeke
||18||trivaliḥ pañcavarlivā dakṣiṇāvṛdbhavati | savyāvṛdityeke
||19||Daśamī kaṇḍikā
kṛṣyai tvā susasyāyā iti tayā vederloṣṭamuddhanti
||1||supippalābhyastvauṣadhībhya ityarthe prāpte śirasi kaṇḍūyate
||2||viṣāṇe viṣyaitaṃ granthiṃ yadasya gulphitaṃ hṛdi mano yadasya gulphitamityaṅgāni
||3||ūrdhvasadasi vānaspatyaḥ sudyumno dyumnaṃ yajamānāya dhehītyaudumbaraṃ dīkṣitadaṇḍaṃ yajamānāya prayacchati | yo vā yajñiyo bṛkṣaḥ phalagrahiḥ
||4||āsyadaghnaścubukadaghno vā
||5||sūpasthā devo vanaspatiriti taṃ yajamānaḥ pratigṛhyoruvyacā asi janadhāḥ svabhakṣo mā pāhīti camasaṃ vratapradānamabhimantrya keśinīṃ dīkṣāṃ japatyagnirdīkṣitaḥ pṛthivī dīkṣā sā mā dīkṣā dīkṣayatu tayā dīkṣayā dīkṣa | vāyurdīkṣito'ntarikṣaṃ dīkṣā sā mā dīkṣā dīkṣayatu tayā dīkṣayā dīkṣe | ādityo dīkṣito dyaurdīkṣā sā mā dīkṣā dīkṣayatu tayā dīkṣayā dīkṣe | candramā dīkṣitaḥ śrotraṃ dīkṣā sā mā dīkṣā dīkṣayatu tayā dīkṣayā dīkṣe | prajāpatirdīkṣito mano dīkṣā sā mā dīkṣā dīkṣayatu dīkṣayā dīkṣe | vācā me vāgdīkṣatāmagnaye samaṣṭavā u | prāṇena me prāṇo dīkṣatāṃ vāyave samaṣṭavā u | cakṣuṣā me cakṣurdīkṣatāṃ sūryāya samaṣṭavā u | śrotreṇa me śrotraṃ dīkṣatāṃ candramase samaṣṭavā u | manasā me mano dīkṣatāṃ prajāpataye samaṣṭavā u | bhūrbhuvaḥ suvastapo me dīkṣā satyaṃ gṛhapatiriti
||6||athainamadhvaryurabhimantrayate
||7||Ekādaśī kaṇḍikā
pṛthivī dīkṣā tayāgnirdīkṣayā dīkṣito yayāgnirdīkṣayā dīkṣitastayā tvā dīkṣayā dīkṣayāmi | antarikṣaṃ dīkṣā tayā vāyurdīkṣayā dīkṣito yayā vāyurdīkṣayā dīkṣitastayā tvā dīkṣayā dīkṣayāmi | dyaurdīkṣā tayādityo dīkṣayā dīkṣito yayādityo dīkṣayā dīkṣitastayā tvā dīkṣayā dīkṣayāmi | diśo dīkṣā tayā candramā dīkṣayā dīkṣito yayā candramā dīkṣayā dīkṣitastayā tvā dīkṣayā dīkṣayāmi | āpo dīkṣā tayā varuṇo rājā dīkṣayā dīkṣito yayā varuṇo rājā dīkṣayā dīkṣitastayā tvā dīkṣayā dīkṣayāmi | oṣadhayo dīkṣā tayā somo rājā dīkṣayā dīkṣito yayā somo rājā dīkṣayā dīkṣitastayā tvā dīkṣayā dīkṣayāmi | vāgdīkṣā tayā prāṇo dīkṣayā dīkṣito yayā prāṇo dīkṣayā dīkṣitastayā tvā dīkṣayā dīkṣayāmi | pṛthivī tvā dīkṣamāṇamanudīkṣatām | antarikṣaṃ tvā dīkṣamāṇamanudīkṣatām | dyaustvā dīkṣamāṇamanudīkṣatām | diśastvā dīkṣamāṇamanudīkṣantām | āpastvā dīkṣamāṇamanudīkṣantām | oṣadhayastvā dīkṣamāṇamanudīkṣantām | vāktvā dīkṣamāṇamanudīkṣatām | ṛcastvā dīkṣamāṇamanudīkṣantām | sāmāni tvā dīkṣamāṇamanudīkṣantām | yajūṃṣi tvā dīkṣamāṇamanudīkṣantām | ahaśca rātriśca kṛṣiśca vṛṣṭiśca tviṣiścāpacitiścāpaścauṣadhayaścork ca sūnṛtā ca tāstvā dīkṣamāṇamanudīkṣantāmiti
||1||saṃbhārayajūṃṣi cainamadhvaryurvācayati
||2||athāṅgulīrnyacati
||3||svāhā yajñaṃ manasa iti dve | svāhā diva iti dve | svāhā pṛthivyā iti dve | svāhororantarikṣāditi dve | dvāhā yajñaṃ vātādārabha iti muṣṭīkaroti vācaṃ ca yacchati
||4||athainaṃ trirupāṃśvāvedayati triruccairadīkṣiṣṭāyaṃ brāhmaṇo'sāvamuṣya putro'muṣya pautro'muṣya naptāmuṣyāḥ putro'muṣyāḥ pautro'muṣyā napteti
