Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Dvitīya kāṇḍa, prapāṭhaka 2 (24 anuvākāḥ)
Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Dvitīya kāṇḍa, prapāṭhaka 2
Section titled “Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Dvitīya kāṇḍa, prapāṭhaka 2”dvitīyakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ 2
Anuvākāḥ
Section titled “Anuvākāḥ”1 pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ tāḥ sṛ̱ṣṭā i̍ṃdrā̱gnī apā̍gūhatṛ̱ so̍’cāyatpra̱jāpa̍tiriṃdrā̱gnī vai me̎ pra̱jā apā̍ghukṣatā̱miti̱ sa e̱tamai̎ṃdrā̱gnamekā̍daśakapālamapaśya̱ttaṃ nira̍vapa̱ttāva̍smai pra̱jāḥ prāsā̍dhayatāmiṃdrā̱gnī vā e̱tasya̍ pra̱jāmapa̍ gūhato̱ yo’la̍ṃ pra̱jāyai̱ sanpra̱jāṃ na vi̱ndata̍ aiṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍petpra̱jākā̍ma iṃdrā̱gnī 2 e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmai̎ pra̱jāṃ pra sā̍dhayato vi̱ndate̎ pra̱jāmai̎ṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱t spardha̍māna̱ḥ, kṣetre̍ vā sajā̱teṣu̍ veṃdrā̱gnī e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tābhyā̍me̱veṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkte̱ vi pā̱pmanā̱ bhrātṛ̍vyeṇa jaya̱te’pa̱ vā e̱tasmā̍diṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ krāmati̱ yaḥ sa̍ṃgrā̱mamu̍papra̱yātyai̎ṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ ni 3 rva̍pethsaṃgrā̱mamu̍paprayā̱syanni̍ṃdrā̱gnī e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ dhattaḥ sa̱heṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇopa̱ pra yā̍ti̱ jaya̍ti̱ tṛ sa̍ṃgrā̱maṃ vi vā e̱ṣa i̍ṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇardhyate̱ yaḥ sa̍ṃgrā̱maṃ jaya̍tyaiṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pethsaṃgrā̱maṃ ji̱tveṃdrā̱gnī e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ 4 dhatto̱ neṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇa̱ vyṛ̍dhya̱te’pa̱ vā e̱tasmā̍diṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ krāmati̱ ya eti̍ ja̱natā̍maiṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pejja̱natā̍me̱ṣyanni̍ṃdrā̱gnī e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ dhattaḥ sa̱heṃdri̱yeṇa̍ vī̱rye̍ṇa ja̱natā̍meti pau̱ṣṇaṃ ca̱rumanu̱ nirva̍petpū̱ṣā vā i̍ṃdri̱yasya̍ vī̱rya̍syānupradā̱tā pū̱ṣaṇa̍me̱va 5 svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̍ iṃdri̱yaṃ vī̱rya̍manu̱ pra ya̍cchati kṣaitrapa̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pejja̱natā̍mā̱gatye̱yaṃ vai kṣetra̍sya̱ pati̍ra̱syāme̱va prati̍ tiṣṭhatyaiṃdrā̱gnamekā̍daśakapālamu̱pari̍ṣṭā̱nnirva̍peda̱syāme̱va pra̍ti̱ṣṭhāye̎ṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mu̱pari̍ṣṭādā̱tmandha̍tte ||2.2.1||
pra̱jākā̍ma iṃdrā̱gnī u̍papra̱yātyai̎ṃdrā̱gnamekā̍daśakapāla̱ṃ nirvī̱rya̍ṃ pū̱ṣaṇa̍me̱vaikā̱nnaca̍tvārṛ̱śacca̍ ||2.2.1||
6 a̱gnaye̍ pathi̱kṛte̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyo da̍rśapūrṇamāsayā̱jī sanna̍māvā̱syā̎ṃ vā paurṇamā̱sīṃ vā̍tipā̱daye̎tpa̱tho vā e̱ṣo’dhyapa̍thenaiti̱ yo da̍rśapūrṇamāsayā̱jī sanna̍māvā̱syā̎ṃ vā paurṇamā̱sīṃ vā̍tipā̱daya̍tya̱gnime̱va pa̍thi̱kṛta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱mapathā̱tpanthā̱mapi̍ nayatyana̱ḍvāndakṣi̍ṇā va̱hī hye̍ṣa samṛ̍ddhyā a̱gnaye̎ vra̱tapa̍taye 7 puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dya āhi̍tāgni̱ḥ sanna̍vra̱tyami̍va̱ care̍da̱gnime̱va vra̱tapa̍ti̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̍ṃ vra̱tamā la̍ṃbhayati̱ vratyo̍ bhavatya̱gnaye̍ rakṣo̱ghne pu̍ro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyṛ rakṣṛ̍si̱ sace̍ranna̱gnime̱va ra̍kṣo̱haṇa̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱drakṣā̱g̱syapa̍ hanti̱ niśi̍tāyā̱ṃ nirva̍pe̱n 8 niśi̍tāyṛ̱ hi rakṣṛ̍si pre̱rate̍ sa̱ṃprerṇā̎nye̱vainā̍ni