Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 6 (45 anuvākāḥ)
Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 6
Section titled “Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 6”pañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ 6
Anuvākāḥ
Section titled “Anuvākāḥ”1 hira̍ṇyavarṇā̱ḥ śuca̍yaḥ pāva̱kā yāsu̍ jā̱taḥ ka̱śyapo̱ yāsvindra̍ḥ | a̱gniṃ yā garbha̍ṃ dadhi̱re virū̍pā̱stāna̱ āpa̱ḥ śa2ṛ syo̱nā bha̍vantu || yāsṛ̱ rājā̱ varu̍ṇo̱ yāti̱ madhye̍ satyānṛ̱te a̍va̱paśya̱ñjanā̍nām | ma̱dhu̱ścuta̱ḥ śuca̍yo̱ yāḥ pā̍va̱kāstāna̱ āpa̱ḥ śa2ṛ syo̱nā bha̍vantu || yāsā̎ṃ de̱vā di̱vi kṛ̱ṇvanti̍ bha̱kṣaṃ yā a̱ntari̍kṣe bahu̱dhā bhava̍nti | yāḥ pṛ̍thi̱vīṃ paya̍so̱’ndanti̍ 2 śu̱krāstā na̱ āpa̱ḥ śa2ṛ syo̱nā bha̍vantu || śi̱vena̍ mā̱ cakṣu̍ṣā paśyatāpaḥ śi̱vayā̍ ta̱nuvo’pa̍ spṛśata̱ tvaca̍m me | sarvṛ̍ a̱gnṛra̍psu̱ṣado̍ huve vo̱ mayi̱ varco̱ bala̱mojo̱ ni dha̍tta || yada̱daḥ sa̍ṃ praya̱tīrahā̱vana̍datāha̱ te | tasmā̱dā na̱dyo̍ nāma̍ stha̱ tā vo̱ nāmā̍ni sindhavaḥ || yatpreṣi̍tā̱ varu̍ṇena̱ tāḥ śībhṛ̍ sa̱mava̍lgata | 3 tadā̎pno̱dindro̍ vo ya̱tīstasmā̱dāpo̱ anu̍ sthana || a̱pa̱kā̱ma2ṛ syanda̍mānā̱ avī̍varata vo̱ hika̎m | indro̍ va̱ḥ śakti̍bhirdevī̱stasmā̱dvārṇāma̍ vo hi̱tam || eko̍ de̱vo apya̍tiṣṭha̱thsyanda̍mānā yathāva̱śam | udā̍niṣurma̱hīriti̱ tasmā̍duda̱kamu̍cyate || āpo̍ bha̱drā ghṛ̱tamidāpa̍ āsura̱gnīṣomau̍ bibhra̱tyāpa̱ ittāḥ | tī̱vro raso̍ madhu̱pṛcā̍ 4 maraṃga̱ma ā mā̎ prā̱ṇena̍ sa̱ha varca̍sāgan || āditpa̍śyāmyu̱ta vā̍ śaṛṇo̱myā mā̱ ghoṣo̍ gacchati̱ vāṅna̍ āsām | manye̍ bhejā̱no a̱mṛta̍sya̱ tarhi̱ hira̍ṇyavarṇā̱ atṛ̍paṃ ya̱dā va̍ḥ || āpo̱ hiṣṭhā ma̍yo̱bhuva̱stā na̍ ū̱rje da̍dhātana | ma̱he raṇā̍ya̱ cakṣa̍se || yo va̍ḥ śi̱vata̍mo̱ rasa̱stasya̍ bhājayate̱ha na̍ḥ | u̱śa̱tīri̍va mā̱tara̍ḥ || tasmā̱ ara̍ṃ gamāma vo̱ yasya̱ kṣayā̍ya̱ jinva̍tha | āpo̍ ja̱naya̍thā ca naḥ || di̱vi śra̍yasvā̱ntari̍kṣe yatasva pṛthi̱vyā saṃbha̍va brahmavarca̱sama̍si brahmavarca̱sāya̍ tvā ||5.6.1||
u̱ndanti̍ sa̱mava̍lgata madhu̱pṛcā̎ṃ mā̱taro̱ dvāvṛ̍śatiśca ||5.6.1||
5 a̱pāṃ grahā̎ngṛhṇātye̱tadvāva rā̍ja̱sūya̱ṃ yade̱te grahā̎ḥ sa̱vo̎’gnirva̍ruṇasa̱vo rā̍ja̱sūya̍magnisa̱vaścitya̱stābhyā̍me̱va sū̍ya̱te’tho̍ u̱bhāve̱va lo̱kāva̱bhi ja̍yati̱ yaśca̍ rāja̱sūye̍nejā̱nasya̱ yaścā̎gni̱cita̱ āpo̍ bhava̱ntyāpo̱ vā a̱gnerbhrātṛ̍vyā̱ yada̱po̎’gnera̱dhastā̍dupa̱dadhā̍ti̱ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavatya̱mṛta̱ṃ 6 vā āpa̱stasmā̍da̱dbhirava̍tāntama̱bhi ṣi̍ñcanti̱ nārti̱mārccha̍ti̱ sarva̱māyu̍reti̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ vedānna̱ṃ vā āpa̍ḥ pa̱śava̱ āpo’nna̍ṃ pa̱śavo̎’nnā̱daḥ pa̍śu̱mānbha̍vati̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ veda̱ dvāda̍śa bhavanti̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vāsmā̱ 7 anna̱mava̍ ruṃdhe̱ pātrā̍ṇi