Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Caturtha kāṇḍa, prapāṭhaka 3 (26 anuvākāḥ)
Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Caturtha kāṇḍa, prapāṭhaka 3
Section titled “Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Caturtha kāṇḍa, prapāṭhaka 3”caturthakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ 3
Anuvākāḥ
Section titled “Anuvākāḥ”1 a̱pāṃ tveman̎thsādayāmya̱pāṃ tvodman̎thsādayāmya̱pāṃ tvā̱ bhasman̎thsādayāmya̱pāṃ tvā̱ jyoti̍ṣi sādayāmya̱pāṃ tvāya̍ne sādayāmyarṇa̱ve sada̍ne sīda samu̱dre sada̍ne sīda sali̱le sada̍ne sīdā̱pāṃ kṣaye̍ sīdā̱pṛ sadhi̍ṣi sīdā̱pāṃ tvā̱ sada̍ne sādayāmya̱pāṃ tvā̍ sa̱dhasthe̍ sādayāmya̱pāṃ tvā̱ purī̍ṣe sādayāmya̱pāṃ tvā̱ yonau̍ sādayāmya̱pāṃ tvā̱ pātha̍si sādayāmi gāya̱trī chaṃda̍stri̱ṣṭupchando̱ jaga̍tī̱ chando̍’nu̱ṣṭupchaṃda̍ḥ pa̱ṅktiśchaṃda̍ḥ ||4.3.1||
yonau̱ paṃca̍daśa ca ||4.3.1||
2 a̱yaṃ pu̱ro bhuva̱stasya̍ prā̱ṇo bhau̍vāya̱no va̍sa̱ntaḥ prā̍ṇāya̱no gā̍ya̱trī vā̍sa̱ntī gā̍yatri̱yai gā̍ya̱traṃ gā̍ya̱trā du̍pṛ̱śuru̍pṛ̱śostri̱vṛt tri̱vṛto̍ rathaṃta̱rṛ ra̍thaṃta̱rādvasi̍ṣṭha̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̎ prā̱ṇaṃ gṛ̍hṇāmi pra̱jābhyo̱’yaṃ da̍kṣi̱ṇā vi̱śvaka̍rmā̱ tasya̱ mano̍ vaiśvakarma̱ṇaṃ grī̱ṣmo mā̍na̱sastri̱ṣṭuggrai̱ṣmī tri̱ṣṭubha̍ ai̱ḍamai̱ḍāda̍ntaryā̱mo̎’ntaryā̱mātpa̍ñcada̱śaḥ pa̍ñcada̱śādbṛ̱hadbṛ̍ha̱to bha̱radvā̍ja̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ mano̍ 3 gṛhṇāmi pra̱jābhyo̱yaṃ pa̱ścādvi̱śvavya̍cā̱stasya̱ cakṣu̍rvaiśvavyaca̱saṃ va̱ṟṣāṇi̍ cākṣu̱ṣāṇi̱ jaga̍tī vā̱rṣī jaga̍tyā̱ ṛkṣa̍ma̱mṛkṣa̍mācchu̱kraḥ śu̱krāthsa̍ptada̱śaḥ sa̍ptada̱śādvai̍rū̱paṃ vai̍rū̱pādvi̱śvāmi̍tra̱ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ cakṣu̍rgṛhṇāmi pra̱jābhya̍ i̱damu̍tta̱rāthsuva̱stasya̱ śrotrṛ̍ sau̱vṛ śa̱racchrau̱trya̍nu̱ṣṭupchā̍ra̱dya̍nu̱ṣṭubha̍ḥ svā̱ra2ṛ svā̱rānma̱nthī ma̱nthina̍ ekavṛ̱śa e̍kavṛ̱śādvai̍rā̱jaṃ vai̍rā̱jājja̱mada̍gni̱ṟṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ 4 tvayā̱ śrotra̍ṃ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ i̱yamu̱pari̍ ma̱tistasyai̱ vāṅmā̱tī he̍ma̱nto vā̎cyāya̱naḥ pa̱ṅktirhai̍ma̱ntī pa̱ṅktyai ni̱dhana̍vanni̱dhana̍vata āgraya̱ṇa ā̎graya̱ṇāttri̍ṇavatrayastrṛ̱śau tri̍ṇavatrayastrṛ̱śābhyṛ̍ śākvararaiva̱te śā̎kvararaiva̱tābhyā̎ṃ vi̱śvaka̱rmarṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā̱ tvayā̱ vāca̍ṃ gṛhṇāmi pra̱jābhya̍ḥ ||4.3.2||
