मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Dvitīyo'dhyāyaḥ

3
Āśvalāyanaśrautasūtram · 2

Prathamaḥ khaṇḍaḥ

oṃ paurṇamāseneṣṭipaśusomā upadiṣṭāḥ

||1||

tairamāvāsyāyāṃ paurṇamāsyāṃ vā yajeta

||2||

rājanyaścāgnihotraṃ juhuyāt

||3||

tapasvine brāhmaṇāyetaraṃ kālaṃ bhaktamupaharet

||4||

ṛtasatyaśīlaḥ somasut sadā juhuyāt

||5||

bahuṣu bahūnāmanudeśa ānantaryayogaḥ

||6||

dve dve tu yājyānuvākye

||7||

adṛṣṭādeśe nitye

||8||

agnyādheyaṃ

||9||

kṛttikāsu rohiṇyāṃ mṛgaśirasi phalgunīṣu viśākhayoruttarayoḥ proṣṭhapadayoḥ

||10||

eteṣāṃ kasmiṃścit

||11||

vasante parvaṇi brāhmaṇa ādadhīta

||12||

grīṣmavarṣāśaratsu kṣatriyavaiśyopakruṣṭāḥ

||13||

yasmin kasmiṃścidṛtāvādadhīta

||14||

somena yakṣyamāṇo nartuṃ pṛcchenna nakṣatraṃ

||15||

aśvatthācchamīgarbhādaraṇī āharedanavekṣamāṇaḥ

||16||

yo aśvatthaḥ śamīgarbha āruroha tvesacā | taṃ tvāharāmi brahmaṇā yajñiyaiḥ ketubhiḥ saheti pūrṇāhutyantamagnyādheyaṃ

||17||

yadi tviṣṭayastanuyuḥ

||18||

prathamāyāmagniragniḥ pavamānaḥ

||19||

agna āyūṃṣi pavase'gne pavasva svapāḥ

||20||

sa havyavāḍamatyā'gnirhotā purohita iti sviṣṭakṛtaḥ saṃyājye ityukte sauviṣṭakṛtī pratīyāt

||21||

sarvatra devatāgame nityānāmapāyaḥ

||22||

yāḥ sviṣṭakṛtamantarājyabhāgau ca tāstatsthāne

||23||

eṣa samānajātidharmaḥ

||24||

dvitīyasyāṃ vṛdhanvantau | agniḥ pāvako'gniḥ śuciḥ sa naḥ pāvakadīdivo'gne pāvakarociṣā'gniḥ śucivratatama udagne śucayastava

||25||

sāhvān viśvā abhiyujo'gnimīḍe purohitamiti saṃyājye | tṛtīyasyāṃ sāmidhenyāvāvapate prāgupottamāyāḥ pṛthupājā amartya iti dve

||26||

dhāyye ityukta ete pratīyāt puṣṭimantāvagninā rayimaśnavadgayasphāno amīvaheti | agnīṣomāvindrāgnī viṣṇuriti vaikalpikāni

||27||

aditiḥ

||28||

uta tvāmadite mahi mahīmūṣu mātaraṃ suvratānāmṛtasya patnīmavase huvema | tuvikṣatrāmajarantīmurūcīṃ suśarmāṇamaditiṃ supraṇītiṃ

||29||

preddho agna imo agna iti saṃyājye virājāvityukta ete pratīyāditi tisraḥ

||30||

ādyottame vaiva syātāṃ

||31||

ādyā vā

||32||

tathā sati tasyāmeva dhāyye virājau

||33||

itimātre vikāre vairājatantreti pratīyāt

||34||

ādhānād dvādaśarātramajasrāḥ

||35||

atyantaṃ tu gataśriyaḥ

||36||

Dvitīyaḥ khaṇḍaḥ

utsarge'parāhṇe gārhapatyaṃ prajvalya dakṣiṇāgnimānīya viṭkulādvittavato vaikayonaya ityeke dhriyamāṇaṃ vā prajvalyāraṇimantaṃ vā mathitvā gārhapatyādāhavanīyaṃ jvalantamuddharet

||1||

devaṃ tvā devebhyaḥ śriyā uddharāmītyuddharet

||2||

uddhriyamāṇa uddhara pāpmano mā yadavidvān yacca vidvāṃścakāra | ahnā yadenaḥ kṛtamasti kiñcit sarvasmānmoddhṛtaḥ pāhi tasmāditi praṇayet

||3||

amṛtāhutimamṛtāyāṃ juhomyagniṃ pṛthivyāmamṛtasya yonau | tayānantaṃ kāmamahaṃ jayāni prajāpatiḥ prathamo'yaṃ jigāyāgnāvagniḥ svāheti nidadhyādādityamabhimukhaḥ

||4||

evaṃ prātarvyuṣṭāyāntamevābhimukhaḥ

||5||

rātryā yadana iti tu praṇayet

||6||

ata ūrddhvamāhitāgnirvratacāryāhomāt

||7||

anuditahomī codayāt

||8||

astamite homaḥ

||9||

nityamācamanaṃ

||10||

ṛtasatyābhyāṃ tvā paryukṣāmīti japitvā paryukṣet tristrirekaikaṃ punaḥ punarudakamādāya

||11||

ānantarye vikalpaḥ

||12||

dakṣiṇaṃ tveva prathamaṃ vijñāyate pitā vā eṣo'gnīnāṃ yaddakṣiṇaḥ putro gārhapatyaḥ pautra āhavanīyastasmādevaṃ paryukṣet

||13||

gārhapatyādavicchinnāmudaknadhārāṃ haret tantu tanvan rajaso bhānuman vihītyāhavanīyāt

||14||

paścādgārhapatyasyopaviśyodaṅṅaṅgārānapohet suhutakṛtaḥ stha suhutaṃ kariṣyatheti

||15||

teṣvagnihotramadhiśrayedadhiśritamadhyadhiśritamadhiśritaṃ hiṃ3 iti

||16||

iḍāyāspadaṃ ghṛtavaccarācaraṃ jātavedo haviridaṃ juṣasva | ye grāmyāḥ paśavo viśvarūpāsteṣāṃ saptānāṃ mayi puṣṭirastviti vā

||17||

na dadhyadhiśrayedadhiśrayedityeke

||18||

Tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ

payasā nityahomaḥ

||1||

yavāgūrodano dadhi samigrāmakāmānnādyakāmendriyakāmatejaskāmānāṃ

||2||

adhiśritamavajvalayet

||3||

anadhiśrayaṃ dadhyagniṣṭe tejo māhārṣīriti

||4||

sruveṇa pratiṣiñcyānna vā śāntirasyamṛtamasīti

||5||

tayoravyaticāraḥ

||6||

punarjvalatā pariharet trirantaritaṃ rakṣo'ntaritā arātaya iti

||7||

samudantaṃ karṣannivodaṅṅudvāsayeddive tvāntarikṣāya tvā pṛthivyai tveti nidadhat