hanti̱ pari̍śrite yājaye̱drakṣa̍sā̱mana̍nvavacārāya rakṣo̱ghnī yā̎jyānuvā̱kye̍ bhavato̱ rakṣa̍sā̱g̱ stṛtyā̍ a̱gnaye̍ ru̱drava̍te puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedabhi̱cara̍nne̱ṣā vā a̍sya gho̱rāta̱nūryadru̱drastasmā̍ e̱vaina̱mā vṛ̍ścati tā̱jagārti̱mārccha̍tya̱gnaye̍ surabhi̱mate̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyasya̱ gāvo̍ vā̱ puru̍ṣā 9 vā pra̱mīye̍ra̱ṉ yo vā̍ bibhī̱yāde̱ṣā vā a̍sya bheṣa̱jyā̍ ta̱nūryathsu̍rabhi̱matī̱ tayai̱vāsmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍roti surabhi̱mate̍ bhavati pūtīga̱ndhasyāpa̍hatyā a̱gnaye̱ kṣāma̍vate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pethsaṃgrā̱me saṃya̍tte bhāga̱dheye̍nai̱vainṛ̍ śamayi̱tvā parā̍na̱bhi nirdi̍śati̱ yamava̍reṣā̱ṃ vidhya̍nti̱ jīva̍ti̱ sa yaṃ pare̍ṣā̱ṃ pra sa mī̍yate̱ jaya̍ti̱ tṛ sa̍ṃgrā̱ma 10 ma̱bhi vā e̱ṣa e̱tānu̍cyati̱ yeṣā̎ṃ pūrvāpa̱rā a̱nvañca̍ḥ pra̱mīya̍nte puruṣāhu̱tirhya̍sya pri̱yata̍mā̱gnaye̱ kṣāma̍vate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedbhāga̱dheye̍nai̱vainṛ̍ śamayati̱ naiṣā̎ṃ pu̱rāyu̱ṣopa̍ra̱ḥ pra mī̍yate̱’bhi vā e̱ṣa e̱tasya̍ gṛ̱hānu̍cyati̱ yasya̍ gṛ̱hāndaha̍tya̱gnaye̱ kṣāma̍vate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedbhāga̱dheye̍nai̱vainṛ̍ śamayati̱ nāsyāpa̍raṃ gṛ̱hānda̍hati ||2.2.2||
vra̱tapa̍taye̱ niśi̍tāyā̱ṃ nirva̍pe̱tpuru̍ṣāḥ saṃgrā̱maṃ na ca̱tvāri̍ ca ||2.2.2||
11 a̱gnaye̱ kāmā̍ya puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ kāmo̱ nopa̱name̍da̱gnime̱va kāma̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ kāme̍na̱ sama̍rdhaya̱tyupai̍na̱ṃ kāmo̍ namatya̱gnaye̱ yavi̍ṣṭhāya puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱thspardha̍māna̱ḥ, kṣetre̍ vā sajā̱teṣu̍ vā̱gnime̱va yavi̍ṣṭha̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tenai̱veṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ bhrātṛ̍vyasya 12 yuvate̱ vi pā̱pmanā̱ bhrātṛ̍vyeṇa jayate̱’gnaye̱ yavi̍ṣṭhāya puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedabhica̱ryamā̍ṇo̱’gnime̱va yavi̍ṣṭha̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱drakṣṛ̍si yavayati̱ naina̍mabhi̱cara̎nth stṛṇute̱’gnaya̱ āyu̍ṣmate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ sarva̱māyu̍riyā̱mitya̱gnime̱vāyu̍ṣmanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̱ 13 nnāyu̍rdadhāti̱ sarva̱māyu̍retya̱gnaye̍ jā̱tave̍dase puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dbhūti̍kāmo̱’gnime̱va jā̱tave̍dasa̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ bhūti̍ṃ gamayati̱ bhava̍tye̱vāgnaye̱ rukma̍te puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱drukkā̍mo̱’gnime̱va rukma̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̱nruca̍ṃ dadhāti̱ roca̍ta e̱vāgnaye̱ teja̍svate puro̱ḍāśa̍ 14 ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱tteja̍skāmo̱’gnime̱va teja̍svanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̱ntejo̍ dadhāti teja̱svye̍va bha̍vatya̱gnaye̍ sāha̱ntyāya̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱thsīkṣa̍māṇo̱’gnime̱va sā̍ha̱ntya2ṛ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tenai̱va sa̍hate̱ yṛ sīkṣa̍te ||2.2.3||
bhrātṛ̍vyasyā’smi̱nteja̍svate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭātrṛ̍śacca ||2.2.3||
