caṃdraprabhāsatīrthamāhātmyavarṇanam
pulastya uvāca
tato gaccheta caṃdreśaṃ prabhāsaṃ nṛpasattama ||
prabhā tatra purā prāptā caṃdreṇa sumahātmanā
||1||ततो गच्छेत चंद्रेशं प्रभासं नृपसत्तम ॥
प्रभा तत्र पुरा प्राप्ता चंद्रेण सुमहात्मना
dakṣasya kanyakā rājansaptaviṃśatisaṃkhyayā ||
ūḍhāścaṃdreṇa tāḥ sarvā aśvinīpramukhāḥ purā
||2||दक्षस्य कन्यका राजन्सप्तविंशतिसंख्यया ॥
ऊढाश्चंद्रेण ताः सर्वा अश्विनीप्रमुखाः पुरा
tāsāṃ madhye ca rohiṇyā saha reme sa nityadā ||
tyaktāḥ sarvāśca caṃdreṇa dakṣakanyāḥ suduḥkhitāḥ ||
gatvā svapitaraṃ natvā prāhurasrāvilekṣaṇāḥ
||3||तासां मध्ये च रोहिण्या सह रेमे स नित्यदा ॥
त्यक्ताः सर्वाश्च चंद्रेण दक्षकन्याः सुदुःखिताः ॥
गत्वा स्वपितरं नत्वा प्राहुरस्राविलेक्षणाः
vayaṃ tyaktāḥ prajānātha nirdoṣāḥ patinā tataḥ ||
śaraṇaṃ tvāmanuprāptā duḥkhena mahatānvitāḥ
||4||वयं त्यक्ताः प्रजानाथ निर्दोषाः पतिना ततः ॥
शरणं त्वामनुप्राप्ता दुःखेन महतान्विताः
gatirbhava suraśreṣṭha sarveṣāṃ tvaṃ hitaṃ kuru ||
asmākamupadiśyainaṃ caṃdraṃ ca rohiṇīratam
||5||गतिर्भव सुरश्रेष्ठ सर्वेषां त्वं हितं कुरु ॥
अस्माकमुपदिश्यैनं चंद्रं च रोहिणीरतम्
pulastya uvāca
sa tāsāṃ vacanaṃ śrutvā gato yatra niśākaraḥ ||
abravīcca samaṃ paśya sarvāsu tanayāsu me
||6||स तासां वचनं श्रुत्वा गतो यत्र निशाकरः ॥
अब्रवीच्च समं पश्य सर्वासु तनयासु मे
atha vrīḍāsamāyuktaścaṃdrastaṃ pratyabhāṣata ||
tava vākyaṃ kariṣyāmi dakṣa gaccha namostu te
||7||अथ व्रीडासमायुक्तश्चंद्रस्तं प्रत्यभाषत ॥
तव वाक्यं करिष्यामि दक्ष गच्छ नमोस्तु ते
gate dakṣe tato bhūyaścaṃdramā rohiṇīrataḥ ||
tyaktvā ca kanyakāḥ sarvāḥ prajāpatisamudbhavāḥ
||8||गते दक्षे ततो भूयश्चंद्रमा रोहिणीरतः ॥
त्यक्त्वा च कन्यकाः सर्वाः प्रजापतिसमुद्भवाः
atha gatvā punaḥ sarvā dakṣamūcuḥ suduḥkhitāḥ ||
na kṛtaṃ tava vākyaṃ vai caṃdreṇaiva durātmanā
||9||अथ गत्वा पुनः सर्वा दक्षमूचुः सुदुःखिताः ॥
न कृतं तव वाक्यं वै चंद्रेणैव दुरात्मना
daurbhāgyaduḥkhasaṃtaptā mariṣyāma na saṃśayaḥ ||
anena jīvitenāpi maraṇaṃ niścayaṃ bhavet
||10||दौर्भाग्यदुःखसंतप्ता मरिष्याम न संशयः ॥
अनेन जीवितेनापि मरणं निश्चयं भवेत्
pulastya uvāca
atha roṣasamāyukto dakṣo gatvā'bravīdvidhum ||
mama vākyaṃ tvayā caṃdra yasmātpāpa kṛtaṃ na hi
||11||अथ रोषसमायुक्तो दक्षो गत्वाऽब्रवीद्विधुम् ॥
मम वाक्यं त्वया चंद्र यस्मात्पाप कृतं न हि
kṣayameṣyasi tasmāttvaṃ yakṣmaṇā nāsti saṃśayaḥ ||
evaṃ dattvā tataḥ śāpaṃ gato dakṣaḥ svamālayam
||12||क्षयमेष्यसि तस्मात्त्वं यक्ष्मणा नास्ति संशयः ॥
एवं दत्त्वा ततः शापं गतो दक्षः स्वमालयम्
yakṣmaṇā vyāpitaścaṃdraḥ kṣayaṃ yāti dinedine ||
kṣīṇo dyutivihīnastu ciṃtayāmāsa caṃdramāḥ
||13||यक्ष्मणा व्यापितश्चंद्रः क्षयं याति दिनेदिने ॥
क्षीणो द्युतिविहीनस्तु चिंतयामास चंद्रमाः
ki karttavyaṃ mayā tatra hyasmiñchāpe sudāruṇe ||
atha kiṃ pūjayiṣyāmi sarvakāmapradaṃ śivam
||14||कि कर्त्तव्यं मया तत्र ह्यस्मिञ्छापे सुदारुणे ॥
अथ किं पूजयिष्यामि सर्वकामप्रदं शिवम्
sa evaṃ niścayaṃ kṛtvā gatorbudamathācalam ||
tapastepe jitakrodho japahomaparāyaṇaḥ