||5||brahmaṇo vā eṣa jāyate yo dīkṣate | tasmādrājanyavaiśyāvapi brāhmaṇa ityevāvedayati
||6||Dvādaśī kaṇḍikā
aparāhṇe dīkṣayet
||1||yaṃ kāmayeta tapasvī syāditi taṃ pūrvāhṇe
||2||sa vāgyatastapastapyamāna āsta ā nakṣatrasyodetoḥ
||3||vatsasyaikaṃ stanamavaśiṣyetarānvrataṃ dohayitvā yāḥ paśūnāmṛṣabhe vācastāḥ sūryo agre śukro agre tāḥ prahiṇvo yathābhāgaṃ vo atra śivā nastāḥ hpunarāyantu vāca iti japitvā vrataṃ kṛṇuteti vācaṃ visṛjate
||4||eṣṭrīḥ stheti catasro'ṅgulīrutsṛjati | dve anyatarato dve anyatarataḥ
||5||jāgartyetāṃ rātrim | krīte rājani dvitīyām | śvaḥsutyāyāṃ tṛtīyām
||6||canasitaṃ vicakṣaṇamiti nāmadheyānteṣu nidadhāti
||7||canasiteti brāhmaṇam | vicakṣaṇeti rājanyavaiśyau
||8||pariṇayena mānuṣīṃ vācaṃ vadati
||9||na striyā na śūdreṇa saṃbhāṣeta
||10||nainamanuprapadyeta
||11||yadyenaṃ śūdreṇa saṃvāda upapadyeta brāhmaṇarājanyavaiśyānāmekaṃ brūyādimamitthaṃ brūhīti vāsasaneyakam
||12||kāmaṃ śūdreṇa saṃbhāṣeta yaḥ pāpena karmaṇānabhilakṣitaḥ syāditi śāṭyāyanakam
||13||abhivadati nābhivādayate'pyācāryaṃ śvaśuraṃ rājānamiti śāṭyāyanakam
||14||Trayodaśī kaṇḍikā
agnirvai dīkṣitastasmādenaṃ nopaspṛśet
||1||na cāsya nāma gṛhṇīyāt
||2||na purā dakṣiṇābhyo netoḥ kṛṣṇaviṣāṇāmavacṛtet
||3||na ca dantāndarśayate
||4||hastenāpigṛhya smayate
||5||madhu māṃsaṃ striyamanṛtamupariśayyāṃ ṣṭhīvanaṃ vikāle niṣkramaṇaṃ dīkṣitavimitātpravāsamiti varjayet
||6||na divā mūtrapurīṣe kuryāt
||7||yadi kuryācchāyāyām
||8||mūtraṃ cikīrṣanniya te yajñiyā tanūriti tṛṇaṃ loṣṭaṃ vāpādāyāpo muñcāmi na prajāmaṃhomucaḥ svāhākṛtāḥ pṛthivīmāviśateti mūtraṃ visṛjyācamya pṛthivyā saṃbhavetyapāttaṃ pratinidadhāti
||9||yanme'tra payasaḥ parītoṣāttadarpitha | agnihotramiva somena tadahaṃ punarādada iti retaḥ skannamanumantrayate
||10||yadatrāpi rasasya me niraṣṭhaviṣamasmṛtam | agniṣṭatsomaḥ pṛthivī punarātmandadhātu ma iti charditvā ṣṭhutvā vā | yadannamadya te naktaṃ na tatprātaḥ kṣudho'vati | maraṃ tadasmānmā hiṃsīrnahi taddadṛśe diveti svapne'nnaṃ bhuktvā | rudriyābhyo'dbhyaḥ svāheti lohitamutpatitaṃ dṛṣṭvā
||11||Caturdaśī kaṇḍikā
bībhatsā nāma sthāpaḥ svāhākṛtāḥ pṛthivīmāviśateti snūhānam | kṛpā ṇāma sthāpaḥ svāhākṛtāḥ pṛthivīmāviśatetyaśru | tapasyā nāma sthāpaḥ svāhākṛtāḥ pṛthivīmāviśateti svedam
||1||na pratīcyā dvārā niṣkrāmati
||2||nākratusaṃyuktāmāhutiṃ juhoti
||3||nāgnihotram
||4||na darśapūrṇamāsābhyāṃ yajate
||5||na dadāti
||6||na pacate
||7||dvādaśāhamavarārdhyaṃ dīkṣito bhavati | māsaṃ saṃvatsaraṃ yadā vā kṛśaḥ syādityaparam
||8||vijñāyate ca | yadā vai dīkṣitaḥ kṛśo bhavatyatha medhyo bhavati | yadāsminnantarna kiṃcana bhavatyatha medhyo bhavati | yadāsya tvacāsthi saṃdhīyate'tha medhyo bhavati | yadāsya kṛṣṇaṃ cakṣuṣornaśyatyatha medhyo bhavati
||9||pīvā dīkṣate | kṛśo yajate | yadasyāṅgānāṃ mīyate juhotyeva taditi vijñāyate
||10||Pañcadaśī kaṇḍikā