tvayā̱ mano̍ ja̱mada̍gni̱ṟ ṛṣi̍ḥ pra̱jāpa̍tigṛhītayā trṛ̱śacca̍ ||4.3.2||
5 prācī̍ di̱śāṃ va̍sa̱nta ṛ̍tū̱nāma̱gnirde̱vatā̱ brahma̱ dravi̍ṇaṃ tri̱vṛthstoma̱ḥ sa u̍ pañcada̱śava̍rtani̱stryavi̱rvaya̍ḥ kṛ̱tamayā̍nāṃ purovā̱to vāta̱ḥ sāna̍ga̱ ṛṣi̍rdakṣi̱ṇā di̱śāṃ grī̱ṣma ṛ̍tū̱nāmindro̍ de̱vatā̎ kṣa̱traṃ dravi̍ṇaṃ pañcada̱śaḥ stoma̱ḥ sa u̍ saptada̱śava̍rtanirditya̱vāḍvaya̱stretāyā̍nāṃ dakṣiṇādvā̱to vāta̍ḥ sanā̱tana̱ ṛṣi̍ḥ pra̱tīcī̍ di̱śāṃ va̱ṟṣā ṛ̍tū̱nāṃ viśve̍ de̱vā de̱vatā̱ viḍ 6 dravi̍ṇṛ saptada̱śaḥ stoma̱ḥ sa u̍ ekavṛ̱śava̍rtanistriva̱thso vayo̎ dvāpa̱ro’yā̍nāṃ paścādvā̱to vāto̍’ha̱bhūna̱ ṛṣi̱rudī̍cī di̱śṛ śa̱radṛ̍tū̱nāṃ mi̱trāvaru̍ṇau de̱vatā̍ pu̱ṣṭaṃ dravi̍ṇamekavṛ̱śaḥ stoma̱ḥ sa u̍ triṇa̱vava̍rtanisturya̱vāḍvaya̍ āska̱ndo’yā̍nāmuttarādvā̱to vāta̍ḥ pra̱tna ṛṣi̍rū̱rdhvā di̱śṛ he̍mantaśiśi̱rāvṛ̍tū̱nāṃ bṛha̱spati̍rde̱vatā̱ varco̱ dravi̍ṇaṃ triṇa̱vaḥ stoma̱ḥ sa u̍ trayastrṛ̱śava̍rtaniḥ paṣṭha̱vādvayo̍’bhi̱bhūrayā̍nāṃ viṣvagvā̱to vāta̍ḥ supa̱rṇa ṛṣi̍ḥ pi̱tara̍ḥ pitāma̱hāḥ pare’va̍re̱ te na̍ḥ pāntu̱ te no̍’vantva̱smin brahma̍nna̱smin kṣa̱tre̎’syāmā̱śiṣya̱syāṃ pu̍ro̱dhāyā̍ma̱sminkarma̍nna̱syāṃ de̱vahū̎tyām ||4.3.3||
viṭpa̍ṣṭha̱vādvayo̱’ṣṭā vṛ̍śatiśca ||4.3.3||
7 dhru̱vakṣi̍tirdhru̱vayo̍nirdhru̱vāsi̍ dhru̱vāṃ yoni̱mā sī̍da sā̱dhyā | ukhya̍sya ke̱tuṃ pra̍tha̱maṃ pu̱rastā̍da̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || sve dakṣe̱ dakṣa̍pite̱ha sī̍da deva̱trā pṛ̍thi̱vī bṛ̍ha̱tī rarā̍ṇā | svā̱sa̱sthā ta̱nuvā̱ saṃ vi̍śasva pi̱tevai̍dhi sū̱nava̱ āsu̱śevā̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || ku̱lā̱yinī̱ vasu̍matī vayo̱dhā ra̱yiṃ no̍ vardha bahu̱lṛ su̱vīram̎ | 8 apāma̍tiṃ durma̱tiṃ bādha̍mānā rā̱yaspoṣe̍ ya̱jñapa̍timā̱bhaja̍ntī̱ suva̍rdhehi̱ yaja̍mānāya̱ poṣa̍ma̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || a̱gneḥ purī̍ṣamasi deva̱yānī̱ tāṃ tvā̱ viśve̍ a̱bhi gṛ̍ṇantu de̱vāḥ | stoma̍pṛṣṭhā ghṛ̱tava̍tī̱ha