15 a̱gnaye’nna̍vate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̱tānna̍vānthsyā̱mitya̱gnime̱vānna̍vanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱manna̍vantaṃ karo̱tyanna̍vāne̱va bha̍vatya̱gnaye̎’nnā̱dāya̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍tānnā̱daḥ syā̱mitya̱gnime̱vānnā̱da2ṛ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̍mannā̱daṃ ka̍rotyannā̱da 16 e̱va bha̍vatya̱gnaye’nna̍pataye puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̱tānna̍patiḥ syā̱mitya̱gnime̱vānna̍pati̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱manna̍patiṃ karo̱tyanna̍patire̱va bha̍vatya̱gnaye̱ pava̍mānāya puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍peda̱gnaye̍ pāva̱kāyā̱gnaye̱ śuca̍ye̱ jyogā̍mayāvī̱ yada̱gnaye̱ pava̍mānāya ni̱rvapa̍ti prā̱ṇame̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yada̱gnaye̍ 17 pāva̱kāya̱ vāca̍me̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yada̱gnaye̱ śuca̍ya̱ āyu̍re̱vāsmi̱ntena̍ dadhātyu̱ta yadī̱tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱vaitāme̱va nirva̍pe̱ccakṣu̍ṣkāmo̱ yada̱gnaye̱ pava̍mānāya ni̱rvapa̍ti prā̱ṇame̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yada̱gnaye̍ pāva̱kāya̱ vāca̍me̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti̱ yada̱gnaye̱ śuca̍ye̱ cakṣu̍re̱vāsmi̱ntena̍ dadhā 18 tyu̱ta yadya̱ndho bhava̍ti̱ praiva pa̍śyatya̱gnaye̍ pu̱trava̍te puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱diṃdrā̍ya pu̱triṇe̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapālaṃ pra̱jākā̍mo̱’gnire̱vāsmai̎ pra̱jāṃ pra̍ja̱naya̍ti vṛ̱ddhāmiṃdra̱ḥ pra ya̍cchatya̱gnaye̱ rasa̍vate’jakṣī̱re ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ rasa̍vānthsyā̱mitya̱gnime̱va rasa̍vanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vainṛ̱ rasa̍vantaṃ karoti̱ 19 rasa̍vāne̱va bha̍vatyajakṣī̱re bha̍vatyāgne̱yī vā e̱ṣā yada̱jā sā̱kṣāde̱va rasa̱mava̍ rundhe̱’gnaye̱ vasu̍mate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ vasu̍mānthsyā̱mitya̱gnime̱va vasu̍manta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̱ṃ vasu̍mantaṃ karoti̱ vasu̍māne̱va bha̍vatya̱gnaye̍ vāja̱sṛte̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pethsaṃgrā̱me saṃya̍tte̱ vāja̱ṃ 20 vā e̱ṣa si̍sīrṣati̱ yaḥ sa̍ṃgrā̱maṃ jigī̍ṣatya̱gniḥ khalu̱ vai de̱vānā̎ṃ vāja̱sṛda̱gnime̱va vā̍ja̱sṛta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ dhāva̍ti̱ vājṛ̱ hanti̍ vṛ̱traṃ jaya̍ti̱ tṛ sa̍ṃgrā̱mamatho̍ a̱gniri̍va̱ na pra̍ti̱dhṛṣe̍ bhavatya̱gnaye̎’gni̱vate̍ puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyasyā̱gnāva̱gnima̍bhyu̱ddhare̍yu̱rnirdi̍ṣṭabhāgo̱ vā e̱tayo̍ra̱nyo’ni̍rdiṣṭabhāgo̱’nyastau sa̱ṃbhava̍ntau̱ yaja̍māna 21 ma̱bhi saṃbha̍vata̱ḥ sa ī̎śva̱ra ārti̱mārto̱ryada̱gnaye̎’gni̱vate̍ ni̱rvapa̍ti bhāga̱dheye̍nai̱vainau̍ śamayati̱ nārti̱mārccha̍ti̱ yaja̍māno̱’gnaye̱ jyoti̍ṣmate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱dyasyā̱gniruddhṛ̱to’hu̍te’gniho̱tra u̱dvāye̱dapa̍ra ā̱dīpyā̍nū̱ddhṛtya̱ ityā̍hu̱stattathā̱ na kā̱rya̍ṃ yadbhā̍ga̱dheya̍ma̱bhi pūrva̍ uddhri̱yate̱ kimapa̍ro̱’bhyu 22 ddhri̍ye̱teti̱ tānye̱vāva̱kṣāṇā̍ni saṃni̱dhāya̍ manthedi̱taḥ pra̍tha̱maṃ ja̍jñe a̱gniḥ svādyone̱radhi̍ jā̱tave̍dāḥ | sa gā̍yatri̱yā tri̱ṣṭubhā̱ jaga̍tyā de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hatu prajā̱nanniti̱ chando̍bhire̱vaina̱gg̱ svādyone̱ḥ pra ja̍nayatye̱ṣa vāva so̎’gnirityā̍hu̱rjyoti̱stvā a̍sya̱ parā̍patita̱miti̱ yada̱gnaye̱ jyoti̍ṣmate ni̱rvapa̍ti̱ yade̱vāsya̱ jyoti̱ḥ parā̍patita̱ṃ tade̱vāva̍ rundhe ||2.2.4||
ka̱ro̱tya̱nnā̱do da̍dhāti̱ yada̱gnaye̱ śuca̍ye̱ cakṣu̍re̱vāsmi̱ntena̍ dadhāti karoti̱ vāja̱ṃ yaja̍māna̱mude̱vāsya̱ ṣaṭca̍ ||2.2.4||
