Madhyandina Brahmayajñam
Vājasaneyi Mādhyandina brahmayajñam (brahmayagyam) — Veda openings with svara, deva-ṛṣi-pitṛ tarpaṇam, arghya, sūryopasthānam and digdevatā vandanam.
Brahmayajñaḥ
Śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam ।
Prasannavadanaṃ dhyāyet sarvavighnopaśāntaye ॥
Perform prāṇāyāma and make the saṅkalpa.
Brahmayajñena yakṣye (brahmayajñasvādhyāyajapaṃ kariṣye) ॥
Vidyudasi vidya me pāpmānamṛtātsatyamupaimi ॥
With this, wash both hands. Sip water three times and wipe the lips twice.
Touch water once, then touch the head, eyes, ears, nostrils, mouth and chest. Sprinkle the left hand and the feet, place the right hand over the left and the right foot over the left, and recite.
Vedādhyayanam
Oṃ bhūrbhuva̱ḥ sva̱ḥ । tatsa̍vi̱turvare̍ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi । dhiyo̱ yo na̍ḥ praco̱dayā̍t ॥
Recite three times.
Oṃ pra no̍ yacchatvarya̱mā pra pū̱ṣā pra sara̍svatī । pra vāgde̱vī da̍dātu naḥ ॥
A̱rya̱maṇa̱ṃ bṛha̱spati̱mindra̱ṃ dānā̍ya codaya ।
Vāca̱ṃ viṣṇu̱gͫ sara̍svatīgͫ savi̱tāra̍ṃ ca vā̱jina̍m ॥
Oṃ i̱ṣe tvo̱rje tvā̍ vā̱yava̍ stha । de̱vo va̍ḥ savi̱tā prārpa̍yatu̱ śreṣṭha̍tamāya̱ karma̍ṇe ॥ Oṃ
Oṃ a̱gnimī̍l̤e pu̱rohi̍taṃ ya̱jñasya̍ de̱vamṛ̱tvija̍m । hotā̍raṃ ratna̱dhāta̍mam ॥ Oṃ
Oṃ agna ā yāhi vītaye gṛṇāno havyadātaye । ni hotā satsi barhiṣi ॥
Oṃ śaṃ no̍ de̱vīra̱bhiṣṭa̍ya̱ āpo̍ bhavantu pī̱taye̍ । śaṃ yora̱bhi sra̍vantu naḥ ॥ Oṃ
Oṃ īśāvāsyamidaṃ sarvaṃ yatkiñca jagatyāṃ jagat ।
Tena tyaktena bhuñjīthā mā gṛdhaḥ kasyasviddhanam ॥
Oṃ namo brahmādibhyo brahmavidyāsampradāyakartṛbhyo vaṃśaṛṣibhyo namo gurubhyaḥ ।
Atha śikṣāṃ pravakṣyāmi । vṛddhirādaic । mayarasatajabhanalagasammitam ।
Gauḥ । gmā । jmā । samāmnāyaḥ samāmnātaḥ । pañcasaṃvatsaramayam ।
Athāto'dhikāraḥ । phalayuktāni karmāṇi । athāto gṛhyasthālīpākānāṃ karma ।
Pramāṇaprameyasaṃśayaprayojanadṛṣṭāntasiddhāntāvayavatarkanirṇayavādajalpavitaṇḍāhetvābhāsacchalajātinigrahasthānānāṃ tattvajñānānniḥśreyasādhigamaḥ ।
Athāto dharmaṃ vyākhyāsyāmaḥ । yato'bhyudayaniḥśreyasasiddhiḥ sa dharmaḥ ।
Atha yogānuśāsanam । yogaścittavṛttinirodhaḥ ।
Atha trividhaduḥkhātyantanivṛttiratyantapuruṣārthaḥ ।
Athāto dharmajijñāsā । dhārako dharmaḥ ।
Athāto dharmajijñāsā । codanālakṣaṇo'rtho dharmaḥ ।
Athāto brahmajijñāsā । janmādyasya yataḥ । śāstrayonitvāt । tattu samanvayāt ।
Manumekāgramāsīnamabhigamya maharṣayaḥ । pratipūjya yathānyāyamidaṃ vacanamabruvan ॥
Tapaḥsvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam । nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam ॥
Nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam । devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet ॥
Janmādyasya yato'nvayāt ।
Ācāramūlā jātiḥ syādācāraḥ śāstramūlakaḥ । vedavākyaṃ śāstramūlaṃ vedaḥ sādhakamūlakaḥ ॥
Oṃ svasti ॥
Oṃ namo̱ brahma̍ṇe̱ namo̍ astva̱gnaye̱ nama̍ḥ pṛthi̱vyai nama̱ oṣa̍dhībhyaḥ ।
Namo̍ vā̱ce namo̍ vā̱caspata̍ye̱ namo̱ viṣṇa̍ve maha̱te ka̍romi ॥
Recite three times.
