ukthyādayaḥ, somaprāyaścittāni
Prathamā kaṇḍikā
ukthyaḥ ṣoḍaśyatirātro'ptoryāmaścāgniṣṭomasya guṇavikārāḥ
||1||ukthyena paśukāmo yajeta | ṣoḍaśinā vīryakāmaḥ | atirātreṇa prajākāmaḥ paśukāmo vā | aptoryāmeṇātirātreṇa sarvānkāmānavāpnoti
||2||teṣāmagniṣṭomavatkalpaḥ
||3||uktāśca vikārāḥ
||4||yathā sadaḥ kratukaraṇaṃ kratupaśavaḥ ṣoḍaśinaḥ somakrayaṇī pātramiti
||5||ukthyaścedagniṣṭomacamasānunnayaṃstribhyaścamasagaṇebhyo rājānamatirecayati
||6||agnīnneṣṭurupasthamāsīda neṣṭaḥ patnīmudānayonnetarhotuścamasamanūnnaya hotṛcamase dhruvāyāvakāśaṃ kurūdgātrā patnīṃ saṃkhyāpayāpa upapravartayeti saṃpraiṣaḥ
||7||agniṣṭomacamasaiḥ pracarya prātaḥsavanavadukthyaṃ vigṛhṇāti
||8||etāvannānā | indrāvaruṇābhyāṃ tveti prathame grahaṇasādanau saṃnamati | indrābṛhaspatibhyāṃ tveti dvitīye | indrāviṣṇubhyāṃ tveti tṛtīye
||9||unnetaḥ sarvaṃ rājānamunnaya mātirīrico daśābhiḥ kalaśau mṛṣṭvā nyubjeti sarvasaṃsthāsūttame gaṇa etatsaṃpreṣyati
||10||Dvitīyā kaṇḍikā
agnīdaupayajānaṅgārānāharetyetadādyāgniṣṭomikaṃ karma sarvasaṃsthāsu samānam
||1||yadyu vai ṣoḍaśyukthyacamasānāmuttamaṃ gaṇamunnayannekasmai camasagaṇāya rājānamatirecayati
||2||ṣoḍaśino grahaṇam
||3||prātaḥsavana uttamo dhārāgrahāṇām
||4||savanesavane vā
||5||athaikeṣām | pūrvayoḥ savanayoḥ purastāduttamādukthyaparyāyādukthyādgṛhṇīyātsarvaiḥ pracarite | tṛtīyasavana āgrayaṇāt
||6||api vā tṛtīyasavana evāgrayaṇātpaśukāmasya
||7||nokthye gṛhṇīyāt | gṛhṇīyādvā
||8||atirātre paśukāmasya | atirātre brahmavarcasakāmasya
||9||apyagniṣṭome rājanyasya gṛhṇīyāt
||10||sastutaśastro bhavati
||11||ātiṣṭha vṛtrahanniti grahaṇasādanau
||12||yasmānna jātaḥ paro anyo asti ya āviveśa bhuvanāni viśvā | prajāpatiḥ prajayā saṃvidānastrīṇi jyotīṃṣi sacate sa ṣoḍaśī | eṣa brahmā ya ṛtviyaḥ | indro nāma śruto gaṇe | pra te mahe vidathe śaṃsiṣaṃ harī | ya ṛtviyaḥ pra te vanve | vanuṣo haryataṃ madam | indro nāma ghṛtaṃ na yaḥ | haribhiścāru secate | śruto gaṇa ā tvā viśantu | harivarpasaṃ gira ityetābhiścatasṛbhiḥ sannamabhimantrya
||13||Tṛtīyā kaṇḍikā
samayāviṣite sūrye hiraṇyena ṣoḍaśinaḥ stotramupākaroti
||1||barhiḥsthāne bhavati
||2||śvetamaśvaṃ purastāddhārayanti | aruṇapiśaṅgaṃ vā
||3||othā moda iva made madā moda ivomatheti vyatiṣakta ubhayatomodaḥ pratigara ānuṣṭugbhyaḥ
||4||indrādhipate'dhipatistvaṃ devānāmasyadhipatiṃ māmāyuṣmantaṃ varcasvantaṃ manuṣyeṣu kurviti hutvendraśca samrāḍvaruṇaśca rājā tau te bhakṣaṃ cakraturagra etam | tayoranu bhakṣaṃ bhakṣayāmi vāgjuṣāṇā somasya tṛpyatviti ṣoḍaśinaṃ bhakṣayati | ādityavadgaṇena camasān
||5||anuṣṭup chandasa iti bhakṣamantraṃ namati
||6||aruṇapiśaṅgo'śvo dakṣiṇā | aśvatarī vā
||7||atirātraścetṣoḍaśicamasānunnayaṃstrayodaśabhyaścamasagaṇebhyo rājānamatirecayati
||8||ṣoḍaśinā pracarya rātriparyāyaiḥ pracarati
||9||hotṛcamasamukhyaḥ prathamo gaṇaḥ | maitrāvaruṇacamamukhyo dvitīyaḥ | brāhmaṇācchaṃsicamasamukhyastṛtīyaḥ | acchāvākacamasamukhyaścaturthaḥ
||10||indrāya tvāpiśarvarāyeti mukhyaṃmukhyaṃ camasamanūnnayati
||11||sarvaindrī rātriḥ
||12||anuṣṭup chandasa iti sarvatra bhakṣamantraṃ namati
||13||prathamābhyāṃ gaṇābhyāmadhvaryuścarati | uttarābhyāṃ pratiprasthātā
||14||eṣa prathamaḥ paryāyaḥ
||15||evaṃ vihito dvitīyastṛtīyaśca
||16||Caturthī kaṇḍikā
atha pratiprasthātāśvinaṃ dvikapālaṃ nirvapati
||1||hotṛcamasamukhyānsaṃdhicamasānunnayati
||2||trivṛdrāthaṃtaraḥ saṃdhiḥ
||3||āśvinaṃ paraḥsahasraṃ śastraṃ bhavati
||4||tadudita āditye paridhīyate
||5||tasminparidhite hotṛcamasamadhvaryurādatte | camasāṃścamasādhvaryavaḥ | puroḍāśaṃ pratiprasthātā
||6||aśvibhyāṃ tiroahniyānāṃ somānāmanubrūhyaśvibhyāṃ tiroahniyānāṃ somānāṃ preṣyeti saṃpraiṣau
||7||tiroahniyānsomānprasthitānpreṣyeti vā
||8||na vā prasthāpayet
||9||saha somaiḥ puroḍāśaṃ pratiprasthātā sarvahutaṃ juhoti
||10||paṅktiśchandasa iti bhakṣamantraṃ namati
||11||aptoryāmaścetsaṃdhicamasānunnayaṃścaturbhyaścamasagaṇebhyo rājānamatirecayati
||12||yathā prathame rātriparyāye tathā mukhyā bhavanti
||13||āgneyānprathamānunnayati | aindrāndvitīyān | vaiśvadevāṃstṛtīyān | vaiṣṇavāṃścaturthān
||14||teṣāṃ saṃdhicamasavatpracaraṇakalpa ityeke
||15||aticchandāśchandasa iti sarvatra bhakṣamantraṃ namati
||16||Pañcamī kaṇḍikā
kratupaśava aikādaśināśca vikalpante
||1||teṣāṃ samavāye yathācoditaṃ saṃskārāḥ
||2||tantramaṅgāni vibhavanti
||3||pratyakṣārthāni pratisaṃskāramadhyāvartante
||4||yathārthamūhaḥ
||5||yūpāhutiṃ hutvāgniṣṭhaprathamāṃstrayodaśa yūpānmantreṇa chinatti
||6||sarveṣāṃ śakalāharaṇāvraścanahomāḥ
||7||sarvamupaśayaṃ takṣati
||8||tathā pātnīvataṃ chinatti yathādho nābhisaṃmito bhaviṣyatīti
||9||yatprāgvedisaṃmānāttatkṛtvā daśarathākṣāmekādaśoparāṃ rajjuṃ mītvā tasyāścaturviṃśena bhāgena vediṃ mimīte
||10||prakramasthānīyā bhavati
