मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Navamo'dhyāyaḥ

3
Āśvalāyanaśrautasūtram · 9

Prathamaḥ khaṇḍaḥ

uktaprakṛtayo'hīnaikāhāḥ

||1||

siddhairahobhirahnāmatideśaḥ

||2||

anatideśe tvekāho jyotiṣṭomo dvādaśaśatadakṣiṇastena śasyamekāhānāṃ

||3||

goāyūṣī viparīte dvyahānāṃ

||4||

tryahāṇāṃ pṛṣṭhyatryahaḥ pūrvaḥ | abhiplavatryaho vā

||5||

evamprāyāśca dakṣiṇā arvāgatirātrebhyaḥ

||6||

sāhasrāstvatirātrāḥ

||7||

dvyahāstryahāśca

||8||

ye bhūyāṃsastryahādahīnāḥ sahasraṃ teṣāṃ tryahe prasaṃkhyāyānvahantataḥ sahasrāṇi

||9||

samāvattveva dakṣiṇā nayeyuḥ

||10||

atiriktāstūttame'dhikāḥ

||11||

atidiṣṭānāṃ stomapṛṣṭhasaṃsthānyatvādananyabhāvaḥ

||12||

nityā naimittikā vikārāḥ

||13||

mādhyandine tu hoturniṣkevalye stomakāritaṃ śasyaṃ

||14||

tatropajanastārkṣyavarjamagre sūktānāṃ

||15||

hānau tata evoddhāraḥ

||16||

ye'rvāk trivṛtaḥ stomāḥ syustṛcā eva tatra sūktasthāneṣu

||17||

yathā nityā nivido'bhyudiyāt

||18||

Dvitīyaḥ khaṇḍaḥ

uktāni cāturmāsyāni

||1||

somān vakṣyāmaḥ parvaṇāṃ sthāne

||2||

ayūpakāneke

||3||

paridhau paśuṃ niyuñjanti

||4||

vaiśvadeyāsthāne prathamaṃ pṛṣṭyāhaḥ | janiṣṭhā ugra ugro jajña iti madhyandinaḥ | aikāhikā hotrāḥ sarvatra prathamasāṃpātikeṣvahaḥsvekāhībhavatsu

||5||

vaiśvānarapārjanye haviṣī agnīṣomīyasya paśoḥ paśupuroḍāśe'nvāyātayeyuḥ | prātaḥsavanikeṣu puroḍāśeṣu vaiśvadevyā havīṃṣyanvāyātayeyuḥ | vaiśvadevaḥ paśuḥ

||6||

bārhaspatyā'nūbandhyā

||7||

varuṇapraghāsasthāne dvyahaḥ

||8||

uttarasyāhnaḥ prātaḥsavanikeṣu puroḍāśeṣu varuṇapraghāsahavīṃṣyanvāyātayeyuḥ

||9||

mārutavāruṇau paśū

||10||

maitrāvaruṇyanūbandhyā

||11||

agniṣṭoma aindrāgnasthāne

||12||

sākamedhasthāne tryaho'tirātrāntaḥ

||13||

dvitīyasyāhno'nusavanaṃ puroḍāśeṣu pūrvedyurhavīṃṣi

||14||

tṛtīye'hanyupāṃśvantaryāmau hutvā paurṇadarvaṃ | prātaḥsavanikeṣu kraiḍinaṃ

||15||

mādhyandineṣu māhendrāṇi

||16||

antareṇa ghṛtayājye dakṣiṇe mārjālīye pitryā

||17||

tatropasthānaṃ yathā'natipraṇītacaratāṃ

||18||

anūbandhyāyāḥ paśupurāḍāśa ādityamanvāyātayeyuḥ

||19||

āgneyyaindrāgnaikādaśināḥ paśavaḥ

||20||

sauryā'nūbandhyā

||21||

agniṣṭomaḥ śunāsīrīyāyāḥ sthāne | prātaḥsavanikeṣu puroḍāśeṣu śunāsīrīyāyā havīṃṣyanvāyātayeyuḥ