ekā dīkṣā tisra upasadaḥ pañcamīṃ prasutaḥ | tisro vā dīkṣāstisra upasadaḥ saptamīṃ prasutaḥ | catasro vā dīkṣāstisra upasado'ṣṭamīṃ prasutaḥ
||1||amāvāsyāyāṃ dīkṣā yajanīye vā | paurṇamāsyāṃ yajanīye vā sutyamahaḥ
||2||etadvā viparītam
||3||amāvāsyāyāṃ dīkṣā yajanīye vā | amāvāsyāyāṃ yajanīye vā sutyamahaḥ | paurṇamāsyāṃ dīkṣā yajanīye vā | paurṇamāsyāṃ yajanīye vā sutyamahaḥ
||4||nainamanyatra dīkṣitavimitādabhinisrocedabhyudiyādvā
||5||vāruṇīrabhinimrukto japet | saurīrabhyuditaḥ
||6||abaddhaṃ mana ityamedhyaṃ dṛṣṭvā japati
||7||undatīrbalaṃ dhattetyavavṛṣṭaḥ
||8||dakṣiṇenāhavanīyaṃ prāṅ śete na nyaṅnottāno nāgnerapaparyāvarteta
||9||yadyapaparyāvarteta viśve devā abhi māmāvavṛtranniti japet
||10||nānyatra kṛṣṇājinādāsīta | yadyanyatrāsīta devāṃ janamaganyajña iti japet
||11||na daṇḍātkṛṣṇājināditi vipracchidyeta | ubhe nidhāya mūtrapurīṣe kuryāt
||12||yāvaduktaṃ patnyā dīkṣitavyañjanāni
||13||samānaṃ brahmacaryam
||14||na dīkṣitavasanaṃ paridadhīta | nāsya pāpaṃ kīrtayet | nānnamaśnīyāt
||15||yajñārthe vā nirdiṣṭe śeṣādbhuñjīran | saṃsthite vāgnīṣomīye | hutāyāṃ vā vapāyām
||16||Ṣoḍaśī kaṇḍikā
na purā nakṣatrebhyo vācaṃ visṛjet | yadi visṛjedidaṃ viṣṇustvamagne vratapā asīti japitvā vācaṃ yacchet
||1||punarvā dīkṣeta
||2||athaikeṣām | vaiṣṇavīmāgnāvaiṣṇavīṃ sārasvatīṃ bārhaspatyāmuttamāmanūcya vāgyantavyeti
||3||dugdhamevābhivisṛjedityālekhanaḥ
||4||yavāgū rājanyasyetyuktam
||5||yavāgūmekadugdhaṃ vā vratayedityavarṇasaṃyogenaika upadiśanti
||6||taddhaitadeke payo vratayanti | tadu tathā na kuryāt | payasyeva yavāgūṃ śrapayitvā vratayet
||7||yadi vratadhugalpaṃ duhītānyāṃ duhyāt
||8||yadyanyā na syādadbhiḥ saṃsṛjya śrapayet
||9||yadi payo na syādapsveva yavāgūṃ śrapayitvā vratayet
||10||apyantataḥ pippalāni | na tveva na vratayedagnihotrasyāvicchedāyeti
||11||yadi dadhīyādetadevāsmai dadhi kuryuḥ
||12||yadyannīyāddhānā asmā anvāvapeyuḥ saktūnasmā anvāvapeyurghṛtamasmā anvānayeyuḥ
||13||apyagnihotrahaviṣāmevaikaṃ vratayenmāṃsavarjam
||14||so'yaṃ daikṣo vādo bhavatīti khalvāhuḥ | sarveṣāmupasastvanārabhya stanakalpa āmnātaḥ
||15||aparāhṇe'dhivṛkṣasūrye vā vrataprado vācaṃ yamayati | agnīñjyotiṣmataḥ kuruta dīkṣita vācaṃ yaccha patni vācaṃ yaccheti saṃpreṣyati
||16||Saptadaśī kaṇḍikā
uditeṣu nakṣatreṣu pūrvavadvāco visargaḥ
||1||evamupodayaṃ yamayati | udita āditye visṛjate
||2||madhyaṃdine madhyarātre ca vratayati
||3||atinīya vā mānuṣaṃ kālam
||4||sāyaṃ dugdhamapararātre prātardugdhamaparāhṇe ityeke
||5||gārhapatye dīkṣitasya vrataṃ śrapayati | dakṣiṇāgnau patnyāḥ
||6||yāgnihotrasya skannasya prāyaścittiḥ sā vratasya
||7||agnihotravattūṣṇīmunnīyāpareṇāhavanīyaṃ vratamatyāhṛtya prayacchannāha vratya vrataya vratamupehīti
||8||daivīṃ dhiyaṃ manāmaha iti hastāvavanijya ye devā manojātā manoyuja iti dakṣiṇenāhavanīyaṃ pariśrite vratayati
||9||nainamadīkṣitā vratayantaṃ paśyanti