||8||

suhutakṛtaḥ stha suhutamakārṣṭetyaṅgārānatisṛjya sruksruvaṃ pratitapet gratyuṣṭaṃ rakṣaḥ pratyuṣṭā arātayo niṣṭaptaṃ rakṣo niṣṭaptā arātaya iti

||9||

uttarataḥ sthālyāḥ sruvamāsādyomunnayānītyatisarjayīta

||10||

āhitāgnirācamyāpareṇa vedimativrajya dakṣiṇata upaviśyaitacchrutvomunnayetyatisṛjet

||11||

atisṛṣṭo bhūriḍā bhuva iḍā svariḍā vṛdha iḍeti sruvapūramunnayet

||12||

agniyamagniyaṃ pūrṇatamaṃ yo'nu jyeṣṭhamṛddhimicchet putrāṇāṃ

||13||

yo'sya putraḥ priyaḥ syāt taṃ prati pūrṇamunnayet

||14||

sthālīmabhimṛśya samidhaṃ srucaṃ cādhyadhi gārhapatyaṃ hṛtvā prāṇasammitāmāhavanīyasamīpe kuśeṣūpasādya jānvācya samidhamādadhyādrajatāṃ tvāgnijyotiṣaṃ rātrimiṣṭakāmupadadhe svāheti

||15||

samidhamādhāya vidyudasi vidya me pāpmānamagnau śraddhetyapa upaspṛśya pradīptāṃ dvyaṅgulamātre'bhijuhuyādbhūrbhuvaḥ svaro3magnirjyotirjyotiragniḥ svāheti

||16||

pūrvāmāhutiṃ hutvā kuśeṣu sādayitvā gārhapatyamavekṣeta paśūnme yaccheti

||17||

athottarāṃ tūṣṇīṃ bhūyasīmasaṃsṛṣṭāṃ prāgudaguttarato vā

||18||

prajāpatiṃ manasā dhyāyāt tūṣṇīṃ homeṣu sarvatra

||19||

bhūyiṣṭhaṃ sruci śiṣṭvā triranuprakampyāvamṛjya kuśamūleṣu nimārṣṭi paśubhyastveti

||20||

teṣāṃ dakṣiṇata uttānā aṅgulīḥ karoti prācīnāvītī tūṣṇīṃ svadhā pitṛbhya iti vā

||21||

apo'vaninīya

||22||

vṛṣṭirasi vṛśca me pāpmānamapsu śraddhetyapa upaspṛśya

||23||

āhitāgniranumantrayeta

||24||

ādhānamuktvā tena ṛṣiṇā tena brahmaṇā tayā devatayā'ṅgirasvaddhruvāsīdeti samidhaṃ

||25||

tā asya sūda dohasa iti pūrvāmāhutiṃ

||26||

upotthāyottarāṃ kāṃkṣetekṣamāṇo bhūrbhuvaḥ svaḥ suprajāḥ prajābhiḥ syāṃ suvīro vīraiḥ supoṣaḥ poṣaiḥ

||27||

āgneyībhiśca

||28||

agna āyūṃṣi pavasa iti tisṛbhiḥ

||29||

Caturthaḥ khaṇḍaḥ

saṃvatsare saṃvatsare

||1||

yavāgvā payasā vā svayaṃ parvaṇi juhuyāt

||2||

ṛtvijāmeka itaraṃ kālaṃ

||3||

antevāsī vā

||4||

spṛṣṭvodakamudaṅāvṛtya bhakṣayet

||5||

aparayorvā hutvā

||6||

āyuṣe tvā prāśnāmīti prathamaṃ | annādyāya tvetyuttaraṃ

||7||

tūṣṇīṃ samidhamādhāyāgnaye gṛhapataye svāheti gārhapatye

||8||

nityottarā

||9||

tūṣṇīṃ samidhamādhāyāgnaye saṃveśapataye svāheti dakṣiṇe | agnaye'nnādāyānnapataye svāheti vā

||10||

nityottarā

||11||

athaināṃ kuśaiḥ prakṣālya catasraḥ pūrṇāḥ prāgudīcyorninayedṛtubhyaḥ svāhā digbhyaḥ svāhā saptarṣibhyaḥ svāhetarajanebhyaḥ svāheti

||13||

pañcamīṃ kuśadeśe pṛthivyāmamṛtaṃ juhomyagnaye vaiśvānarāya svāheti | ṣaṣṭhīṃ paścādgārhapatyasya prāṇamamṛte juhomyamṛtaṃ prāṇe juhomi svāheti

||14||

pratāpyāntarvedi nidadhyāt

||15||

parikarmiṇe vā prayacchet

||16||

agreṇāhavanīyaṃ parītya samidha ādadhyāt tisrastisra udaṅmukhastiṣṭhan

||17||

prathamāṃ samantrāṃ

||18||

āhavanīye dīdihīti gārhapatye dīdāyeti dakṣiṇe dīdidāyeti

||19||

uktaṃ paryukṣaṇaṃ

||20||

tābhyāṃ parisamūhane

||21||

pūrve tu paryukṣaṇāt

||22||

evaṃ prātaḥ

||23||

upodayaṃ vyuṣita udite vā

||24||

satyaṛtābhyāṃ tveti paryukṣaṇamomunneṣyāmītyatisarjanaṃ hariṇīṃ tvā sūryajyotiṣamahariṣṭakāmupadadhe svāheti samidādhānaṃ bhūrbhuvaḥ svaraoṃ sūryo jyotirjyotiḥ sūryaḥ svāheti homa unmārjanañca

||25||

Pañcamaḥ khaṇḍaḥ

pravatsyannagnīn prajvalyācamyātikramyopatiṣṭhate

||1||

āhavanīyaṃ śaṃsya paśūnme pāhīti | gārhapatyaṃ naya prajāṃ me pāhīti | dakṣiṇamatharvapituṃ me pāhīti | gārhapatyāhavanīyāvīkṣetemān me mitrāvaruṇau gṛhān gopāyataṃ yuvaṃ avinaṣṭānavihṛtān pūṣainānabhirakṣatvāsmākaṃ punarāyanāditi

||2||

yathetaṃ pratyetya pradakṣiṇaṃ paryannāhavanīyamupatiṣṭhate | mama nāma prathamaṃ jātavedaḥ pitā mātā ca dadhaturyadagne | tattvaṃ bibhṛhi punarāmamaitostavāhaṃ nāma bibharāṇyagra iti

||3||

pravrajedanapekṣamāṇo mā pragāmeti sūktaṃ japan

||4||

ārādagnibhyo vācaṃ visṛjeta

||5||

sadā sugaḥ piturmā astu panthā iti panthānamavaruhya

||6||

anapasthitāgniścet pravāsamāpadyeta | ihaiva san tatra santaṃ tvāgne hṛdā vācā manasā vā bibharmi | tiro mā santaṃ mā prahāsīrjyotiṣā tvā vaiśvānareṇopatiṣṭhata iti pratidiśamagnīnupasthāya