||22||

vāyavyaḥ paśuḥ

||23||

āśvinyanūbandhyā

||24||

anvahaṃ pañcāśaccho dakṣiṇāḥ

||25||

Tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ

atha rājasūyāḥ

||1||

purastāt phālgunyāḥ paurṇamāsyāḥ pavitreṇāgniṣṭomenābhyārohaṇīyena yajeta

||2||

paurṇamāsyāṃ cāturmāsyāni prayuṅkte

||3||

nityāni parvāṇi

||4||

cakrābhyāṃ tu parvāntareṣu caranti

||5||

aharviparyayaṃ pakṣaviparyayaṃ vā

||6||

saṃvatsarānte samānapakṣe'bhiṣecanīyadaśapeyau

||7||

ukthyo bṛhatpṛṣṭha ubhayasāmābhiṣecanīyaḥ

||8||

saṃsthite marutvatīye dakṣiṇata āhavanīyasya hiraṇyakaśipāvāsīno'bhiṣiktāya putrāmātyaparivṛtāya rājñe śaunaḥśepamācakṣīta

||9||

hiraṇyakaśipāvāsīna ācaṣṭe hiraṇyakaśipāvāsīnaḥ pratigṛṇāti yaśo vai hiraṇyaṃ yaśasaivainaṃ tat samardhayati

||10||

oṃmityṛcaḥ pratigara evaṃ tatheti gāthāyāḥ

||11||

oṃmiti vai daivaṃ tatheti mānuṣaṃ daivena caivainaṃ tanmānuṣeṇa ca pāpādenasaḥ pramuñcati

||12||

tasmādyo rājā vijitī syādapyayajamāna ākhyāpayetaivaitacchaunaḥśepamākhyānaṃ na hāsminnalpañca nainaḥ pariśiṣyate

||13||

sahasramākhyātre dadyāt

||14||

śataṃ pratigaritre

||15||

yathāsvamāsane

||16||

saṃsṛpeṣṭibhiścaritvā daśapeyena yajeta

||17||

tatra daśadaśaikaikaṃ camasaṃ bhakṣayeyuḥ

||18||

nityān prasaṃkhyāyetānanuprasarpayeyuḥ

||19||

ye mātṛtaḥ pitṛtaśca daśapuruṣaṃ samanuṣṭhitā vidyātapobhyāṃ puṇyaiśca karmabhiryeṣāmubhayato nābrāhmaṇyaṃ ninayeyuḥ

||20||

pitṛta ityeke

||21||

navagvāsaḥ sutasomāsa indraṃ sakhā ha yatra sakhibhirnavagvairiti nividdhānayorādye

||22||

sūktamukhīye ityukta ete pratīyāt

||23||

uttara āpūryamāṇapakṣe keśavapanīyo bṛhatpṛṣṭho'tirātraḥ

||24||

dvayormāsayorvyuṣṭidvyahaḥ

||25||

agniṣṭomaḥ pūrvamahaḥ | sarvastomo'tirātra uttaraṃ

||26||

uttara āpūryamāṇapakṣe kṣatrasya dhṛtiragniṣṭomaḥ

||27||

Caturthaḥ khaṇḍaḥ

iti rājasūyāḥ

||1||

nyāyakḷptāśca dakṣiṇā anyatrābhiṣecanīyadaśapeyābhyāṃ

||2||

abhiṣecanīye tu dvātriṃśataṃ dvātriṃśataṃ sahasrāṇi pṛthaṅmakhyebhyaḥ

||3||

ṣoḍaśa ṣoḍaśa dvitīyibhyaḥ

||4||

aṣṭāvaṣṭau tṛtīyibhyaḥ | catvāri catvāri pādibhyaḥ

||5||

saṃsṛpeṣṭīnāṃ hiraṇyamāgneyyāṃ vatsatarī sārasvatyāmavadhvastaḥ sāvitryāṃ śyāmaḥ pauṣṇāṃ śitipṛṣṭho bārhaspatyāyāmṛṣabha aindryāṃ mahāniraṣṭo vāruṇyāṃ