||11||agniṣṭhaṃ dvābhyāṃ raśanābhyāṃ parivīyaikādaśinī raśanāḥ parivīyāgniṣṭhe vāsayati
||12||dviraśanā yūpāḥ
||13||śvobhūta āśvinaṃ gṛhītvā yūpānsaṃminoti
||14||saha vāgniṣṭhena
||15||tantramabhrerādānaṃ parilekhano'bhyāvartate
||16||rathākṣamātrāṇi yūpāntarālāni
||17||agniṣṭhāddakṣiṇaṃ parilikhyottaramagniṣṭhātparilikhati
||18||evaṃ vyatyāsamudagapavargānyūpānsaṃminoti
||19||pratiyūpaṃ svaravaḥ
||20||dakṣiṇata unnatā bhavati
||21||uttarata unnatāṃ minuyātpitṛlokakāmasya
||22||Ṣaṣṭhī kaṇḍikā
sarvānsamānpratiṣṭhākāmasya
||1||ye trayo madhyamāstānsamānpaśukāmasya | vyatiṣajeditarān
||2||ārāgrāmabhicarataḥ
||3||madhya unnato bhavati | anupūrvamantau ninatau
||4||samavasrāviṇīṃ vṛṣṭikāmasya | madhye ninatā bhavati | anupūrvamantāvunnatau
||5||vyatiṣaktāṃ bhrātṛvyataḥ
||6||gartamitamityuktam
||7||yadi kāmayeta kṣatraṃ viśa ojīyaḥ syādityagniṣṭhāddakṣiṇānvarṣīyaso minuyāt
||8||viṭ kṣatrādityetadvā viparītam
||9||uparasaṃmitāṃ minuyātpitṛlokakāmasya | madhyena saṃmitāṃ raśanasaṃmitāṃ ca manuṣyalokakāmasya | caṣālasaṃmitāmindriyakāmasyeti
||10||āyāmata uparāṇi samāni syuḥ | tiryakto madhyāni raśanāśca | prathimnaścaṣālāni
||11||upaśayaṃ dvābhyāṃ raśanābhyāṃ parivīyāgreṇa dakṣiṇaṃ yūpaṃ prāñcaṃ nidadhāti | dakṣiṇena vā | idamahamamumāmuṣyāyaṇamindrasya vajreṇābhinidadhāmīti dveṣyaṃ manasā dhyāyan
||12||āgneyaṃ kṛṣṇagrīvamagniṣṭha upākaroti | uttare sārasvatīṃ meṣīm | dakṣiṇe saumyaṃ babhrum
||13||evaṃ vyatyāsaṃ dakṣiṇāpavargānpaśūnupākaroti
||14||vāruṇamantato dakṣiṇata udañcam
||15||yadi kāmayeta yo'vagataḥ so'parudhyatāmityuktam
||16||Saptamī kaṇḍikā
āraṇyaṃ paśumākhuṃ vopaśaye nirdiśet
||1||asau te paśuriti vā dveṣyaṃ manasā dhyāyan
||2||yadi na dviṣyādākhuste paśuriti brūyāt
||3||pratipaśu barhīṃṣi vapāśrapaṇyaḥ kumbhyo hṛdayaśūlāśca
||4||tantramagnerharaṇaṃ tathādhriguḥ saṃjñaptahomo raśanānāmudasanaṃ parivapyau vapāśrapaṇīnāmanupraharaṇamabhihomo mārjanaṃ ca
||5||abhyāvartate manotā
||6||tantraṃ vā
||7||sarveṣāṃ tryaṅgāni samavattaṃ ca
||8||udrekānsamavanīya diśaḥ prati yajati
||9||uttame paśau vanaspatiṃ yajati | sviṣṭakṛtaṃ ca
||10||sarveṣāṃ gudakāṇḍairupayaja upayajati | jāghanībhiśca patnīḥ saṃyājayanti
||11||anūbandhyāvapāyāṃ hutāyāmagreṇa śālāmukhīyaṃ pātnīvataṃ minotyadhonābhimanavastīrṇe'caṣālam
||12||tasmiṃstvāṣṭraṃ sāṇḍaṃ lomaśaṃ piṅgalaṃ paśumupākṛtya paryagnikṛtamutsṛjyājyena śeṣaṃ saṃsthāpayet
||13||yāvanti paśoravadānāni syustāvatkṛtva ājyasyāvadyet
||14||paśudharmājyaṃ bhavati
||15||śālāmukhīye pracarantīti vijñāyate
||16||api vā aryagnikṛtamevotsṛjet | na saṃsthāpayet
||17||paśupuroḍāśādyanūbandhyāyāḥ śeṣaṃ saṃsthāpayet
||18||yadi kāpeyī paśvekādaśinī syādāgneyamabhita aindrau paśū bhavataḥ | uttarataḥ sārasvataṃ saumyaṃ pauṣṇaṃ bārhaspatyamiti | dakṣiṇataḥ sāvitraṃ vaiśvadevaṃ mārutaṃ vāruṇamiti
||19||tāmetāṃ kāpeyā viduḥ | tāmatirātracarama ālabheta
||20||sāhīneṣu śabdasaṃyogāt
||21||sattrīyetarā bhavati
||22||Aṣṭamī kaṇḍikā
vāsiṣṭho brahmā jyotiṣṭome
||1||yo vā kaścitstomabhāgānvidyāt
||2||ādhvaryaveṣu karmasu stutaśastrayośca vācaṃ yacchati | antardhau ca
||3||yadi pramatto vyāharedvaiṣṇavīmṛcaṃ vyāhṛtīśca japitvā vācaṃ yacchet
||4||rājani mīyamāne mahāvedyāmuttaravedyāṃ ca kriyamāṇāyāmagnau mīyamāne kṛṣyamāṇa opyamāne citeściterupadhīyamānāyāḥ saṃcitakarmasūkhākarmasu ca kriyamāṇeṣu dakṣiṇata āste
||5||rājanyohyamāne'gnau praṇīyamāna ukhāmaccha gacchatāmohyamānāyāṃ vasatīvarīḥ savanīyāścāccha gacchatāmāhriyamāṇāsu nairṛtīrupadhāsyatāṃ cityagnīnāṃ ca praṇīyamānānāṃ dakṣiṇata eti
||6||sadohavirdhāneṣu saṃmīyamāneṣvantarā cātvālotkarāvanvavetyāpareṇottaravediṃ dakṣiṇātikramyopaviśati
||7||ā vaisarjanakālādāste | 8
||8||hoṣyamāṇeṣu pratyatikramyottareṇa havirdhānaṃ gatvottareṇāgnīdhrīyaṃ dhiṣṇiyaṃ parītya pūrvayā dvārā prāgvaṃśaṃ praviśyāpareṇa śālāmukhīyaṃ dakṣiṇātikramyopaviśati
||9||Navamī kaṇḍikā
evāvandasvetyupasthe rājānaṃ kurute
||1||hute pūrvo niṣkramyānvaṅṅagnereti
||2||āgnīdhrīyaṃ prāpya pratiprasthātre rājānaṃ pradāyottareṇāgnīdhrīyaṃ dakṣiṇātikramyopaviśati | pūrvavadupasthe rājānaṃ kurute | hute pūrvo niṣkramyāparayā dvārā havirdhānaṃ rājānaṃ prapādyādhvaryave pradāyottareṇa havirdhānaṃ gatvāpareṇottaravediṃ dakṣiṇātikramyopaviśati | agnīṣomīyasyā vapāyā homādāste | hutāyāṃ mārjayate | vasatīvarīṣu parihriyamāṇāsu dakṣiṇāta āste | mahārātre budhyamāneṣu budhyate | upākṛte prātaranuvāke vācaṃ yacchatyā paridhānīyāyāḥ | savanīyāsu prapādyamānāsu pūrvayā dvārā havirdhānaṃ praviśyāgreṇa kharaṃ dakṣiṇātikramyopaviśati
||3||rājani mīyamāne'bhiṣūyamāṇe graheṣu ca gṛhyamāṇeṣu vācaṃ yacchatyāgrayaṇasya grahaṇāt
||4||vaipruṣāñjuhvatsu juhoti
||5||pavamāneṣu samanvārabdhaḥ sarpati
||6||brahmanstoṣyāmaḥ praśāstarityucyamāne deva savitaretatte prāhetyanudrutya