||10||śivāḥ pītā bhavatha yūyamāpo'smākaṃ yonāvudare suśevāḥ | irāvatīranamīvā anāgasaḥ śivā no bhavatha jīvasa iti vratayitvā nābhideśamabhimṛśate
||11||apaśca pītvā japati
||12||tūṣṇīṃ patnī sva āyatane vratayati
||13||Aṣṭādaśī kaṇḍikā
agne tvaṃ su jāgṛhīti svapsyannāhavanīyamabhimantrayate
||1||tvamagne vratapā asīti prabudhya muṣṭī vācaṃ vā visṛjyādīkṣitavādaṃ voditvā
||2||viśve devā abhi māmāvavṛtranniti prabudhya japati | punarmanaḥ punarāyurāgātpunaḥ prāṇaḥ punarākūtamāgāt | vaiśvānaro'dabdhastanūpā avabādhatāṃ duritāni viśveti ca
||3||tasmāddīkṣito dvādaśāhaṃ bhṛtiṃ vanvīta | yajñameva tatsaṃbharatīti vijñāyate
||4||pūṣā sanyeti sanīhārānsaṃśāsti
||5||candramasītyetairyathāliṅgaṃ pratigṛhṇāti
||6||devaḥ savitā vasorvasudāvetyanyāni
||7||vāyave tveti tāsāṃ naṣṭāmanudiśati
||8||varuṇāya tvetyapsu mṛtām
||9||nirṛtyai tvetyavasannāṃ saṃśīrṇāṃ vā
||10||Ekonaviṃśī kaṇḍikā
marudbhyastveti hrādunihatāṃ meṣkahatāmapsu vā magnām
||1||rudrāya tveti mahādevahatām
||2||indrāya tvā prasahvana iti yāṃ senābhītvarī vindeta
||3||yamāya tvetyavijñātena yakṣmaṇā mṛtām
||4||anudiṣṭānāmadhigatāṃ na goṣu cārayet
||5||pṛthagaraṇīṣvagnīnsamāropya rathena prayāti
||6||tadabhāve rathāṅgamādāya
||7||bhadrādabhi śreya iti prayāṇaḥ
||8||devīrāpa ityapo'tigāhate
||9||acchinnaṃ tantuṃ pṛthivyā anugeṣamiti hastena loṣṭaṃ vimṛdnātyā pārāt
||10||pṛthivyā saṃbhaveti sikatā loṣṭaṃ vā madhye pāre ca nyasyate
||11||evaṃ nāvyāsīnastaran
||12||araṇībhyāmaraṇībhirityeke
||13||rathena rathāṅgena vā na vipracchidyeta
||14||atra devayajanādhyavasānameke samāmananti
||15||ya ihādhyavasyetsa prayāyāt | ya ādito na sa prayāti
||16||nityāni devayajanāni
||17||Viṃśī kaṇḍikā
dakṣiṇata'unnatamudīcīnāvanataṃ prākpravaṇaṃ prāgudakpravaṇaṃ vā devayajanam
||1||yatra vā bahavo brāhmaṇāḥ saṃrādhayeyuḥ
||2||agnayo vāva devayajanam | yatra kvacāgnīnādhāya yajate devayajana eva yajata iti vijñāyate
||3||dakṣiṇā vāva devayajanam | dakṣiṇāścetkalyāṇīrdadāti devayajana eva yajata ityeke
||4||purohaviṣīti kāmyāni
||5||nirvraske'bhicaranyajeta
||6||yasmādvṛkṣādvalmīkāniti nirhareyuratho abhikhaneyuḥ
||7||parokṣaṃ guhā vane yājayedabhiśasyamānam
||8||parokṣaṃ pṛṣṭhānyupeyuḥ | sarvamupāṃśu kriyeta | sthale yajeta
||9||yaḥ kāmayetobhayeṣāṃ devamanuṣyāṇāṃ prakāśaṃ gaccheyamiti na prācīnaṃ devayajanāddevayajanamātramucchiṃ ṣet
||10||yatrāpo devayajanaṃ cāntareṇa panthā abhividhāvettasminyājayedyaṃ kāmayeta nainamuttaro yajña upanamediti
||11||kautsādrājānaṃ krīṇīyādanyasmādvā brāhmaṇādityuktvāhāpyabrāhmaṇāditi
||12||uttaravedideśa uparavadeśe vā lohitaṃ carmānaḍuhaṃ prācīnagrīvamuttaralomāstīrya dakṣiṇe carmapakṣe rājānaṃ nivapati | uttarasminnupaviśati somavikrayī
||13||udakumbhaṃ rājānaṃ somavikrayiṇamiti sarvataḥ pariśrityottareṇa dvāraṃ kṛtvā vicityaḥ somā3 ityuktam
||14||somavikrayinsomaṃ śodhayetyuktvā parāṅāvartate