||6||

sāhasro daśapeyaḥ

||7||

imāścādiṣṭadakṣiṇāḥ

||8||

sauvarṇī sragudgātuḥ

||9||

aśvaḥ prastotuḥ | dhenaḥ pratiharttuḥ

||10||

ajaḥ subrahmaṇyāyai

||11||

hiraṇyaprākāśāvadhvaryoḥ

||12||

rājatau pratiprasthātuḥ

||23||

dvādaśa paṣṭhauhyo garbhiṇyo brahmaṇaḥ

||14||

vaśā maitrāvaruṇasya

||15||

rukmo hotuḥ

||16||

ṛṣabho brāhmaṇācchaṃsinaḥ | kārpāsaṃ vāsaḥ potuḥ | kṣaumī barāsī neṣṭuḥ

||17||

ekayuktaṃ yavācitamacchāvākasya

||18||

anaḍvānāgnīdhrasya vatsataryunnetuḥ | trivarṣaḥ sāṇḍo grāvastutaḥ

||20||

Pañcamaḥ khaṇḍaḥ

uśanasastomena garagīrṇamivātmānaṃ manyamāno yajeta

||1||

uśanā yat sahasyairayātaṃ tvamapo yadave turvaśāyeti sūktamukhīye | gostomabhūmistomavanaspatisavānāṃ na tā arvāreṇukakāṭo aśnute na tā naśanti na dabhāti taskaro baḍitthā parvatānāṃ dṛlhācidyā vanaspatīn devebhyo vanaspate havīṃṣi vanaspate raśanayā niyūyeti sūktamukhīyāḥ

||2||

ādhipatyakāmo brahmavarcasakāmo vā bṛhaspatisavena yajeta

||3||

tasya tṛcāḥ sūktasthāneṣu

||4||

agnirdeveṣu rājatītyājyaṃ | yastastambhadhunetaya iti sūktamukhīye | indra marutva iha nṛṇāmu tveti madhyandinaḥ | uduṣya devaḥ savitā hiraṇyayā ghṛtavatī bhuvanānāmabhiśriyendraṛbhubhirvājavadbhiḥ samukṣitaṃ svasti no mimītāmaśvinābhāga iti vaiśvadevaṃ | vaiśvānaraṃ manasāgniṃ nicāyya prayantu vājāstaviṣībhiragnayaḥ samiddhamagniṃ samidhā girā gṛṇa ityāgnimārutaṃ | hotrakā ūrdhvaṃ stotriyānurūpebhyaḥ prathamottamāntṛcāṃcchaṃseyuḥ

||5||

pragāthebhyastu mādhyandine

||6||

anusavanamekādaśaikādaśa dakṣiṇāḥ

||7||

ekādaśaikādaśa vā sahasrāṇi

||8||

śatāni vā

||9||

aśvo mādhyandine'dhikaḥ

||10||

bhavā bhrātṛvyavānadhibubhūṣuryajeta

||11||

sadyaskriyā'nukriyā parikriyā vā svargakāmaḥ

||12||

ekatrikeṇa tryekeṇa vā'nnādyakāmaḥ

||13||

gotamastomena ya iccheddānakāmā me prajā syāditi

||14||

eteṣāṃ saptānāṃ śasyamuktaṃ bṛhaspatisavena

||15||

tvaṃ bhuvaḥ pratimānaṃ pṛthivyā bhuvastvamindrabrahmaṇā mahāntsadyo ha jāto vṛṣabhaḥ kanīnastvaṃ sadyo api vo jāta indrānatvāhighne adhadeva devā anu te dāyi maha indriyāya katho nu te paricarāṇi vidvāniti dve ekasya cinme vibhva1stvoja ekannu tvā satpatiṃ pāñcajanyaṃ tryaryamā manuṣo devatātā praghānvasya mahato mahānītthā hi soma inmada indro madāya vāvṛdha iti sūktamukhīyāḥ

||16||

Ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ

gotamastomamantarukthyaṃ kurvanti

||1||

grahāntarukthyaścedagne marudbhirṛkvabhiḥ pā indrā varuṇābhyāṃ matsvendrābṛhaspatibhyāmindrāviṣṇubhyāṃ sajūrityāgnimārute purastāt paridhānīyāyā āvapeta