23 vai̱śvā̱na̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pedvāru̱ṇaṃ ca̱ruṃ da̍dhi̱krāvṇṇe̍ ca̱ruma̍bhiśa̱syamā̍no̱ yadvai̎śvāna̱ro dvāda̍śakapālo̱ bhava̍ti saṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vainagg̍ svadaya̱tyapa̍ pā̱paṃ varṇṛ̍ hate vāru̱ṇenai̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcati dadhi̱krāvṇṇā̍ punāti̱ hira̍ṇya̱ṃ dakṣi̍ṇā pa̱vitra̱ṃ vai hira̍ṇyaṃ pu̱nātye̱vaina̍mā̱dya̍ma̱syānna̍ṃ bhavatye̱tāme̱va nirva̍petpra̱jākā̍maḥ saṃvathsa̱ro 24 vā e̱tasyāśā̎nto̱ yoni̍ṃ pra̱jāyai̍ paśū̱nāṃ nirda̍hati̱ yo’la̍ṃ pra̱jāyai̱ sanpra̱jāṃ na vi̱ndate̱ yadvai̎śvāna̱ro dvāda̍śakapālo̱ bhava̍ti saṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱va bhā̍ga̱dheye̍na śamayati̱ so̎’smai śā̱ntaḥ svādyone̎ḥ pra̱jāṃ pra ja̍nayati vāru̱ṇenai̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñcati dadhi̱krāvṇṇā̍ punāti̱ hira̍ṇya̱ṃ dakṣi̍ṇā pa̱vitra̱ṃ vai hira̍ṇyaṃ pu̱nātye̱vaina̍ṃ 25 vi̱ndate̎ pra̱jāṃ vai̎śvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pet pu̱tre jā̱te yada̱ṣṭāka̍pālo̱ bhava̍ti gāyatri̱yaivaina̍ṃ brahmavarca̱sena̍ punāti̱ yannava̍kapālastri̱vṛtai̱vāsmi̱ntejo̍ dadhāti̱ yaddaśa̍kapālo vi̱rājai̱vāsmi̍nna̱nnādya̍ṃ dadhāti̱ yadekā̍daśakapālastri̱ṣṭubhai̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ da̍dhāti̱ yaddvāda̍śakapālo̱ jaga̍tyai̱vāsmi̍n pa̱śūn da̍dhāti̱ yasmi̍ñjā̱ta e̱tāmiṣṭi̍ṃ ni̱rvapa̍ti pū̱ta 26 e̱va te̍ja̱svya̍nnā̱da i̍ṃdriyā̱vī pa̍śu̱mānbha̍va̱tyava̱ vā e̱ṣa su̍va̱rgāllo̱kācchi̍dyate̱ yo da̍rśapūrṇamāsayā̱jī sanna̍māvā̱syā̎ṃ vā paurṇamā̱sīṃ vā̍tipā̱daya̍ti suva̱rgāya̱ hi lo̱kāya̍ darśapūrṇamā̱sāvi̱jyete̍ vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pedamāvā̱syā̎ṃ vā paurṇamā̱sīṃ vā̍ti̱pādya̍ saṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱va prī̍ṇā̱tyatho̍ saṃvathsa̱rame̱vāsmā̱ upa̍ dadhāti suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyā̱ 27 atho̍ de̱vatā̍ e̱vānvā̱rabhya̍ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti vīra̱hā vā e̱ṣa de̱vānā̱ṃ yo̎’gnimu̍dvā̱saya̍te̱ na vā e̱tasya̍ brāhma̱ṇā ṛ̍tā̱yava̍ḥ pu̱rānna̍makṣannāgne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pedvaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapālama̱gnimu̍dvāsayi̱ṣyan, yada̱ṣṭāka̍pālo̱ bhava̍tya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱tro̎’gniryāvā̍ne̱vāgnistasmā̍ āti̱thyaṃ ka̍ro̱tyatho̱ yathā̱ jana̍ṃ ya̱te̍’va̱saṃ ka̱roti̍ tā̱dṛ 28 ge̱va taddvāda̍śakapālo vaiśvāna̱ro bha̍vati̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱raḥ khalu̱ vā a̱gneṟyoni̱ḥ svāme̱vaina̱ṃ yoni̍ṃ gamayatyā̱dya̍ma̱syānna̍ṃ bhavati vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍penmāru̱tṛ sa̱ptaka̍pāla̱ṃ grāma̍kāma āhava̱nīye̍ vaiśvāna̱ramadhi̍ śrayati̱ gārha̍patye māru̱taṃ pā̍pavasya̱sasya̱ vidhṛ̍tyai̱ dvāda̍śakapālo vaiśvāna̱ro bha̍vati̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vāsmai̍ sajā̱tāgścyā̍vayati māru̱to bha̍vati 29 ma̱ruto̱ vai de̱vānā̱ṃ viśo̍ devavi̱śenai̱vāsmai̍ manuṣyavi̱śamava̍ rundhe sa̱ptaka̍pālo bhavati sa̱ptaga̍ṇā̱ vai ma̱ruto̍ gaṇa̱śa e̱vāsmai̍ sajā̱tānava̍ rundhe’nū̱cyamā̍na̱ ā sā̍dayati̱ viśa̍me̱vāsmā̱ anu̍vartmānaṃ karoti ||2.2.5||
pra̱jākā̍maḥ saṃvathsa̱raḥ pu̱nātye̱vaina̍ṃ pū̱tassama̍ṣṭyai tā̱dṛṅmā̍ru̱to bha̍va̱tyekā̱nna trṛ̱śacca̍ ||2.2.5||
30 ā̱di̱tyaṃ ca̱ruṃ nirva̍pethsaṃgrā̱mamu̍paprayā̱syanni̱yaṃ vā adi̍tira̱syāme̱va pūrve̱ prati̍ tiṣṭhanti vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pedā̱yata̍naṃ ga̱tvā sa̍ṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱raḥ khalu̱ vai de̱vānā̍mā̱yata̍name̱tasmā̱dvā ā̱yata̍nādde̱vā asu̍rānajaya̱ṉ yadvai̎śvāna̱raṃ dvāda̍śakapālaṃ ni̱rvapa̍ti de̱vānā̍me̱vāyata̍ne yatate̱ jaya̍ti̱ tṛ sa̍ṃgrā̱mame̱tasmi̱nvā e̱tau mṛ̍jāte̱ 31 yo vi̍dviṣā̱ṇayo̱ranna̱matti̍ vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pedvidviṣā̱ṇayo̱ranna̍ṃ ja̱gdhvā sa̍ṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rasva̍ditame̱vātti̱ nāsmi̍nmṛjāte saṃvathsa̱rāya̱ vā e̱tau sama̍māte̱ yau sa̍ma̱māte̱ tayo̱ryaḥ pūrvo̍’bhi̱ druhya̍ti̱ taṃ varu̍ṇo gṛhṇāti vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pethsamamā̱nayo̱ḥ pūrvo̍’bhi̱druhya̍ saṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rame̱vāptvā ni̍rvaru̱ṇaṃ 32 pa̱rastā̍da̱bhi dru̍hyati̱ naina̱ṃ varu̍ṇo