मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Saptamo'dhyāyaḥ

3
Āśvalāyanaśrautasūtram · 7

Prathamaḥ khaṇḍaḥ

satrāṇāṃ

||1||

uktā dīkṣopasadaḥ

||2||

etenāhnā sutyāni

||3||

prātaranuvākādyudavasānīyāntānyantyāni

||4||

patnīsaṃyājāntānītarāṇi

||5||

drapsaprāśanakhyavisarjane tvantya eva

||6||

dhruvāḥ śastrāṇāmātānāḥ

||7||

sūktānyeva sūktasthāneṣvahīneṣu

||8||

daivatena vyavasthāḥ

||9||

tṛcāḥ prauge

||10||

sarvāhargaṇeṣu tāyamānarūpāṇāṃ prathamādahnaḥ pravarttete abhyāsātipraiṣau

||11||

ahna uttame śastre paridhānīyāyā uttame vacana uttamaṃ caturakṣaraṃ dviruktvā praṇuyāt

||12||

dvitīyādiṣu tyamūṣu vājinandevajūtamiti tārkṣyamagne niṣkevalyasūktānāṃ

||13||

jātavedase sunavāma somamityāgnimārute jātavedasyānāṃ

||14||

ārambhaṇīyāḥ paryāsān kadvato'harahaḥśasyānīti hotrakā dvitīyādiṣveva

||15||

tāni sarvāṇi sarvātrānyatrāhna uttamāt

||16||

vaikalpikānyagniṣṭome'hargaṇamadhyagate

||17||

agniṣṭomāyaneṣu vā

||18||

anyānyabhyāsātipraiṣābhyāmiti kautso vikṛtau tadguṇabhāvāt

||19||

nityāni hoturiti gautamaḥ saṅghātādāvanupravṛttatvādacyutaśabdatvācca

||20||

hotrakāṇāmapi gāṇagārirnityatvātsatradharmānvayasya

||21||

pragāthatṛcasūktāgameṣvaikāhikaṃ tāvaduddharet

||22||

Dvitīyaḥ khaṇḍaḥ

caturviṃśe hotā'janiṣṭetyājyaṃ

||1||

ā no mitrāvaruṇā mitraṃ vayaṃ havāmahe mitraṃ huve pūtadakṣamayaṃ vāṃ mitrāvaruṇā purūruṇā ciddhyasti prati vāṃ sūra udita iti ṣaḍahastotriyā maitrāvaruṇasya

||2||

||3||

indrāgnī āgataṃ sutamindreagnā namo bṛhattā huve yayoridamiyaṃ vāmasya manmana indrāgnī yuvāmime yajñasya hi stha ṛtvijetyacchāvākasya

||4||

teṣāṃ yasmiṃtstuvīrantsa stotriyaḥ

||5||

yasmiṃcchvaḥ so'nurūpaḥ

||6||

ekastotriyeṣvahaḥsu yo'nyo'nantaraḥ so'nurūpo na cet sarvo'hargaṇaḥ ṣaḍaho vā

||7||

aikāhikastathā sati

||8||

antye ca

||9||

ūrdhvamanurūpebhya ṛjunīnino varuṇa indraṃ vo viśvataspari yat soma āsute nara ityārambhaṇīyāḥ śastvā svāntsvān pariśiṣṭānāvaperaṃścaturviṃśamahāvratābhijidviśvajidviṣuvatsu

||10||

sarvastomasarvapṛṣṭheṣu ca

||11||

ūrdhvamāvāpāt prati vāṃ sūra udite vyantarikṣamatiratthyā vāśvasya sunvata iti tṛcāḥ paryāsāḥ

||12||

sa tveva maitrāvaruṇasya ṣaḍahastotriya uttamaḥ saparyāsaḥ

||13||

taddaivatamanyaṃ pūrvasya sthāne kurvīta

||14||

anyatrāpi sannipātena tṛcaṃ sūktaṃ vā'nantarhitamekāsane dviḥśaṃset

||15||

mahāvālabhidaṃ cecchaṃsedūrdhvamanurūpebhya ārambhaṇīyābhyo vā nābhākāṃstṛcānāvaperan gāyatrīkāraṃ

||16||

sakṣapaḥ pariṣasvaja iti maitrāvaruṇo yaḥ kakubho nidhāraya iti vā pūrvīṣṭa indropamātaya iti brāhmaṇācchaṃsī tā hi madhyaṃbharāṇāmityacchāvākaḥ

||17||

Tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ

marutvatīye praitu brahmaṇaspatiruttiṣṭha brahmaṇaspata iti brāhmaṇaspatyā vā''vapate pūrvau nityāt

||1||

bṛhadindrāya gāyata nakiḥ sudāso rathamiti marutvatīyā ūrdhvaṃ nityāt

||2||

kayā śubheti ca marutvatīye purastāt sūktasya śaṃset

||3||

ekaikaṃ brāhmaṇaspatyānāṃ

||5||

evaṃ marutvatīyānāṃ

||6||

dhruva indra nihavaḥ

||7||

dhāyyāśca

||8||

bṛhat pṛṣṭhaṃ

||9||

rathantaraṃ vā

||10||

tayorakriyamāṇasya yoniṃ śaṃset

||11||

vairūpavairājaśākvararaivatānāñca

||12||

pṛṣṭhyastotriyā yonyaḥ

||13||

ardharcāḥ

||14||

tāsāṃ vidhānamanvahaṃ

||15||

tābhya ūrdhvaṃ sāmagāthān

||16||

ukto rathantarasya

||17||

ubhayaṃ śṛṇavacca na iti bṛhataḥ

||18||

indra tridhātu śaraṇaṃ tvamindraṃ pratūrttiṣu moṣu tvā vāghataśca neti sadvipada upasamasyed dvipadāmindramiddevatātaya itītareṣāṃ

||19||

pṛṣṭhya evaikaikamanvahaṃ

||20||

tadidāseti ca purastāt sūktasya śaṃset

||21||

ukthapātraṃ camasāṃścāntarātigrāhyān bhakṣayanti niṣkevalye

||22||

nityo bhakṣajapaḥ

||23||

ṣoḍaśipātreṇa bhakṣiṇaḥ

||24||

Caturthaḥ khaṇḍaḥ

hotrakāṇāṃ

||1||

kayā naś citra ābhuvat kayā tvam na ūtyā mā cid anyad viśaṃsata yac cid dhi tvā janā ima iti stotriya anurūpā maitrāvaruṇasya | tam vo dasma mṛtīṣaham tat tvā yāmi suvīryam abhipravaḥ surādhasam prasuśrutam surādhasam vayam gha tvā sutāvantaḥ kā īm veda sute sacā viśvāḥ pṛtanā abhibhūtaram naram tam indram johavīmi yā indra bhuva ā bhara ity ekā dve ca

||2||

indro madāya vāvṛdhe made made hi no dadiḥ surūpa kṛtnum ūtaye śuṣmintamam na ūtaye śrāyanta iva sūryam baṇ mahān asi sūrya ud u tyad darśatam vapur ud u tye madhumattamās tvam indra pratūrtiṣu tvam indra yaśā asi indra kratum na ā bhara indra jyeṣṭham na ā bhara ā tvā sahasramā śatam mama tvā sūra udita iti brāhmaṇācchaṃsinaḥ

||3||

tarobhirvo vidadvasuṃ taraṇiriṃtsiṣāsati tvāmidāhyo naro vayamenamidāhyo yo rājā carṣaṇīnāṃ yaḥ satrāhā vicarṣaṇiḥ svādoritthā viṣūvata itthā hi soma inmada ubhe yadindrarodasī ava yattvaṃ śatakrato nakiṣṭaṃ karmaṇā na śanna tvā bṛhanto adraya ubhayaṃ śṛṇavacca na āvṛṣasva purūvaso kadācana starīrasi kadācana prayucchasi yata indra bhayāmahe yathā gauro apākṛtaṃ yadindraprāgapāgudag yathā gauro apākṛtamityacchāvākasya

||4||

stotriyānurūpāṇāṃ yadyanurūpe stuvīrantstotriyo'nurūpaḥ

||5||

ūrddhvaṃ stotriyānurūpebhyaḥ kastamindratvā vasuṃ kannavyo atasīnāṃ kadūnvasyākṛtamiti kadvantaḥ pragāthāḥ