bhavanti̱ pātre̱ vā anna̍madyate̱ sayo̎nye̱vānna̱mava̍ ruṃdha̱ ā dvā̍da̱śātpuru̍ṣā̱danna̍ma̱ttyatho̱ pātrā̱nna chi̍dyate̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ veda̍ ku̱ṃbhāśca̍ ku̱ṃbhīśca̍ mithu̱nāni̍ bhavanti mithu̱nasya̱ prajā̎tyai̱ pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ ya u̍ 8 cainā e̱vaṃ veda̱ śugvā a̱gniḥ so̎’dhva̱ryuṃ yaja̍mānaṃ pra̱jāḥ śu̱cārpa̍yati̱ yada̱pa u̍pa̱dadhā̍ti̱ śuca̍me̱vāsya̍ śamayati̱ nārti̱mārccha̍tyadhva̱ryurna yaja̍māna̱ḥ śāmya̍nti pra̱jā yatrai̱tā u̍padhī̱yante̱’pāṃ vā e̱tāni̱ hṛda̍yāni̱ yade̱tā āpo̱ yade̱tā a̱pa u̍pa̱dadhā̍ti di̱vyābhi̍re̱vainā̱ḥ sṛ sṛ̍jati̱ varṣu̍kaḥ pa̱rjanyo̍ 9 bhavati̱ yo vā e̱tāsā̍mā̱yata̍na̱ṃ klṛpti̱ṃ vedā̱yata̍navānbhavati̱ kalpa̍te’smā anusī̱tamupa̍ dadhātye̱tadvā ā̍sāmā̱yata̍name̱ṣā klṛpti̱rya e̱vaṃ vedā̱yata̍navānbhavati̱ kalpa̍te’smai dva̱ṃdvama̱nyā upa̍ dadhāti̱ cata̍sro̱ madhye̱ dhṛtyā̱ anna̱ṃ vā iṣṭa̍kā e̱tatkhalu̱ vai sā̱kṣādanna̱ṃ yade̱ṣa ca̱ruryade̱taṃ ca̱rumu̍pa̱dadhā̍ti sā̱kṣā 10 de̱vāsmā̱ anna̱mava̍ ruṃdhe madhya̱ta upa̍ dadhāti madhya̱ta e̱vāsmā̱ anna̍ṃ dadhāti̱ tasmā̎nmadhya̱to’nna̍madyate bārhaspa̱tyo bha̍vati̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmā̱ anna̱mava̍ ruṃdhe brahmavarca̱sama̍si brahmavarca̱sāya̱ tvetyā̍ha teja̱svī bra̍hmavarca̱sī bha̍vati̱ yasyai̱ṣa u̍padhī̱yate̱ ya u̍ cainame̱vaṃ veda̍ ||5.6.2||
a̱mṛta̍masmai jāyate̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante̱ ya u̍ pa̱rjanya̍ upa̱dadhā̍ti sā̱kṣāthsa̱pta ca̍tvārṛśacca ||5.6.2||
11 bhū̱te̱ṣṭa̱kā upa̍ dadhā̱tyatrā̎tra̱ vai mṛ̱tyurjā̍yate̱ yatra̍yatrai̱va mṛ̱tyurjāya̍te̱ tata̍ e̱vaina̱mava̍ yajate̱ tasmā̍dagni̱cithsarva̱māyu̍reti̱ sarve̱ hya̍sya mṛ̱tyavo’ve̎ṣṭā̱stasmā̍dagni̱cinnābhica̍rita̱ vai pra̱tyage̍namabhicā̱raḥ stṛ̍ṇute sū̱yate̱ vā e̱ṣa yo̎’gniṃ ci̍nu̱te de̍vasu̱vāme̱tāni̍ ha̱vṛṣi̍ bhavantye̱tāva̍nto̱ vai de̱vānṛ̍ sa̱vāsta e̱vā 12 ‘smai̍ sa̱vān pra ya̍cchanti̱ ta e̍nṛ suvante sa̱vo̎’gnirva̍ruṇasa̱vo rā̍ja̱sūya̍ṃ brahmasa̱vaścityo̍ de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityā̍ha savi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̱ṃ brahma̍ṇā de̱vatā̍bhira̱bhi ṣi̍ñca̱tyanna̍syānnasyā̱bhi ṣi̍ñca̱tyanna̍syānna̱syāva̍ruddhyai pu̱rastā̎tpra̱tyañca̍ma̱bhi ṣi̍ñcati pu̱rastā̱ddhi pra̍tī̱cīna̱manna̍ma̱dyate̍ śīrṣa̱to̍’bhi ṣi̍ñcati śīrṣa̱to hyanna̍ma̱dyata̱ ā mukhā̍da̱nvava̍srāvayati 13 mukha̱ta e̱vāsmā̍ a̱nnādya̍ṃ dadhātya̱gnestvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mītyā̍hai̱ṣa vā a̱gneḥ sa̱vastenai̱vaina̍ma̱bhi ṣi̍ñcati̱ bṛha̱spate̎stvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mītyā̍ha̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vaina̍ma̱bhi ṣi̍ñca̱tīndra̍sya tvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhi ṣi̍ñcā̱mītyā̍hendri̱yame̱vāsmi̍nnu̱pari̍ṣṭāddadhātye̱ta 14 dvai rā̍ja̱sūya̍sya rū̱paṃ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱ta u̱bhāve̱va lo̱kāva̱bhi ja̍yati̱ yaśca̍ rāja̱sūye̍nejā̱nasya̱ yaścā̎gni̱cita̱ indra̍sya suṣuvā̱ṇasya̍ daśa̱dheṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ parā̍pata̱ttadde̱vāḥ sau̎trāma̱ṇyā sama̍bharanthsū̱yate̱ vā e̱ṣa yo̎’gniṃ ci̍nu̱te̎’gniṃ ci̱tvā sau̎trāma̱ṇyā ya̍jetendri̱yame̱va vī̱ryṛ̍ sa̱ṃbhṛtyā̱tmandha̍tte ||5.6.3||
ta e̱vā’nvava̍srāvayatye̱tada̱ṣṭā ca̍tvārṛśacca ||5.6.3||
15 sa̱jūrabdo’yā̍vabhiḥ sa̱jūru̱ṣā aru̍ṇībhiḥ sa̱jūḥ sūrya̱ eta̍śena sa̱joṣā̍va̱śvinā̱ dṛso̍bhiḥ sa̱jūra̱gnirvai̎śvāna̱ra iḍā̍bhirghṛ̱tena̱ svāhā̍ saṃvathsa̱ro vā abdo̱ māsā̱ ayā̍vā u̱ṣā aru̍ṇī̱ḥ sūrya̱ eta̍śa i̱me a̱śvinā̍ saṃvathsa̱ro̎’gnirvai̎śvāna̱raḥ pa̱śava̱ iḍā̍ pa̱śavo̍ ghṛ̱tṛ sa̍ṃvathsa̱raṃ pa̱śavo’nu̱ pra jā̍yante saṃvathsa̱reṇai̱vāsmai̍ pa̱śūn pra ja̍nayati darbhasta̱mbe ju̍hoti̱ yad 16 vā a̱syā a̱mṛta̱ṃ yadvī̱rya̍ṃ tadda̱rbhāstasmi̍ñjuhoti̱ praiva jā̍yate’nnā̱do bha̍vati̱ yasyai̱vaṃ juhva̍tye̱tā vai de̱vatā̍ a̱gneḥ pu̱rastā̎dbhāgā̱stā e̱va prī̍ṇā̱tyatho̱ cakṣu̍re̱vāgneḥ pu̱rastā̱tprati̍ dadhā̱tyana̍ndho bhavati̱ ya e̱vaṃ vedāpo̱ vā i̱damagre̍ sali̱lamā̍sī̱thsa pra̱jāpa̍tiḥ puṣkarapa̱rṇe vāto̍ bhū̱to̍’lelāya̱thsaḥ 17 pra̍ti̱ṣṭhāṃ nāvi̍ndata̱ sa e̱tada̱pāṃ ku̱lāya̍mapaśya̱ttasmi̍nna̱gnima̍cinuta̱ tadi̱yama̍bhava̱ttato̱ vai sa pratya̍tiṣṭha̱dyāṃ pu̱rastā̍du̱pāda̍dhā̱ttacchiro̍’bhava̱thsā prācī̱ digyāṃ da̍kṣiṇa̱ta u̱pāda̍dhā̱thsa dakṣi̍ṇaḥ pa̱kṣo̍’bhava̱thsā da̍kṣi̱ṇā digyāṃ pa̱ścādu̱pāda̍dhā̱ttatpuccha̍mabhava̱thsā pra̱tīcī̱ digyāmu̍ttara̱ta u̱pāda̍dhā̱th 18 sa utta̍raḥ pa̱kṣo̍’bhava̱thsodī̍cī̱ digyāmu̱pari̍ṣṭādu̱pāda̍dhā̱t tat pṛ̱ṣṭhama̍bhava̱th sordhvā digi̱yaṃ vā a̱gniḥ pañce̎ṣṭaka̱stasmā̱dyada̱syāṃ khana̍ntya̱bhīṣṭa̍kāṃ tṛ̱ndantya̱bhi śarka̍rṛ̱ sarvā̱ vā i̱yaṃ vayo̎bhyo̱ nakta̍ṃ dṛ̱śe dī̎pyate̱ tasmā̍di̱māṃ vayṛ̍si̱ nakta̱ṃ nādhyā̍sate̱ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱te pratye̱va 19 ti̍ṣṭhatya̱bhi diśo̍ jayatyāgne̱yo vai brā̎hma̱ṇastasmā̎dbrāhma̱ṇāya̱ sarvā̍su di̱kṣvardhu̍ka̱gg̱ svāme̱va taddiśa̱manve̎tya̱pāṃ vā a̱gniḥ ku̱lāya̱ṃ tasmā̱dāpo̱’gnṛ hāru̍kā̱ḥ svāme̱va tadyoni̱ṃ pra vi̍śanti ||5.6.4||
yada̍lelāya̱thsa u̍ttara̱ta u̱pāda̍dhāde̱va dvā trṛ̍śacca ||5.6.4||
20 sa̱ṃva̱thsa̱ramukhya̍ṃ bhṛ̱tvā dvi̱tīye̍ saṃvathsa̱ra ā̎gne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedai̱ndramekā̍daśakapālaṃ vaiśvade̱vaṃ dvāda̍śakapālaṃ bārhaspa̱tyaṃ ca̱ruṃ vai̎ṣṇa̱vaṃ tri̍kapā̱laṃ tṛ̱tīye̍ saṃvathsa̱re̍’bhi̱jitā̍ yajeta̱ yada̱ṣṭāka̍pālo̱ bhava̍tya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱tryā̎gne̱yaṃ gā̍ya̱traṃ prā̍taḥsava̱naṃ prā̍taḥsava̱name̱va tena̍ dādhāra gāya̱trīṃ chando̱ yadekā̍daśakapālo̱ bhava̱tyekā̍daśākṣarā tri̱ṣṭugai̱ndraṃ traiṣṭu̍bha̱ṃ mādhya̍ṃdinṛ̱ sava̍na̱ṃ mādhya̍ṃdiname̱va sava̍na̱ṃ tena̍ dādhāra tri̱ṣṭubha̱ṃ 21 chando̱ yaddvāda̍śakapālo̱ bhava̍ti̱ dvāda̍śākṣarā̱ jaga̍tī vaiśvade̱vaṃ jāga̍taṃ tṛtīyasava̱naṃ tṛ̍tīyasava̱name̱va tena̍ dādhāra̱ jaga̍tī̱ṃ chando̱ yadbā̍rhaspa̱tyaśca̱rurbhava̍ti̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahmai̱va tena̍ dādhāra̱ yadvai̎ṣṇa̱vastri̍kapā̱lo bhava̍ti ya̱jño vai viṣṇu̍rya̱jñame̱va tena̍ dādhāra̱ yattṛ̱tīye̍ saṃvathsa̱re̍’bhi̱jitā̱ yaja̍te̱’bhiji̍tyai̱ yathsa̍ṃvathsa̱ramukhya̍ṃ bi̱bhartī̱mame̱va 22 tena̍ lo̱ka2ṛ spṛ̍ṇoti̱ yaddvi̱tīye̍ saṃvathsa̱re̎’gniṃ ci̍nu̱te̎’ntari̍kṣame̱va tena̍ spṛṇoti̱ yattṛ̱tīye̍ saṃvathsa̱re yaja̍te̱’mume̱va tena̍ lo̱ka2ṛ spṛ̍ṇotye̱taṃ vai para̍ āṭṇā̱raḥ ka̱kṣīvṛ̍ auśi̱jo vī̱taha̍vyaḥ śrāya̱sastra̱sada̍syuḥ pauruku̱thsyaḥ pra̱jākā̍mā acinvata̱ tato̱ vai te sa̱hasrṛ̍ sahasraṃ pu̱trāna̍vindanta̱ pratha̍te pra̱jayā̍ pa̱śubhi̱stāṃ mātrā̍māpnoti̱ yāṃ te’ga̍ccha̱ṉ, ya e̱vaṃ vi̱dvāne̱tama̱gniṃ ci̍nu̱te ||5.6.5||
dā̱dhā̱ra̱ tri̱ṣṭubha̍mi̱mame̱vaivaṃ ca̱tvāri̍ ca ||5.6.5||
23 pra̱jāpa̍tira̱gnima̍cinuta̱ sa kṣu̱rapa̍virbhū̱tvāti̍ṣṭha̱ttaṃ de̱vā bibhya̍to̱ nopā̍ya̱nte chando̍bhirā̱tmāna̍ṃ chādayi̱tvopā̍ya̱ntacchaṃda̍sāṃ chaṃda̱stvaṃ brahma̱ vai chandṛ̍si̱ brahma̍ṇa e̱tadrū̱paṃ yatkṛ̍ṣṇāji̱naṃ kārṣṇī̍ upā̱nahā̱vupa̍ muñcate̱ chando̍bhire̱vātmāna̍ṃ chādayi̱tvāgnimupa̍ caratyā̱tmano’hṛ̍sāyai devani̱dhirvā e̱ṣa ni dhī̍yate̱ yada̱gni 24 ra̱nye vā̱ vai ni̱dhimagu̍ptaṃ vi̱ndanti̱ na vā̱ prati̱ pra jā̍nātyu̱khāmā krā̍matyā̱tmāna̍me̱vādhi̱pāṃ ku̍rute̱ guptyā̱ atho̱ khalvā̍hu̱rnākramyeti̍ nairṛ̱tyu̍khā yadā̱krāme̱nnirṛ̍tyā ā̱tmāna̱mapi̍ dadhyā̱ttasmā̱nnākramyā̍ puruṣaśī̱ṟṣamupa̍ dadhāti̱ guptyā̱ atho̱ yathā̎ brū̱yāde̱tanme̍ gopā̱yeti̍ tā̱dṛge̱va tat 25 pra̱jāpa̍ti̱rvā atha̍rvā̱gnire̱va da̱dhyaṅṅā̍tharva̱ṇastasyeṣṭa̍kā a̱sthānye̱tṛ ha̱ vāva tadṛṣi̍ra̱bhyanū̍vā̱cendro̍ dadhī̱co a̱sthabhi̱riti̱ yadiṣṭa̍kābhira̱gniṃ ci̱noti̱ sātmā̍name̱vāgniṃ ci̍nute̱ sātmā̱muṣmi̍3ṛllo̱ke bha̍vati̱ ya e̱vaṃ veda̱ śarī̍ra̱ṃ vā e̱tada̱gneryaccitya̍ ā̱tmā vai̎śvāna̱ro yacci̱te vai̎śvāna̱raṃ ju̱hoti̱ śarī̍rame̱va sa̱gg̱skṛtyā̱ 26 ‘bhyāro̍hati̱ śarī̍ra̱ṃ vā e̱tadyaja̍māna̱ḥ sa2ṛsku̍rute̱ yada̱gniṃ ci̍nu̱te yacci̱te vai̎śvāna̱raṃ ju̱hoti̱ śarī̍rame̱va sa̱gg̱skṛtyā̱tmanā̱bhyāro̍hati̱ tasmā̱ttasya̱ nāva̍ dyanti̱ jīva̍nne̱va de̱vānapye̍ti vaiśvāna̱ryarcā purī̍ṣa̱mupa̍ dadhātī̱yaṃ vā a̱gnirvai̎śvāna̱rastasyai̱ṣā citi̱ryatpurī̍ṣama̱gnime̱va vai̎śvāna̱raṃ ci̍nuta e̱ṣā vā a̱gneḥ pri̱yā ta̱nūryadvai̎śvāna̱raḥ pri̱yāme̱vāsya̍ ta̱nuva̱mava̍ ruṃdhe ||5.6.6||
a̱gnistathsa̱gg̱skṛtyā̱’gnerdaśa̍ ca ||5.6.6||