||2||

ubhayorāhvānaṃ

||3||

anyatarasyāmeke | ukthyastotriyeṣu cedyajñāyajñīyena

||4||

svairvā

||5||

sakṛdāhūya stotriyān | tathānurūpān

||6||

anyatrāpyevaṃ stotriyānurūpasannipāte

||7||

yadyu vai yajñāyajñīyayonau sarvairevokthyasāmabhiḥ prakṛtyā syāt tathā sati

||8||

Saptamaḥ khaṇḍaḥ

śyenājirābhyāmabhicaran yajeta

||1||

ahaṃ manurgarbhenusaṃstvayā manyo yaste manyaviti madhyandinau

||2||

śeṣo bṛhaspatisavena

||3||

śaramayaṃ barhiḥ

||5||

mausalāḥ paridhayaḥ

||6||

vaibhītaka idhmaḥ

||7||

vāghātako vā

||8||

apagūryāśrāvayet

||9||

pratyāśrāvayecca

||10||

chindanniva vaṣaṭkuryāt

||11||

dṛṣanniva juhuyāt

||12||

sādyaskeṣūrvarā vediḥ

||13||

khala uttaravediḥ

||14||

khalevālī yūpaḥ

||15||

sphyagro yūpaḥ

||16||

acaṣālaḥ

||17||

kalāpī caṣālaḥ

||18||

ityāgantukā vikārāḥ

||19||

anyāṃścādhvaryavo viduḥ

||20||

siddhe tu śasye hotā saṃpraiṣānvayaḥ syāt

||21||

pāpyā kīrtyā mahārogeṇa vā yo vā'laṃprajananaḥ prajāṃ na vindeta so'gniṣṭutā yajeta

||22||

tiṣṭhā harī yo jāta eveti madhyandinaḥ | sarvāgneyaścet stotriyānurūpā āgneyāḥ syuḥ vicāri vā

||23||

api vā sarveṣu devatāśabdeṣvagnimevābhisaṃnamet

||25||

tathā satyanvakṣamindrastutā yajeta

||26||

indra somamindraṃ staveti madhyandinaḥ

||27||

bhūtikāmo vā grāmakāmo vā prajākāmo vā

||28||

imā u tvā ya eka iditi madhyandinaḥ | indrāgnyoḥ kulāyena prajātikāmaḥ

||29||

tiṣṭhā harī tamu ṣṭuhīti madhyandinaḥ | ṛṣabheṇa vijigīṣamāṇaḥ

||30||

marutvām̐ indra yudhmasya te iti madhyandinaḥ | tīvrasomenānnādyakāmaḥ

||31||

kvasya vīrastīvrasyābhivayasa iti madhyandinaḥ | vighanenābhicaran

||32||

tasya śasyamajireṇa

||33||

indrā viṣṇorutkrāntinā svargakāmaḥ

||34||

imā u tvā dyaurna ya indra iti madhyandinaḥ | yaḥ kāmayeta naiṣṇihyaṃ pāpmana iyāmiti sa ṛtapeyena yajeta

||35||

ṛtasya hi śurudhaḥ santi pūrvīriti sūktamukhīye | satyena camasān bhakṣayanti

||36||

satyamiyaṃ pṛthivī satyamayamagniḥ satyamayaṃ vāyuḥ satyamasāvāditya iti

||37||

somacamaso dakṣiṇā

||38||

Aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ

atimūrttinā yakṣyamāṇo māsaṃ sauryācāndramasībhyāmiṣṭībhyāṃ yajeta

||1||

śuklaṃ cāndramasyā | sauryayetaraṃ

||2||

atrāha goramanvata navo navo bhavati jāyamānastaraṇirviśvadarśataścitraṃ devānāmudagādanīkamiti yājyānuvākyāḥ