gṛhṇātyā̱vya̍ṃ vā e̱ṣa prati̍ gṛhṇāti̱ yo’vi̍ṃ pratigṛ̱hṇāti̍ vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pe̱davi̍ṃ prati̱gṛhya̍ saṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rasva̍ditāme̱va prati̍gṛhṇāti̱ nāvya̍ṃ prati̍ gṛhṇātyā̱tmano̱ vā e̱ṣa mātrā̍māpnoti̱ ya u̍bha̱yāda̍tpratigṛ̱hṇātyaśva̍ṃ vā̱ puru̍ṣaṃ vā vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pedubha̱yāda̍t 33 prati̱gṛhya̍ saṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rasva̍ditame̱va prati̍ gṛhṇāti̱ nātmano̱ mātrā̍māpnoti vaiśvāna̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pethsa̱nime̱ṣyanthsa̍ṃvathsa̱ro vā a̱gnirvai̎śvāna̱ro ya̱dā khalu̱ vai sa̍ṃvathsa̱raṃ ja̱natā̍yā̱ṃ cara̱tyatha̱ sa dha̍nā̱rgho bha̍vati̱ yadvai̎śvāna̱raṃ dvāda̍śakapālaṃ ni̱rvapa̍ti saṃvathsa̱rasā̍tāme̱va sa̱nima̱bhi pra cya̍vate̱ dāna̍kāmā asmai pra̱jā bha̍vanti̱ yo vai sa̍ṃvathsa̱raṃ 34 pra̱yujya̱ na vi̍mu̱ñcatya̍pratiṣṭhā̱no vai sa bha̍vatye̱tame̱va vai̎śvāna̱raṃ puna̍rā̱gatya̱ nirva̍pe̱dyame̱va pra̍yu̱ṅkte taṃ bhā̍ga̱dheye̍na̱ vi mu̍ñcati̱ prati̍ṣṭhityai̱ yayā̱ rajjvo̎tta̱māṃ gāmā̱jettāṃ bhrātṛ̍vyāya̱ pra hi̍ṇuyā̱nniṛr̍time̱vāsmai̱ pra hi̍ṇoti ||2.2.6||
mṛ̱jā̱te̱ ni̱rva̱ru̱ṇaṃ va̍pedubha̱yāda̱dyo vai sa̍ṃvathsa̱ragṃ ṣaṭtrṛ̍śacca ||2.2.6||
35 ai̱ṃdraṃ ca̱ruṃ nirva̍petpa̱śukā̍ma ai̱ṃdrā vai pa̱śava̱ iṃdra̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ pa̱śūn pra ya̍cchati paśu̱māne̱va bha̍vati ca̱rurbha̍vati̱ svāde̱vāsmai̱ yone̎ḥ pa̱śūn pra ja̍naya̱tīṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍petpa̱śukā̍ma iṃdri̱yaṃ vai pa̱śava̱ iṃdra̍me̱veṃdri̱yāva̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa 36 e̱vāsmā̍ iṃdri̱yaṃ pa̱śūnpra ya̍cchati paśu̱māne̱va bha̍va̱tīṃdrā̍ya gha̱rmava̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pedbrahmavarca̱sakā̍mo brahmavarca̱saṃ vai gha̱rma iṃdra̍me̱va gha̱rmava̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ da̍dhāti brahmavarca̱sye̍va bha̍va̱tīṃdrā̍yā̱rkava̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱danna̍kāmo̱’rko vai de̱vānā̱manna̱miṃdra̍me̱vārkava̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱no 37 pa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱ anna̱ṃ pra ya̍cchatyannā̱da e̱va bha̍va̱tīṃdrā̍ya gha̱rmava̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱diṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍ta̱ iṃdrā̍yā̱rkava̍te̱ bhūti̍kāmo̱ yadiṃdrā̍ya gha̱rmava̍te ni̱rvapa̍ti̱ śira̍ e̱vāsya̱ tena̍ karoti̱ yadiṃdrā̍yeṃdri̱yāva̍ta ā̱tmāna̍me̱vāsya̱ tena̍ karoti̱ yadiṃdrā̍yā̱rkava̍te bhū̱ta e̱vānnādye̱ prati̍ tiṣṭhati̱ bhava̍tye̱veṃdrā̍yā 38 ‘ṛho̱muce̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ pā̱pmanā̍ gṛhī̱taḥ syātpā̱pmā vā aṛha̱ iṃdra̍me̱vṛho̱muca̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̍ṃ pā̱pmano’gṃha̍so muñca̱tīṃdrā̍ya vaimṛ̱dhāya̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ mṛdho̱’bhi pra̱vepe̍ranrā̱ṣṭrāṇi̍ vā̱bhi sa̍mi̱yuriṃdra̍me̱va vai̍mṛ̱dha2ṛ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̱nmṛdho 39 ‘pa̍ ha̱ntīṃdrā̍ya trā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pedba̱ddho vā̱ pari̍yatto̱ veṃdra̍me̱va trā̱tāra̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̍ṃ trāyata̱ iṃdrā̍yārkāśvame̱dhava̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ ma̍hāya̱jño nopa̱name̍de̱te vai ma̍hāya̱jñasyāntye̍ ta̱nū yada̍rkāśvame̱dhāviṃdra̍me̱vārkā̎śvame̱dhava̍nta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmā̍ anta̱to ma̍hāya̱jñaṃ cyā̍vaya̱tyupai̍naṃ mahāya̱jño na̍mati ||2.2.7||
i̱ṃdri̱yāva̍ṃta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ so̎rkava̍ṃta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̍nai̱veṃdrā̍yāsmā̱nmṛdho̎smai sa̱pta ca̍ ||2.2.7||