27 a̱gnervai dī̱kṣayā̍ de̱vā vi̱rāja̍māpnuvanti̱sro rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̎ttri̱padā̍ vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ ṣaḍrātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱t ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ daśa̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱ddaśā̎kṣarā vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ dvāda̍śa̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱ddvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ trayo̍daśa̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱ttrayo̍daśa̱ 28 māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ pañca̍daśa̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱tpañca̍daśa̱ vā a̍rdhamā̱sasya̱ rātra̍yo’rdhamāsa̱śaḥ sa̍ṃvathsa̱ra ā̎pyate saṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti sa̱ptada̍śa̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱ddvāda̍śa̱ māsā̱ḥ pañca̱rtava̱ḥ sa sa̍ṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ catu̍rvṛśatṛ̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱ccatu̍rvṛśatirardhamā̱sāḥ sa̍ṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti trṛ̱śatṛ̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̎t 29 trṛ̱śada̍kṣarā vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti̱ māsa̍ṃ dīkṣi̱taḥ syā̱dyo māsa̱ḥ sa sa̍ṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro vi̱rāḍvi̱rāja̍māpnoti ca̱turo̍ mā̱so dī̎kṣi̱taḥ syā̎cca̱turo̱ vā e̱taṃ mā̱so vasa̍vo’bibharu̱ste pṛ̍thi̱vīmāja̍yangāya̱trīṃ chando̱’ṣṭau ru̱drāste̎’ntari̍kṣa̱māja̍yantri̱ṣṭubha̱ṃ chando̱ dvāda̍śādi̱tyāste diva̱māja̍ya̱ñjaga̍tī̱ṃ chaṃda̱stato̱ vai te vyā̱vṛta̍magaccha̱ñchraiṣṭhya̍ṃ de̱vānā̱ṃ tasmā̱ddvāda̍śa mā̱so bhṛ̱tvāgniṃ ci̍nvīta̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro̎’gniścitya̱stasyā̍horā̱trāṇīṣṭa̍kā ā̱pteṣṭa̍kamenaṃ cinu̱te’tho̎ vyā̱vṛta̍me̱va ga̍cchati̱ śraiṣṭhyṛ̍ samā̱nānā̎m ||5.6.7||
syā̱ttrayo̍daśa trṛ̱śatṛ̱ rātrī̎rdīkṣi̱taḥ syā̱dvai te̎’ṣṭāvṛ̍śatiśca ||5.6.7||
30 su̱va̱rgāya̱ vā e̱ṣa lo̱kāya̍ cīyate̱ yada̱gnistaṃ yannānvā̱rohe̎thsuva̱rgāllo̱kādyaja̍māno hīyeta pṛthi̱vīmākra̍miṣaṃ prā̱ṇo mā̱ mā hā̍sīda̱ntari̍kṣa̱mākra̍miṣaṃ pra̱jā mā̱ mā hā̍sī̱ddiva̱mākra̍miṣṛ̱ suva̍raga̱nmetyā̍hai̱ṣa vā a̱gnera̍nvāro̱hastenai̱vaina̍ma̱nvāro̍hati suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai̱ yatpa̱kṣasa̍ṃmitāṃ minu̱yāt 31 kanī̍yṛsaṃ yajñakra̱tumupe̍yā̱tpāpī̍yasyasyā̱tmana̍ḥ pra̱jā syā̱dvedi̍saṃmitāṃ minoti̱ jyāyṛ̍same̱va ya̍jñakra̱tumu̍paiti̱ nāsyā̱tmana̱ḥ pāpī̍yasī pra̱jā bha̍vati sāha̱sraṃ ci̍nvīta pratha̱maṃ ci̍nvā̱naḥ sa̱hasra̍saṃmito̱ vā a̱yaṃ lo̱ka i̱mame̱va lo̱kama̱bhi ja̍yati̱ dviṣā̍hasraṃ cinvīta dvi̱tīya̍ṃ cinvā̱no dviṣā̍hasra̱ṃ vā a̱ntari̍kṣama̱ntari̍kṣame̱vābhi ja̍yati̱ triṣā̍hasraṃ cinvīta tṛ̱tīya̍ṃ cinvā̱na 32 striṣā̍hasro̱ vā a̱sau lo̱ko̍’mume̱va lo̱kama̱bhi ja̍yati jānuda̱ghnaṃ ci̍nvīta pratha̱maṃ ci̍nvā̱no gā̍yatri̱yaivemaṃ lo̱kama̱bhyāro̍hati nābhida̱ghnaṃ ci̍nvīta dvi̱tīya̍ṃ cinvā̱nastri̱ṣṭubhai̱vāntari̍kṣama̱bhyāro̍hati grīvada̱ghnaṃ ci̍nvīta tṛ̱tīya̍ṃ cinvā̱no jaga̍tyai̱vāmuṃ lo̱kama̱bhyāro̍hati̱ nāgniṃ ci̱tvā rā̱māmupe̍yādayo̱nau reto̍ dhāsyā̱mīti̱ na dvi̱tīya̍ṃ ci̱tvānyasya̱ striya̱ 33 mupe̍yā̱nna tṛ̱tīya̍ṃ ci̱tvā kāṃ ca̱ nope̍yā̱dreto̱ vā e̱tanni dha̍tte̱ yada̱gniṃ ci̍nu̱te yadu̍pe̱yādreta̍sā̱ vyṛ̍dhye̱tātho̱ khalvā̍hurapraja̱syaṃ tadyannope̱yāditi̱ yadre̍ta̱ḥsicā̍vupa̱ dadhā̍ti̱ te e̱va yaja̍mānasya̱ reto̍ bibhṛta̱stasmā̱dupe̍yā̱dreta̱so’ska̍ndāya̱ trīṇi̱ vāva retṛ̍si pi̱tā pu̱traḥ pautro̱ 34 yaddve re̍ta̱ḥsicā̍vupada̱dhyādreto̎’sya̱ vi cchi̍ndyātti̱sra upa̍ dadhāti̱ reta̍sa̱ḥ saṃta̍tyā i̱yaṃ vāva pra̍tha̱mā re̍ta̱ḥsigvāgvā i̱yaṃ tasmā̱tpaśya̍ntī̱māṃ pa̍śyanti̱ vāca̱ṃ vada̍ntīma̱ntari̍kṣaṃ dvi̱tīyā̎ prā̱ṇo vā a̱ntari̍kṣa̱ṃ tasmā̱nnāntari̍kṣa̱ṃ paśya̍nti̱ na prā̱ṇama̱sau tṛ̱tīyā̱ cakṣu̱rvā a̱sau tasmā̱tpaśya̍ntya̱mūṃ paśya̍nti̱ cakṣu̱ryaju̍ṣe̱māṃ cā̱ 35 ‘mūṃ copa̍ dadhāti̱ mana̍sā madhya̱māme̱ṣāṃ lo̱kānā̱ṃ klṛptyā̱ atho̎ prā̱ṇānā̍mi̱ṣṭo ya̱jño bhṛgu̍bhirāśī̱rdā vasu̍bhi̱stasya̍ ta i̱ṣṭasya̍ vī̱tasya̱ dravi̍ṇe̱ha bha̍kṣī̱yetyā̍ha stutaśa̱stre e̱vaitena̍ duhe pi̱tā mā̍ta̱riśvācchi̍drā pa̱dā dhā̱ acchi̍drā u̱śija̍ḥ pa̱dānu̍ takṣu̱ḥ somo̍ viśva̱vinne̱tā ne̍ṣa̱dbṛha̱spati̍rukthāma̱dāni̍ śṛsiṣa̱dityā̍hai̱tadvā a̱gneru̱kthaṃ tenai̱vaina̱manu̍ śṛsati ||5.6.8||
mi̱nu̱yāttṛ̱tīya̍ṃ cinvā̱nastriya̱ṃ pautra̍śca̱ vai sa̱pta ca̍ ||5.6.8||
36 sū̱yate̱ vā e̱ṣo̎’gnī̱nāṃ ya u̱khāyā̎ṃ bhri̱yate̱ yada̱dhaḥ sā̱daye̱dgarbhā̎ḥ pra̱pādu̍kāḥ syu̱ratho̱ yathā̍ sa̱vātpra̍tyava̱roha̍ti tā̱dṛge̱va tadā̍sa̱ndī sā̍dayati̱ garbhā̍ṇā̱ṃ dhṛtyā̱ apra̍pādā̱yātho̍ sa̱vame̱vaina̍ṃ karoti̱ garbho̱ vā e̱ṣa yadukhyo̱ yoni̍ḥ śi̱kya̍ṃ yacchi̱kyā̍du̱khāṃ ni̱rūhe̱dyone̱rgarbha̱ṃ nirha̍ṇyā̱tṣaḍu̍dyāmṛ śi̱kya̍ṃ bhavati ṣoḍhāvihi̱to vai 37 puru̍ṣa ā̱tmā ca̱ śira̍śca ca̱tvāryaṅgā̎nyā̱tmanne̱vaina̍ṃ bibharti pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yada̱gnistasyo̱khā co̱lūkha̍laṃ ca̱ stanau̱ tāva̍sya pra̱jā upa̍ jīvanti̱ yadu̱khāṃ co̱lūkha̍laṃ copa̱dadhā̍ti̱ tābhyā̍me̱va yaja̍māno̱’muṣmi̍3ṛllo̱ke̎’gniṃ du̍he saṃvathsa̱ro vā e̱ṣa yada̱gnistasya̍ tredhāvihi̱tā iṣṭa̍kāḥ prājāpa̱tyā vai̎ṣṇa̱vī 38 rvai̎śvakarma̱ṇīra̍horā̱trāṇye̱vāsya̍ prājāpa̱tyā yadukhya̍ṃ bi̱bharti̍ prājāpa̱tyā e̱va tadupa̍ dhatte̱ yathsa̱midha̍ ā̱dadhā̍ti vaiṣṇa̱vā vai vana̱spata̍yo vaiṣṇa̱vīre̱va tadupa̍ dhatte̱ yadiṣṭa̍kābhira̱gniṃ ci̱notī̱yaṃ vai vi̱śvaka̍rmā vaiśvakarma̱ṇīre̱va tadupa̍ dhatte̱ tasmā̍dāhustri̱vṛda̱gniriti̱ taṃ vā e̱taṃ yaja̍māna e̱va ci̍nvīta̱ yada̍syā̱nyaści̍nu̱yādyattaṃ dakṣi̍ṇābhi̱rna rā̱dhaye̍da̱gnima̍sya vṛñjīta̱ yo̎’syā̱gniṃ ci̍nu̱yāttaṃ dakṣi̍ṇābhī rādhayeda̱gnime̱va tathspṛ̍ṇoti ||5.6.9||
ṣo̱ḍhā̱vi̱hi̱to vai vai̎ṣṇa̱vīra̱nyo vṛ̍śa̱tiśca̍ ||5.6.9||