||6||

apaprāca indra viśvām̐ amitrān brahmaṇā te brahmayujā yunajmyurunno lokamanuneṣi vidvāniti kadvadbhya ārambhaṇīyāḥ

||7||

ūrdhvamārambhaṇīyābhyaḥ sadyohajāta ityaharahaḥ śasyaṃ maitrāvaruṇo'smā idu pratavase śāsadvahniritītarāvahīnasūkte

||8||

āsatyo yātvityahīnasūktaṃ dvitīyaṃ maitrāvaruṇa udu brahmāṇyabhitaṣṭe vetītarāvaharahaḥśasye

||9||

nūnaṃ sāta ityantamuttamaṃ

||10||

ahīnasūktāni ṣaḍahastotriyānāvapatsu

||11||

uduṣya devaḥ savitā hiraṇyayeti tisraste hi dyāvāpṛthivī yajñasya vo rathyamiti vaiśvadevaṃ

||12||

pṛkṣasya vṛṣṇo vṛṣṇe śarddhāya yajñena varddhatetyāgnimārutaṃ

||13||

agniṣṭoma idamahaḥ

||14||

ukthyo vā

||15||

Pañcamaḥ khaṇḍaḥ

abhiplavapṛṣṭhyāhāni

||1||

rathantarapṛṣṭhānyayujāni

||2||

bṛhatpṛṣṭhānītarāṇi

||3||

tṛtīyādiṣu pṛṣṭhyasyānvahaṃ dvitīyāni vairūpavairājaśākvararaivatāni

||4||

teṣāṃ yathāsthāne kriyāyāṃ yonīḥ śaṃset

||5||

sarvatra cāsvayonibhāve'nyatrāśvināt

||6||

yajñāyajñīyasya tvakriyamāṇasyāpi sānurūpāṃ yoniṃ vyāhāvaṃ śaṃsedūrdhvamitarasyānurūpāt

||7||

hotrakāḥ pariśiṣṭānāvāpānuddhṛtya

||8||

mitraṃ vayaṃ havāmahe mitraṃ huve pūtadakṣamayaṃ vāṃ mitrāvaruṇāno mitrāvaruṇeti tṛcāḥ pra vo mitrāyeti caturṇāṃ dvitīyamuddharet pra mitrayorvaruṇayoriti ṣaṭ kāvyebhiradābhyeti tisro mitrasya carṣaṇīdhṛta iti catasro maitryo yacciddhi te viśa iti vāruṇaṃ

||9||

etasya tṛcamāvapeta maitrāvaruṇo nityādadhikaṃ stomakāraṇāt

||10||

pañca saptadaśe | navaikaviṃśe ' dvādaśa caturviṃśe | pañcadaśa triṇave | ekaviṃśatiṃ trayastriṃśe | dvātriṃśataṃ catuścatvāriṃśe | ṣaṭtriṃśatamaṣṭācatvāriṃśe

||11||

ekālpīyasīrvā

||12||

ekāheṣvekabhūyasīrvā

||13||

nārambhaṇīyā na paryāsā antyā aikāhikāstṛcāḥ paryāsasthāneṣu

||14||

brāhmaṇācchaṃsinaḥ surūpakṛtnumūtaya iti ṣaṭ sūktāni

||15||

āvāpa ukto maitrāvaruṇena

||16||

ihendrāgnī indrāgnī āgataṃ tā huve yayoridamiti naveyaṃ vāmasya manmana ityekādaśa yajñasya hi stha ityacchāvākasya

||17||

āyātvindro 'vasa iti marutvatīyamāna indra iti niṣkevalyaṃ prathamasyābhiplavikasya

||18||

madhyandina ityukta ete śastre pratīyāt

||19||

ahīnasūktasthāna evā tvāmindrayanna indra kathāmahāmindraḥpūrbhidya eka idyastigmaśṛṅga imāmūṣvicchanti tvā śāsadvahniriti saṃpātāḥ

||20||

ekaikasya trayastrayaḥ

||21||

uktā marutvatīyaiḥ

||22||

yuñjate mana ihehava iti catasro devān huva iti vaiśvadevaṃ

||23||

Ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ

dvitīyasya caturviṃśenājyaṃ

||1||

vāyo ye te sahasriṇa iti dve tīvrāḥ somāsa āgahītyeko bhā devādi vispṛśeti dve śukrasyādyagavāśira ityekā'yaṃ vāṃ mitrāvaruṇeti pañca tṛcāḥ

