tṛtīye'rbudakhaṃḍe'caleśvarotpattivarṇanam
sūta uvāca
sa kṛtvā svāśramaṃ tatra vasiṣṭho bhagavānmuniḥ ||
tatra śaṃbhornivāsāya tapastepe sudāruṇam
||1||स कृत्वा स्वाश्रमं तत्र वसिष्ठो भगवान्मुनिः ॥
तत्र शंभोर्निवासाय तपस्तेपे सुदारुणम्
sa babhūva muniḥ samyakphalāhārasamanvitaḥ ||
śīrṇa parṇāśanaḥ paścāddve śate samapadyata
||2||स बभूव मुनिः सम्यक्फलाहारसमन्वितः ॥
शीर्ण पर्णाशनः पश्चाद्द्वे शते समपद्यत
jalāhāraḥ pañcaśatavarṣāṇi saṃbabhūva ha ||
varṣāṇāṃ vāyubhakṣo'bhūttato daśaśatāni ca
||3||जलाहारः पञ्चशतवर्षाणि संबभूव ह ॥
वर्षाणां वायुभक्षोऽभूत्ततो दशशतानि च
pañcāgnisādhako grīṣme hemante salilāśayaḥ ||
varṣāsvākāśavāsī ca sahasraṃ ca tato'bhavat
||4||पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे हेमन्ते सलिलाशयः ॥
वर्षास्वाकाशवासी च सहस्रं च ततोऽभवत्
tatastuṣṭo mahādevastasyarṣeḥ sumahātmanaḥ ||
bhittvā taṃ parvataṃ sadyastatpuro liṃgamutthitam ||
taṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭo muniḥ stotramudairayat
||5||ततस्तुष्टो महादेवस्तस्यर्षेः सुमहात्मनः ॥
भित्त्वा तं पर्वतं सद्यस्तत्पुरो लिंगमुत्थितम् ॥
तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो मुनिः स्तोत्रमुदैरयत्
namaḥ śivāya śuddhāya sarvagāyā'mṛtāya ca ||
kaparddine namastubhyaṃ namastasmai trimūrttaye
||6||नमः शिवाय शुद्धाय सर्वगायाऽमृताय च ॥
कपर्द्दिने नमस्तुभ्यं नमस्तस्मै त्रिमूर्त्तये
namaḥ sthūlāya sūkṣmāya vyāpakāya mahātmane ||
niṣaṃgiṇe namastubhyaṃ trinetrāya namonamaḥ
||7||नमः स्थूलाय सूक्ष्माय व्यापकाय महात्मने ॥
निषंगिणे नमस्तुभ्यं त्रिनेत्राय नमोनमः
namaścandrakalādhāra namo digvasanāya ca ||
pinākapāṇaye tubhyamaṣṭamūrte namonamaḥ
||8||नमश्चन्द्रकलाधार नमो दिग्वसनाय च ॥
पिनाकपाणये तुभ्यमष्टमूर्ते नमोनमः
namaste jñānarūpāya jñānagamyāya te namaḥ ||
namaste jñānadehāya sarvajñānamayāya ca
||9||नमस्ते ज्ञानरूपाय ज्ञानगम्याय ते नमः ॥
नमस्ते ज्ञानदेहाय सर्वज्ञानमयाय च
kāśīpate namastubhyaṃ giriśāya namonamaḥ ||
jagatkāraṇarūpāya mahādevāya te namaḥ
||10||काशीपते नमस्तुभ्यं गिरिशाय नमोनमः ॥
जगत्कारणरूपाय महादेवाय ते नमः
gaurīkānta nama stubhyaṃ namastubhyaṃ śivātmane ||
brahmaviṣṇusvarūpāya trinetrāya namonamaḥ
||11||गौरीकान्त नम स्तुभ्यं नमस्तुभ्यं शिवात्मने ॥
ब्रह्मविष्णुस्वरूपाय त्रिनेत्राय नमोनमः
viśvarūpāya śuddhāya namastubhyaṃ mahātmane ||
namo viśvasvarūpāya sarvadevamayāya ca
||12||विश्वरूपाय शुद्धाय नमस्तुभ्यं महात्मने ॥
नमो विश्वस्वरूपाय सर्वदेवमयाय च
sūta uvāca
etasminneva kāle tu vāguvācāśarīriṇī ||
parituṣṭo'smi te bhadraṃ varaṃ varaya suvrata