39 pra̱jāpa̍tira̱gnima̍cinuta̱rtubhi̍ḥ saṃvathsa̱raṃ va̍sa̱ntenai̱vāsya̍ pūrvā̱rdhama̍cinuta grī̱ṣmeṇa̱ dakṣi̍ṇaṃ pa̱kṣaṃ va̱ṟṣābhi̱ḥ pucchṛ̍ śa̱radotta̍raṃ pa̱kṣṛ he̍ma̱ntena̱ madhya̱ṃ brahma̍ṇā̱ vā a̍sya̱ tatpū̎rvā̱rdhama̍cinuta kṣa̱treṇa̱ dakṣi̍ṇaṃ pa̱kṣaṃ pa̱śubhi̱ḥ puccha̍ṃ vi̱śotta̍raṃ pa̱kṣamā̱śayā̱ madhya̱ṃ ya e̱vaṃ vi̱dvāna̱gniṃ ci̍nu̱ta ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ cinu̱te’tho̍ e̱tade̱va sarva̱mava̍ 40 ruṃdhe śaṛ̱ṇvantye̍nama̱gniṃ ci̍kyā̱namattyannṛ̱ roca̍ta i̱yaṃ vāva pra̍tha̱mā citi̱roṣa̍dhayo̱ vana̱spata̍ya̱ḥ purī̍ṣama̱ntari̍kṣaṃ dvi̱tīyā̱ vayṛ̍si̱ purī̍ṣama̱sau tṛ̱tīyā̱ nakṣa̍trāṇi̱ purī̍ṣaṃ ya̱jñaśca̍tu̱rthī dakṣi̍ṇā̱ purī̍ṣa̱ṃ yaja̍mānaḥ pañca̱mī pra̱jā purī̍ṣa̱ṃ yattrici̍tīkaṃ cinvī̱ta ya̱jñaṃ dakṣi̍ṇāmā̱tmāna̍ṃ pra̱jāma̱ntari̍yā̱ttasmā̱tpañca̍ citīkaśceta̱vya̍ e̱tade̱va sarvagg̍ spṛṇoti̱ yatti̱sraścita̍ya 41 stri̱vṛddhya̍gniryad dve dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai̱ pañca̱ cita̍yo bhavanti̱ pāṅkta̱ḥ puru̍ṣa ā̱tmāna̍me̱va spṛ̍ṇoti̱ pañca̱ cita̍yo bhavanti pa̱ñcabhi̱ḥ purī̍ṣaira̱bhyū̍hati̱ daśa̱ saṃ pa̍dyante̱ daśā̎kṣaro̱ vai puru̍ṣo̱ yāvā̍ne̱va puru̍ṣa̱sta2ṛ spṛ̍ṇo̱tyatho̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājye̱vānnādye̱ prati̍ tiṣṭhati saṃvathsa̱ro vai ṣa̱ṣṭhī citi̍rṛ̱tava̱ḥ purī̍ṣṛ̱ ṣaṭcita̍yo bhavanti̱ ṣaṭpurī̍ṣāṇi̱ dvāda̍śa̱ saṃ pa̍dyante̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ra e̱va prati̍ tiṣṭhati ||5.6.10||
ava̱ cita̍ya̱ḥ purī̍ṣa̱ṃ pañca̍daśa ca ||5.6.10||
42 rohi̍to dhū̱mraro̍hitaḥ ka̱rkandhu̍rohita̱ste prā̍jāpa̱tyā ba̱bhrura̍ru̱ṇaba̍bhru̱ḥ śuka̍babhru̱ste rau̱drāḥ śyeta̍ḥ śyetā̱kṣaḥ śyeta̍grīva̱ste pi̍tṛdeva̱tyā̎sti̱sraḥ kṛ̱ṣṇā va̱śā vā̍ru̱ṇya̍sti̱sraḥ śve̱tā va̱śāḥ sau̱ṟyo̍ maitrābārhaspa̱tyā dhū̱mrala̍lāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.11||
rohi̍ta̱ḥ ṣaḍvṛ̍śatiḥ ||5.6.11||
43 pṛśni̍stira̱ścīna̍pṛśnirū̱rdhvapṛ̍śni̱ste mā̍ru̱tāḥ pha̱lgūrlo̍hito̱rṇī ba̍la̱kṣī tāḥ sā̍rasva̱tya̍ḥ pṛṣa̍tī sthū̱lapṛ̍ṣatī kṣu̱drapṛ̍ṣatī̱ tā vai̎śvade̱vya̍sti̱sraḥ śyā̱mā va̱śāḥ pau̱ṣṇiya̍sti̱sro rohi̍ṇīrva̱śā mai̱triya̍ aindrābārhaspa̱tyā a̍ru̱ṇala̍lāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.12||
pṛśñi̱ḥ ṣaḍvṛ̍śatiḥ ||5.6.12||
44 śi̱ti̱bā̱hura̱nyata̍ḥ śitibāhuḥ sama̱ntaśi̍tibāhu̱sta ai̎ndravāya̱vāḥ śi̍ti̱randhro̱’nyata̍ḥ śitirandhraḥ sama̱ntaśi̍tirandhra̱ste mai̎trāvaru̱ṇāḥ śu̱ddhavā̍laḥ sa̱rvaśu̍ddhavālo ma̱ṇivā̍la̱sta ā̎śvi̱nāsti̱sraḥ śi̱lpā va̱śā vai̎śvade̱vya̍sti̱sraḥ śyenī̎ḥ parame̱ṣṭhine̍ somāpau̱ṣṇāḥ śyā̱mala̍lāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.13||
45 u̱nna̱ta ṛ̍ṣa̱bho vā̍ma̱nasta ai̎ndrāvaru̱ṇāḥ śiti̍kakucchitipṛ̱ṣṭhaḥ śiti̍bhasa̱tta ai̎ndrābārhaspa̱tyāḥ śi̍ti̱pācchi̱tyoṣṭha̍ḥ śiti̱bhrusta ai̎ndrāvaiṣṇa̱vāsti̱sraḥ si̱dhmā va̱śā vai̎śvakarma̱ṇya̍sti̱sro dhā̱tre pṛ̍ṣoda̱rā ai̎ndrāpau̱ṣṇāḥ śyeta̍lalāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.14||