||7||

api panthāmaganmahīti pratyetya

||8||

samitpāṇirvāgyato'gnīn jvalataḥ śrutvā'bhikramyāhavanīyamīkṣeta | viśvadānīmābharanto'nātureṇa manasā | agne mā te prativeśāriṣāma | namaste astu mīḍhuṣe namasta upasadvane | agne śumbhasva tanvaḥ sammārayyāsṛjeti

||9||

agniṣu samidha upanidhāyāhavanīyamupatiṣṭhate | mama nāma tava ca jātavedo vāsasī iva vivasānau carāvaḥ | te bibhṛvo dakṣase jīvase ca yathāyathaṃ nau tanvā jātaveda iti

||10||

tataḥ samidho'bhyādadhyāt

||11||

āhavanīye'ganma viśvavedasamasmabhyaṃ vasuvittamaṃ | agne samrāḍabhidyumnamabhisaha āyacchasva svāheti | gārhapatye'yamagnirgṛhapatirgārhapatyaḥ prajāyā vasuvittamaḥ | agne gṛhapate'bhidyumnamabhisaha āyacchasva svāheti | dakṣiṇe'yamagniḥ purīṣyo rayimān puṣṭivardhanaḥ | agne purīṣyābhidyumnamabhisaha āyacchasva svāheti | gārhapatyāhavanīyāvīkṣetemānme mitrāvaruṇau gṛhānajūgupataṃ yuvaṃ | avinaṣṭānavihṛtān pūṣainānabhyarākṣīdāsmākaṃ punarāyanāditi

||12||

yathetaṃ pratyetya | parisamūhyodagvihārādupaviśya bhūrbhuvaḥ svariti vācaṃ visṛjeta

||13||

proṣya bhūyo daśarātrāccaturgṛhītamājyaṃ juhuyāt manojyotirjuṣatāmājyaṃ me vicchinnaṃ yajñaṃ samimaṃ dadhātu | yā iṣṭā uṣaso yā aniṣṭāstāḥ santanomi haviṣā ghṛtena svāheti

||14||

agnihotrāhome ca

||15||

pratihomameke

||16||

gṛhānīkṣetāpyanāhitāgnirgṛhā mā bibhītopamaḥ svastye vo'smāsu ca prajāyadhvaṃ mā ca vo gopatīriṣaditi prapadyeta | gṛhānahaṃ sumanasaḥ prapadye vīraghno vīravataḥ suvīrān | irāṃ vahanto ghṛtamukṣamāṇāsteṣvahaṃ sumanāḥ saṃviśātīti śivaṃ śammaṃ śaṃyoḥ śaṃyoriti triranuvīkṣamāṇāḥ

||17||

viditamapyalīkaṃ na tadaharjñāpayeyuḥ

||18||

vijñāyate'bhayaṃ vo'bhayaṃ me'stvityevopatiṣṭheta pravasan pratye tyāharaharveti

||19||

Ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ

amāvāsyāyāmaparāhṇe piṇḍapitṛyajñaḥ

||1||

dakṣiṇāgnerekolmukaṃ prāgdakṣiṇā praṇayet ye rūpāṇi pratimuñcamānā asurāḥ santaḥ svadhayā caranti | parāpuro nipuro ye bharantyagniṣṭhāllokāt praṇudātvasmāditi

||2||

sarvakarmāṇi tāṃ diśaṃ

||3||

upasamādhāyobhau paristīrya dakṣiṇāgneḥ prāgudak pratyagudagvaikaikaśaḥ pātrāṇi sādayeccarusthāliśūrpasphyolūkhalamusalasruvadhruvakṛṣṇājinasakṛdācchinnedhmamekṣaṇakamaṇḍalūn

||4||

dakṣiṇato'gniṣṭhamāruhya carusthālīṃ vrīhīṇāṃ pūrṇāṃ nimṛjet

||5||

pariśannān nidadhyāt

||6||

kṛṣṇājina ulūkhalaṃ kṛtvetarān patnyavahanyādavivecaṃ

||7||

avahatāntsakṛt prakṣālya dakṣiṇāgnau śrapayet

||8||

arvāgatipraṇītāt sphyena lekhāmullikhedapahatā asurā rakṣāṃsi vediṣada iti

||9||

tāmabhyukṣya sakṛdācchinnairavastīrya āsādayedabhighārya sthālīpākamājyaṃ sarpiranutpūtaṃ navanītaṃ votpūtaṃ dhruvāyāmājyaṃ kṛtvā dakṣiṇataḥ

||10||

āñjanābhyañjanakaśipūpabarhaṇāni

||11||

prācīnāvītīdhmamupasamādhāya mekṣaṇenādāyāvadānasampadā juhuyāt somāya pitṛmate svadhā namo'gnaye kavyavāhanāya svadhā nama iti

||12||

svāhākāreṇa vāgniṃ pūrvaṃ yajñopavītī

||13||

mekṣaṇamanuprahṛtya prācīnāvītī lekhāṃ trirudakenopanayecchundhantāṃ pitaraḥ śundhantāṃ pitāmahāḥ śundhantāṃ prapitāmahā iti

||14||

tasyām piṇḍān nipṛṇīyāt parācīna pāṇiḥ pitre pitāmahāya prapitāmahāya etat te asau ye ca tvām atra anv iti

||15||

tasmai tasmai ya eṣāṃ pretāḥ syuriti gāṇagāriḥ pratyakṣamitarānarcayet tadarthatvāt

||16||

sarvebhya eva nipṛṇīyāditi taulvaliḥ kriyāguṇatvāt

||17||

api jīvānta ātribhyaḥ pretebhya eva nipṛṇīyāditi gautamaḥ kriyā hyarthakāritā

||18||

upāyaviśeṣo jīvamṛtānāṃ

||19||

na parebhyo'nadhikārāt | na pratyakṣaṃ | na jīvebhyo nipṛṇīyāt

||20||

na jīvāntarhitebhyaḥ

||21||

juhuyājjīvebhyaḥ

||22||

sarvahutaṃ sarvajīvinaḥ

||23||

nāmānyavidvāṃstatapitāmahaprapitāmaheti

||24||

Saptamaḥ khaṇḍaḥ

nipṛtānanumantrayetātra pitaro mādayadhvaṃ yathābhāgamāvṛṣāyadhvamiti

||1||

savyāvṛdudaṅṅāvṛtya yathāśaktyaprāṇannāsi tvā'bhiparyāvṛttyāmīmadanta pitaro yathābhāgamāvṛṣāyīṣateti

||2||

caroḥ prāṇabhakṣaṃ bhakṣayet

||3||

nityaṃ ninayanaṃ

||4||

asāvabhyaṃkṣvāsāvaṃkṣveti piṇḍeṣvabhyañjanāñjane

||5||

vāso dadyāddaśāmūrṇāstukā vā pañcāśadvarṣatāyā ūrddhvaṃ svaṃlomaitadvaḥ pitaro vāso mā no'to'nyat pitaro yuṃgdhvamiti