||7||Daśamī kaṇḍikā
raśmirasi kṣayāya tvā kṣayaṃ jinvaoṃ stuteti prasauti
||1||sarvastotrāṇāmeṣa kalpaḥ
||2||uttaramuttaraṃ stomabhāgānāṃ dadhāti
||3||dvādaśāgniṣṭome | pañcadaśokthye | ṣoḍaśa ṣoḍaśini | saptadaśa vājapeye | ekānnatriṃśatamatirātre | trayastriṃśatamaptoryāme
||4||stute pavamāne yathetaṃ gatvāpareṇottaravediṃ dakṣiṇātikramyopaviśati | savanīyasyā vapāyā homādāste
||5||hutāyāṃ mārjayitvā prātaḥsavanāyasaṃ prasarpatsu grahāvakāśaiḥ śṛtaṃkāraiścopasthāyottareṇa havirdhānaṃ gatvā dakṣiṇena mārjālīyaṃ dhiṣṇiyaṃ parītya pūrvayā dvārā sadaḥ praviśyāgreṇa praśāsturdhiṣṇiyaṃ dakṣiṇātikramyopaviśati
||6||yatrāsmai brahmacamasamāharati taṃ pratigṛhya bhakṣayati yathetare camasān
||7||upākṛte stotre vācaṃ yacchatyā śastrayājyāyāḥ
||8||saṃsthite savane yathetaṃ pratiniṣkrāmati
||9||evaṃ vihita uttarayoḥ savanayoḥ saṃcaro brahmatvaṃ ca
||10||ādhvaryava evāto'nyāni karmāṇi brahmaṇa āmnātāni bhavanti
||11||avabhṛthaṃ gacchatāṃ dakṣiṇato gacchati
||12||evaṃ vihitaṃ sarvasomānāṃ brahmatvam
||13||Ekādaśī kaṇḍikā
dakṣiṇāṃ pratigrahīṣyansaptadaśakṛtvo'pānya vyāvṛtya pratigṛhṇīyāt
||1||devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ pratigṛhṇāmi | rājā tvā varuṇo nayatu devi dakṣiṇe | agnaye hiraṇyaṃ tenāmṛtatvamaśyām | vayo dātre mayo mahyamāstu pratigrahītre | ka idaṃ kasmā adāt | kāmaḥ kāmāya | kāmo dātā kāmaḥ pratigrahītā | kāmaṃ samudramāviśa kāmena tvā pratigṛhṇāmi | kāmaitatte | eṣā te kāma dakṣiṇā uttānastvāṅgīrasaḥ pratigṛhṇātviti
||2||somāya vāsaḥ | rudrāya gām | varuṇāyāśvam | prajāpataye puruṣam | manave talpam | tvaṣṭre'jām | agnaye vā | pūṣṇe'vim | nirṛtyā aśvataragardabhau himavato hastinam | gandharvāpsarābhyaḥ sragalaṃkaraṇe | viśvebhyo devebhyo dhānyam | vāce'nnam | ūrje vā | brahmaṇa odanam | samudrāyāpaḥ | uttānāyāṅgīrasāyānaḥ | vaiśvānarāya ratham
||3||vaiśvānaryarcā rathaṃ pratigṛhṇīyādvaiśvānaraḥ pratnathā nākamāruhaddivaḥ pṛṣṭhaṃ bhandamānaḥ sumanmabhiḥ
||4||Dvādaśī kaṇḍikā
sa pūrvavajjanayajjantave dhanaṃ samānamajmā pariyāti jāgṛviriti
||1||yatkiṃcāprāṇattatsarvamuttānastvāṅgīrasaḥ pratigṛhṇā tvityeva pratigṛhṇīyāt | yadvānāmnātamantram
||2||sarvatra purastātsāvitra upariṣṭādanvādhiḥ
||3||gnāstvākṛntannapasastvātanvata varūtrayastvāvayannityetadvāsasyanuṣajati purastāddaivatāt
||4||ta ime tāntrīṇāṃ dakṣiṇānāṃ pratigrahaṇāḥ syuḥ
||5||vijñāyate ca | devā vai varuṇamayājayan | sa yasyaiyasyai devatāyai dakṣiṇāmanayattāmavlīnāt | te 'bruvanvyāvṛtya pratigṛhṇāma tathā no dakṣiṇā na vleṣyatīti | te vyāvṛtya pratyagṛhṇan | tato vai tāndakṣiṇā nāvlīnāt | ya evaṃvidvānvyāvṛtya dakṣiṇāṃ pratigṛhṇāti nainaṃ dakṣiṇā vlīnātīti | tāntrīrevādhikurute
||6||barhiṣā pratīyādgāṃ vāśvaṃ vā
||7||annena puruṣaṃ hastinaṃ vā
||8||gandhaiḥ priyavadyena ca talpam
||9||Trayodaśī kaṇḍikā
saṃvatsaraṃ caturṇāmeko nāśnīyāt | tadvratamiti vijñāyate caturhotṝṇāmanubruvāṇasya
||1||eṣā vā anāhitāgneriṣṭiryaccaturhotāraḥ
||2||yaḥ prajayā paśubhirna prajāyeta sa dvādaśāhāni taptamudakaṃ pibanbarāsīṃ vasāno'dhaḥ śayīta
||3||dvādaśyāḥ prātaḥ prāṅutkramya prāṇyāpānyendraṃ gaccha svāhetyapānya daśahotāraṃ vyākhyāya caturhotāraṃ juhuyāccaturgṛhītenājyena
||4||ardhaṃ vā pūrveṇa graheṇa | ardhamuttareṇa
||5||yaḥ kāmayeta prajāyeyeti sa dvādaśagṛhītena srucaṃ pūrayitvā daśahotāraṃ manasānudrutya darbhastambe sagrahaṃ juhuyāt | ardhaṃ vā pūrveṇa graheṇārdhamuttareṇa
||6||yaṃ brāhmaṇaṃ vidyāṃ vidvāṃsaṃ yaśo narchetso'raṇyaṃ paretya darbhastambamudgrathya brāhmaṇaṃ dakṣiṇato niṣādya caturhotṝnvyācakṣīta
||7||sarvānsasaṃbhārayajuṣkānityāśmarathyaḥ | hotṝnityālekhanaḥ
||8||yo dakṣiṇata āste tasmai varaṃ dadāti
||9||athaitā devānāṃ patnayaḥ | tābhiḥ prajākāmaṃ paśukāmaṃ vā yājayet
||10||antarā tvaṣṭāraṃ devānāṃ ca patnīścatvāricatvāri padāni pratisaṃkhyāya yajeta
||11||yadi saṃvatsaraṃ na jāyeta tatparo na sūrkṣet
||12||daśahotrābhicaranyajet
||13||svakṛta iriṇe pradare vā juhuyāt
||14||Caturdaśī kaṇḍikā
yadvācaḥ krūraṃ tena vaṣaṭkaroti | vāca evainaṃ krūreṇa pravṛścati | tājagārtimārchatīti vijñāyate
||1||yaḥ kāmayeta vīro ma ājāyeteti sa caturhotāraṃ juhuyāccaturgṛhītenājyena | ardhaṃ vā pūrveṇa graheṇārdhamuttareṇa | asya vīro jāyate
||2||na tvenamaparo'nujāyate
||3||varo dakṣiṇā
||4||etenaiva caturhotrā rājānaṃ saṃgrāme saṃyatte yājayet
||5||yattatra vinderaṃstato dvādaśaśataṃ dakṣiṇāḥ
||6||pañcahotrā paśukāmaṃ yājayet
||7||caturgṛhītenājyena | ardhaṃ vā pūrveṇa graheṇārdhamuttareṇa | catasro dakṣiṇā dadātyaśvaṃ hiraṇyaṃ gāṃ vāsa iti
||8||etenaiva dakṣiṇāvarjamāmayāvinaṃ svargakāmaṃ vā yājayet
||9||manasā svargakāmasya juhuyāt
||10||saptahotrā yajñavibhraṣṭaṃ yājayeccaturgṛhītenājyena | ardhaṃ vā pūrveṇa graheṇārdhamuttareṇa