||3||

sa īṃ mahīṃ dhunimetoraramṇāt svapnenābhyupyā cumuriṃ dhuniñceti sūktamukhīye

||4||

sūryastutā yaśaskāmaḥ

||5||

pibā somamabhīndraṃ staveti madhyandinaḥ | vyomnā'nnādyakāmaḥ

||6||

viśvadevastutā yaśaskāmaḥ

||7||

pañcaśāradīyena paśukāmaḥ

||8||

eteṣāṃ trayāṇāṃ kayāśubhātadidāseti madhyandinaḥ | ubhayasāmānau pūrvau

||9||

ukthyaḥ pañcaśāradīyaḥ | viśo viśo vo atithimityājyaṃ

||10||

kaṇvarathantaraṃ pṛṣṭhaṃ

||11||

gosavavivadhau paśukāmaḥ

||12||

indra somametāyāmeti madhyandinaḥ

||13||

daśa sahasrāṇi dakṣiṇāḥ

||14||

ṣol̤aśa ekāhāḥ

||15||

āyurgauriti vyatyāsaṃ

||16||

udbhidbalabhidau svargakāmaḥ

||17||

indra somamindraḥ pūrbhiditi madhyandinaḥ

||18||

vinutyabhibhūtyoriṣuvajrayośca manyusūkte

||19||

abhicaran yajata

||20||

tviṣyapacityoḥ samrāṭsvarājo rāḍvirājoḥ śadasya caikāhike

||21||

upaśadasya rāśimarāyayośca kayāśubhīyatadidāsīye

||22||

bhūtikāmarājyakāmānnādyakāmendriyakāmatejaskāmānāṃ

||23||

ete kāmā dvayordvayoḥ

||24||

ṛṣistomā vrātyastomāśca pṛṣṭhyāhāni

||25||

nākasad ṛtustomā dikstomāścābhiplavāhāni

||26||

Navamaḥ khaṇḍaḥ

vājapeyenādhipatyakāmaḥ

||1||

saptadaśa dīkṣāḥ

||2||

saptadaśāpavargo vā

||3||

hiraṇyasraja ṛtvijo yājayeyuḥ

||4||

vajrakiñjalkā śatapuṣkarā hotuḥ

||5||

viśvajidājyaṃ kayāśubhātadidāseti madhyandinaḥ | saṃsthite marutvatīye bārhaspatyeṣṭiḥ

||6||

ājyabhāgaprabhṛtīḍāntā | bṛhaspatiḥ prathamaṃ jāyamāno bṛhaspatiḥ samajayadvasūni | tvāmīḍate ajiraṃ dūtyāyāgniṃ sudītiṃ sudṛśaṃ gṛṇanta iti saṃyājye

||7||

yadi tvadhvaryava ājiñjāpayeyuratha brahmā tīrthadeśe mayūkhe cakraṃ pratimuktaṃ tadāruhya pradakṣiṇamāvarttyamāne vājināṃ sāma gāyādāvirmaryā ā vājaṃ vājino agman | devasya savituḥ save svagām̐ arvanto jayataḥ svagām̐ arvato jayatīti vā

||8||

yadi sāma nādhīyāttriretāmṛcaṃ japet | tṛtīyenābhiplavikenoktaṃ tṛtīyasavanaṃ | citravatīṣu cet stuvīraṃstvaṃ naścitra ūtyāgne vivasvaduṣasa ityagniṣṭomasāmnaḥ stotriyānurūpau | ṣoḍaśī tviha

||9||

tasmādūrdhvamatiriktokthaṃ

||10||

pra tatte adya śipiviṣṭanāma pra tadviṣṇastavate vīryeṇeti stotriyānurūpau

||11||

brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastādyatte ditsu prarādhyaṃ tvāmicchavasaspate

||12||

taṃ pratnatheti trayodaśānāmekāṃ śiṣṭvā''hūya dūrāhaṇaṃ rohet

||13||

bṛhaspate yuvamindraśca vasva iti paridhānīyā | vibhrāṭ bṛhat pibatu somyaṃ madhviti yājyā | tasya gavāṃ śatānāmaśvarathānāmaśvānāṃ sādyānāṃ vahyānāṃ mahānasānāṃ dāsīnāṃ niṣkakaṇṭhīnāṃ hastināṃ hiraṇyakakṣyāṇāṃ saptadaśa saptadaśāni dakṣiṇāḥ