||6||

athainānupatiṣṭheta namo vaḥ pitara iṣe namo vaḥ pitara ūrje namo vaḥ pitaraḥ śuṣmāya namo vaḥ pitaro'ghorāya namo vaḥ pitaro jīvāya namo vaḥ pitaro rasāya | svadhā vaḥ pitaro namo vaḥ pitaro nama etā yuṣmākaṃ pitara imā asmākaṃ jīvā vo jīvanta iha santaḥ syāma

||7||

mano'nvāhuvāmaha iti ca tisṛbhiḥ

||8||

athainān pravāhayet paretana pitaraḥ somyāso gambhīrebhiḥ pathibhiḥ pūrviṇebhiḥ | dattāyāsmabhyaṃ draviṇe ha bhadraṃ rayiñca naḥ sarvavīraṃ niyacchateti maisaṃ

||9||

agniṃ pratyeyādagne tamadyāśvaṃ na stomairiti

||10||

gārhapatyaṃ yadantarikṣaṃ pṛthivīmuta dyāṃ yanmātaraṃ pitaraṃ vā jihiṃsima | agnirmā tasmādenaso gārhapatyaḥ pramuñcatu karotu māmanenasamiti maisaṃ

||11||

vīraṃ me datta pitara iti piṇḍānāṃ madhyamaṃ

||12||

patnīṃ prāśayedādhatta pitaro garbhaṃ kumāraṃ puṣkarasrajaṃ | yathāyamarapā asaditi

||13||

apsvitarau

||14||

atipraṇīte vā

||15||

yasya vāganturannakāmyābhāvaḥ sa prāśnīyāt

||16||

mahārogeṇa vābhitaptaḥ prāśnīyādanyatarāṃ gatiṃ gacchati

||17||

evamanāhitāgnirnitye

||18||

śrapayitvātipraṇīya juhuyāt

||19||

dvivat pātrāṇāmutsargaḥ

||20||

tṛṇaṃ dvitīyamudrikte

||21||

Aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ

darśapūrṇamāsāvārapsyapmāno'nvārambhaṇīyāṃ

||1||

agnāviṣṇū sarasvatī sarasvānagnirbhagī

||2||

agnāviṣṇū sajoṣasemā varddhantu vāṃ giraḥ | dyumnairvājebhirāgataṃ | agnāviṣṇū mahi dhāmapriyaṃ vāṃ vītho ghṛtasya guhyā juṣāṇā | dame dame suṣṭutirvāmiyānā prati vāṃ jihvā ghṛtamuccaraṇyat | pāvakā naḥ sarasvatī pāvīravī kanyā citrāyuḥ pīpivāṃsaṃ sarasvato divyaṃ suparṇaṃ vāyasaṃ bṛhantamāsavaṃ savituryathā sa no rādhāṃsyābhareti

||3||

ādhānādyadyāmayāvī yadi vārthā vyatheran punarādheya iṣṭiḥ

||4||

tasyāṃ prayājānūyājān vibhaktibhiryajet

||5||

samidhaḥ samidho'gne'gna ājyasya vyantu | tanūnapādagnimagna ājyasya vetu | iḍo agnināgna ājyasya vyantu | barhiragniragna ājyasya vetviti

||6||

samidhāgniṃ duvaspate hyūṣu bravāṇi ta ityāgneyāvājyabhāgau

||7||

buddhimadindumantāvityācakṣate

||8||

tathānuvṛttiḥ

||9||

ijyā ca

||10||

nityaṃ pūrvamanubrāhmaṇinaḥ

||11||

agna āyūm̐ṣi pavasa ityuttaraṃ

||12||

nityastūttare haviḥśabdaḥ

||13||

āgneyaṃ haviḥ | adhāhyagne kratorbhadrasyābhiṣṭe adya gīrbhirgṛṇanta ebhirno arkairagne tamadyāśvaṃ na stāmairiti saṃyājye | devaṃ barhiragnervasuvane vasudheyasya vetu devo narāśaṃso'gnau vasuvane vasudheyasya vetviti

||14||

Navamaḥ khaṇḍaḥ

āgrayaṇaṃ vrīhiśyāmākayavānāṃ

||1||

sasyaṃ nāśnīyādagnihotramahutvā

||2||

yadā varṣasya tṛptaḥ syādathāgrayaṇena yajeta

||3||

api hi devā āhustṛpto nūnaṃ varṣasyāgrayaṇena hi yajata iti agnihotrīṃ vai nānādayitvā tasyāḥ payasā juhuyāt

||4||

api vā kriyā yaveṣu

||5||

iṣṭistu rājñaḥ

||6||

sarveṣāṃ caike

||7||

śyāmākeṣṭyāṃ saumyaścaruḥ

||8||

soma yāste mayobhuvo yā te dhāmāni divi yā pṛthivyāmityavāntareḍāyā nityaṃ japamuktvā savye pāṇau kṛtvetareṇābhimṛśet prajāpataye tvā grahaṃ gṛhṇāmi mahyaṃ śriye mahyaṃ yaśase mahyamannādyāya

||9||

bhadrānnaḥ śreyaḥ samanaiṣṭa devāstvayāvasena samaśīmahi tvā | sa no mayobhūḥ pitavāviśe ha śanno bhava dvipade śaṃ catuṣpada iti prāśyācamya nābhimālabhetāmo'si prāṇa tadṛtaṃ bravīmyamāsi sarvānasi praviṣṭaḥ | sa me jarāṃ rogamapanudya śarīrādamā ma edhi māmṛdhāma indreti

||10||

etena bhakṣiṇo bhakṣān sarvatra navabhojane

||11||

atha vrīhiyavānāṃ dhāyye virājau

||12||

agnīndrāvindrāgnī vā viśvedevāḥ somo yadi tatra śyāmāko dyāvāpṛthivī

||13||

ādyā ye agnimindhate sukarmāṇaḥ suruco devayanto viśvedevāsa āgata ye ke ca jmāmahi no ahimāyā mahī dyauḥ pṛthivī ca naḥ prapūrvaje pitarānavyasībhiriti

||14||

Daśamaḥ khaṇḍaḥ

atha kāmyāḥ

||1||

āyuṣkāmeṣṭyāṃ jīvātumantau

||2||

ā no agne sucetunā tvaṃ soma mahe bhagamityagnirāyuṣmānindrastrātā

||3||

āyuṣṭe viśvato dadhadayamagnirvareṇyaḥ | punaste prāṇa āyātu parā yakṣmaṃ suvāmi te | āyurdā agne haviṣo juṣāṇo ghṛtapratīko ghṛtayoniredhi | ghṛtaṃ pītvā madhu cāru gavyaṃ piteva putramabhirakṣatādimaṃ | trātāramindramavitāramindraṃ mā te asyāṃ sahasāvan pariṣṭau | pāhi no agne pāyubhirajasrairagne tvaṃ pārayānavyo asmāniti saṃyājye