sī̍da pra̱jāva̍da̱sme dravi̱ṇāya̍jasvā̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || di̱vo mū̱rdhāsi̍ pṛthi̱vyā nābhi̍rvi̱ṣṭaṃbha̍nī di̱śāmadhi̍patnī̱ bhuva̍nānām || 9 ū̱rmirdra̱pso a̱pāma̍si vi̱śvaka̍rmā ta̱ ṛṣi̍ra̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || sa̱jūrṛ̱tubhi̍ḥ sa̱jūrvi̱dhābhi̍ḥ sa̱jūrvasu̍bhiḥ sa̱jū ru̱draiḥ sa̱jūrā̍di̱tyaiḥ sa̱jūrviśvai̎rde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaira̱gnaye̎ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̎dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̎ || prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi̱ cakṣu̍rma u̱rvyā vi bhā̍hi̱ śrotra̍ṃ me ślokayā̱paspi̱nvauṣa̍dhīrjinva dvi̱pātpā̍hi̱ catu̍ṣpādava di̱vo vṛṣṭi̱mera̍ya ||4.3.4||
su̱vīra̱ṃ bhuva̍nāmu̱rvyā sa̱ptada̍śa ca ||4.3.4||
10 tryavi̱rvaya̍stri̱ṣṭupchando̍ ditya̱vāḍvayo̍ vi̱rāṭchaṃda̱ḥ pañcā̍vi̱rvayo̍ gāya̱trī chaṃda̍striva̱thso vaya̍ u̱ṣṇihā̱ chaṃda̍sturya̱vāḍvayo̍’nu̱ṣṭupchaṃda̍ḥ paṣṭha̱vāḍvayo̍ bṛha̱tī chaṃda̍ u̱kṣā vaya̍ḥ sa̱to bṛ̍hatī̱ chaṃda̍ ṛṣa̱bho vaya̍ḥ ka̱kucchando̍ dhe̱nurvayo̱ jaga̍tī̱ chando̍’na̱ḍvān, vaya̍ḥ pa̱ṅktiśchando̍ ba̱sto vayo̍ viva̱laṃ chando̍ vṛ̱ṣṇirvayo̍ viśā̱laṃ chaṃda̱ḥ puru̍ṣo̱ vaya̍sta̱ndraṃ chando̎ vyā̱ghro vayo’nā̍dhṛṣṭa̱ṃ chaṃda̍ḥ sṛ̱ho vaya̍ścha̱diśchando̍ viṣṭa̱ṃbho vayo’dhi̍pati̱śchaṃda̍ḥ, kṣa̱traṃ vayo̱ maya̍nda̱ṃ chando̍ vi̱śvaka̍rmā̱ vaya̍ḥ parame̱ṣṭhī chando̍ mū̱rdhā vaya̍ḥ pra̱jāpa̍ti̱śchaṃda̍ḥ ||4.3.5||
puru̍ṣo̱ vaya̱ṣṣaḍvṛ̍śatiśca ||4.3.5||
11 indrā̎gnī̱ avya̍thamānā̱miṣṭa̍kāṃ dṛhataṃ yu̱vam | pṛ̱ṣṭhena̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣaṃ ca̱ vi bā̍dhatām || vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatī̱ṃ bhāsva̍tṛ sūri̱matī̱mā yā dyāṃ bhāsyā pṛ̍thi̱vīmorva̍ntari̍kṣama̱ntari̍kṣaṃ yacchā̱ntari̍kṣaṃ dṛhā̱ntari̍kṣa̱ṃ mā hṛ̍sī̱rviśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍ ca̱ritrā̍ya vā̱yustvā̱bhi pā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱ 12 śanta̍mena̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da | rājñya̍si̱ prācī̱ digvi̱rāḍa̍si dakṣi̱ṇā diksa̱mrāḍa̍si pra̱tīcī̱ diksva̱rāḍa̱syudī̍cī̱ digadhi̍patnyasi bṛha̱tī digāyu̍rme pāhi prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi̱ cakṣu̍rme pāhi̱ śrotra̍ṃ me pāhi̱ mano̍ me jinva̱ vāca̍ṃ me pinvā̱tmāna̍ṃ me pāhi̱ jyoti̍rme yaccha ||4.3.6||