||14||

daśānye dakṣiṇāgaṇā dhanānāṃ śatāvamāparārdhyānāṃ

||15||

pūrvān vā gaṇaśo'bhyasyet

||16||

saptadaśa saptadaśāni sampādayet

||17||

iti vājapeyaḥ

||18||

teneṣṭvā rājā rājasūyena yajeta | brāhmaṇo bṛhaspatisavena

||19||

Daśamaḥ khaṇḍaḥ

aniruktasya caturviṃśena prātaḥsavanaṃ tṛtīyasavanañca

||1||

taṃ pratnatheti tu trayodaśavaiśvadevaṃ

||2||

kayāśubhātadidāseti madhyandinaḥ

||3||

hotrakā ūrdhvaṃ pragāthebhyaḥ prathamān sampātāñchaṃseyuḥ

||4||

ahīnasūktāni vā

||5||

evaṃ pūrve savane bṛhatpṛṣṭheṣvasamāmnāteṣu

||6||

pratikāmaṃ viśvajicchilpaḥ

||7||

tasya samānaṃ viśvajitā pragāthebhyaḥ

||8||

bṛhaspatisavenājyaṃ | niṣkevalyamarutvatīyau ca tṛcau

||9||

tābhyāṃ tu pūrve aikāhike

||10||

hotrakā ūrdhvaṃ pragāthebhyaḥ śilpānyavikṛtāni śaṃseyuḥ

||11||

sāmasūktāni ca

||12||

ādyāṃstṛcānahīnasūktānāṃ

||13||

antyānāmaikāhikānāmuttamān

||14||

samānaṃ tṛtīyasavanaṃ bṛhaspatisavena | nābhānediṣṭhastviha pūrvo vaiśvadevāt tṛcāt

||15||

evayāmaruttvāgnimārute mārutāt

||16||

tayoruktaḥ śasyopāyaḥ

||17||

Ekādaśaḥ khaṇḍaḥ

yasya paśavo nopadharerannanyānvābhijanānninītseta so'ptoryāmeṇa yajeta

||1||

mādhyandine śilpayonivarjamukto viśvajitā

||2||

ekāhena

||3||

garbhakārañcet stuvīraṃstathaiva stotriyānurūpān

||4||

rathantareṇāgre tato vairājena tato rathantareṇa

||5||

bṛhadvairājābhyāṃ vaivameva

||6||

śyaitavairūpe vā

||8||

kāleyaraivate acchāvākasya

||9||

sāmānantaryeṇa dvau dvau pragāthāvagarbhakāraṃ

||10||

atirātrastviha

||11||

advaipadokthyaścedvaiṣuvataṃ tṛtīyasavanaṃ

||12||

ūrdhvamāśvinādatiriktokthyāni

||13||

jarābodhata dviviḍḍhi jaramāṇaḥ samidhyase'gninendreṇābhātyagniḥ kṣetrasya patinā vayamiti paridhānīyā yuvaṃ devā kratunā pūrvyeṇeti yājyā

||14||

yadadyakacca vṛtrahannudghedabhiśrutā maghamāno viśvābhiḥ prātaryāvāṇā kṣetrasya pate madhumantamūrmimiti paridhānīyā yuvāṃ devāstraya ekādaśāsa iti yājyā

||15||

tamindraṃ vājayāmasi mahām̐ indro ya ojasā nūnamaśvinā ta vāṃ rathaṃ madhumatīroṣadhīrdyāva āpa iti paridhānīyā'panāyyaṃ tadaśvinā kṛtaṃ vāmiti yājyā ato devā avantu na iti stotriyānurūpau

||16||

uta no'dhiyogo agrā iti vānurūpasyottamā

||18||

īḍe dyāvāpṛthivī ubhā u nūnaṃ daivyā hotārā prathamā purohiteti paridhānīyā'yaṃ vāṃ bhāgo nihito yajatreti yājyā

||19||

yadi nādhīyātpurāṇamokaḥ sakhyaṃ śivaṃ vāmiti catasro yājyāḥ

||20||

tadvo gāya sute sacā stotramindrāya gāyata tyamu vaḥ satrāsāhaṃ satrā te anukṛṣṭaya iti vā stotriyānurūpāḥ

||21||

aparimitāḥ paraḥsahasrā dakṣiṇāḥ

||22||

śvetaścāśvatarīratho hoturhotuḥ

||23||