||15||na sāmyekṣamupeyāt | na yajamānaḥ somaṃ vicinuyāt
||16||nāsya puruṣo nādhvaryurnādhvaryupuruṣaḥ
||17||rājño vicīyamānasyopadraṣṭāraḥ syuḥ
||18||ahaṃ tvadasmyājuhvāna ityetābhyāmāhavanīyaṃ yajamāna upatiṣṭhate
||19||Ekaviṃśī kaṇḍikā
prāyaṇīyāyāstantraṃ prakramayati
||1||vedaṃ kṛtvāgnīnparistīrya pāṇiprakṣālanādi karma pratipadyate
||2||yathārthaṃ pātrāṇi prayunakti | sthālīṃ kapālānāṃ sthāne
||3||nirvapaṇakāle'dityai payasi caruḥ prāyaṇīyaḥ
||4||prāk saṃpraiṣātkṛtvā patnīvarjaṃ saṃpreṣyati
||5||yāḥ kṛtāyāṃ vedyāṃ codyante saiva tāsāṃ vediḥ | yāḥ stīrṇe barhiṣi tadeva tāsāṃ barhiḥ
||6||ājyagrahaṇakāle'nanūyāje prāyaṇīye caturjuhvāṃ gṛhṇāti | caturupabhṛti samānayanārtham
||7||aprayāja udayanīye na juhvāṃ gṛhṇāti | caturupabhṛtyanūyājārtham
||8||ṣaḍḍhotrā prāyaṇīyamāsādayati
||9||prayājavadananūyājamityuktam
||10||catura ājyabhāgānpratidiśaṃ yajati | pathyāṃ svastiṃ purastādagniṃ dakṣiṇataḥ somaṃ paścātsavitāramuttarataḥ | madhye 'ditiṃ haviṣā
||11||aditimiṣṭvā mārutīmṛcamanūcyājyena carumabhipūryaitā devatā yajati | dhrauvādvā | sviṣṭakṛtaṃ ṣaṣṭham
||12||śaṃyvantā saṃsthāpyā vā
||13||patnīstu na saṃyājayet
||14||tā udayanīye saṃyājayet
||15||same vā kārye
||16||dhārayati dhrauvamājyam
||17||prāgvaṃśe barhiḥ sthālīmaniṣkasitāṃ mekṣaṇamityudayanīyārthaṃ nidadhāti
||18||Dvāviṃśī kaṇḍikā
prāyaṇīyāyā dhrauvādaṣṭau juhvāṃ caturo vā gṛhītvā tasmindarbheṇa hiraṇyaṃ niṣṭarkyaṃ baddhvāvadadhātīyaṃ te śukra tanūriti
||1||purastātpratīcī somakrayaṇyavasthitā bhavatyekahāyanī dvihāyanī varṣīyasī vā
||2||akūṭayākarṇayeti rūpāṇi
||3||yā rohiṇī babhrulomnī pṛśnivālā pṛśniśaphā śucyakṣā śvitropakāśā tayā krīṇīyādityeke
||4||dvirūpayā rājanyasya
||5||śuṇṭhayādhīlodhakarṇyā ṣoḍaśinaḥ
||6||tadājyaṃ somakrayaṇīmīkṣamāṇo juhoti jūrasīti
||7||aparaṃ caturgṛhītaṃ gṛhītvā śukramasīti hiraṇyaṃ paścāduddhṛtya vaiśvadevaṃ havirityājyamavekṣya sūryasya cakṣurāruhamityādityamupasthāya cidasi manāsīti somakrayaṇīmabhimantrayate
||8||akarṇagṛhītāpadibaddhā bhavati
||9||mitrastvā padi badhnātviti dakṣiṇaṃ pūrvapādaṃ prekṣate | pūṣādhvanaḥ pātviti prācīṃ yatīmanumantrayate
||10||ṣaṭ padānyanunikrāmati dakṣiṇena padā dakṣiṇāni vasvyasi rudrāsītyetaiḥ pratimantram
||11||ekamiṣe viṣṇustvānvetu dve ūrje viṣṇustvānvetu trīṇi vratāya viṣṇustvānvetu catvāri mayobhavāya viṣṇustvānvetu pañca paśubhyo viṣṇustvānvetu ṣaḍrāyaspoṣāya viṣṇustvānvetu sapta saptabhyo hotrābhyo viṣṇustvānvetviti nikramyamāṇeṣu yajamāno'nuvartayitvā
||12||Trayoviṃśī kaṇḍikā
sakhāyaḥ saptapadā abhūma sakhyaṃ te gameyaṃ sakhātte mā yoṣaṃ sakhyānme mā yoṣṭhā iti saptame pade japati
||1||bṛhaspatistvā sumne raṇvatviti saptamaṃ padamadhvaryurañjalinābhigṛhya pade hiraṇyaṃ nidhāya pṛthivyāstvā mūrdhannājigharmīti hiraṇye hutvāpādāya hiraṇyaṃ devasya tvā savituḥ prasava iti sphyamādāya parilikhitaṃ rakṣaḥ parilikhitā arātaya iti triḥ pradakṣiṇaṃ padaṃ parilikhati yāvadghṛtamanuvisṛtaṃ bhavati