cha̱rdiṣā̍ pinva̱ ṣaṭca̍ ||4.3.6||
13 mā chaṃda̍ḥ pra̱mā chaṃda̍ḥ prati̱mā chando̎’srī̱viśchaṃda̍ḥ pa̱ṅktiśchaṃda̍ u̱ṣṇihā̱ chando̍ bṛha̱tī chando̍’nu̱ṣṭupchando̍ vi̱rāṭchando̍ gāya̱trī chaṃda̍stri̱ṣṭupchando̱ jaga̍tī̱ chaṃda̍ḥ pṛthi̱vī chando̱’ntari̍kṣa̱ṃ chando̱ dyauśchaṃda̱ḥ samā̱śchando̱ nakṣa̍trāṇi̱ chando̱ mana̱śchando̱ vākchaṃda̍ḥ kṛ̱ṣiśchando̱ hira̍ṇya̱ṃ chando̱ gauśchando̱’jā chando’śva̱śchaṃda̍ḥ || a̱gnirde̱vatā̱ 14 vāto̍ de̱vatā̱ sūṟyo̍ de̱vatā̍ ca̱ndramā̍ de̱vatā̱ vasa̍vo de̱vatā̍ ru̱drā de̱vatā̍di̱tyā de̱vatā̱ viśve̍ de̱vā de̱vatā̍ ma̱ruto̍ de̱vatā̱ bṛha̱spati̍rde̱vatendro̍ de̱vatā̱ varu̍ṇo de̱vatā̍ mū̱rdhāsi̱ rāḍdhru̱vāsi̍ dha̱ruṇā̍ ya̱ntrya̍si̱ yami̍trī̱ṣe tvo̱rje tvā̍ kṛ̱ṣyai tvā̱ kṣemā̍ya tvā̱ yantrī̱ rāḍdhru̱vāsi̱ dhara̍ṇī dha̱rtrya̍si̱ dhari̱tryāyu̍ṣe tvā̱ varca̍se̱ tvauja̍se tvā̱ balā̍ya tvā ||4.3.7||
de̱vatā’yu̍ṣe tvā̱ ṣaṭca̍ ||4.3.7||
15 ā̱śustri̱vṛdbhā̱ntaḥ pa̍ñcada̱śo vyo̍ma saptada̱śaḥ pratū̎rtiraṣṭāda̱śastapo̍ navada̱śo̍’bhiva̱rtaḥ sa̍vṛ̱śo dha̱ruṇa̍ ekavṛ̱śo varco̎ dvāvṛ̱śaḥ sa̱ṃbhara̍ṇastrayovṛ̱śo yoni̍ścaturvṛ̱śo garbhā̎ḥ pañcavṛ̱śa oja̍striṇa̱vaḥ kratu̍rekatrṛ̱śaḥ pra̍ti̱ṣṭhā tra̍yastrṛ̱śo bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̍ṃ catustrṛ̱śo nāka̍ḥ ṣaṭtrṛ̱śo vi̍va̱rto̎’ṣṭācatvārṛ̱śo dha̱rtraśca̍tuṣṭo̱maḥ ||4.3.8||
ā̱śussa̱pta trṛ̍śat ||4.3.8||
16 a̱gnerbhā̱go̍’si dī̱kṣāyā̱ ādhi̍patya̱ṃ brahma̍ spṛ̱taṃ tri̱vṛthstoma̱ indra̍sya bhā̱go̍’si̱ viṣṇo̱rādhi̍patyaṃ kṣa̱tra2ṛ spṛ̱taṃ pa̍ñcada̱śaḥ stomo̍ nṛ̱cakṣa̍sāṃ bhā̱go̍’si dhā̱turādhi̍patyaṃ ja̱nitragg̍ spṛ̱tṛ sa̍ptada̱śaḥ stomo̍ mi̱trasya̍ bhā̱go̍’si̱ varu̍ṇa̱syādhi̍patyaṃ di̱vo vṛ̱ṣṭirvātā̎ḥ spṛ̱tā e̍kavṛ̱śaḥ stomo’di̍tyai bhā̱go̍’si pū̱ṣṇa ādhi̍patya̱moja̍ḥ spṛ̱taṃ tri̍ṇa̱vaḥ stomo̱ vasū̍nāṃ bhā̱go̍’si 17 ru̱drāṇā̱mādhi̍patya̱ṃ catu̍ṣpāthspṛ̱taṃ ca̍turvṛ̱śaḥ stoma̍ ādi̱tyānā̎ṃ bhā̱go̍’si ma̱rutā̱mādhi̍patya̱ṃ garbhā̎ḥ spṛ̱tāḥ pa̍ñcavṛ̱śaḥ stomo̍ de̱vasya̍ savi̱turbhā̱go̍’si̱ bṛha̱spate̱rādhi̍patyṛ sa̱mīcī̱rdiśa̍ḥ spṛ̱tāśca̍tuṣṭo̱maḥ stomo̱ yāvā̍nāṃ bhā̱go̎’syayā̍vānā̱mādhi̍patyaṃ pra̱jāḥ spṛ̱tāśca̍tuścatvārṛ̱śaḥ stoma̍ ṛbhū̱ṇāṃ bhā̱go̍’si̱ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̱mādhi̍patyaṃ bhū̱taṃ niśā̎nta2ṛ spṛ̱taṃ tra̍yastrṛ̱śaḥ stoma̍ḥ ||4.3.9||