||4||

svastyayanyāṃ rakṣitavantau

||5||

agne rakṣā ṇo am̐ hasastvaṃ naḥ soma viśvata iti

||6||

agniḥ svastimāntsvasti no divo agne pṛthivyā āre asmadamatimāre am̐ ha iti pūrvayokte saṃyājye

||7||

putrakāmeṣṭyāmagniḥ putrī

||8||

yasmai tvaṃ sukṛte jātavedo yastvā hṛdā kīriṇā manyamānaḥ | agnistuviśravastamamiti dve saṃyājye

||9||

āgneyyā uttare

||10||

nitye mūrddhanvataḥ

||11||

tubhyaṃ tā aṅgirastamāśyāmantaṃ kāmamagne tavotīti kāmāya

||12||

vaimṛdhyā uttare

||13||

vi na indra mṛdho jahi mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ | sadyuttimindrasacyutiṃ pracyutiṃ jaghanacyutiṃ | pranākāphāna ābhara prayapsyanniva sakthyau vi na indra mṛdho jahi | canīkhudadyathāsapamabhi naḥ suṣṭutiṃ nayeti

||14||

indrāya dātre punardātre vā

||15||

yāni no dhanāni kruddho jināsi manyunā | indrānuviddhi nastāni anena haviṣā punaḥ | punarna indro maghavā dadātu dhanāni śakro dhanīḥ surādhāḥ | asmadryak kṛṇutāṃ yācito manaḥ śruṣṭī na indro haviṣā mṛdhātīti

||16||

āśānāmāśāpālebhyo vā

||17||

āśānāmāśāpālebhyaścaturbhyo amṛtebhyaḥ | idambhūtasyādhyakṣebhyo vidhema haviṣā vayaṃ | viśvā āśā madhunā saṃsṛjāmi anamī vā āpa oṣadhayaḥ santu sarvāḥ | ayaṃ yajamāno mṛdho vyasyatvagṛbhītāḥ paśavaḥ santu sarva iti

||18||

lokeṣṭiḥ

||19||

pṛthivyantarikṣaṃ dyauriti devatāḥ

||20||

pṛthivīṃ mātaraṃ mahīmantarikṣamupabruve | bṛhatīmūtaye divaṃ | viśvaṃ bibhartti pṛthivī antarikṣaṃ vipaprathe | duhe dyaurbṛhatī payaḥ | varma me pṛthivī mahī antarikṣaṃ svastaye | dyaurme śarma mahi śrava iti tisrastrayāṇāṃ

||21||

prathame prathamasyottame madhyamasya

||22||

Ekādaśaḥ khaṇḍaḥ

mitravindā mahāvairājī

||1||

agniḥ somo varuṇo mitra indro bṛhaspatiḥ savitā pūṣā sarasvatī tvaṣṭetyekapradānāḥ

||2||

agniḥ somo varuṇo mitra indro bṛhaspatiḥ savitā yaḥ sahasrī | pūṣā no gobhiravasā sarasvatī tvaṣṭā rūpeṇa samanaktu yajñaṃ

||3||

pratilomamādiśya yajed ye yajāmahe tvaṣṭāraṃ sarasvatīṃ pūṣaṇaṃ savitāraṃ bṛhaspatimindraṃ mitraṃ varuṇaṃ somamagniṃ tvaṣṭā rūpāṇi dadhatī sarasvatī bhagaṃ pūṣā savitā no dadātu | bṛhaspatirdadadindraḥ sahasraṃ mitro dātā varuṇaḥ somo agniriti

||4||

aṣṭau vairājatantrāḥ

||5||

tāsāmādyāḥ ṣaḍekahaviṣaḥ

||6||

snuṣāśvaśurīyayābhicaran yajeta

||7||

indraḥ sūro ataradrajāṃsi snuṣā sapatnā śvaśurī'hamasmi | ahaṃ śatrūn jayāmi jarhṛṣāṇo'haṃ vājaṃ jayāmi vājasātau || indraḥ sūraḥ prathamo viśvakarmā marutvām̐ astu gaṇavān sajātaiḥ | mama snuṣā śvaśurasya praviṣṭau sapatnā vācaṃ manasa upāsatāṃ ||

||8||

juṣṭo damūnā agne śarddha mahate saubhagāyeti saṃyājye

||9||

vimatānāṃ sammatyarthe saṃjñānī

||10||

agnirvasumān somo rudravānindromarutvānvaruṇa ādityavānityekapradānāḥ

||11||

agniḥ prathamo vasubhirno avyāt somo rudrairabhirakṣatu tmanā | indro marudbhirṛtuthā kṛṇotu ādityairno varuṇaḥ śarma yaṃsat || samagnirvasubhirno avyāt saṃ somo rudriyābhistanūbhiḥ | samindrorātahavyo marudbhiḥ samādityairvaruṇo viśvavedā iti

||12||

aindrāmārutīṃ bhedakāmāḥ

||13||

maruto yasya hi kṣaye pra śarddhāya mārutāya svabhānava iti

||14||

aindrīmanūcya mārutyā yajenmārutīmanūcyaindryā yajedindraṃ pūrvaṃ nigameṣu maruto vā

||15||

indraṃ vā | pradhānādūrddhvaṃ marutaḥ

||16||

prakṛtyā sampattikāmāḥ saṃjñānīñca

||17||

aindrā bārhaspatyāṃ pradhṛṣyamāṇāḥ

||18||

ā na indrā bṛhaspatī asmai indrā bṛhaspatī iti yadyapīndrāya codayeyuḥ

||19||

Dvādaśaḥ khaṇḍaḥ

pavitra iṣṭyām

||1||

apām idma nyayanam samudrasya niveśanam | anyante asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyam śivo bhava | namas te harase śociṣe namas te astv arciṣe | anyante asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyam śivo bhava iti pāvakavatyo dhāyye

||2||

pāvakavantāv ājya bhāgau

||3||

agnī rakṣāṃsi sedhati

||4||

yo dhārayā pāvakayā iti

||5||

ṛcau yājye

||6||

yat te pavitram arciṣy ā kalaśeṣu dhāvati iti

||7||

pavitra ity ete

||8||

agniḥ pavamānaḥ sarasvatī priyā agniḥ pāvakaḥ savitā satya prasavo agniḥ śucir vāyur niyutvān agnir vrata patir dadhikrāvā agnir vaiśvānaro viṣṇuḥ śipiviṣṭaḥ