||2||kṛṣṇaviṣāṇayā cānuparilikhyāsme rāya iti sthālyāṃ yāvattmūtaṃ samopya tve rāya iti yajamānāya prayacchati
||3||tote rāya iti patniyai
||4||māhaṃ rāyaspoṣeṇa viyoṣamiti patnī padaṃ pradīyamānamanumantrayate
||5||saṃ devi devyorvaśyā paśyasveti somakrayaṇyā patnīṃ saṃkhyāpayati
||6||tvaṣṭīmatī te sapeyeti patnī somakrayaṇīmabhimantrayate
||7||tvaṣṭumantastvā sapemeti yajamānaḥ
||8||yataḥ padamapāttaṃ tasminsahiraṇyau pāṇī prakṣālyonnambhaya pṛthivīmityadbhirupaninīya padaṃ traidhaṃ vibhajya tṛtīyamuttarato gārhapatyasya śīte bhasmanyupavapati | tṛtīyamāhavanīyasya | tṛtīyaṃ patnyai prayacchati
||9||tatsā gṛheṣu nidadhāti
||10||Caturviṃśī kaṇḍikā
atrādityopasthānaṃ rājñaśca nivapanādi karmaike samāmananti
||1||api panthāmagasmahītyuddhṛtapūrvaphalakenānasā pariśritena chadiṣmatā prāñcaḥ somamaccha yānti
||2||śīrṣṇā girau krītaṃ haranti
||3||apareṇottareṇa vā rājānaṃ prāgīṣamudagīṣaṃ vā naddhayugaṃ śakaṭaṃ cubukapratiṣṭhitam
||4||aṃśunā te aṃśuḥ pṛcyatāmiti yajamāno rājānamabhimantrayate
||5||yaṃ kāmayetāpaśuḥ syādityṛkṣatastasyetyuktam
||6||kṣaumaṃ vāso dviguṇaṃ triguṇaṃ vā prāgdaśamuttaradaśaṃ carmaṇyāstṛṇāti | udagdaśaṃ vā
||7||tasminhiraṇyapāṇiraṅguṣṭhena kaniṣṭhikayā cāṅgulyāṃśūnsaṃgṛhyānyacannabhi tyaṃ devaṃ savitāramityaticchandasarcā mimīte
||8||evamekayaikayotsargam
||9||sarvāsvaṅguṣṭhamupanigṛhṇāti
||10||yayā prathamaṃ na tayā pañcamaṃ tayaivottamam
||11||pañcakṛtvo yjuṣā mimīte | pañcakṛtvastūṣṇīm
||12||evaṃ dvistriraparimitakṛtvo vā
||13||prajābhyastvetyavaśiṣṭānaṃśūnupasamūhya kṣaumeṇa vāsasopasaṃgṛhya prāṇāya tveti dviguṇenoṣṇīṣeṇopanahya vyānāya tveti visrasyāvekṣate prajāstvamanuprāṇihi prajāstvāmanuprāṇantviti
||14||eṣa te gāyatro bhāga ityetairyajamāno rājānamupatiṣṭhate
||15||Pañcaviṃśī kaṇḍikā
deva sūrya somaṃ kreṣyāmastaṃ te prabrūmastaṃ tvaṃ viśvebhyo devebhyaḥ kratūnkalpaya dakṣiṇāḥ kalpaya yathartu yathādevatamityādityamupasthāya somavikrayiṇe rājānaṃ pradāya paṇate
||1||somavikrayinkrayyaste somā iti
||2||krayya itītaraḥ pratyāha
||3||somaṃ te krīṇāmyūrjasvantaṃ payasvantamityuktvā kalayā te krīṇānītyenamāha
||4||bhūyo vā ataḥ somo rājārhatīti saraveṣu paṇaneṣu somavikrayī pratyāhāsaṃpadaḥ
||5||kuṣṭhayā te krīṇānīti dvitīyam | śaphena te krīṇānīti tṛtīyam | padā te krīṇānīti caturtham
||6||evaṃ triḥ
||7||ekaikaśo vā tristriḥ
||8||gavā te krīṇānītyantataḥ
||9||api vā na gaveti brūyāt | eṣeti nirdiśya japati tasyā ātmā tasyā rūpaṃ tasyāḥ prajā tasyāḥ payastasyā bandhuriti
||10||śukraṃ te śukreṇa krīṇāmīti japitvā hiraṇyena krīṇāti
||11||tapasastanūrasīti japitvājayā krīṇāti
||12||avaśiṣṭānāmekaikena
||13||yadṛṣabheṇa krīṇīyātprajāpatinā krīṇīyāt | tatsthāne vatsataraḥ sāṇḍaḥ
||14||mithunābhyāmiti vatsataro vatsatarī ca
||15||tābhyāṃ yugapatkrītvā vāsasāntataḥ saṃpādayati