vasū̍nāṃ bhā̱go̍si̱ ṣaṭca̍tvārṛśacca ||4.3.9||
18 eka̍yāstuvata pra̱jā a̍dhīyanta pra̱jāpa̍ti̱radhi̍patirāsītti̱sṛbhi̍rastuvata̱ brahmā̍sṛjyata̱ brahma̍ṇa̱spati̱radhi̍ patirāsīt pa̱ñcabhi̍rastuvata bhū̱tānya̍sṛjyanta bhū̱tānā̱ṃ pati̱radhi̍patirāsīthsa̱ptabhi̍rastuvata sapta̱ṟṣayo̍’sṛjyanta dhā̱tādhi̍patirāsīnna̱vabhi̍rastuvata pi̱taro̍’sṛjya̱ntādi̍ti̱radhi̍ patnyāsīdekāda̱śabhi̍rastuvata̱rtavo̍’sṛjyantārta̱vo’dhi̍patirāsīttrayoda̱śabhi̍rastuvata̱ māsā̍ asṛjyanta saṃvathsa̱ro’dhi̍pati 19 rāsītpañcada̱śabhi̍rastuvata kṣa̱trama̍sṛjya̱tendro’dhi̍patirāsīthsaptada̱śabhi̍rastuvata pa̱śavo̍’sṛjyanta̱ bṛha̱spati̱radhi̍patirāsīnnavada̱śabhi̍rastuvata śūdrā̱ryāva̍sṛjyetāmahorā̱tre adhi̍patnī āstā̱meka̍vṛśatyāstuva̱taika̍śaphāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta̱ varu̱ṇo’dhi̍patirāsī̱ttrayo̍vṛśatyāstuvata kṣu̱drāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta pū̱ṣādhi̍ patirāsī̱t pañca̍vṛśatyāstuvatāra̱ṇyāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta vā̱yuradhi̍patirāsīthsa̱ptavṛ̍śatyāstuvata̱ dyāvā̍pṛthi̱vī vyai̍ 20 tā̱ṃ vasa̍vo ru̱drā ā̍di̱tyā anu̱ vyā̍ya̱nteṣā̱mādhi̍patyamāsī̱nnava̍vṛśatyāstuvata̱ vana̱spata̍yo’sṛjyanta̱ somo’dhi̍patirāsī̱deka̍trṛśatāstuvata pra̱jā a̍sṛjyanta̱ yāvā̍nā̱ṃ cāyā̍vānā̱ṃ cādhi̍patyamāsī̱ttraya̍strṛśatāstuvata bhū̱tānya̍śāmyan pra̱jāpa̍tiḥ parame̱ṣṭhyadhi̍patirāsīt ||4.3.10||
sa̱ṃva̱thsa̱ro’dhi̍pati̱rvi paṃca̍trṛśacca ||4.3.10||
21 i̱yame̱va sā yā pra̍tha̱mā vyauccha̍da̱ntara̱syāṃ ca̍rati̱ pravi̍ṣṭā | va̱dhūrja̍jāna nava̱gajjani̍trī̱ traya̍ enāṃ mahi̱māna̍ḥ sacante || chaṃda̍svatī u̱ṣasā̱ pepi̍śāne samā̱naṃ yoni̱manu̍ sa̱ṃcara̍ntī | sūrya̍patnī̱ vi ca̍rataḥ prajāna̱tī ke̱tuṃ kṛ̍ṇvā̱ne a̱jare̱ bhūri̍retasā || ṛ̱tasya̱ panthā̱manu̍ ti̱sra āgu̱strayo̍ gha̱rmāso̱ anu̱ jyoti̱ṣāgu̍ḥ | pra̱jāmekā̱ rakṣa̱tyūrja̱mekā̎ 22 vra̱tamekā̍ rakṣati devayū̱nām || ca̱tu̱ṣṭo̱mo a̍bhava̱dyā tu̱rīyā̍ ya̱jñasya̍ pa̱kṣāvṛ̍ṣayo̱ bhava̍ntī | gā̱ya̱trīṃ tri̱ṣṭubha̱ṃ jaga̍tīmanu̱ṣṭubha̍ṃ bṛ̱hada̱rkaṃ yu̍ñjā̱nāḥ suva̱rābha̍ranni̱dam || pa̱ñcabhi̍rdhā̱tā vi da̍dhāvi̱daṃ yattāsā̱g̱ svasṝ̍rajanaya̱tpañca̍pañca | tāsā̍mu yanti praya̱veṇa̱ pañca̱ nānā̍ rū̱pāṇi̱ krata̍vo̱ vasā̍nāḥ || trṛ̱śathsvasā̍ra̱ upa̍ yanti niṣkṛ̱tṛ sa̍mā̱naṃ ke̱tuṃ pra̍timu̱ñcamā̍nāḥ | 23 ṛ̱tūg sta̍nvate ka̱vaya̍ḥ prajāna̱tīrmadhye̍ chaṃdasa̱ḥ pari̍ yanti̱ bhāsva̍tīḥ || jyoti̍ṣmatī̱ prati̍ muñcate̱ nabho̱ rātrī̍ de̱vī sūrya̍sya vra̱tāni̍ | vi pa̍śyanti pa̱śavo̱ jāya̍mānā̱ nānā̍rūpā mā̱tura̱syā u̱pasthe̎ || e̱kā̱ṣṭa̱kā tapa̍sā̱ tapya̍mānā ja̱jāna̱ garbha̍ṃ mahi̱māna̱mindra̎m | tena̱ dasyū̱nvya̍sahanta de̱vā ha̱ntāsu̍rāṇāmabhava̱cchacī̍bhiḥ || anā̍nujāmanu̱jāṃ māma̍karta sa̱tyaṃ vada̱ntyanvi̍ccha e̱tat | bhū̱yāsa̍ 24 masya suma̱tau yathā̍ yū̱yama̱nyā vo̍ a̱nyāmati̱ mā pra yu̍kta || abhū̱nmama̍ suma̱tau vi̱śvave̍dā̱ āṣṭa̍ prati̱ṣṭhāmavi̍da̱ddhi gā̱dham | bhū̱yāsa̍masya suma̱tau yathā̍ yū̱yama̱nyā vo̍ a̱nyāmati̱ mā pra yu̍kta || pañca̱ vyu̍ṣṭī̱ranu̱ pañca̱ dohā̱ gāṃ pañca̍nāmnīmṛ̱tavo’nu̱ pañca̍ | pañca̱ diśa̍ḥ pañcada̱śena̍ klṛ̱ptāḥ sa̍mā̱namū̎rdhnīra̱bhi lo̱kameka̎m || 25 ṛ̱tasya̱ garbha̍ḥ pratha̱mā vyū̱ṣuṣya̱pāmekā̍ mahi̱māna̍ṃ bibharti | sūrya̱syaikā̱ cara̍ti niṣkṛ̱teṣu̍ gha̱rmasyaikā̍ savi̱taikā̱ṃ niya̍cchati || yā pra̍tha̱mā vyauccha̱thsā dhe̱nura̍bhavadya̱me | sā na̱ḥ paya̍svatī dhu̱kṣvotta̍rāmuttarṛ̱ samā̎m || śu̱krarṣa̍bhā̱ nabha̍sā jyoti̱ṣāgā̎dvi̱śvarū̍pā śaba̱līra̱gnike̍tuḥ | sa̱mā̱namarthagg̍ svapa̱syamā̍nā̱ bibhra̍tī ja̱rāma̍jara uṣa̱ āgā̎ḥ || ṛ̱tū̱nāṃ patnī̎ pratha̱meyamāgā̱dahnā̎ṃ ne̱trī ja̍ni̱trī pra̱jānā̎m | ekā̍ sa̱tī ba̍hu̱dhoṣo̱ vyu̍ccha̱syajī̎rṇā̱ tvaṃ ja̍rayasi̱ sarva̍ma̱nyat ||4.3.11||
ūrja̱mekā̎ pratimu̱ṃcamā̍nā bhū̱yāsa̱meka̱ṃ patnyekā̱nna vṛ̍śa̱tiśca̍ ||4.3.11||