||11||yaḥ kāmayeta bahorbhūyānsyāmiti sa daśahotāraṃ prayuñjīta | yaḥ kāmayeta vīro ma ājāyeteti sa caturhotāram | yaḥ kāmayeta paśumānsyāmiti sa pañcahotāram | yaḥ kāmayetartavo me kalperanniti sa ṣaḍḍhotāram | yaḥ kāmayeta somapaḥ somayājī syāmā me somapaḥ somayājī jāyeteti sa saptahotāram
||12||athaiṣa ṛtumukhīyaḥ paḍḍhotā vāgghoteti | tasya vadatyṛtumukhaṛtumukhe juhuyāditi | sa sārvakāmaḥ
||13||Pañcadaśī kaṇḍikā
yadyenamārtvijyādvṛtaṃ santaṃ nirharerannāgnīdhre juhuyāddaśahotāraṃ caturgṛhītenājyena purastātpratyaṅtiṣṭhanpratilomaṃ vigrāham | prāṇānevāsyopadāsayati | yadyenaṃ punarupaśikṣeyurāgnīdhra eva juhuyāddaśahotāraṃ caturgṛhītenājyena paścātprāṅāsīno'nulomamavigrāham | prāṇānevāsmai kalpayatīti vijñāyate
||1||sa yaḥ kāmayeta priyaḥ syāmiti yaṃ vā kāmayeta priyaḥ syāditi tasmā etaṃ sthāgaramalaṃkāraṃ kalpayitvā daśahotāraṃ purastādvyākhyāya caturhotāraṃ dakṣiṇataḥ pañcahotāraṃ paścātṣaḍḍhotāramuttarataḥ saptahotāramupariṣṭātsaṃbhāraiśca patnibhiśca mukhe'laṃkṛtyāsyārdhaṃ vrajet | priyo haiva bhavatīti vijñāyate
||2||ta ime caturhotāro yatra homārthāḥ sagrahāḥ sasvāhākārāstatra prayujyeran | yatrāhomārthā agrahā asvāhākārāḥ
||3||yatra japā yājamānāḥ
||4||teṣāṃ ye vihārasaṃyuktā āhitāgnestānpratīyāt | ubhayoritarān
||5||Ṣoḍaśī kaṇḍikā
agniṃ naro dīdhitibhiraraṇyorhastacyutī janayanta praśastam | dūredṛśaṃ gṛhapatimatharyum | agnināgniḥ samidhyate | sapta te agne | mano jyotirjuṣatām | trayastriṃśat | yanme manasaśchidraṃ yadvāco yacca me hṛdaḥ | ayaṃ devo bṛhaspatiḥ saṃ tatsiñcatu rādhasā | viśvakarmā haviridaṃ juṣāṇaḥ saṃtānairyajñaṃ samimaṃ tanotu | yā vyuṣṭā uṣaso yāśca nimrucastā saṃdadhāmi haviṣā ghṛtena | ayāścāgne'si | tvaṃ no agne | sa tvaṃ no agne | bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ | sthirairaṅgaistuṣṭuvāṃsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ | svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ | svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu | pṛṣadaśvā marutaḥ pṛśnimātaraḥ śubhaṃyāvāno vidatheṣun jagmayaḥ | agnijihvā manavaḥ sūracakṣaso viśve no devā avasā gamanniha | śataminnu śarado anti devā yatrā naścakrā jarasaṃ tanūnām | putrāso yatra pitaro bhavanti mā no madhyā rīriṣatāyurgantoḥ | preddho agne dīdihītyeṣā
||1||Saptadaśī kaṇḍikā
śrutkarṇāya kavaye vedyāya namobhirnākamupayāmi śaṃsan | yato bhayamabhayaṃ tatkṛdhī no'gne devānāmava heḍa iyakṣva | agniṃ vo devamagnibhiḥ sajoṣā yajiṣṭhaṃ dūtamadhvare kṛṇudhvam | yo martyeṣu nidhruvirṛtāvā tapurmūrdhā ghṛtānnaḥ pāvakaḥ | ghṛtapratīko ghṛtapṛṣṭho agnirghṛtaiḥ samiddho ghṛtamasyānnam | ghṛtapruṣastvā sarito vahanti ghṛtaṃ pibanyajatāddeva devān | āyurdā agne | imo agne | sapta te agne | mano jyotirjuṣatām | trayastriṃśat | yanme manasaḥ | viśvakarmā | agniṃ yunajmi | indhānāstvā | agnirna īḍita īḍitavyairdevaiḥ pārthivaiḥ pātu | vāyurna īḍita īḍitavyairdevairāntarikṣaiḥ pātu | sūryo na īḍita īḍitavyairdevairdivyaiḥ pātu | viṣṇurna īḍita īḍitavyairdevairdiśyaiḥ pātu | agniryajurbhiḥ pūṣā svagākāraista imaṃ yajñamavantu te māmavantvanu va ārabhe'nu mārabhadhvaṃ svāhetyetaistribhiranuvākairavijñātaprāyaścitte some trayastriṃśatamāhutīrjuhoti
||1||trayastriṃśataṃ cāgnīdhre yajñatanūḥ
||2||pṛthivi bhūvari sinīvālyurandhra ācitte manaste bhuvo vivasta iti vasatīvarīṣu savanīyāsu vā viṣiktāsu saptāhutīrhutvā
||3||Aṣṭādaśī kaṇḍikā
ya ūrmirhaviṣya indriyāvānmadintamastaṃ va ṛdhyāsam | somasyājyamasi haviṣo havirjyotiṣāṃ jyotiḥ | viśveṣāṃ vo devānāṃ devatābhirgṛhṇāmītyabhimantrya saṃ vaḥ siñcantu marutaḥ samindraḥ saṃ bṛhaspatiḥ | saṃ vo'yamagniḥ siñcatvāyuṣā ca dhanena ca | sarvamāyurdadhātu me | māndā vāśāḥ | āpo bhadrāḥ | āditpaśyāmi | āpo hi ṣṭhā mayobhuva ityetābhiḥ saptabhiḥ saṃsiñcedabhi vā mantrayeta
||1||yadi prātaḥsavane prāgghomātsomamatiriktaṃ paśyettaṃ camaseṣvabhyunnayedupajuhuyādvā
||2||hute dṛṣṭvā stutaśastravantaṃ kuyāt
||3||hotṛcamasamukhyāṃścamasānunnīya bṛhataḥ stotramupākaroti
||4||gaurdhayati marutāmiti dhayadvatīṣu stuvīran
||5||asti somo ayaṃ suta iti vaitāsu bṛhatā gaurivītena vā stuvīran
||6||aindrāvaiṣṇavaṃ hotānuśaṃsati
||7||indrāviṣṇubhyāṃ pītasyeti bhakṣamantraṃ namati
||8||yadi mādhyaṃdina etadeva
||9||stotre vikāraḥ | baṇmahām̐ asi sūryeti saurīṣu bṛhatā gaurivītena vā stuvīran
||10||tathaiva hotānuśaṃsati | tathā bhakṣamantraḥ
||11||yadi tṛtīyasavane'tiricyetokthyaṃ kurvīta
||12||yadyukthye ṣoḍaśinam | yadi ṣoḍaśinyatirātram | yadyatirātre dvirātram | yadi dvirātra ekastotrameva
||13||tatra vaiṣṇavīṣu śipiviṣṭavatīṣu bṛhatā gaurivītena vā stuvīran
||14||tathaiva hotānuśaṃsati | tathā bhakṣamantraḥ
||15||Ekonaviṃśī kaṇḍikā
yadi somau saṃsutau syātāmāditaścaturbhiḥ saṃbhārayajurbhirhutvā mahārātre prātaranuvākamupākṛtyānvārabdhe yajamāne juhoti saṃveśāyopaveśāya gāyatriyāstriṣṭubho jagatyā anuṣṭubhaḥ paṅktyā abhibhūtyai svāheti