||16||Ṣaḍviṃśī kaṇḍikā
daśabhirdvādaśaśatadakṣiṇasya
||1||bhūyasā vā
||2||caturbhirvā gavā hiraṇyena vāsasājayetyekeṣām
||3||ekayaikaviṃśatidakṣiṇasya | tisṛbhiḥ ṣaṣṭidakṣiṇasya | aparimitābhiraparimitadakṣiṇasya
||4||caturviṃśatyā sahasre sarvavedase vā
||5||triṃśatā vā sahasradakṣiṇasya
||6||saptaviṃśatirgā hiraṇyaṃ chāgā vāsa iti triṃśat
||7||śatena vājapeyasya | dvābhyāṃ rājasūyasya
||8||sahasreṇāśvamedhasya
||9||asme candrāṇīti somavikrayiṇo hiraṇyamapādatte
||10||asme jyotiriti śuklāmūrṇāstukāṃ yajamānāya prayacchati | tāṃ sa kāle daśāpavitrasya nābhiṃ kurute
||11||śuklaṃ balakṣyāḥ pavitramamotaṃ bhavati
||12||yaṃ dviṣyāttasya kṛṣṇāṃ lohinīṃ ca pavitre kuryāt
||13||kṛṣṇāmūrṇāstukāmadbhiḥ kledayitvedamahaṃ sarpāṇāṃ dandaśūkānāṃ grīvā upagrathnāmītyupagrathya tayā somavikrayiṇaṃ vidhyati somavikrayiṇi tama iti
||14||svāna bhrājeti somakrayaṇānanudiśya svajā asi svabhūrasyasmai karmaṇe jāta ṛtena tvā gṛhṇāmyṛtena mā pāhīti somavikrayiṇo rājānamapādatte
||15||yadi kṛcchrāyetāpaiva hareta
||16||atra yajamāno'porṇute
||17||Saptaviṃśī kaṇḍikā
vayaḥ suparṇā iti
||1||dīkṣitadaṇḍaṃ ca maitrāvaruṇāya prayacchati mitrāvaruṇayostvā praśāstroḥ praśiṣā prayacchāmyavakro'vidhuro bhūyāsamiti
||2||mitro na ehīti yajamāno rājānamādāyendrasyorumāviśeti dakṣiṇa ūrāvāsādya hastābhyāṃ nigṛhyāste
||3||atrādityopasthānaṃ daṇḍapradānaṃ somakrayaṇānāmanudeśanameke samāmananti
||4||rudrastvāvartayatviti pradakṣiṇaṃ somakrayaṇīmāvartyānyayā gavā niṣkrīya yajamānasya goṣṭhe visṛjati
||5||yadi somavikrayī prativivadeta pṛṣatainaṃ varatrākāṇḍenāvakṣāyaṃ nāśayeyuḥ
||6||lakuṭairghnantītyeke
||7||nityavadeke vadhaṃ samāmananti
||8||udāyuṣā svāyuṣeti yajamāno rājānamādāyotthāyorvantarikṣamanvihīti śakaṭāyābhipravrajati
||9||adityāḥ sado 'sītyadhvaryuḥ śakaṭaṇīḍe kṛṣṇājinaṃ prācīnagrīvamuttaralomāstīryādityāḥ sada āsīdeti tasminrājānamāsādya vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāneti vāsasā paryānhyodu tyaṃ jātavedasamiti sauryarcā kṛṣṇājinaṃ purastātpratyānahyatyūrdhvagrīvaṃ bahiṣṭādviśasanam
||10||Aṣṭāviṃśī kaṇḍikā
atra darśapūrṇamāsavaddhurāvabhimṛśya vāruṇamasīti śakaṭamākhidya varuṇastvottabhnātvityupastabhya varuṇasya skambhanamasīti śamyāṃ pratimucyosrāvetaṃ dhūrṣāhāvityanaḍvāhāvupājya vāruṇamasīti yoktvapāśaṃ parihṛtya pratyasto varuṇasya pāśa ityabhidhānīṃ pratyasyati
||1||evamuttaramanaddhāhaṃ yunakti
||2||hariṇī śākhe bibhransubrahmaṇyo'ntareṣe va sarpati | palāśaśākhe śamīśākhe vā
||3||athādhvaryuḥ śakaṭamanvārabhya saṃpreṣyati somāya rājñe krītāya prohyamāṇāyānubrūhi subrahmaṇya subrahmaṇyāmāhvayeti
||4||sarvāsu subrahmaṇyāsu subrahmaṇyamanvārabhya yajamāno japati sāsi subrahmaṇye tasyāste pṛthivī pādaḥ | sāsi subrahmaṇye tasyāste'ntarikṣaṃ pādaḥ | sāsi subrahmaṇye tasyāste dyauḥ pādaḥ | sāsi subrahmaṇye tasyāste diśaḥ pādaḥ | parorajāste pañcamaḥ pādaḥ | sā na iṣamūrjaṃ dhukṣva teja indriyaṃ brahmavarcasamannādyamiti