26 agne̍ jā̱tān praṇu̍dā naḥ sa̱patnā̱n pratyajā̍tāñjātavedonudasva | a̱sme dī̍dihi su̱manā̱ ahe̍ḍa̱ntava̍ syṛ̱ śarma̍n tri̱varū̍tha u̱dbhit || saha̍sā jā̱tān praṇu̍dā naḥ sa̱patnā̱n pratyajā̍tāñjātavedonudasva | adhi̍ no brūhi sumana̱syamā̍no va̱ya2ṛ syā̍ma̱ praṇu̍dā naḥ sa̱patnān̍ || ca̱tu̱śca̱tvā̱rṛ̱śaḥ stomo̱ varco̱ dravi̍ṇṛ ṣoḍa̱śaḥ stoma̱ ojo̱ dravi̍ṇaṃ pṛthi̱vyāḥ purī̍ṣama̱sya 27 pso̱ nāma̍ | eva̱śchando̱ vari̍va̱śchaṃda̍ḥ śa̱ṃbhūśchaṃda̍ḥ pari̱bhūśchaṃda̍ ā̱cchacchando̱ mana̱śchando̱ vyaca̱śchaṃda̱ḥ sindhu̱śchaṃda̍ḥ samu̱draṃ chaṃda̍ḥ sali̱laṃ chaṃda̍ḥ sa̱ṃyacchando̍ vi̱yacchando̍ bṛ̱hacchando̍ rathaṃta̱raṃ chando̍ nikā̱yaśchando̍ viva̱dhaśchando̱ gira̱śchando̱ bhraja̱śchaṃda̍ḥ sa̱ṣṭupchando̍’nu̱ṣṭupchaṃda̍ḥ ka̱kucchaṃda̍strika̱kucchaṃda̍ḥ kā̱vyaṃ chando̎’ṅku̱paṃ chaṃda̍ḥ 28 pa̱dapa̍ṅkti̱śchando̱’kṣara̍paṅkti̱śchando̍ viṣṭā̱rapa̍ṅkti̱śchaṃda̍ḥ, kṣu̱ro bhṛjvā̱ñchaṃda̍ḥ pra̱cchacchaṃda̍ḥ pa̱kṣaśchaṃda̱ eva̱śchando̱ vari̍va̱śchando̱ vaya̱śchando̍ vaya̱skṛcchando̍ viśā̱laṃ chando̱ viṣpa̍rdhā̱śchaṃda̍ścha̱diśchando̍ dūroha̱ṇaṃ chaṃda̍sta̱ndraṃ chando̎’ṅkā̱ṅkaṃ chaṃda̍ḥ ||4.3.12||
a̱sya̱ṃku̱paṃ chaṃda̱straya̍strṛśacca ||4.3.12||
29 a̱gnirvṛ̱trāṇi̍ jaṅghanaddraviṇa̱syurvi̍pa̱nyayā̎ | sami̍ddhaḥ śu̱kra āhu̍taḥ || tvṛ so̍māsi̱ satpa̍ti̱stvṛ rājo̱ta vṛ̍tra̱hā | tvaṃ bha̱dro a̍si̱ kratu̍ḥ || bha̱drā te̍ agne svanīka sa̱ṃdṛggho̱rasya̍ sa̱to viṣu̍ṇasya̱ cāru̍ḥ | na yatte̍ śo̱cistama̍sā̱ vara̍nta̱ na dhva̱smāna̍sta̱nu vi̱ repa̱ ādhu̍ḥ || bha̱draṃ te̍ agne sahasi̱nnanī̍kamupā̱ka ā ro̍cate̱ sūrya̍sya | 30 ruśa̍ddṛ̱śe da̍dṛśe nakta̱yā ci̱darū̎kṣitaṃ dṛ̱śa ā rū̱pe anna̎m || sainānī̍kena suvi̱datro̍ a̱sme yaṣṭā̍ de̱vṛ āya̍jiṣṭhaḥ sva̱sti | ada̍bdho go̱pā u̱ta na̍ḥ para̱spā agne̎ dyu̱madu̱ta re̱vaddi̍dīhi || sva̱sti no̍ di̱vo a̍gne pṛthi̱vyā vi̱śvāyu̍rdhehi ya̱jathā̍ya deva | yathsī̱mahi̍ divijāta̱ praśa̍sta̱ṃ tada̱smāsu̱ dravi̍ṇaṃ dhehi ci̱tram || yathā̍ hota̱rmanu̍ṣo 31 de̱vatā̍ tā ya̱jñebhi̍ḥ sūno sahaso̱ yajā̍si | e̱vā no̍ a̱dya sa̍ma̱nā sa̍mā̱nānu̱śanna̍gna uśa̱to ya̍kṣi de̱vān || a̱gnimī̍ḍe pu̱rohi̍taṃ ya̱jñasya̍ de̱vamṛ̱tvija̎m | hotā̍rṛ ratna̱dhāta̍mam || vṛṣā̍ soma dyu̱mṛ a̍si̱ vṛṣā̍ deva̱ vṛṣa̍vrataḥ | vṛṣā̱ dharmā̍ṇi dadhiṣe || sāṃta̍panā i̱dṛ ha̱virmaru̍ta̱stajju̍juṣṭana | yu̱ṣmāko̱tī ri̍śādasaḥ || yo no̱ marto̍ vasavo durhṛṇā̱yusti̱raḥ sa̱tyāni̍ maruto̱ 32 jighṛ̍sāt | dru̱haḥ pāśa̱ṃ prati̱ sa