||13||एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी ॥
परितुष्टोऽस्मि ते भद्रं वरं वरय सुव्रत
ityuktvā parvataṃ bhittvā tatpuro liṃgamutthitam
||14||इत्युक्त्वा पर्वतं भित्त्वा तत्पुरो लिंगमुत्थितम्
vasiṣṭha uvāca
liṃge'smiṃstava sāṃnidhyaṃ sadā bhavatu śaṃkara ||
mayā pūrvaṃ pratijñātaṃ nagasyeha mahātmane ||
satyaṃ kuru vaco me tvaṃ yadi tuṣṭo'si śaṃkara
||15||लिंगेऽस्मिंस्तव सांनिध्यं सदा भवतु शंकर ॥
मया पूर्वं प्रतिज्ञातं नगस्येह महात्मने ॥
सत्यं कुरु वचो मे त्वं यदि तुष्टोऽसि शंकर
śrībhagavānuvāca
adyaprabhṛti liṃge'sminsāṃnidhyaṃ me bhaviṣyati ||
tvadvākyādbrāhmaṇaśreṣṭha sarvaṃ satyaṃ bhaviṣyati
||16||अद्यप्रभृति लिंगेऽस्मिन्सांनिध्यं मे भविष्यति ॥
त्वद्वाक्याद्ब्राह्मणश्रेष्ठ सर्वं सत्यं भविष्यति
stotreṇānena yo martyo māṃ staviṣyati bhaktitaḥ ||
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāmāśvine munisattama
||17||स्तोत्रेणानेन यो मर्त्यो मां स्तविष्यति भक्तितः ॥
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामाश्विने मुनिसत्तम
matpriyārthaṃ tu śakreṇa preṣitā munisattama ||
mandākinīti vikhyātā nadī trailokyapāvinī
||18||मत्प्रियार्थं तु शक्रेण प्रेषिता मुनिसत्तम ॥
मन्दाकिनीति विख्याता नदी त्रैलोक्यपाविनी
devasyottaradigbhāge kuṃḍaṃ tiṣṭhati nityaśaḥ ||
tasyāṃ snātvā muniśreṣṭha liṃgaṃ me paśyate tu yaḥ ||
sa yāti paramaṃ sthānaṃ jarāmaraṇavarjitam
||19||देवस्योत्तरदिग्भागे कुंडं तिष्ठति नित्यशः ॥
तस्यां स्नात्वा मुनिश्रेष्ठ लिंगं मे पश्यते तु यः ॥
स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्
acalaṃ bhedayitvā tu yasmānme liṃgamudgatam ||
acaleśvaranāmnaiva loke khyātiṃ gamiṣyati
||20||अचलं भेदयित्वा तु यस्मान्मे लिंगमुद्गतम् ॥
अचलेश्वरनाम्नैव लोके ख्यातिं गमिष्यति
asya liṃgasya māhātmyānna kadāciccaliṣyati ||
sarvathā ma idaṃ liṃgaṃ pralayānte na cālyate
||21||अस्य लिंगस्य माहात्म्यान्न कदाचिच्चलिष्यति ॥
सर्वथा म इदं लिंगं प्रलयान्ते न चाल्यते
sūta uvāca
etāvaduktvā vacanaṃ virarāma maheśvaraḥ ||
vasiṣṭho'pi suhṛṣṭātmā gautamādyā munīśvarāḥ
||22||एतावदुक्त्वा वचनं विरराम महेश्वरः ॥
वसिष्ठोऽपि सुहृष्टात्मा गौतमाद्या मुनीश्वराः
śakrādayastato devāstīrthānyāyatanāni ca ||
ānayāmāsa brahmarṣistapasā parvatottame
||23||शक्रादयस्ततो देवास्तीर्थान्यायतनानि च ॥
आनयामास ब्रह्मर्षिस्तपसा पर्वतोत्तमे
tatastuṣṭaḥ suraśreṣṭhastatra vāsamathākarot
||24||ततस्तुष्टः सुरश्रेष्ठस्तत्र वासमथाकरोत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṃḍe'caleśvarotpatti varṇanaṃnāma caturtho'dhyāyaḥ || 4 ||