40 iṃdrā̱yānvṛ̍jave puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dgrāma̍kāma̱ iṃdra̍me̱vānvṛ̍ju̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̍ sajā̱tānanu̍kānkaroti grā̱mye̍va bha̍vatīṃdrā̱ṇyai ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyasya̱ senāsṛ̍śiteva̱ syādi̍ṃdrā̱ṇī vai senā̍yai de̱vate̎ṃdrā̱ṇīme̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ saivāsya̱ senṛ̱ sa2ṛśya̍ti̱ balba̍jā̱napī̱ 41 dhme saṃ na̍hye̱dgauryatrādhi̍ṣkannā̱ nyame̍ha̱ttato̱ balba̍jā̱ uda̍tiṣṭha̱ngavā̍me̱vaina̍ṃ nyā̱yama̍pi̱nīya̱ gā ve̍daya̱tīṃdrā̍ya manyu̱mate̱ mana̍svate puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pethsaṃgrā̱me saṃya̍tta iṃdri̱yeṇa̱ vai ma̱nyunā̱ mana̍sā saṃgrā̱maṃ ja̍ya̱tīṃdra̍me̱va ma̍nyu̱manta̱ṃ mana̍svanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ ma̱nyuṃ mano̍ dadhāti̱ jaya̍ti̱ tṛ 42 sa̍ṃgrā̱mame̱tāme̱va nirva̍pe̱dyo ha̱tama̍nāḥ sva̱yaṃ pā̍pa iva̱ syāde̱tāni̱ hi vā e̱tasmā̱dapa̍krāntā̱nyathai̱ṣa ha̱tama̍nāḥ sva̱yaṃ pā̍pa̱ iṃdra̍me̱va ma̍nyu̱manta̱ṃ mana̍svanta̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ ma̱nyuṃ mano̍ dadhāti̱ na ha̱tama̍nāḥ sva̱yaṃ pā̍po bhava̱tīṃdrā̍ya dā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ dāna̍kāmā me pra̱jāḥ syu̱ 43 ritīṃdra̍me̱va dā̱tāra̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̱ dāna̍kāmāḥ pra̱jāḥ ka̍roti̱ dāna̍kāmā asmai pra̱jā bha̍va̱ntīṃdrā̍ya pradā̱tre pu̍ro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyasmai̱ pratta̍miva̱ sanna pra̍dī̱yeteṃdra̍me̱va pra̍dā̱tāra̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmai̱ pra dā̍paya̱tīṃdrā̍ya su̱trāmṇe̍ puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dapa̍ruddho vā 44 ‘paru̱dhyamā̍no̱ veṃdra̍me̱va su̱trāmā̍ṇa̱gg̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vaina̍ṃ trāyate’naparu̱dhyo bha̍va̱tīṃdro̱ vai sa̱dṛṅge̱vatā̍bhirāsī̱thsa na vyā̱vṛta̍magaccha̱thsa pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ttasmā̍ e̱tamai̱ṃdramekā̍daśakapāla̱ṃ nira̍vapa̱ttenai̱vāsmi̍nniṃdri̱yama̍dadhā̱cchakva̍rī yājyānuvā̱kye̍ akaro̱dvajro̱ vai śakva̍rī̱ sa e̍na̱ṃ vajro̱ bhūtyā̍ aindha̱ 45 so̍’bhava̱thso̍’bibhedbhū̱taḥ pra mā̍ dhakṣya̱tīti̱ sa pra̱jāpa̍ti̱ṃ puna̱rupā̍dhāva̱thsa pra̱jāpa̍ti̱ḥ śakva̍ryā̱ adhi̍ re̱vatī̱ṃ nira̍mimīta̱ śāntyā̱ apra̍dāhāya̱ yo’lagg̍ śri̱yai santhsa̱dṛṅkhsa̍mā̱naiḥ syāttasmā̍ e̱tamai̱ṃdramekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱diṃdra̍me̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ sa e̱vāsmi̍nniṃdri̱yaṃ da̍dhāti re̱vatī̍ puro’nuvā̱kyā̍ bhavati̱ śāntyā̱ apra̍dāhāya̱ śakva̍rī yā̱jyā̍ vajro̱ vai śakva̍rī̱ sa e̍na̱ṃ vajro̱ bhūtyā̍ indhe̱ bhava̍tye̱va ||2.2.8||
api̱ tagg syu̍rvaindha bhavati̱ catu̍rdaśa ca ||2.2.8||
46 ā̱gnā̱vai̱ṣṇa̱vamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pedabhi̱ cara̱nthsara̍sva̱tyājya̍bhāgā̱ syādbā̍rhaspa̱tyaśca̱ruryadā̎gnāvaiṣṇa̱va ekā̍daśakapālo̱ bhava̍tya̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño de̱vatā̍bhiścai̱vaina̍ṃ ya̱jñena̍ cā̱bhi ca̍rati̱ sara̍sva̱tyājya̍bhāgā bhavati̱ vāgvai sara̍svatī vā̱caivaina̍ma̱bhi ca̍rati bārhaspa̱tyaśca̱rurbha̍vati̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vaina̍ma̱bhi ca̍rati̱ 47 prati̱ vai pa̱rastā̍dabhi̱cara̍ntama̱bhi ca̍ranti̱ dve dve̍ puro’nuvā̱kye̍ kuryā̱dati̱ prayu̍ktyā e̱tayai̱va ya̍jetābhica̱ryamā̍ṇo de̱vatā̍bhire̱va de̱vatā̎ḥ prati̱cara̍ti ya̱jñena̍ ya̱jñaṃ vā̱cā vāca̱ṃ brahma̍ṇā̱ brahma̱ sa de̱vatā̎ścai̱va ya̱jñaṃ ca̍ madhya̱to vyava̍sarpati̱ tasya̱ na kuta̍śca̱nopā̎vyā̱dho bha̍vati̱ naina̍mabhi̱cara̎nth stṛṇuta āgnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱dyaṃ ya̱jño no 48 pa̱name̍da̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño̎’gniṃ cai̱va