mu̍cīṣṭa̱ tapi̍ṣṭhena̱ tapa̍sā hantanā̱ tam || sa̱ṃva̱thsa̱rīṇā̍ ma̱ruta̍ḥ sva̱rkā u̍ru̱kṣayā̱ḥ saga̍ṇā̱ mānu̍ṣeṣu | te̎’smatpāśā̱n pra mu̍ñca̱ntvṛha̍saḥ sāṃtapa̱nā ma̍di̱rā mā̍dayi̱ṣṇava̍ḥ || pi̱prī̱hi de̱vṛ u̍śa̱to ya̍viṣṭha vi̱dvṛ ṛ̱tṛ rṛ̍tupate yaje̱ha | ye daivyā̍ ṛ̱tvija̱stebhi̍ragne̱ tvṛ hotṝ̍ṇāma̱syāya̍jiṣṭhaḥ || agne̱ yada̱dya vi̱śo a̍dhvarasya hota̱ḥ pāva̍ka 33 śoce̱ veṣṭvṛ hi yajvā̎ | ṛ̱tā ya̍jāsi mahi̱nā vi yadbhūrha̱vyā va̍ha yaviṣṭha̱ yā te̍ a̱dya || a̱gninā̍ ra̱yima̍śnava̱tpoṣa̍me̱va di̱vedi̍ve | ya̱śasa̍ṃ vī̱rava̍ttamam || ga̱ya̱sphāno̍ amīva̱hā va̍su̱vitpu̍ṣṭi̱vardha̍naḥ | su̱mi̱traḥ so̍ma no bhava || gṛha̍medhāsa̱ ā ga̍ta̱ maru̍to̱ mā pa̍ bhūtana | pra̱mu̱ñcanto̍ no̱ aṛha̍saḥ || pū̱rvībhi̱rhi da̍dāśi̱ma śa̱radbhi̍rmaruto va̱yam | maho̍bhi 34 ścacarṣaṇī̱nām || pra bu̱dhniyā̍ īrate vo̱ mahṛ̍si̱ praṇāmā̍ni prayajyavastiradhvam | sa̱ha̱sriya̱ṃ damya̍ṃ bhā̱game̱taṃ gṛ̍hame̱dhīya̍ṃ maruto juṣadhvam || upa̱ yameti̍ yuva̱tiḥ su̱dakṣa̍ṃ do̱ṣā vastor̍ ha̱viṣma̍tī ghṛ̱tācī̎ | upa̱ svaina̍ma̱rama̍tirvasū̱yuḥ || i̱mo a̍gne vī̱tata̍māni ha̱vyāja̍sro vakṣi de̱vatā̍ti̱maccha̍ | prati̍ na īṛ sura̱bhīṇi̍ viyantu | krī̱ḍaṃ va̱ḥ śardho̱ māru̍tamana̱rvāṇṛ̍ rathe̱śubha̎m | 35 kaṇvā̍ a̱bhi pra gā̍yata || atyā̍so̱ na ye ma̱ruta̱ḥ svañco̍ yakṣa̱dṛśo̱ na śu̱bhaya̍nta̱ maryā̎ḥ | te ha̍rmye̱ṣṭhāḥ śiśa̍vo̱ na śu̱bhrā va̱thsāso̱ na pra̍krī̱ḍina̍ḥ payo̱dhāḥ || praiṣā̱majme̍ṣu vithu̱reva̍ rejate̱ bhūmi̱ryāme̍ṣu̱ yaddha̍ yu̱ñjate̍ śu̱bhe | te krī̱ḍayo̱ dhuna̍yo̱ bhrāja̍dṛṣṭayaḥ sva̱yaṃ ma̍hi̱tvaṃ pa̍nayanta̱ dhūta̍yaḥ || u̱pa̱hva̱reṣu̱ yadaci̍dhvaṃ ya̱yiṃ vaya̍ iva maruta̱ḥ kena̍ 36 citpa̱thā | ścota̍nti̱ kośā̱ upa̍ vo̱ rathe̱ṣvā ghṛ̱tamu̍kṣatā̱ madhu̍varṇa̱marca̍te || a̱gnima̍gnṛ̱ havī̍mabhi̱ḥ sadā̍ havanta vi̱śpati̎m | ha̱vya̱vāha̍ṃ purupri̱yam || tṛ hi śaśva̍nta̱ īḍa̍te sru̱cā de̱vaṃ ghṛ̍ta̱ścutā̎ | a̱gnṛ ha̱vyāya̱ voḍha̍ve || indrā̎gnī roca̱nā di̱vaḥ śnatha̍dvṛ̱tramindra̍ṃ vo vi̱śvata̱sparīndra̱ṃ naro̱ viśva̍karman ha̱viṣā̍ vāvṛdhā̱no viśva̍karman ha̱viṣā̱ vardha̍nena ||4.3.13||
sūrya̍sya̱ manu̍ṣo maruta̱ḥ pāva̍ka̱ maho̍bhī rathe̱ śubha̱ṃ kena̱ ṣaṭca̍tvārṛśacca ||4.3.13||