||2||

gārtsamadaṃ praugamityetadācakṣate

||3||

viśvānarasya vaspatimindraitsomapā eka iti marutvatīyasya pratipadanucarau indra somaṃ yāta ūtiravameti madhyandinaḥ

||4||

bhāradvājo hotā cet prakṛtyā

||5||

cāturviṃśikaṃ tṛtīyasavanaṃ viśvo devasya neturityekā tat saviturvareṇyamiti dve āviśvadevaṃ saptatimiti tu vaiśvadevasya pratipadanucarau

||6||

ājyaprauge pratidanacarāścobhayoryugmeṣvevamabhiplave

||7||

Saptamaḥ khaṇḍaḥ

tṛtīyasya tryaryamā yo jāta eveti madhyandinaḥ

||1||

taddevasya ghṛtena dyāvāpṛthivī iti tisro'naśvo jātaḥ parāvato ya iti vaiśvadevaṃ vaiśvānarāya dhiṣaṇāṃ dhārāvarā marutastvamagne prathamo aṅgirā ityāgnimārutaṃ caturthasyogro jajña iti niṣkevalyaṃ

||2||

hvayāmyagnimasya me dyāvāpṛthivī iti tisrastataṃ me apa iti vaiśvadevaṃ

||3||

vaiśvānaraṃ manaseti tisraḥ pra ye śumbhante janasya gopā ityāgnimārutaṃ

||4||

pañcamasya kayā śubhā yastigmaśṛṅga iti madhyandinaḥ

||5||

kayāśubhīyasya tu navamyuttamā'nyatrāpi yatra nividdhānaṃ syāt

||6||

ghṛtavatī bhuvanānāmabhiśriyendraṛbhubhirvājavadbhiriti tṛcau kadu priyāyeti vaiśvadevaṃ

||7||

pṛkṣasya vṛṣṇo vṛṣṇe śarddhāya nūcit sahojā ityāgnimārutaṃ ṣaṣṭhasya sāvitrārbhave tṛtīyena vaiśvānarīyañca katarā pūrvoṣāsānanteti vaiśvadevaṃ prayajyava imaṃ stomamityāgnimārutaṃ

||8||

ityabhiplavaḥ ṣaḍahaḥ

||9||

tasyāgniṣṭomāvabhitaḥ | ukthyā madhye

||10||

ukthyeṣu stotriyānurūpāḥ

||11||

maitrāvaruṇasya

||12||

Aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ

ehyūṣu bravāṇi ta āgniragāmi bhārataḥ pra vo vājā abhidyavo'bhi prayāṃsi vāhasā pra maṃhiṣṭhāya gāyata pra so agne tavotibhiragniṃ vo vṛdhantamagne yaṃ yajñamadhvaraṃ yajiṣṭhaṃ tvā'vavṛmahe yaḥ samidhāya āhutyā''te agna idhīmahyubhesuścandra sarpiṣa iti dve ekā cāgniṃ taṃ manye yo vasurā te vatso mano yamadā''gne sthūraṃ rayiṃ bhara preṣṭhaṃ vo atithiṃ śreṣṭhaṃ yaviṣṭha bhārata bhadro no agnirāhuto yadī ghṛtebhirāhuta ā ghāye agnimindhata imā abhipraṇonuma iti

||1||

atha brāhmaṇācchaṃsino'bhrātṛvyo anātvaṃ mā te amājuro yathaivāhyasi vīrayurevāhyasya sūnṛtā tante madaṃ gṛṇīmasi tamvabhi pragāyata vayamu tvāmapūrvya yo na idamidaṃ purendrāya sāma gāyata sakhāya āśiṣāmahi ya eka idvidayate ya indra somapātama endra no gadhyedu madhvo madintarameto nvindrastavāma sakhāyaḥ stuhīndraṃ vyaśvava tvanna indrābhara vayamutvāmapūrvya yo na idamidaṃ purā''yāhīma indava iti samāhāryo'nurūpo'bhrātṛvyo anātvaṃ mā te amājuro yatheti