Vṛṣṭirasi vṛśca me pāpmānamṛtātsatyamupāgām ॥
With this, wash both hands with water and perform ācamana.
Deva tarpaṇam
Devarṣipitṛtarpaṇaṃ kariṣye ॥
Offer with the devatīrtha (over the fingertips).
| Brahmā tṛpyatām | Viṣṇuḥ tṛpyatām |
| Rudraḥ tṛpyatām | Prajāpatiḥ tṛpyatām |
| Devāḥ tṛpyantām | Chandāṃsi tṛpyantām |
| Vedāḥ tṛpyantām | Ṛṣayaḥ tṛpyantām |
| Purāṇācāryāḥ tṛpyantām | Gandharvāḥ tṛpyantām |
| Itarācāryāḥ tṛpyantām | Saṃvatsaraḥ sāvayavaḥ tṛpyatām |
| Devyaḥ tṛpyantām | Apsarasaḥ tṛpyantām |
| Devānugāḥ tṛpyantām | Nāgāḥ tṛpyantām |
| Sāgarāḥ tṛpyantām | Parvatāḥ tṛpyantām |
| Saritaḥ tṛpyantām | Manuṣyāḥ tṛpyantām |
| Yakṣāḥ tṛpyantām | Rakṣāṃsi tṛpyantām |
| Piśācāḥ tṛpyantām | Suparṇāḥ tṛpyantām |
| Bhūtāni tṛpyantām | Paśavaḥ tṛpyantām |
| Vanaspatayaḥ tṛpyantām | Oṣadhayaḥ tṛpyantām |
| Bhūtagrāmaścaturvidhaḥ tṛpyatām |
Ṛṣi tarpaṇam
Wear the yajñopavīta as a garland (nivīta) and offer with the ṛṣitīrtha (base of the little finger).
| Marīciḥ tṛpyatām | Atriḥ tṛpyatām |
| Aṅgirāḥ tṛpyatām | Pulastyaḥ tṛpyatām |
| Pulahaḥ tṛpyatām | Kratuḥ tṛpyatām |
| Vasiṣṭhaḥ tṛpyatām | Pracetāḥ tṛpyatām |
| Bhṛguḥ tṛpyatām | Nāradaḥ tṛpyatām |
| Sanakaḥ tṛpyatām | Sanandanaḥ tṛpyatām |
| Sanātanaḥ tṛpyatām | Kapilaḥ tṛpyatām |
| Āsuriḥ tṛpyatām | Voḍhuḥ tṛpyatām |
| Pañcaśikhaḥ tṛpyatām |
Pitṛ tarpaṇam
Wear the yajñopavīta over the right shoulder (prācīnāvīta) and offer with the pitṛtīrtha (between the thumb and index finger).
| Kavyavāḍanalaḥ tṛpyatām | Somaḥ tṛpyatām |
| Yamaḥ tṛpyatām | Aryamā tṛpyatām |
| Agniṣvāttāḥ pitaraḥ tṛpyantām | Somapāḥ pitaraḥ tṛpyantām |
| Barhiṣadaḥ pitaraḥ tṛpyantām | Yamāya namastṛptirastu |
| Dharmarājāya namastṛptirastu | Mṛtyave namastṛptirastu |
| Antakāya namastṛptirastu | Vaivasvatāya namastṛptirastu |
| Kālāya namastṛptirastu | Sarvabhūtakṣayāya namastṛptirastu |
| Audumbarāya namastṛptirastu | Dadhnāya namastṛptirastu |
| Nīlāya namastṛptirastu | Parameṣṭhine namastṛptirastu |
| Vṛkodarāya namastṛptirastu | Citrāya namastṛptirastu |
| Citraguptāya namastṛptirastu |
Those whose father is living stop here. (The tarpaṇa to Yama and the others is optional.)