||9||

uta naḥ priya apriyāsv imā juhvānā yuṣmad ā namobhiḥ

||10||

vāyur agregā yajñaprīr vāyo śukro ayāmi te

||11||

dadhikrāvṇo akāriṣam ādadhikrāḥ śavasā pañca kṛṣṭīḥ

||12||

juṣṭo damūnā agne śardha mahate saubhagāya iti samyājye

||13||

sā eṣā saṃvatsaram atipravasataḥ

||14||

śuddhi kāmo vā

||15||

tad eṣā abhi yajña gāthā gīyate | vaiśvānarīm vrātapatīm pavitra iṣṭim tathaiva ca | ṛtāvṛdhau prayuñjānaḥ punāti daśa pauruṣam iti

||16||

Trayodaśaḥ khaṇḍaḥ

varṣakāmeṣṭiḥ kārīrī

||1||

tasyāṃ prati tyaṃ cārumadhvaramīḍe agniṃ svavasaṃ namobhiriti dhāyye

||2||

yāḥ kāśca varṣakāmeṣṭyā'psumantau

||3||

apsvagne sadhiṣṭavāpsu me somo abravīditi

||4||

agnirdhāmacchanmarutaḥ sūryaḥ

||5||

tisraśca piṇḍya uttarāḥ

||6||

hiraṇyakeśo rajaso visāra iti dve tvantyācidacyutā dhāmante viśvaṃ bhuvanamadhiśritamiti vāvāśreva vidyunmimāti parvataścinmahi vṛddho bibhāya sṛjanti raśmimojasā vahiṣṭhebhirviharan yāsi tantumudīrayathā marutaḥ samudrataḥ pra vo marutastaviṣā udanyava āyaṃ naraḥ sudānavo dadāśuṣe vidyunmahaso naro aśmadidyavaḥ kṛṣṇaṃ niyānaṃ harayaḥ suparṇā niyutvanto grāmajito yathā naraḥ

||7||

agne bādhasva vimṛdho vidurgrahā yaṃ tvā devāpiḥ śuśucāno agna iti saṃyājye | ṛco'nūcya yajurbhireke yajanti

||8||

saṃsthitāyāṃ sarvā diśa upatiṣṭhetācchāvadatavasaṃ gīrbhirābhiriti catasṛbhiḥ pratyṛcaṃ sūktena sūktena vā

||9||

Caturdaśaḥ khaṇḍaḥ

ata ūrdhvamiṣṭyayanāni

||1||

sāṃvatsarikāṇi

||2||

teṣāṃ phālgunyāṃ paurṇamāsyāṃ caitryāṃ vā prayogaḥ

||3||

turāyaṇaṃ

||4||

agnirindroviśvedevā iti pṛthagiṣṭayo'nusavanamaharahaḥ

||5||

ekā vā trihaviḥ

||6||

dākṣānaṇayajñe dve paurṇamāsyau dve amāvāsye yajeta

||7||

nitye pūrve yathā'sannayato'māvāsyāyāṃ

||8||

uttarayoraindraṃ paurṇamāsyāṃ dvitīyaṃ

||9||

maitrāvaruṇamamāvāsyāyāṃ

||10||

ā no mitrāvaruṇā yadvaṃhiṣṭhaṃ nātividhe sudānū iti prājāpatya iḍādadhaḥ

||11||

prajāpate na tvadetānyanyastaveme lokāḥ pradiśo diśaśca parāvato nivata udvataśca | prajāpate viśvasṛjjīva dhanya idaṃ no deva pratiharya havyamiti dyāvāpṛthivyorayanaṃ

||12||

paurṇamāsenāmāvāsyādāmāvāsyenāpaurṇamāsāt

||13||

asamāmnātāsvarthāt tantravikāraḥ

||14||

adhvaryurvā yathā smaret

||15||

vairājantvagnimanthane

||16||

dhāyye tv eva eke

||17||

dhāyye tvevaike devatalakṣaṇā yājyānuvākyāḥ

||18||

gāyatryāvatī hūtavatyupoktavatī purastāllakṣaṇānuvākyā

||19||

triṣṭubvatī vītavatī juṣṭavatyapariṣṭāllakṣaṇā yājyā | api vānyasya chandasaḥ

||20||

na tu yājyā hrasīyasī

||21||

noṣṇiṅ bṛhatī

||22||

kṣāmanaṣṭahatadagdhavatīstu varjayet

||23||

vyakte tu daivate tathaiva

||24||

lakṣaṇamapi vā'vyakte

||25||

anadhigacchan sarvaśaḥ

||26||

anadhigama āgneyībhyāṃ

||27||

vyāhṛtibhirvā

||28||

devatāmādiśya praṇuyādyajecca

||29||

nāmrābhyāṃ vā

||30||

imamāśṛṇudhī havaṃ yantvāgīrbhirhavāmahe | edaṃ barhirniṣīda naḥ | stīrṇaṃ barhirānuṣagāsadetadupeḍānā iha no adya gacha | aheḍatā manasedaṃ jaṣasva vīhi havyaṃ prayatamāhutamma iti namre

||31||

āgneyyāvanirukte

||32||

Pañcadaśaḥ khaṇḍaḥ

cāturmāsyāni prayokṣyamāṇaḥ pūrvedyurvaiśvānarapārjanyāṃ

||1||

vaiśvānaro ajījanadagnirno navyasīmmatiṃ | kṣmayā vṛdhāna ojasā | pṛṣṭo divi pṛṣṭo agniḥ pṛthivyāṃ parjanyāya pragāyata pravātā vānti patayanti vidyuta ityagnyādheyaprabhṛtyantā upāṃśuhaviṣaḥ

||2||

saumikyaḥ

||3||

prāyaścittikyaḥ

||4||

anvāyātyaikakapālāḥ

||5||

sarvatra vāruṇavarjaṃ

||6||

sāvitraścāturmāsyeṣu

||7||

pradhānahavīṃṣi caike

||8||

pitryopasadaḥ satantrāḥ

||9||

paunarādheyikī ca prāguttamādanuyājāt

||10||

api vā sumandra tantrāḥ

||11||

āguḥpraṇavavaṣaṭkārā uccaiḥ sarvatra

||12||

tathā''grayaṇe'gniyaṃ

||13||

āhāryastu prāṇasantataḥ praṇavaḥ puro'nuvākyāyāḥ

||14||

tathāgurvaṣaṭkārau yājyāyāḥ

||15||

tantrasvarāṇyupāṃśoruccāni

||16||

mandrāṇyupāṃśutantrāṇāṃ

||17||

Ṣoḍaśaḥ khaṇḍaḥ

prātarvaiśvadevyāṃ preṣito'gnimanthanīyā anvāha paścāt sāmidhenīsthānasya padamātre'vasthāyābhihiṅkṛtya

||1||

abhi tvā deva savitarmahī dyauḥ pṛthivī ca nastvāmagne puṣkarādadhīti tisṝṇāmarddharcaṃ śiṣṭvā''ramedāsaṃpraiṣāt