||2||

athāchāvākasyendraṃ viśvā avīvṛdhannukthyamindrāya śaṃsyaṃ śrudhīhavantiraścyā āśrutkarṇa śrudhīhavamasāvi soma indra ta imamindrasutaṃ piba yadindracitramehanā yaste sādhiṣṭho'vase purāṃ bhinduryuvā kavirvṛṣā hyasi rādhase gāyanti tvā gāyatriṇa ā tvā giro rathīriveti

||3||

sūktānāmekaikaṃ śiṣṭvā''vaperan

||4||

Navamaḥ khaṇḍaḥ

stome vardhamāne

||1||

imā u vāṃ bhṛmayo manyamānā iti tisra indrā ko vāmiti sūkte śruṣṭī vāṃ yajño yuvāṃ narā punīṣe vām imāni vāṃ bhāgadheyānītyetasya yathārthaṃ maitrāvaruṇaḥ

||2||

yastastambha yo adribhid yajñe diva iti sūkte asteva su prataram āyātvindraḥ svapatiḥ imāṃ dhiyamiti brāhmaṇācchaṃsī

||3||

viṣṇornukamiti sūkte paro mātrayetyacchāvākaḥ

||4||

Daśamaḥ khaṇḍaḥ

pṛṣṭhyasyābhiplavenokte ahanī ādye ādyābhyāṃ

||1||

tṛtīyasavanāni cānvahaṃ

||2||

upaprayanta iti tu prathame'hanyājyaṃ | agniṃ dūtamiti dvitīye

||3||

tṛtīye yukṣvāhītyājyaṃ

||4||

vāyavāyāhi vītaya ityekā vāyo yāhi śivādiva iti dve indraśca vāyaveṣāṃ sutānāmiti dvayoranyatarāṃ dvirāmitre varuṇe vayamaśvināveha gacchatamāyāhyadribhiḥ sutaṃ sajūrviśvebhirdevebhiruta naḥ priyāpriyāsvityauṣṇihaṃ praugaṃ

||5||

uttame'nvṛcamabhyāsāścaturakṣarāḥ

||6||

na vā

||7||

tṛtīyenābhiplavikenokto madhyandinaḥ | taṃ tamidrādhase mahe traya indra sya somā iti marutvatīyasya pratipadanucarau | vairūpaṃ cet pṛṣṭhaṃ yadyāva indra te śataṃ yadindrayāvatastvamiti pragāthau stotriyānurūpau

||8||

Ekādaśaḥ khaṇḍaḥ

caturthe'hani yat prātaranuvākapratipadyardharcādyo nyūṅkhaḥ

||1||

dvitīyaṃ svaramokāraṃ trimātramudāttantriḥ

||2||

tasya tasya copariṣṭādaparimitān pañca vārdhaukārānanudāttān

||3||

uttamasya tu trīn

||4||

pūrvamakṣaraṃ nihanyate nyūṅkhamāne

||5||

tadapi nidarśanāyodāhariṣyāmaḥ

||6||

omiṭṭeḍ

||7||

āgniṃ na svavṛktibhirityājyaṃ

||8||

tasyottamāvarjaṃ tṛtīyeṣu pādeṣu nyūṅkho ninardaśca

||9||

ukto nyūṅkhaḥ

||10||

svarādiranta okāraścaturninardaḥ

||11||

udāttau prathamottamau | anudāttāvitarau | uttaro'nudāttataraḥ

||12||

plutaḥ prathamaḥ | makārānta uttamaḥ | tadapi nidarśanāyodāhariṣyāmaḥ

||13||

āgnim na svavṛktibhiḥ | hotāram tvā vṛṇīmahe | omiṭṭeḍ

||14||

omiṭṭeḍ

||15||

api vodāttādanudāttaṃ svaritamudāttamiti caturninardaḥ

||16||

omiṭṭeḍ

||17||

prathamādardhaukārādadhvaryurnyūṅkhayet

||8||

prathamāt dvitīyādvā

||19||

vyuparamaṃ haike

||20||

yathā vā sampādayiṣyanto manyeran

||21||

vāyo śukro ayāmi te vihi hotrā avītā vāyo śataṃ harīṇāmindraśca vāyaveṣāṃ somānāmācikitā na sukratū ā no viśvābhirūtibhistyamu vo aprahaṇamapatyaṃ vṛjinaṃ ripumambitamenadītama ityānuṣṭubhaṃ praugaṃ