||1||evaṃ savanādausavanādāvuttarairuttaraiścaturbhiḥ saṃbhārayajurbhiśchandasā cottareṇottareṇā pāṅktāt
||2||pañcasavano yajñaḥ | trīṇi savanānyavabhṛtho'nūbandhyeti | pañca samiddhe'gnau hūyanta prāṇāpānau mṛtyormā pātaṃ prāṇāpānau mā mā hāsiṣṭamiti
||3||purastātpāśukātsviṣṭakṛto'dhvaryurjapatyetivanti pretivanti vājyāni
||4||marutvatīvṛṣaṇvatīrvā pratipadaḥ
||5||abhīvarto brahmasāma
||6||ubhe bṛhadrathaṃtare bhavataḥ
||7||yadyagniṣṭomaḥ somaḥ parastātsyādukthyaṃ kurvīta | yadyukthyaḥ ṣoḍaśinam | yadi ṣoḍaśyatirātram | yadyatirātro dvirātram | yadi dvirātrastrirātram | yadi trirātra ekastotrameva
||8||abhijitkāryo'bhijityai | viśvajitkāryo viśvajityai | sarvapṛṣṭhaḥ sarvastomo'tirātro bhavati sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyā iti vijñāyate
||9||sajanīyaṃ śasyaṃ vihavyaṃ śasyamagastyasya kayāśubhīyaṃ niṣkevalyam | tāni śaṃset
||10||sajanīyaṃ prātaḥsavanike vaiśvadeve 'nuprohet | vihavyaṃ mādhyaṃdinīye marutvatīye | agastyasya kayāśubhīyaṃ niṣkevalyaṃ tārtīyasavanike vaiśvadeve'nuprohet
||11||Viṃśī kaṇḍikā
tatremāḥ sāmacodanā bhavanti | tauraśravasaṃ kāryam | vasiṣṭhasya nihavaḥ kāryaḥ | abhīvartaṃ brahmasāma kurutāt | ubhe bṛhadrathaṃtare kurutāt | abhijitaṃ viśvajitaṃ vā yajñakratuṃ kurutāt | krośānukrośe kurutāditi
||1||purastātprātaḥsavanātsaṃpreṣyati
||2||pūrvaḥ saṃsthāpyaḥ | atyabhiṣutyaṃ vā | dakṣiṇābhirvā varṣīyāṃsaṃ yajñakratuṃ kurvīta
||3||yāvadrathāhramantarā girirgiribhidvā nadī vyaveyātparvatāntaraye vā nānārājyayorvā saṃsavo nāvidviṣāṇayoḥ saṃsavo vidyata iti kaṅkatibrāhmaṇaṃ bhavati
||4||yatra dīkṣitānāmupatāpaḥ syādyajamānāyatane śayīta
||5||taṃparigṛhyāgnīdhraṃ nayet
||6||parīmaṃ pari te brahmaṇe dadāmi brahma paridadātu devatābhyaḥ | vaṣaṭkārastvā bhiṣajyatu saha viśvairdevaiḥ | vasava etadvaḥ prātaḥsavanaṃ rudrā etadvo mādhyaṃdinaṃ savanaṃ viśve devā etadvastṛtīyasavanam | tadrakṣadhvaṃ tadbhiṣajyata tadgopāyata tadvo mā vigāditi sarvatrānuṣajati
||7||āgnīdhrīyamupasamādhāya saṃparistīrya brāhmaṇaṃ dakṣiṇato darbheṣu niṣādyottarata udapātramupanidhāya tasminnekaviṃśatiṃ yavāndarbhapuñjīlāṃścāvadhāya jīvā nāma stha tā imaṃ jīvayata jīvikā nāma stha tā imaṃ jīvayata saṃjīvikā nāma stha tā imaṃ saṃjīvayateti pratibrūyāt
||8||Ekaviṃśī kaṇḍikā
yā jātā oṣadhaya ityoṣadhisūktenainametābhiradbhirabhiṣiñcati
||1||āpaḥ prajāpateḥ prāṇā yajñasya bheṣajamiti cainamācamayanti
||2||āthainamabhimṛśanti
||3||upāṃśvantaryāmau te prāṇāpānau pātāmupāṃśusavanaste vyānaṃ pātu vācaṃ te aindravāyavaḥ pātu dakṣa kratū te maitrāvaruṇaḥ pātu cakṣuṣī te śukrāmanthinau pātāṃ śrotraṃ ta āśvinaḥ pātvātmānaṃ ta āgrayaṇaḥ pātvaṅgāni ta ukthyaḥ pātvāyuṣṭe dhruvaḥ pātvasāvasāviti sarvatrānuṣajati
||4||athātmānaṃ pratyabhimṛśatyupāṃśvantaryāmau me prāṇāpānau pātāmiti
||5||evaṃ krāmatyā dhruvāt
||6||puṣṭipataye puṣṭiścakṣuṣe cakṣuḥ prāṇāya prāṇamātmana ātmānaṃ vāce vācamasmai punardhehi svāhetyāhutiṃ hutvā pūrvavadabhimarśaḥ
||7||yadi mriyeta prāgavabhṛthādagnyavabhṛthaṃ kurvīran
||8||avabhṛthaṃ vā gamayitvā prokṣyainamabhyudāhṛtya svairagnibhiryathālokaṃ daheyuḥ
||9||etāvadekāhe
||10||ahargaṇeṣvāhara dahetyuktvā dakṣiṇāgneragnimāhṛtya nirmanthyena vā dagdhvā dakṣiṇena mārjālīye mṛtasya dahanam
||11||tūṣṇīṃ tadahaḥ parisamāpya patnīsaṃyājānte kumbhe'sthīni saṃbhṛtya mārjālīye nidadhāti
||12||udgātārastisṛbhiḥ sarparājñībhirapratihṛtābhiḥ stuvīran
||13||Dvāviṃśī kaṇḍikā
ṛtvijo hotṛprathamāḥ prācīnāvītino yāmīranubruvantaḥ sarparājñīnāṃ kīrtayanto dakṣiṇānkeśapakṣānudgrathya savyānprasrasya dakṣiṇānūrūnāghnānāḥ sigbhirabhidhūnvantastriḥ prasavyaṃ pariyantyapa naḥ śośucadaghamiti
||1||savyānudgrathya dakṣiṇānprasrasya savyānūrūnāghnānā anabhidhūnvantastriḥ pratipariyantyapa naḥ śośucadaghamiti
||2||te yadodañcaḥ saṃpadyante'thaibhyo'dhvaryurdakṣiṇato'śmānaṃ paridhiṃ dadhātīmaṃ jīvebhyaḥ paridhiṃ dadhāmi mā no nu gādaparo ardhametam | śataṃ jīvantu śaradaḥ purūcīstiro mṛtyuṃ dadhmahe parvateneti
||3||agniṣṭomaḥ soma aindravāyavāgrā maitrāvaruṇāgrā vā
||4||yāmībhiḥ stuvate
||5||stotrestotre 'sthikumbhamupanidadhāti
||6||mārjālīye bhakṣānninayante
||7||agna āyūṃṣi pavasa iti pratipadaṃ kurvīran
||8||rathaṃtarasāmaiṣāṃ somaḥ syāt
||9||āyurevātmandadhate'tho pāpmānameva vijahato yantīti vijñāyate
||10||yadyu vai nāthavānsyāddagdhvainaṃ kṛṣṇājine'sthīnyupanahya nidhāya yo'sya svo nediṣṭhī syāttatsthāne taṃ dīkṣayitvā tena saha yajamānā āsīran
||11||saṃvatsare'sthīni yājayeyuḥ
||12||vyāpātādityāśmarabhyaḥ | odavasānīyādityālekhanaḥ
||13||agniṣṭomaḥ soma ityetadādi
||14||pūrvavaddvādaśaṃ śataṃ dakṣiṇāḥ
||15||Trayoviṃśī kaṇḍikā
yadi sattrāyāgūrya na yajeta viśvajitātirātreṇa sarvapṛṣṭhena sarvastomena sarvavedasadakṣiṇena yajeta