viṣṇu̍ṃ ca̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmai̍ ya̱jñaṃ pra ya̍cchata̱ upai̍naṃ ya̱jño na̍matyāgnāvaiṣṇa̱vaṃ ghṛ̱te ca̱ruṃ nirva̍pe̱ccakṣu̍ṣkāmo̱’gnervai cakṣu̍ṣā manu̱ṣyā̍ vi pa̍śyanti ya̱jñasya̍ de̱vā a̱gniṃ cai̱va viṣṇu̍ṃ ca̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vā 49 ‘smi̱ñcakṣu̍rdhatta̱ścakṣu̍ṣmāne̱va bha̍vati dhe̱nvai vā e̱tadreto̱ yadājya̍mana̱ḍuha̍staṇḍu̱lā mi̍thu̱nāde̱vāsmai̱ cakṣu̱ḥ pra ja̍nayati ghṛ̱te bha̍vati̱ tejo̱ vai ghṛ̱taṃ teja̱ścakṣu̱steja̍sai̱vāsmai̱ teja̱ścakṣu̱rava̍ rundha iṃdri̱yaṃ vai vī̱rya̍ṃ vṛṅkte̱ bhrātṛ̍vyo̱ yaja̍mā̱no’ya̍jamānasyādhva̱raka̍lpā̱ṃ prati̱ nirva̍pe̱dbhrātṛ̍vye̱ yaja̍māne̱ nāsye̎ṃdri̱yaṃ 50 vī̱rya̍ṃ vṛṅkte pu̱rā vā̱caḥ prava̍dito̱rnirva̍pe̱dyāva̍tye̱va vāktāmapro̍ditā̱ṃ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkte̱ tāma̍sya̱ vāca̍ṃ pra̱vada̍ntīma̱nyā vāco’nu̱ pra va̍danti̱ tā i̍ṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ yaja̍māne dadhatyāgnāvaiṣṇa̱vama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍petprātaḥsava̱nasyā̍kā̱le sara̍sva̱tyājya̍bhāgā̱ syādbā̍rhaspa̱tyaśca̱ruryada̱ṣṭāka̍pālo̱ bhava̍tya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱traṃ prā̍taḥ sava̱naṃ prā̍taḥ sava̱name̱va tenā̎pno 51 tyāgnāvaiṣṇa̱vamekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pe̱nmādhya̍ndinasya̱ sava̍nasyākā̱le sara̍sva̱tyājya̍bhāgā̱ syādbā̍rhaspa̱tyaśca̱ruryadekā̍daśakapālo̱ bhava̱tyekā̍daśākṣarā tri̱ṣṭuptraiṣṭu̍bha̱ṃ mādhya̍ndinṛ̱ sava̍na̱ṃ mādhya̍ndiname̱va sava̍na̱ṃ tenā̎pnotyāgnāvaiṣṇa̱vaṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍pettṛtīyasava̱nasyā̍kā̱le sara̍sva̱tyājya̍bhāgā̱ syādbā̍rhaspa̱tyaśca̱ruryaddvāda̍śakapālo̱ bhava̍ti̱ dvāda̍śākṣarā̱ jaga̍tī̱ jāga̍taṃ tṛtīyasava̱naṃ tṛ̍tīyasava̱name̱va tenā̎pnoti de̱vatā̍bhire̱va de̱vatā̎ḥ 52 prati̱cara̍ti ya̱jñena̍ ya̱jñaṃ vā̱cā vāca̱ṃ brahma̍ṇā̱ brahma̍ ka̱pālai̍re̱va chandāg̍syā̱pnoti̍ puro̱ḍāśai̱ḥ sava̍nāni maitrāvaru̱ṇameka̍kapāla̱ṃ nirva̍pedva̱śāyai̍ kā̱le yaivāsau bhrātṛ̍vyasya va̱śānū̍ba̱ndhyā̍so e̱vaiṣaitasyaika̍kapālo bhavati̱ na hi ka̱pālai̎ḥ pa̱śumarha̱tyāptu̎m ||2.2.9||
brahma̍ṇe̱vaina̍ma̱bhi ca̍rati ya̱jño na tāve̱vā’sye̎ṃdri̱yamā̎pnoti de̱vatā̎ḥ sa̱ptatrṛ̍śacca ||2.2.9||
53 a̱sāvā̍di̱tyo na vya̍rocata̱ tasmai̍ de̱vāḥ prāya̍ścittimaiccha̱ntasmā̍ e̱tṛ so̍mārau̱draṃ ca̱ruṃ nira̍vapa̱ntenai̱vāsmi̱nruca̍madadhu̱ṟyo bra̍hmavarca̱sakā̍ma̱ḥ syāttasmā̍ e̱tṛ so̍mārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱thsoma̍ṃ cai̱va ru̱draṃ ca̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ tāve̱vāsmi̍nbrahmavarca̱saṃ dha̍tto brahmavarca̱sye̍va bha̍vati tiṣyāpūrṇamā̱se nirva̍pedru̱dro 54 vai ti̱ṣya̍ḥ soma̍ḥ pū̱rṇamā̍saḥ sā̱kṣāde̱va bra̍hmavarca̱samava̍ rundhe̱ pari̍śrite yājayati brahmavarca̱sasya̱ pari̍gṛhītyai śve̱tāyai̎ śve̱tava̍thsāyai du̱gdhaṃ ma̍thi̱tamājya̍ṃ bhava̱tyājya̱ṃ prokṣa̍ṇa̱mājye̍na mārjayante̱ yāva̍de̱va bra̍hmavarca̱saṃ tathsarva̍ṃ karo̱tyati̍ brahmavarca̱saṃ kri̍yata̱ ityā̍hurīśva̱ro du̱ścarmā̱ bhavi̍to̱riti̍ māna̱vī ṛcau̍ dhā̱yye̍ kuryā̱dyadvai kiṃ ca̱ manu̱rava̍da̱ttadbhe̍ṣa̱jaṃ 55 bhe̍ṣa̱jame̱vāsmai̍ karoti̱ yadi̍ bibhī̱yāddu̱ścarmā̍ bhaviṣyā̱mīti̍ somāpau̱ṣṇaṃ ca̱ruṃ nirva̍pethsau̱myo vai de̱vata̍yā̱ puru̍ṣaḥ pau̱ṣṇāḥ pa̱śava̱ḥ svayai̱vāsmai̍ de̱vata̍yā pa̱śubhi̱stvaca̍ṃ karoti̱ na du̱ścarmā̍ bhavati somārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍petpra̱jākā̍ma̱ḥ somo̱ vai re̍to̱dhā a̱gniḥ pra̱jānā̎ṃ prajanayi̱tā soma̍ e̱vāsmai̱ reto̱ dadhā̎tya̱gniḥ pra̱jāṃ pra ja̍nayati vi̱ndate̎ 56 pra̱jṛ so̍mārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍pedabhi̱cara̎nthsau̱myo vai de̱vata̍yā̱ puru̍ṣa e̱ṣa ru̱dro yada̱gniḥ svāyā̍ e̱vaina̍ṃ de̱vatā̍yai ni̱ṣkrīya̍ru̱drāyāpi̍ dadhāti