||22||

ekapātinyaḥ prathamaḥ

||23||

taṃ tvā yajñebhirīmaha idaṃ vaso sutamandha iti marutvatīyasya pratipadanucarau

||24||

śrudhīhavanindramarutvām̐ indreti marutvatīyaṃ

||25||

antye nividaṃ dadhyādanekabhāve sūktānāṃ

||26||

varājaṃ cet pṛṣṭhaṃ pibā somamindramandatu tveti stotriyānurūpau

||27||

kuhaśruta idroyudhyasya ta iti niṣkevalyaṃ | śrudhīhavīyasya tu tṛca ādye'rdharcādiṣu nyūṅkhaḥ

||28||

evaṃ kuhaśrutīyasya

||29||

virājāṃ madhyameṣu pādeṣu

||30||

nitya iha pratigaro nyūṅkhādiḥ

||31||

praṇavāntaḥ praṇave kuhaśrutīyānāṃ

||32||

ardharcaśaścainaduttamāvarjaṃ

||33||

na te giro api mṛṣye turasya pravomahe mahivṛdhe bharadhvamiti catasrastisraśca virājaḥ

||34||

tāsāmūrdhvamārambhaṇīyābhya stṛcānāvaperan

||35||

ādyaṃ maitrāvaruṇastasyottamādiśastānāṃ tṛcaṃ brāhmaṇācchaṃsī

||36||

tasya cācchāvākaḥ

||37||

yajāmaha indra vajradakṣiṇamiti dvitīyānevameva

||38||

pañcame'hani yacciddhi satyasomapā ityekaikamevameva

||39||

ṣaṣṭhe'hanīndrāya hi dyaurasuro anamnatetyevameva

||40||

Dvādaśaḥ khaṇḍaḥ

stome vardhamāne ko aghanaryo vanena vāya āyāhyarvāṅityaṣṭarcānyāvaperannupariṣṭāt pārucchepīnāṃ

||1||

tairapyanatiśasta aindrāṇi traiṣṭubhānyamarucchabdānyāvaperan

||2||

na tvetānyanopyātiśaṃsanaṃ

||3||

ekayā dvābhyāṃ vā prātaḥsavane

||4||

aparimitābhiruttarayoḥ savanayoḥ

||5||

pañcamasyemamūṣuvo atithimuṣarbudhamiti navājya

||6||

ā no yajñaṃ divispṛśamiti dve ā no vāyo mahetana ityekā rathena pṛthupājasā bahavaḥ sūracakṣasa imā u vāṃ diviṣṭayaḥ pibā sutasya rasino devaṃ devaṃ vo vase devaṃ devaṃ bṛhadugāyiṣeva ca iti bārhataṃ praugaṃ

||7||

pragāthāneke dvitīyottamavarjaṃ

||8||

yat pāñcajanyayā viśendraitsomapā eka iti marutvatīyasya pratipadanucarau | avitāsītthāhīndrapiba tubhyamiti marutvatīyaṃ

||10||

śākvaraṃ cet pṛṣṭhaṃ mahānāmnyastotriyaḥ | tā adhyardhakāraṃ nava prakṛtyā tisro bhavanti

||10||

tābhiḥ purīṣapadānyupasantanuyāt

||11||

pañcākṣaraśaḥ pūrvāṇi pañca

||12||

sarvāṇi vā yathāniśāntaṃ

||13||

yonisthāne tu yathāniśāntaṃ sapurīṣapadā uttamena santānaḥ

||14||

svādoritthā viṣūvata upa no haribhiḥ sutamindraṃ viśvā avīvṛdhanniti trayastṛcā anurūpaḥ

||15||

predaṃ brahmendromadāya satrā madāsa iti niṣkevalyaṃ

||16||

pāṅkte pūvā sūkte marutvatīye pāṅke niṣkevalye

||17||

ādye tu triṣṭubuttame

||18||

tayoravasāne śatakrato samapsujiditi marutvatīye

||19||

śacīpate'nedyeti niṣkevalye niṣkevalye

||20||