||2||

anyatrāpyanta ṛco'vasāne jāyamāne tvetasminnevāvasāne

||3||

agne haṃsītyatriṇamiti sūktamāvapeta punaḥ punarājanmanaḥ

||4||

jātaṃ śrutvānantareṇa praṇavena śiṣṭamupasantanuyāt

||5||

śiṣṭenottarām

||6||

uta bruvantu jantava āyaṃ hastena khādinamityardharca āramet | pra devaṃ deva vītaya iti dve agnināgniḥ samidhyate tvaṃ hyagne agninā tamarjayanta sukratuṃ yajñena yajñamayajanta devā iti paridadhyāt

||7||

sarvatrottamāṃ paridhānīyeti vidyāt

||8||

dhāyye virājau nava prayājāḥ prāguttamāccatura āvapeta duro agna ājyasya vyantūṣāsā naktāgna ājyasya vītāṃ daivyā hotārā'gna ājyasya vītāṃ tisro devīragna ājyasya vyantviti

||9||

agniḥ somaḥ savitā sarasvatī pūṣā marutaḥ svatavaso viśvedevā dyāvāpṛthivī

||10||

ā viśvadevaṃ satpatiṃ vāmamadya savitarvāmamuśvaḥ pūṣan tava vrate vayaṃ śukrante anyadyajataṃ te anyadihehavaḥ svatavasaḥ pracitramarkkaṃ gṛṇate turāyeti

||11||

navānūyājāḥ ṣaḍūrddhvaṃ prathamāddevī dvāro vasuvane vasudheyasya vyantu | devī uṣāsā naktā vasuvane vasudheyasya vītāṃ | devī joṣṭrī vasuvane vasudheyasya vītāṃ | devī ūrjāhutī vasuvane vasudheyasya vītāṃ | devā daivyā hotārā vasuvane vasudheyasya vītāṃ | devīstisrastisro devīrvasuvane vasudheyasya vyantviti

||12||

anūyājānāṃ sūktavākasya śaṃyuvākasya vopariṣṭādvājibhyo vājinamanāvāhyādeśaṃ

||13||

śanno bhavantu vājino haveṣu vāje vāje'vata vājino na ityūrdhvajuranavānaṃ yājyāṃ

||14||

agne vīhītyanuvaṣaṭkārau vājinasyāgne vīhīti vā | yatra kvacakasaṃpraiṣe dvau vaṣaṭkārau samastāveva tatra dviranumantrayeta ||

||15||

na cāgraruttarasmin

||16||

vājinabhakṣamiḍāmiva pratigṛhyopahavamiccheta

||17||

adhvarya upahvayasva brahmannupahvayasvāgnīdupahvasveti

||18||

yanme retaḥ prasicyate yadvā me api gacchati yadvā jāyate punaḥ | tena mā śivamāviśa tena mā vājinaṃ kuru | tasya ta vājipītasyopahūtasyopahūto bhakṣayāmīti prāṇabhakṣaṃ bhakṣayet ||

||19||

evamadhvaryurbrahmāgnīdhraḥ

||20||

yajamānaḥ pratyakṣamitare ca dīkṣitāḥ

||21||

paurṇamāseneṣṭvā cāturmāsyavratānyupeyāt

||22||

keśānnivartayīta

||23||

śmaśrūṇi vāpayīta | adhaḥ śayīta | madhumāṃsalavaṇastryavalekhanāni varjayet

||24||

ṛtau bhāryāmupeyāt

||25||

vāpanaṃ sarveṣu parvasu

||26||

ādyottamayorvā

||27||

Saptadaśaḥ khaṇḍaḥ

pañcamyāṃ paurṇamāsyāṃ varuṇapraghāsaiḥ

||1||

paścāddārśapaurṇamāsikāyā vederupaviśya preṣito'gnipraṇayanīyāḥ pratipadyate

||2||

pra devaṃ devyā dhiyeti tisra iḍāyāstvāpa deva yamagne viśvebhiḥ svanīka devairityarddharca āramet | āsīnaḥ prathamāmanvāhopāṃśu sapraṇavāṃ

||3||

tatra sthānāt sthānasaṅkramaṇe praṇavenāvasāyā'nucchvasyottarāṃ pratipadyate

||4||

prāṇasantataṃ bhavatīti vijñāyate

||5||

uttaramagnimanuvrajannuttarāḥ

||6||

imaṃ mahe vidathyāya śūṣamayamiha prathamo dhāyi dhātṛbhiriti tu rājanyavaiśyayorādye

||7||

paścāduttarasyā vederavasthāya

||8||

uttaravedestu someṣu

||9||

nihite'gnau sīda hotaḥ sva u loke cikitvānni hotā hotṛṣadane vidāna iti dve paridhāya tasminnevāsana upaviśya bhūrbhuvaḥ svariti vācaṃ visṛjeta

||10||

anyatrāpi yatrānubruvannanuvrajet

||11||

tiṣṭhatsaṃpraiṣeṣu tathaiva vāgvisargaḥ

||12||

agnimanthanādisamānā vaiśvadevyā

||13||

haviṣāntu sthāne ṣaṣṭhaprabhṛtīnāmindrāgnī maruto varuṇaḥ kaḥ

||14||

indrāgnī avasā gataṃ śnathadvṛtramuta sanoti vājaṃ maruto yasya hi kṣaye'rāivedaṃ caramā ahevemaṃ me varuṇa śrudhi tattvāyāmi brahmaṇā vandamānaḥ kayānaścitra ābhuvaddhiraṇyagarbhaḥ samavarttatāgra iti pratiprasthātā vājine tṛtīyaḥ

||15||

saṃsthitāyāmavabhṛthaṃ vrajanti

||16||

tatrāvabhṛtheṣṭiḥ kṛtā'kṛtā

||17||

tāmupariṣṭādvyākhyāsyāmo dvayormāsayoraindrāgnaḥ paśuḥ

||18||

Aṣṭādaśaḥ khaṇḍaḥ

tathā tataḥ sākamedhāḥ

||1||

pūrvedyustisra iṣṭayo'nusavanaṃ

||2||

prathamāyāmagniranīkavān | anīkavantamūtaye'gniṃ gīrbhirhavāmahe | sa naḥ parṣadatidviṣaḥ | sainānīkena suvidatro asme iti uttarasyāṃ vṛdhanvantau | marutaḥ sāntapanāḥ | sāntapanā idaṃ haviryo no maruto abhidurhṛṇāyuriti marudbhyo gṛhamedhebhya uttarā ājyabhāgaprabhṛtīḍāntā

||3||

gṛhamedhāsa āgata prabudhnyā va īrate mahām̐sīti

||4||

puṣṭimantau virājau saṃyājye anigade

||5||

anyatrā'pyanāvāhane

||6||

āvāhane'pi pitryāyāṃ paśau ca

||7||

bahu caitasyāṃ rātryāmannaṃ prasuvīran

||8||

tasyā vivāse paurṇadarvaṃ juhuyuḥ

||9||

ṛṣabhe ravāṇe

||10||

stanayitnau vā

||11||

āgnīdhraṃ haike rāvayanti brahmaputraṃ vadantaḥ

||12||

yadi hotārañcodayeyustasya yājyānuvākye | pūrṇādarvi parāpata supūrṇā punarāpata | vasneva vikrīṇāvahā iṣamūrjjaṃ śatakrato | dehi me dadāmi te ni me dhehi ni te dadhe | apāmikyamiva sambharako'mbā dadate dadaditi