śi̱ti̱bā̱huru̍nna̱taḥ pañca̍vṛśati̱ḥ pañca̍vṛśatiḥ ||5.6.14||
46 ka̱rṇāstrayo̍ yā̱māḥ sau̱myāstraya̍ḥ śviti̱ṅgā a̱gnaye̱ yavi̍ṣṭhāya̱ trayo̍ naku̱lāsti̱sro rohi̍ṇī̱stryavya̱stā vasū̍nāṃ ti̱sro̍’ru̱ṇā di̍tyau̱hya̍stā ru̱drāṇṛ̍ somai̱ndrā ba̱bhrula̍lāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.15||
ka̱rṇāstrayo̍vṛśatiḥ ||5.6.15||
47 śu̱ṇṭhāstrayo̍ vaiṣṇa̱vā a̍dhīlodha̱karṇā̱strayo̱ viṣṇa̍va urukra̱māya̍ lapsu̱dina̱strayo̱ viṣṇa̍va urugā̱yāya̱ pañcā̍vīsti̱sra ā̍di̱tyānā̎ṃ triva̱thsāsti̱sro’ṃgi̍rasāmaindrāvaiṣṇa̱vā gau̱rala̍lāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.16||
śu̱ṇṭhā vṛ̍śatiḥ ||5.6.16||
48 indrā̍ya̱ rājñe̱ traya̍ḥ śitipṛ̱ṣṭhā indrā̍yādhirā̱jāya̱ traya̱ḥ śiti̍kakuda̱ indrā̍ya sva̱rājñe̱ traya̱ḥ śiti̍bhasadasti̱srastu̍ryau̱hya̍ḥ sā̱dhyānā̎ṃ ti̱sraḥ pa̍ṣṭhau̱hyo̍ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̍māgne̱ndrāḥ kṛ̱ṣṇala̍lāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.17||
indrā̍ya̱ rājñe̱ dvāvṛ̍śatiḥ ||5.6.17||
49 adi̍tyai̱ trayo̍ rohitai̱tā i̍ndrā̱ṇyai traya̍ḥ kṛṣṇai̱tāḥ ku̱hvai̎ trayo̍’ruṇai̱tāsti̱sro dhe̱navo̍ rā̱kāyai̱ trayo̍’na̱ḍvāha̍ḥ sinīvā̱lyā ā̎gnāvaiṣṇa̱vā rohi̍talalāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.18||
adi̍tyā a̱ṣṭāda̍śa ||5.6.18||
50 sau̱myāstraya̍ḥ pi̱śaṃgā̱ḥ somā̍ya̱ rājñe̱ traya̍ḥ sā̱raṅgā̎ḥ pārja̱nyā nabho̍rūpāsti̱sro̍’jā ma̱ḻhā i̍ndrā̱ṇyai ti̱sro me̱ṣya̍ ādi̱tyā dyā̍vāpṛthi̱vyā̍ mā̱laṅgā̎stūpa̱rāḥ ||5.6.19||
sau̱myā ekā̱nna vṛ̍śatiḥ ||5.6.19||
51 vā̱ru̱ṇāstraya̍ḥ kṛ̱ṣṇala̍lāmā̱ varu̍ṇāya̱ rājñe̱ trayo̱ rohi̍talalāmā̱ varu̍ṇāya ri̱śāda̍se̱ trayo̍’ru̱ṇala̍lāmāḥ śi̱lpāstrayo̍ vaiśvade̱vāstraya̱ḥ pṛśna̍yaḥ sarvadeva̱tyā̍ aindrāsū̱rāḥ śyeta̍lalāmāstūpa̱rāḥ ||5.6.20||
vā̱ru̱ṇā vṛ̍śatiḥ ||5.6.20||
52 somā̍ya sva̱rājñe̍’novā̱hāva̍na̱ḍvāhā̍vindrā̱gnibhyā̍mojo̱ dābhyā̱muṣṭā̍rāvindrā̱gnibhyā̎ṃ bala̱dābhyṛ̍ sīravā̱hāvavī̱ dve dhe̱nū bhau̱mī di̱gbhyo vaḍa̍be̱ dve dhe̱nū bhau̱mī vai̍rā̱jī pu̍ru̱ṣī dve dhe̱nū bhau̱mī vā̱yava̍ ārohaṇavā̱hāva̍na̱ḍvāhau̍ vāru̱ṇī kṛ̱ṣṇe va̱śe a̍rā̱ḍyau̍ di̱vyāvṛ̍ṣa̱bhau pa̍rima̱rau ||5.6.21||
somā̍ya sva̱rājñe̱ catu̍strṛśat ||5.6.21||
53 ekā̍daśa prā̱targa̱vyāḥ pa̱śava̱ ā la̍bhyante chaga̱laḥ ka̱lmāṣa̍ḥ kikidī̱virvi̍dī̱gaya̱ste tvā̱ṣṭrāḥ sau̱rīrnava̍ śve̱tā va̱śā a̍nūba̱ndhyā̍ bhavantyāgne̱ya ai̎ndrā̱gna ā̎śvi̱naste vi̍śālayū̱pa ā la̍bhyante ||5.6.22||
ekā̍daśa prā̱taḥ paṃca̍ vṛśatiḥ ||5.6.22||
54 pi̱śaṅgā̱strayo̍ vāsa̱ntāḥ sā̱raṅgā̱strayo̱ graiṣmā̱ḥ pṛṣa̍nta̱strayo̱ vārṣi̍kā̱ḥ pṛśna̍ya̱straya̍ḥ śāra̱dāḥ pṛ̍śnisa̱kthāstrayo̱ haima̍ntikā avali̱ptāstraya̍ḥ śaiśi̱rāḥ sa̍ṃvathsa̱rāya̱ niva̍kṣasaḥ ||5.6.23||
pi̱śaṅgā̍ vṛśa̱tiḥ ||5.6.23||