||5||evaṃ trirāhūtāmāhūtām
||6||prathamāyāṃ triranūktāyām
||7||Ekonatriṃśī kaṇḍikā
pracyavasva bhuvaspata iti prāñco'bhiprayāya pradakṣiṇamāvartante
||1||śyeno bhūtvā parāpatetyadhvaryū rājānamabhimantrayate
||2||api panthāmagasmahītyadhvaryuryajamānaśca dakṣiṇenottareṇa vā rājānamatikrāmataḥ
||3||ajenāgnīṣomīyeṇa karṇagṛhītena yajamāno rājānamohyamānaṃ pratīkṣate namo mitrasyeti
||4||lohastūparo bhavati | apyatūparaḥ | kṛṣṇasāraṅgo lohitasāraṅgo vā
||5||sthūlaḥ pīvā smaśruṇaḥ
||6||audumbaryāsandyaratnimātraśīrṣaṇyānūcyā nābhidaghnapādā mauñjavivānā | tāṃ sarve'dhvaryavo'greṇa prāgvaṃśaṃ rājanyohyamāna udgṛhṇanti
||7||agnīnprajvalayanti | agnimagnī vā
||8||agreṇa prāgvaṃśaṃ prāgīṣamudagīṣaṃ vā śakaṭamavasthāpya pūrvavadākhidyopastabhya varuṇasya skambhanamasīti śamyāmudvṛhya vicṛtto varuṇasya pāśa iti yoktrapāśaṃ vicṛtyonmukto varuṇasya pāśa ityabhidhānīmunmuñcati
||9||evamuttaramanaḍvāhaṃ vimuñcati
||10||vimuktaḥ savyo 'vimukto vā
||11||Triṃśī kaṇḍikā
athātithyāyāstantraṃ prakramayati
||1||dvāviṃśatidāruradhmaḥ
||2||āśvavālaḥ prastaraḥ | aikṣavī vidhṛtī | kārṣmaryamayāḥ paridhayaḥ | vedaṃ kṛtvāgnīnparistīrya pāṇiprakṣālanādi karma pratipadyate
||3||yathārthaṃ pātraprayogaḥ
||4||nirvapaṇakāle patnīṃ śakaṭamanvārambhayitvātithyaṃ nirvapati
||5||patnyā vā hastena
||6||hastādvā | hastānnirvapanhaste sarvāñchakaṭamantrāñjapet
||7||agnerātithyamasītyetaiḥ pratimantram
||8||devatādeśanasya pratyāmnāyo bhavati
||9||pañcasu sāvitraṃ juṣṭaṃ cānuṣajati
||10||nottarayorityeke
||11||vaiṣṇavo navakapālaḥ puroḍāśo bhavati
||12||viṣṇuvadevāta ūrdhvaṃ saṃskārāḥ
||13||haviṣkṛtā vācaṃ visṛjyottaramanaḍvāhaṃ vimucya
||14||vāruṇamasīti vāso'pādāya varuṇo'si dhṛtavrata iti rājānamādāyācchidrapatraḥ prajā upāvarohośannuśatīḥ syonaḥ syonāḥ soma rājanviśvastvaṃ prajā upāvaroha viśvāstvāṃ prajā upāvarohantvityupāvahṛtyorvantarikṣamanvihītyabhipravrajati
||15||Ekatriṃśī kaṇḍikā
āsandīmādāya pratiprasthātā pūrvaḥ pratipadyate
||1||yā te dhāmānīti pūrvayā dvārā prāgvaṃśaṃ praviśyāpareṇāhavanīyaṃ dakṣiṇātihṛtya varuṇasyartasadanyasīti dakṣiṇenāhavanīyaṃ rājāsandīṃ pratiṣṭhāpayati
||2||tasyāṃ śakaṭavatkṛṣṇājināstaraṇaṃ rājñaścāsādanam
||3||varuṇo'si dhṛtavrata iti rājānamabhimantrayate
||4||vāruṇamasīti vāsasā paryānahyati
||5||evāvandasva varuṇaṃ bṛhantaṃ namasyā dhīramamṛtasya gopām | sa naḥ śarma trivarūthaṃ viyaṃsatpātaṃ mā dyāvāpṛthivī upastha ityetayā sarvatra rājānamāsīdet
||6||agniṃ rājānaṃ cāntareṇa mā saṃcāriṣṭeti saṃpreṣyati
||7||avahananādi karma pratipadyate
||8||caturgṛhītānyājyāni
||9||caturhotrātithyamāsādya saṃbhārayajūṃṣi vyācaṣṭe
||10||yajamānaṃ vācayatītyeke
||11||paśuvannirmanthyaḥ sāmidhenyaśca
||12||pañca prayājāḥ
||13||caturthe sarvamaupabhṛtaṃ samānayati
||14||iḍāntā saṃtiṣṭhate
||15||dhārayati dhrauvamājyamājyam
||16||