||13||

marudbhyaḥ krīḍibhya uttarā

||14||

uta bruvantu jantavo'yaṃ kṛtnuragṛbhīta iti parokṣavārtraghnau

||15||

krīḍaṃ vaḥ śarddho mārutamatyāso na ye marutaḥ svañcaḥ

||16||

juṣṭo damūnā agne śardha mahate saubhāgāyeti saṃyājye | vājināvabhṛthavarjaṃ māhendryuktā varuṇapraghāsaiḥ

||17||

haviṣāntu saptamādīnāṃ sthāna indro vṛtrahendromahendro vā viśvakarmā

||18||

ā tū na indra vṛtrahannanu te dāyi maha indriyāya viśvakarman haviṣā vāvṛdhāno yā te dhāmāni paramāṇi yāvameti

||19||

Ekonaviṃśaḥ khaṇḍaḥ

dakṣiṇāgneragnimatipraṇīya pitryā

||1||

sā śaṃvy antā

||2||

luptajapā hotāramavṛthā vaṣaṭkārānumantraṇābhihiṅkāravarjaṃ

||3||

tasyāṃ prāñci karmāṇi dakṣiṇā

||4||

itarāṇi tathānvayaṃ

||5||

uśantastvā nidhīmahītyetāṃ triranavānantāḥ sāmidhenyaḥ

||6||

tāsāmuttamena praṇavenāvaha devān pitṝn yajamānāyeti pratipattiḥ

||7||

agniṃ hotrāyāvaha svaṃ mahimānamāvahetyetasya sthāne'gniṃ kavyavāhanamāvāhayet

||8||

uttame cainaṃ prayāje prāgājyapebhyo nigamayet

||9||

sūktavāke cāgnirhotreṇetyetasya sthāne

||10||

neha prādeśaḥ

||11||

na mārjanaṃ

||13||

na sūktavāke nāmādeśaḥ

||14||

īkṣitaḥ sīda hotariti vokta upaviśet

||15||

jīvānumantau savyottaryupasthāḥ prācīnāvītino havirbhiścaranti

||16||

dakṣiṇa āgnīdhra uttaro'dhvaryuḥ | dve dve anuvākye | adhyardhāmanavānaṃ

||17||

oṃ svadhetyāśrāvaṇaṃ | astusvadheti pratyāśrāvaṇaṃ | anusvadhāsvadheti sampraiṣaḥ

||18||

ye svadhetyāgūrye svadhā maha iti vā | svadhā nama iti vaṣaṭkāraḥ

||19||

nityāḥ plutayaḥ

||20||

pitaraḥ somavantaḥ somo vā pitṛmān pitaro barhiṣadaḥ pitaro'gniṣvāttā yamaḥ

||21||

udīratāmavara utparāsastvayā hi naḥ pitaraḥ somapūrva upahūtāḥ pitaraḥ somyāsastvaṃ soma pracikito manīṣā somo dhenuṃ somo arvantamāśuṃ tvaṃ soma pitṛbhiḥ saṃvidāno barhiṣadaḥ pitara ūtyārvāgāhaṃ pitṝn suvidatrām̐ avitsīdaṃ pitṛbhyo namo astvadyāgniṣvāttāḥ pitara eha gacchata ye ceha pitaro ye ca ne ha ye agnidagdhā ye anagnidagdhā imaṃ yamaprastaramā hi sīdeti dve pareyivāṃsampravato mahīranu

||22||

vaivasvatāya cenmadhyamā yājyā

||23||

yetātṛṣurdevatrā jehamānāstvadagne kāvyā tvanmanīṣāḥ sa pratnathā sahasā jāyamāna iti

||24||

agniḥ sviṣṭakṛt kavyavāhanaḥ

||25||

prakṛtyāta ūrdhvaṃ

||26||

vaṣaṭkārakriyāyāṃ cordhvamājyabhāgābhyāmanyanmantralopāt

||27||

eka ekā ca anuvākyā

||28||

ekaikā cānuvākyā 18 yo agniḥ kravyavāhanastvamagna īḍito jātaveda iti saṃyājye

||29||

bhakṣeṣu prāṇabhakṣān bhakṣayitvā barhiṣyanuprahareyuḥ saṃsthitāyāṃ prāgvānuyājābhyāṃ dakṣiṇāvṛto dakṣiṇāgnimupatiṣṭhante

||30||

anāvṛtyānatipraṇītacaryāyāṃ

||31||

ayāviṣṭhā janayan karvarāṇi sa hi ghṛṇirururvarāya gātuḥ | sa pratyudaiddharuṇaṃ madhvo agraṃ svāṃ yattanūṃ tanvāmairayateti

||32||

āvṛtya tvevetarau

||33||

āhavanīyaṃ susandṛśaṃ tveti paṃktyā

||34||

gārhapatyamagniṃ tammanya ityekayarcā na sūktena

||35||

athainamabhisamāyanti mā pramā māgne tvanna iti japantaḥ

||36||

pūrveṇa gārhapatyasūkte samāpya savyāvṛtastryambakān vrajanti

||37||

tatrādhvaryavaḥ karmmādhīyate

||38||

pratyetyādityayā caranti

||39||

puṣṭimantau dhāyye virājau

||40||

Viṃśaḥ khaṇḍaḥ

pañcamyāṃ paurṇamāsyāṃ śunāsīrīyayā

||1||

arvāgyathopapatti vā

||2||

vājinavarjjaṃ samānā vaiśvadevyā | haviṣāntu sthāne ṣaṣṭhaprabhṛtīnāṃ vāyurniyutvān vāyurvā śunāsīrāvindrovā śunāsīra indro vā śunaḥ sūryya uttamaḥ

||3||

ā vāyo bhūṣa śucipā upa naḥ prayābhiryāsidāśvāṃ samacchasa tvanno deva manaseśānāya prahutiṃ yasta ānaṭ śunāsīrāvimāṃ vācaṃ juṣethāṃ śunannaḥ phālā vikṛṣantu bhūmimindravayaṃ śunāsīra me'smin pakṣe havāmahe | sa vājeṣu pranoviṣat | aśvāyanto gavyanto vājayantaḥ śunaṃ huvema maghavānamindramaśvāyanto gavyanto vājayantastaraṇirviśvadarśataścitraṃ devānāmudagādanīkamiti yājyānuvākyāḥ

||4||

samāpya somena yajetāśaktau paśunā

||5||

cāturmāsyāni vā punaścāturmāsyāni vā punaḥ

||6||