||1||traidhātavīyāmeke sahasradakṣiṇāṃ samāmananti
||2||sattre dīkṣitvā yadi sāmyuttiṣṭhā setsomamapabhajya viśvajitātirātreṇa pūrvavadyajeta
||3||yadi dīkṣāsūttiṣṭhāsedavalikhyokhāyāstairanyāṃ mṛdaṃ saṃsṛjyokhāṃ kārayet
||4||avalikhya paśuśirasāṃ tūṣṇīkeṣvāśleṣayet
||5||yadyupasatsu yā citā citiḥ syānnaṃ tāmāvartayet
||6||tūṣṇīkāmāvartayet
||7||mantravatīmityaparam
||8||cite'gnāvuttiṣṭhato nāgnicityā vidyate | tūṣṇīṃ vāgniṃ cinvīta | mantravantamityaparam
||9||praṇīte'gnau tūṣṇīmanyaṃ praṇayet | mantravantamityaparam
||10||karaṇebhyo'pādadīta mahāvederuttaravederdhiṣṇyoparavakharasadohavirdhānebhya iti | tānītareṣvapyarjayet
||11||yadi sarvairātriparyāyairastutamabhivyucchetṣaḍbhiraindrāvaiṣṇavībhirhotre stuyuḥ | tisṛbhistisṛbhiritirebhyaḥ
||12||yadi dvābhyāṃ hotre maitrāvaruṇāya ca pūrvasminparyāye stuyuḥ | brāhmaṇācchaṃsine'cchāvākāya cottarasmin
||13||yadyekena pañcadaśabhirhotre stuyuḥ | pañcabhiḥpañcabhiiritarebhyaḥ
||14||agne vivasvaduṣasa ityāśvinasya pratipadaṃ dadhyāt
||15||Caturviṃśī kaṇḍikā
yasyāśvine śasyamāne sūryo nāvirbhavati sauryaṃ bahurūpamālabheta
||1||savā api dāśatayīranubrūyāt
||2||yeṣāṃ dīkṣitānāmāhavanīya udvāyedāgnīdhrāduddharet | yadāgnīdhro gārhapatyāt | yadgārhapatyo'ta eva punarmanthet
||3||yasmāddārorudvāyettasyāraṇī kuryāt
||4||krumuka upajvalanaḥ
||5||mahartvigbhyaścaturo varāndadyāt
||6||yasya soma upadasyetsuvarṇaṃ hiraṇyaṃ dvedhā vicchidyārdhamantardhāyarjīṣeṇa sahābhiṣuṇuyāt | ardhamabhyunnāyaṃ grahaiḥ pracareyuḥ
||7||mahartvigbhyaścaturo varāndadyāt
||8||yasyākrītaṃ somamapahareyuḥ krīṇīyādeva
||9||yadi krītaṃ yo nediṣṭhī syāttata āhṛtyābhiṣuṇuyāt
||10||momāhārāya somavikrayiṇe vā yathāśraddhaṃ dadyāt
||11||somābhāve pūtīkānabhiṣuṇuyāt | pūtīkābhāva ādārānphālgunāni ca yāni śvetatūlāni syuḥ | tadabhāve yāḥ kāścaiṣadhīḥ kṣīriṇīraruṇadūrvāḥ kuśānvā haritāniti vājasaneyakam
||12||apyantato vrīhiyavān
||13||pratidhuṣā prātaḥsavane sarvānsomāñchroṇīyāt | śṛtena mādhyaṃdine savane | dadhnā tṛtīyasavane nītamiśreṇa vā
||14||athaikeṣām | pratidhukca prātaḥsavane pūtīkāśca | śṛtaṃ ca mādhyaṃdine savane pūtīkāśca | dadhi ca tṛtīyasavane pūtīkāśceti
||15||agniṣṭomaḥ somaḥ syādrathaṃtarasāmā
||16||ya evartvijo vṛtāḥ syusta enaṃ yājayeyuḥ
||17||ekāṃ gāṃ dakṣiṇāṃ dadyāttabhya eva
||18||punaḥ somaṃ krīṇīyāt
||19||avabhṛthādudetya purastāddvādaśyāstasmā eva kratave punardīkṣeta
||20||tatra taddadyādyatpūrvasmindāsyansyāt
||21||Pañcaviṃśī kaṇḍikā
yadi sadohavirdhānānyabhidahyerangrahānadhvaryuḥ spāśayet | stotrāṇyudgātā | śastrāṇi hotā
||1||anabhidagdhe some pārśvato devayajanamadhyavasāya kṛtāntādeva prakrāmeyuḥ
||2||abhidagdhe tu tatprāyaścittaṃ yadapahṛte
||3||goḥ sthāne pañca gā dadyāt | pañca vā varān
||4||yadi prātaḥsavane grāvāṇaṃ nādhigacchetpalāśadaṇḍamāhṛtya tenaivābhiṣuṇuyāt | etadevāsya prāyaścittaṃ bhavatīti vijñāyate
||5||yadi mādhyaṃdine yadi tṛtīyasavana etadeva
||6||yadi prātaḥsavane grāvā śīryeta purastādbahiṣpavamānāddyutānasya mārutasya brahmasāmnā stuvīran
||7||brahmasāmnā vaiva
||8||yadi mādhyaṃdine yadi tṛtīyasavana etadeva purastātpavamānebhyaḥ stuvate
||9||yadi prātaḥsavane kalaśo dīryeta vaiṣṇavīṣu śipiviṣṭavatīṣvityuktam
||10||athaikeṣām | yadi prātaḥsavane kalaśo dīryeta vaṣaṭkāranidhanaṃ brahmasāma kuryāditi | asave svāhā vasave svāhā vibhuve svāhā vivasvate svāhā śūṣāya svāhā sūryāya svāhā candrāya svāhā gaṇaśriye svāhā malimluce svāhā jyotiṣe svāhābhibhuve svāhādhipataye svāhā divāṃ pataye svāheti trayodaśājyāhutīrhutvā
||11||Ṣaḍviṃśī kaṇḍikā
indrasya graho'syagṛhīto grāhyo devānāṃ pūrasi taṃ tvā prapadye saha grahaiḥ saha pragrahaiḥ saha prajayā saha paśubhiḥ sahartvigbhyaḥ saha sogyaiḥ saha sadasyaiḥ saha dākṣiṇeyaiḥ saha yajñena saha yajñapatinā | indrāgnī paridhī mama vāto devapurā mama | brahma varma mamāntaraṃ taṃ tvendragraha prapadye saguḥ sāśvaḥ | varma me dyāvāpṛthivī varmāgnirvarma sūryaḥ | varma me brahmaṇaspatirmā mā prāpadato bhayam | indrāgnī paridhī mama vāto devapurā mama | brahma varma mamāntaraṃ taṃ tvendragraha praviśāni saguḥ sāśvaḥ sapūruṣaḥ | saha yanme asti teneti dīrṇaṃ yajamāno'numantrayate
||1||ariṣṭyā avyathyai saṃveśāyopaveśāya gāyatryā abhibhūtyai svāhā | ariṣṭyā avyathyai saṃveśāyopaveśāya triṣṭubho'bhibhūtyai svāhā | ariṣṭyā avyatthyai saṃveśāyopaveśāya jagatyā abhibhūtyai svāhā | ariṣṭyā avyathyai saṃveśāyopaveśāyānuṣṭubho'bhibhūtyai svāhā | ariṣṭyā avyathyai saṃveśāyopaveśāya paṅktyā abhibhūtyai svāhetyetaiḥ pratimantramanusavanaṃ dīrṇe pañcāhutīrjuhotītyeke
||2||yadi bahiṣpavamānaṃ sarpatāṃ prastotāpacchidyeta yajñasya śiraśchidyeta | brahmaṇe varaṃ dattvā sa eva punarvartavyaḥ
||3||yadi pratihartā paśubhiryajamāno vyṛdhyeta | sarvavedasaṃ dadyāt