If the father is no longer living:
| ___ gotraḥ ___ śarmā vasurūpaḥ asmatpitā svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotraḥ ___ śarmā rudrarūpaḥ asmatpitāmahaḥ svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotraḥ ___ śarmā ādityarūpaḥ asmatprapitāmahaḥ svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotrā ___ dā vasurūpā asmanmātā svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotrā ___ dā rudrarūpā asmatpitāmahī svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotrā ___ dā ādityarūpā asmatprapitāmahī svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotraḥ ___ śarmā vasurūpaḥ asmanmātāmahaḥ svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotraḥ ___ śarmā rudrarūpaḥ asmatpramātāmahaḥ svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotraḥ ___ śarmā ādityarūpaḥ asmadvṛddhapramātāmahaḥ svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotrā ___ dā vasurūpā asmanmātāmahī svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotrā ___ dā rudrarūpā asmatpramātāmahī svadhā namastṛpyatām |
| ___ gotrā ___ dā ādityarūpā asmadvṛddhapramātāmahī svadhā namastṛpyatām |
Then offer one añjali each to the sapiṇḍa relatives on the father's and mother's side — paternal uncle and his wife, brother and his wife, sister, maternal uncle and his wife, father's sister and her children, mother's sister and her children, maternal cousins and so on. Then offer one añjali each to the samānodakas, those of the same gotra, the ācārya, the father-in-law, the ṛtvik, disciples, those for whom one has performed yajña, and others of the same varṇa.
Wearing the yajñopavīta normally, offer with the devatīrtha:
Devāsurāstathā yakṣā nāgā gandharvarākṣasāḥ ।
Piśācā guhyakāḥ siddhāḥ kūṣmāṇḍāstaravaḥ khagāḥ ॥
Jalecarā bhūnilayā vāyvādhārāśca jantavaḥ ।
Tṛptimete prayāntvāśu maddattenāmbunākhilāḥ ॥
Wearing the yajñopavīta over the right shoulder, offer with the pitṛtīrtha:
Narakeṣu samasteṣu yātanāsu ca ye sthitāḥ ।
Teṣāmāpyāyanāyaitaddīyate salilaṃ mayā ॥
Ye'bāndhavā bāndhavāśca ye'nyajanmani bāndhavāḥ ।
Te tṛptimakhilā yāntu yaścāsmatto'bhivāñchati ॥
Arghyapradānam
From here on, those whose father is living also take part. Wear the yajñopavīta normally, perform ācamana and offer arghya.
Namo vivasvate brahman bhāsvate viṣṇutejase ।
Jagatsavitre śucaye savitre karmadāyine ॥
Offer arghya with this and stand up.
Sūryopasthānam
Adṛ̍śramasya ke̱tavo̱ vi ra̱śmayo̱ janā̱m̐2 anu̍ । bhrāja̍nto a̱gnayo̍ yathā ॥
Ha̱gͫsaḥ śu̍ci̱ṣadvasu̍rantarikṣa̱saddhotā̍ vedi̱ṣadati̍thirduroṇa̱sat ।
Nṛ̱ṣadva̍ra̱sadṛ̍ta̱sadvyo̍ma̱sada̱bjā go̱jā ṛ̍ta̱jā a̍dri̱jā ṛ̱taṃ bṛ̱hat ॥
With these, stand in worship of Sūrya.
Digdevatā vandanam
Then salute the deities of the directions.
| Prācyai diśe namaḥ | Indrāya namaḥ |
| Āgneyyai diśe namaḥ | Agnaye namaḥ |
| Dakṣiṇāyai diśe namaḥ | Yamāya namaḥ |
| Nairṛtyai diśe namaḥ | Nirṛtaye namaḥ |
| Pratīcyai diśe namaḥ | Varuṇāya namaḥ |
| Vāyavyai diśe namaḥ | Vāyave namaḥ |
| Udīcyai diśe namaḥ | Somāya namaḥ |
| Aiśānyai diśe namaḥ | Īśānāya namaḥ |
| Ūrdhvāyai diśe namaḥ | Brahmaṇe namaḥ |
| Adharāyai diśe namaḥ | Anantāya namaḥ |
Having saluted them, sit down and offer an añjali of water to each of the following deities.
| Brahmaṇe namaḥ | Agnaye namaḥ |
| Pṛthivyai namaḥ | Oṣadhībhyo namaḥ |
| Vāce namaḥ | Vācaspataye namaḥ |
| Viṣṇave namaḥ | Mahadbhyo namaḥ |
| Adbhyo namaḥ | Apāṃpataye namaḥ |
| Varuṇāya namaḥ |
Mukhamārjanam — prārthanā
Then take water in the joined palms and wipe the face.
Saṃ varca̍sā̱ paya̍sā̱ saṃ ta̱nūbhi̱raga̍nmahi̱ mana̍sā̱ sagͫ śi̱vena̍ ।
Tvaṣṭā̍ su̱datro̱ vida̍dhātu̱ rāyo'nu̍mārṣṭu ta̱nvo yadvili̍ṣṭam ॥
Then the prayer:
Devā̍ gātuvido gā̱tuṃ vi̱ttvā gā̱tumi̍ta । mana̍saspata i̱maṃ de̍va ya̱jñagͫ svāhā̱ vāte̍ dhāḥ ॥