kanakhalatīrthamāhātmyavarṇanam
pulastya uvāca
tato gacchennṛpaśreṣṭha tīrthaṃ trailokyaviśrutam ||
tasminkanakhalaṃnāma parvate pāpanāśane
||1||ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥
तस्मिन्कनखलंनाम पर्वते पापनाशने
śṛṇu tatrā'bhavatpūrvaṃ yadāścaryaṃ mahīpate ||
pārthivaḥ sumatirnāma saṃprāpto'rbudaparvate
||2||शृणु तत्राऽभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महीपते ॥
पार्थिवः सुमतिर्नाम संप्राप्तोऽर्बुदपर्वते
sūryagrahe mahīpāla tīrthaṃ kanakhalaṃ gataḥ ||
tena viprārthamānītaṃ suvarṇaṃ jātyameva hi
||3||सूर्यग्रहे महीपाल तीर्थं कनखलं गतः ॥
तेन विप्रार्थमानीतं सुवर्णं जात्यमेव हि
prabhūtaṃ patitaṃ toye pramādāttasya bhūpateḥ ||
na labdhaṃ tena bhūpāla anveṣaṇapareṇa ca
||4||प्रभूतं पतितं तोये प्रमादात्तस्य भूपतेः ॥
न लब्धं तेन भूपाल अन्वेषणपरेण च
tataḥ snātvā gṛhaṃ prāptaḥ paścāttāpasamanvitaḥ ||
tataḥ kālena mahatā sa bhūyastatra cāgataḥ
||5||ततः स्नात्वा गृहं प्राप्तः पश्चात्तापसमन्वितः ॥
ततः कालेन महता स भूयस्तत्र चागतः
snānārthaṃ bhāskare graste taṃ ca deśamapaśyata ||
ciṃtayāmāsa medhāvī hyasmindeśe tadā mama
||6||स्नानार्थं भास्करे ग्रस्ते तं च देशमपश्यत ॥
चिंतयामास मेधावी ह्यस्मिन्देशे तदा मम
suvarṇaṃ patitaṃ hastānna ca labdhaṃ kathaṃcana
||7||सुवर्णं पतितं हस्तान्न च लब्धं कथंचन
pulastya uvāca
evaṃ ciṃtayatastasya vāguvācāśarīriṇī ||
nātra nāśo'sti rājendra iha loke paratra ca
||8||एवं चिंतयतस्तस्य वागुवाचाशरीरिणी ॥
नात्र नाशोऽस्ति राजेन्द्र इह लोके परत्र च
atra koṭiguṇaṃ jātaṃ suvarṇaṃ yatpurātanam ||
paścāttāpastvayā bhūri kṛto yaddravyanāśane
||9||अत्र कोटिगुणं जातं सुवर्णं यत्पुरातनम् ॥
पश्चात्तापस्त्वया भूरि कृतो यद्द्रव्यनाशने
tasmātsaṃkhyā ca saṃjātā tathaivākalpitasya ca ||
ye'tra śraddhāsamāyuktāḥ suvarṇairnṛpasattama ||
yatnācchrāddhaṃ kariṣyaṃti suvarṇaṃ ca viśeṣataḥ
||10||तस्मात्संख्या च संजाता तथैवाकल्पितस्य च ॥
येऽत्र श्रद्धासमायुक्ताः सुवर्णैर्नृपसत्तम ॥
यत्नाच्छ्राद्धं करिष्यंति सुवर्णं च विशेषतः
brāhmaṇebhyaḥ pradāsyaṃti saṃkhyā tasya na vidyate ||
atrānveṣaya deśe tvaṃ prāpsyase nā'tra saṃśayaḥ
||11||ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यंति संख्या तस्य न विद्यते ॥
अत्रान्वेषय देशे त्वं प्राप्स्यसे नाऽत्र संशयः
sa śrutvā bhāratī tatra hyākāśādutthitāṃ nṛpa ||
anveṣamāṇo'smindeśe suvarṇaṃ tacca labdhavān
||12||स श्रुत्वा भारती तत्र ह्याकाशादुत्थितां नृप ॥
अन्वेषमाणोऽस्मिन्देशे सुवर्णं तच्च लब्धवान्
śubhraṃ koṭiguṇaṃ prājyaṃ tatastuṣṭiṃ samāgataḥ ||
jñātvā tīrthaprabhāvaṃ taṃ brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ ||
pradadau ca dayāyukta uddiśya pitṛdevatāḥ
||13||शुभ्रं कोटिगुणं प्राज्यं ततस्तुष्टिं समागतः ॥
ज्ञात्वा तीर्थप्रभावं तं ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः ॥
प्रददौ च दयायुक्त उद्दिश्य पितृदेवताः
tatastasya prabhāveṇa sa dānasya mahīpatiḥ ||
saṃjāto dhanadonāma yakṣo nānādhanapradaḥ
||14||ततस्तस्य प्रभावेण स दानस्य महीपतिः ॥
संजातो धनदोनाम यक्षो नानाधनप्रदः
tatra yaḥ kurute śrāddhaṃ grahe sūryasya bhūmipa ||
ākalpaṃ pitarastasya tṛptiṃ yāṃti sutarpitāḥ
||15||तत्र यः कुरुते श्राद्धं ग्रहे सूर्यस्य भूमिप ॥
आकल्पं पितरस्तस्य तृप्तिं यांति सुतर्पिताः
snānena ṛṣayo devāstuṣṭiṃ yāṃti mahoragāḥ ||
nāśaḥ saṃjāyate sadyaḥ pāpasya pṛthivīpate
||16||स्नानेन ऋषयो देवास्तुष्टिं यांति महोरगाः ॥
नाशः संजायते सद्यः पापस्य पृथिवीपते
tasmātsarvaprayatnena snānaṃ tatra samācaret ||
yathāśaktyā tathā dānaṃ śrāddhaṃ ca nṛpasattama
||17||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् ॥
यथाशक्त्या तथा दानं श्राद्धं च नृपसत्तम
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṃḍe kanakhalatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaṅviṃśo'dhyāyaḥ || 26 ||