||4||yadyudgātā yajñena yajamāno vyṛdhyeta | adakṣiṇaḥ sa yajñaḥ saṃsthāpyaḥ | athānya āhṛtyaḥ
||5||tatra taddadyādyanpūrvasmindāsyansyāt
||6||yugapadapacchede tūdgātuḥ prāyaścittaṃ pratihartuḥ sarvaprāyaścittam
||7||pūrvāparāpacchede yo jaghanyo'pacchidyeta tasya prāya ścittam
||8||yadi mādhyaṃdina etadeva | yadyārbhave sarvaprāyaścittaṃ juhuyāt
||9||Saptaviṃśī kaṇḍikā
yatkalaśa upadasyetsuvarṇaṃ hiraṇyaṃ dvedhā vicchidyādhamantardhāyāpo'vanīya payo'bhyavanayet | ardhamabhyunnāyaṃ grahaiḥ pracareyuḥ
||1||mahartvigbhyaścaturo varāndadyāt
||2||athaikeṣām | yatkalaśa upadasyedāgrayaṇādgṛhṇīyāt | yadāgrayaṇaḥ kalaśāt
||3||yadgraho vā kalaśo vopadasyedāgrayaṇādgṛhṇīyādanyā ñchukrāddhruvācca
||4||droṇakalaśādgṛhyanta iti sarvagrahāṇāṃ skannānāmupadastānāṃ ca vijñāyate
||5||yaddhruve upadasyetskandeddīryeta vā tamabhimantrayetāyurdhā asi dhruvāyurme dhehi | varcodhā asi dhruva varco me dhehi | tanūpā asi dhruva tanvaṃ me pāhīti | tasmiñchatamānaṃ hiraṇyamavadhāya svāhā diva āpyāyasva svāhāntarikṣādāpyāyasva svāhā pṛthivyā āpyāyasvetyāpyāyayati
||6||adhvaro'yaṃ yajño astu devā oṣadhībhyaḥ paśubhyo me dhanāya | viśvasmai bhūtāyādhvaro astu devāḥ | sa pinvasva ghṛtavaddeva yajña | ihaivaidhi māpa cyoṣṭhāḥ parvata ivāvicācaliḥ | indra iveha dhruvastiṣṭheha yajñamu dhāraya | indra eṇamadīdharaddhruvaṃ dhruveṇa haviṣā | tasmai devā adhibruvannayaṃ ca brahmaṇaspatiḥ | dhruvā dyaurdhruvā pṛthivī dhruvaṃ viśvamidaṃ jagat | dhruvā ha parvatā ime dhruvo rājā viśāmayamityetābhiścatasṛbhiḥ sannamabhimantrya varam dadāti
||7||Aṣṭāviṃśī kaṇḍikā
yadi nārāśaṃsa upadasyedyamadhvaryuḥ pūrvaṃ grahaṃ gṛhṇīyāttaṃ vaṣaṭkṛtānuvaṣaṭkṛte hutvā camasādhvaryave prayacchet | tenainaṃ sa āpyāyayatyāpyāyasva sametu ta iti
||1||yadi prātaḥsavane somo havirvā skandenmādhyaṃdine tṛtīyasavane naktaṃ tiroahnyeṣu vā devāṃ janamaganyajña ityetairyathāpūrvamabhimantrya mano jyotirjuṣatāmityāhutiṃ juhuyāt
||2||trayastriṃśat | drapsaścaskanda | yaste drapsaḥ | yo drapsaḥ | yaste drapsa ityetaiḥ pratimantramanusavanaṃ skanne pañcāhutīrjuhotītyeke
||3||yadṛtugrahaiḥ pracarantau muhyeyātāṃ visṛṣṭadhenāḥ sarito ghṛtaścuto vasanto grīṣmo madhumanti varṣāḥ | śaraddhemanta ṛtavo mayobhuva udapruto mabhasī saṃvasantām | ā naḥ prajāṃ janayatu prajāpatirdhātā dadātu sumanasyamānaḥ | saṃvatsara ṛtubhiścākupāno mayi puṣṭiṃ puṣṭipatirdadhātu | ā devānām | tvamagne vratapā asi | yadvo vayaṃ pramināma | madhuścetyetaiḥ pratimantraṃ juhoti
||4||ta imaṃ yajñamavantu te māmavantvanu va ārabhe'nu mārabhadhvaṃ svāhetyṛtunāmasvanuṣajati
||5||yadi somaḥ skandedbrahmansomo'skānityuktvābhūddevaḥ savitā vandyo nu na ityabhimantrya bhūpataye svāheti pañca prādeśānmimīte yathā purastāt
||6||Ekonatriṃśī kaṇḍikā
yadi camasamabhakṣitaṃ stotreṇābhyupākuryādāramatetyuktvota tyā no divā matiraditirūtyāgamat | sā śantācī mayaskaradapa sridhaḥ | uta tyā daivyā bhiṣajā śaṃ naskarato aśvinā | yūyātāmasmadrapo apa sridhaḥ | śamagniragnibhiskaracchaṃ nastapatu sūryaḥ | śaṃ vāto vātvarapā apa sridha iti tisra āgnīdhrīye hutvā taṃ sadasi bhakṣayitvottaravāsasā pracchādya dakṣiṇāṃ dvārbāhumanu nirhṛtya mārjālīye prakṣālya pūrvayātihṛtya taditpadaṃ na viciketa vidvānyanmṛtaḥ punarapyeti jīvān | trivṛdyadbhuvanasya rathavṛjjīvo garbho na mṛtaḥ sa jīvāditi taṃnacamaseṣvapisṛjya hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgra ityāhutiṃ hutvāpyāyasva madintama soma viśvābhirūtibhiḥ | bhavā naḥ saprathastama ityāpyāyayati
||1||pratyasmai pipīṣate viśvāni viduṣe bhara | araṃgamāya jagmave'paścāddaghvane nara ityavavṛṣṭaṃ bhakṣamabhimantryendurindumavāgādindorindro'pāt | tasya ta indavindrapītasya madhumata upahūtasyopahūto bhakṣayāmīti bhakṣayati
||2||yadi dīkṣito'vakiredapsvagna ityeṣā | tapo ṣvagne antarām̐ amitrāṃstapā śaṃsamararuṣaḥ parasya | tapā vaso cikitāno acitānvi te tiṣṭhantāmajarā ayāsaḥ | yo naḥ sanutyo abhidāsadagne yo antaro mitramaho vanuṣyāt | tamajarebhirvṛṣabhistapa svaistapā tapasva tapasā tapiṣṭha | sa smā kṛṇotu ketumā naktaṃ ciddūra ā sate | pāvako yadvanaspatīnprāsmā ninotyajaraḥ | nahi te agne tanuvai krūramānāśa martyaḥ | kapirbabhasti tejanaṃ svaṃ jarāyu gauriva | meṣa iva yadupa ca vi ca carvari yadapsararūparasya khādati | śīrṣṇā girau vakṣasā vakṣa ejayannaṃśuṃ gabhasti haritebhirāsabhiriti ṣaṭ pūrṇāhutīrhutvā pratyāhuti varāndadyāt
||3||Triṃśī kaṇḍikā
yaddevā devaheḍanamiti vā daśāhutīrhutvā pavamānaḥ suvarjana ityetenānuvākenābhiṣiñcet
||1||yadi hutāhutau somau saṃsṛjyeyātāmantaḥparidhyaṅgāraṃ nirvartya yajñasya hi stha ṛtviyāvindrāgnī cetanasya ca | hutāhutasya tṛpyatamahutasya hutasya ca | hutasya cāhutasya cāhutasya hutasya ca | indrāgnī asya somasya vītaṃ pibataṃ juṣethāmityaṅgāre hutvā tamasmai bhakṣaṃ prayacchet