||15||स एवं निश्चयं कृत्वा गतोर्बुदमथाचलम् ॥
तपस्तेपे जितक्रोधो जपहोमपरायणः
tasmai tuṣṭo mahādevo varṣāṇāmayute gate ||
abravīdvarado'smīti tato'smai darśanaṃ dadau
||16||तस्मै तुष्टो महादेवो वर्षाणामयुते गते ॥
अब्रवीद्वरदोऽस्मीति ततोऽस्मै दर्शनं ददौ
īśvara uvāca
varaṃ varaya bhadraṃ te yatte manasi vartate ||
tava dāsyāmyahaṃ caṃdra yadyapi syātsudurllabham
||17||वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते ॥
तव दास्याम्यहं चंद्र यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
caṃdra uvāca
vyādhikṣayaṃ suraśreṣṭha kuru me tripurāṃtaka ||
yakṣmaṇā vyāpito deho mamāyaṃ ca jagatpate
||18||व्याधिक्षयं सुरश्रेष्ठ कुरु मे त्रिपुरांतक ॥
यक्ष्मणा व्यापितो देहो ममायं च जगत्पते
īśvara uvāca
dakṣaśāpena te caṃdra yakṣmā kāye vyavasthitaḥ ||
na śakto hyanyathā kartuṃ śāpastasya mahātmanaḥ
||19||दक्षशापेन ते चंद्र यक्ष्मा काये व्यवस्थितः ॥
न शक्तो ह्यन्यथा कर्तुं शापस्तस्य महात्मनः
tasmāttvaṃ tasya tāḥ sarvāḥ kanyakā mama vākyataḥ ||
niśākara samaṃ paśya tava vyādhirgamiṣyati
||20||तस्मात्त्वं तस्य ताः सर्वाः कन्यका मम वाक्यतः ॥
निशाकर समं पश्य तव व्याधिर्गमिष्यति
kṛṣṇe kṣayaśca te caṃdra śukle vṛddhirbhaviṣyati ||
varaṃ varaya bhadraṃ te anyamiṣṭaṃ sudurllabham
||21||कृष्णे क्षयश्च ते चंद्र शुक्ले वृद्धिर्भविष्यति ॥
वरं वरय भद्रं ते अन्यमिष्टं सुदुर्ल्लभम्
caṃdra uvāca
caṃdragrahe naro yo'tra somavāre ca śaṃkara ||
bhaktyā snānaṃ karotyeva sa yātu paramāṃ gatim
||22||चंद्रग्रहे नरो योऽत्र सोमवारे च शंकर ॥
भक्त्या स्नानं करोत्येव स यातु परमां गतिम्
piṇḍadānena deveśa svargaṃ gacchaṃtu pūrvajāḥ ||
prasādāttava deveśa tīrthaṃ bhavatu muktidam
||23||पिण्डदानेन देवेश स्वर्गं गच्छंतु पूर्वजाः ॥
प्रसादात्तव देवेश तीर्थं भवतु मुक्तिदम्
īśvara uvāca
bhaviṣyaṃti naro'traiva vipāpmāno niśākara ||
yasmātprabhā tvayā prāptā tīrthe'sminvimalodake
||24||भविष्यंति नरोऽत्रैव विपाप्मानो निशाकर ॥
यस्मात्प्रभा त्वया प्राप्ता तीर्थेऽस्मिन्विमलोदके
prabhāsatīrthaṃ vikhyātaṃ tasmādetadbhaviṣyati ||
yatra somagrahe prāpte somavāre viśeṣataḥ
||25||प्रभासतीर्थं विख्यातं तस्मादेतद्भविष्यति ॥
यत्र सोमग्रहे प्राप्ते सोमवारे विशेषतः
kariṣyaṃti narāḥ snānaṃ te yāsyaṃti parāṃ gatim ||
ye'tra śrāddhaṃ kariṣyaṃti piṃḍadānaṃ tathā narāḥ
||26||करिष्यंति नराः स्नानं ते यास्यंति परां गतिम् ॥
येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति पिंडदानं तथा नराः
gayāśrāddhasamaṃ puṇyaṃ teṣāṃ caṃdra bhaviṣyati ||
tathā dānaṃ prakartavyaṃ soma lokairgrahe tava
||27||गयाश्राद्धसमं पुण्यं तेषां चंद्र भविष्यति ॥
तथा दानं प्रकर्तव्यं सोम लोकैर्ग्रहे तव
pulastya uvāca
evamuktvā virūpākṣastatraivāṃtaradhīyata ||
candro'pi bubhuje sarvāḥ patnīśca dakṣasaṃbhavāḥ
||28||एवमुक्त्वा विरूपाक्षस्तत्रैवांतरधीयत ॥
चन्द्रोऽपि बुभुजे सर्वाः पत्नीश्च दक्षसंभवाः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe caṃdraprabhāsatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma viṃśo'dhyāyaḥ || 20 ||