||2||mā yajamānaṃ tamo vidanmartvijo mo imāḥ prajāḥ | mā yaḥ somamimaṃ pibātsaṃsṛṣṭamubhayaṃ kṛtamiti bhakṣayati
||3||mā no dhvāriṣuḥ pitaro mota vīrā mā naḥ sabandhuruta vānyabandhuḥ | mā no duścakṣā aghaśaṃsa īśatāhuto'yaṃ yajñamapyetu devāniti bhakṣayantamabhimantrayate
||4||saptartvijaḥ sapta sadāṃsyeṣāṃ daśa kṣipo aśvinā pañca vājāḥ | prāṇo vyāno'pāno mana ākūtamagniḥ svāhākṛtaṃ haviradantu devā iti bhakṣaṃ vyāpannamabhimantryedaṃ viṣṇurvicakrama iti dakṣiṇapūrva uparave'vanayet
||5||uttarapūrve vā
||6||yaḥ somavāmī syāttasmā etaṃ somendraṃ śyāmākaṃ caruṃ nirvapet
||7||Ekatriṃśī kaṇḍikā
yadi sadohavirdhānāni kṛṣṇaśakuniruparyuparyatipatetyakṣābhyāmādhūnvāna ivābhiniṣīdedvedaṃ viṣṇurvicakrama ityāhutiṃ juhuyāt | yadyuccaiḥ patenna tadādriyeta
||1||yadyano ratho vāntarāgrī sadohavirdhāne vā vīyātpāthikṛtīṃ pūrvavannirvapet
||2||yadi havirdhānaṃ padyetodastāmpsītsavitā mitro aryamā sarvānamitrānavadhīdyugena | bṛhantaṃ māmakaradvīravantaṃ rathaṃtare śrayasva svāhetyāhavanīye juhuyāt
||3||etenaiva pṛthivyāṃ vāmadevye śrayasva svāheti hotrīye yadi sadaḥ
||4||antarikṣe bṛhati śrayasva svāhetyāgnīdhrīye yadyāgnīdhram
||5||yadi prāgvaṃśaṃ sarvaiḥ śālāmukhīye juhuyāt
||6||divi bṛhatā tvopastabhnomīti sarveṣāmupastambhanaḥ samānaḥ
||7||yadyenamārtvijyādvṛtaṃ santaṃ nirharerannāgnīdhre juhuyādanu mā sarvo yajño'yametu viśve devā marutaḥ sāmārkaḥ | āpriyaśchandāṃsi nivido yajūṃṣyasyai pṛthivyai yadyajñiyamiti
||8||anyayajñe somaṃ bhakṣayitvāgnibhyaḥ paribhakṣamājyenāhavanīye juhuyāt
||9||Dvātriṃśī kaṇḍikā
apāṃ puṣpamasyoṣadhīnāṃ rasaḥ somasya priyaṃ dhāmāgneḥ priyatamaṃ haviḥ svāhā | apāṃ puṣpamasyoṣadhīnāṃ rasaḥ somasya priyaṃ dhāmendrasya priyatamaṃ haviḥ svāhā | apāṃ puṣpamasyoṣadhīnāṃ rasaḥ somasya priyaṃ dhāma viśveṣāṃ devānāṃ priyatamaṃ haviḥ svāheti
||1||vayaṃ soma vrate tava manastanūṣu piprataḥ | prajāvanto aśīmahīti śeṣaṃ bhakṣayitvā devebhyaḥ pitṛbhyaḥ svāhā sobhyebhyaḥ pitṛbhyaḥ svāhā kavyebhyaḥ pitṛbhyaḥ svāheti dakṣiṇāgnau pratimantraṃ juhoti
||2||taṃ jaghanena dakṣiṇāprāgagrāndarbhānsaṃstīrya dadhi dadāti devāsa iha mādayadhvaṃ somyāsa iha mādayadhvaṃ kavyāsa iha mādayadhvamiti
||3||anantaritāḥ pitaraḥ somyāḥ somapīthādityupatiṣṭhate
||4||bhaye jāte'śakye yaṣṭuṃ sarvebhyo havirbhyaḥ somebhyaśca droṇakalaśe samavadhāya ye devā yeṣāmidaṃ bhāgadheyaṃ babhūva yeṣāṃ prayājā utānūyājāḥ | indrajyeṣṭhebhyo varuṇarājabhyo'gnihotṛbhyo devebhyaḥ svāheti droṇakalaśena hutvābhaye punaryajeta
||5||yadardharcāllupyetābhipratigṛṇīyādvā tvaṃ no agne | sa tvaṃ no agne | tvamagne ayāsi | prajāpata iti catasra āhutīrjuhuyāt | vyāhṛtīśca
||6||yadṛkto yajñaṃ bhreṣa āgacchedbhūriti gārhapatye juhuyāt | yadi yajuṣṭo bhuva iti dakṣiṇāgnau | yadi sāmataḥ suvarityāhavanīye | yadi sarvataḥ sarvā juhuyāt
||7||Trayastriṃśī kaṇḍikā
brahmā vā manasā dhyāyannāsīta
||1||yadyaudumbarī naśyedanyāṃ pracchidyorgasyarjaṃ mayi dhehi śriyāṃ tiṣṭha pratiṣṭhitā | divaṃ stabdhvāntarikṣaṃ ca pṛthivyāṃ ca dṛḍhā bhava | dhartri dharitri janitri yamitrītyadhvaryurudgātā yajamānaścocchrayanti
||2||saṃmitāṃ nityena yajuṣābhimṛśati
||3||yadi havirdhāne padyeyātāṃ dakṣiṇamadhvaryurudgṛhṇīyātpratiprasthātopastabhnuyāt | uttaraṃ pratiprasthātodgṛhṇīyādadhvaryurupastabhruyāt
||4||vaiṣṇavyopastabhnutaḥ | vaiṣṇavyopaminute | āśvinā kalpayataḥ
||5||agne vājasya gomata iti tisraḥ | bhadro no agnirāhuto bhadrā rātiḥ subhaga bhadro adhvaraḥ | bhadrā uta praśastayaḥ | bhadrā uta praśastayo bhadraṃ manaḥ kṛṇuṣva vṛtratūrye | yenā samatsu sāsahaḥ | yenā samatsu sāsaho'va sthirā tanuhi bhūri śardhatām | vanemā te abhiṣṭibhiriti ṣaḍbhiruṣṇikkakudbhirāgnīdhrīye juhutaḥ
||6||pūrvābhiruṣṇigbhiradhvaryuḥ | uttarābhiḥ kakudbhiḥ pratiprasthātā
||7||śiro yajñasya pratidhīyatāmamṛtaṃ devatāmayam | veṣṇavyā kriyatāṃ śira āśvinyā pratidhīyatāmiti pañcagṛhītena samānau homau juhutaḥ
||8||yadyāgnikyukhāmā bhidyeta saṃkṛṣyaināṃ punaḥ kuryāt
||9||yadi pakvā saṃpiṣyānyayā mṛdā saṃsṛjyokhāṃ kārayet
||10||Catustriṃśī kaṇḍikā
yasyāgnirukhya udvāyodgārhapatyādanyaṃ praṇayet | sa eva punaḥ parīdhyaḥ | svādevainaṃ yonerjanayatīti vijñāyate
||1||kṛṣṇaṃ vāsaḥ kṛṣṇā dhenuḥ kṛṣṇo vā gauḥ śatamānaṃ ca hiraṇyaṃ dakṣiṇā
||2||yatpūrvasminnahanyuttarasmā ahne kriyate tenāharabhyāsajati | tena yajñaṃ saṃtanoti
||3||yatpūrvasminnahanyuttarasmā ahne vasatīvarīryajñāyajñiyaṃ prati gṛhṇāti tenāharabhyāsajati | tena yajñaṃ saṃtanoti | yatpūrvasminnahanyuttarasmā ahne payāṃsi viśāsti tenāharabhyāsajati | tena yajñaṃ saṃtanoti | yadatipreṣyati tenāharabhyāsajati | tena yajñaṃ saṃtanoti
||4||eteṣāmekasminnapyakriyamāṇe namo brahmaṇe namo astvagnaye namaḥ pṛthivyai nama oṣadhībhyaḥ | namo vāce namo vācaspataye namo viṣṇave bṛhate karomi svāhetyāhutiṃ hutvā sarvaprāyaścittaṃ juhuyājjuhuyāt
||5||