tā̱jagārti̱mārccha̍ti somārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱jjyogā̍mayāvī̱ soma̱ṃ vā e̱tasya̱ raso̍ gacchatya̱gnṛ śarī̍ra̱ṃ yasya̱ jyogā̱maya̍ti̱ somā̍de̱vāsya̱ rasa̍ṃ niṣkrī̱ṇātya̱gneḥ śarī̍ramu̱ta yadī̱ 57 tāsu̱rbhava̍ti̱ jīva̍tye̱va so̍māru̱drayo̱rvā e̱taṃ gra̍si̱tṛ hotā̱ niṣkhi̍dati̱ sa ī̎śva̱ra ārti̱mārto̍rana̱ḍvān, hotrā̱ deyo̱ vahni̱rvā a̍na̱ḍvān, vahni̱rhotā̱ vahni̍nai̱va vahni̍mā̱tmānagg̍ spṛṇoti somārau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ sve̎’smā ā̱yata̍ne̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayeya̱miti̱ vedi̍ṃ pari̱gṛhyā̱rdhamu̍ddha̱nyāda̱rdhaṃ nārdhaṃ ba̱rhiṣa̍ḥ stṛṇī̱yāda̱rdhaṃ nārdhami̱dhmasyā̎bhyāda̱dhyāda̱rdhaṃ na sva e̱vāsmā̍ ā̱yata̍ne̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayati ||2.2.10||
ru̱dro bhe̍ṣa̱jaṃ vi̱ṃdate̱ yadi̱ stṛṇī̱yāda̱rdhaṃ dvāda̍śa ca ||2.2.10||
58 ai̱ṃdramekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍penmāru̱tṛ sa̱ptaka̍pāla̱ṃ grāma̍kāma̱ iṃdra̍ṃ cai̱va ma̱ruta̍śca̱ svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra ya̍cchanti grā̱mye̍va bha̍vatyāhava̱nīya̍ ai̱ṃdramadhi̍ śrayati̱ gārha̍patye māru̱taṃ pā̍pavasya̱sasya̱ vidhṛ̍tyai sa̱ptaka̍pālo māru̱to bha̍vati sa̱ptaga̍ṇā̱ vai ma̱ruto̍ gaṇa̱śa e̱vāsmai̍ sajā̱tānava̍ rundhe’nū̱cyamā̍na̱ ā sā̍dayati̱ viśa̍me̱vā 59 ‘smā̱ anu̍vartmānaṃ karotye̱tāme̱va nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta kṣa̱trāya̍ ca vi̱śe ca̍ sa̱mada̍ṃ dadhyā̱mityai̱ṃdrasyā̍va̱dyan brū̍yā̱diṃdrā̱yānu̍ brū̱hītyā̱śrāvya̍ brūyānma̱ruto̍ ya̱jeti̍ māru̱tasyā̍va̱dyan brū̍yānma̱rudbhyo’nu̍ brū̱hītyā̱śrāvya̍ brūyā̱diṃdra̍ṃ ya̱jeti̱ sva e̱vaibhyo̍ bhāga̱dheye̍ sa̱mada̍ṃ dadhāti vitṛhā̱ṇāsti̍ṣṭhantye̱tāme̱va 60 nirva̍pe̱dyaḥ kā̱maye̍ta̱ kalpe̍ra̱nniti̍ yathādeva̱tama̍va̱dāya̍ yathādeva̱taṃ ya̍jedbhāga̱dheye̍nai̱vainān̍, yathāya̱thaṃ ka̍lpayati̱ kalpa̍nta e̱vaiṃdramekā̍daśakapāla̱ṃ nirva̍pedvaiśvade̱vaṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ grāma̍kāma̱ iṃdra̍ṃ cai̱va viśvāg̍śca de̱vānthsvena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra ya̍cchanti grā̱mye̍va bha̍vatyai̱ṃdrasyā̍va̱dāya̍ vaiśvade̱vasyāva̍dye̱dathai̱ṃdrasyo̱ 61 pari̍ṣṭādiṃdri̱yeṇai̱vāsmā̍ ubha̱yata̍ḥ sajā̱tānpari̍ gṛhṇātyupādhā̱yya̍pūrvaya̱ṃ vāso̱ dakṣi̍ṇā sajā̱tānā̱mupa̍hityai̱ pṛśni̍yai du̱gdhe praiya̍ṅgavaṃ ca̱ruṃ nirva̍penma̱rudbhyo̱ grāma̍kāma̱ḥ pṛśni̍yai̱ vai paya̍so ma̱ruto̍ jā̱tāḥ pṛśni̍yai pri̱yaṅga̍vo māru̱tāḥ khalu̱ vai de̱vata̍yā sajā̱tā ma̱ruta̍ e̱va svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍ dhāvati̱ ta e̱vāsmai̍ sajā̱tān pra ya̍cchanti grā̱mye̍va bha̍vati pri̱yava̍tī yājyānuvā̱kye̍ 62 bhavataḥ pri̱yame̱vainṛ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti dvi̱padā̍ puro’nuvā̱kyā̍ bhavati dvi̱pada̍ e̱vāva̍ rundhe̱ catu̍ṣpadā yā̱jyā̍ catu̍ṣpada e̱va pa̱śūnava̍ rundhe devāsu̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱n te de̱vā mi̱tho vipri̍yā āsa̱nte̎1’̱nyo̎’nyasmai̱ jyaiṣṭhyā̱yāti̍ṣṭhamānāścatu̱rdhā vya̍krāmanna̱gnirvasu̍bhi̱ḥ somo̍ ru̱drairiṃdro̍ ma̱rudbhi̱rvaru̍ṇa ādi̱tyaiḥ sa iṃdra̍ḥ pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱tta 63 me̱tayā̍ sa̱ṃjñānyā̍yājayada̱gnaye̱ vasu̍mate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nira̍vapa̱thsomā̍ya ru̱drava̍te ca̱rumiṃdrā̍ya ma̱rutva̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ varu̍ṇāyādi̱tyava̍te ca̱ruṃ tato̱ vā iṃdra̍ṃ de̱vā jyaiṣṭhyā̍yā̱bhi sama̍jānata̱ yaḥ sa̍mā̱nairmi̱tho vipri̍ya̱ḥ syāttame̱tayā̍ sa̱ṃjñānyā̍ yājayeda̱gnaye̱ vasu̍mate puro̱ḍāśa̍ma̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pe̱thsomā̍ya ru̱drava̍te ca̱rumiṃdrā̍ya ma̱rutva̍te puro̱ḍāśa̱mekā̍daśakapāla̱ṃ varu̍ṇāyādi̱tyava̍te ca̱rumiṃdra̍me̱vaina̍ṃ bhū̱taṃ jyaiṣṭhyā̍ya samā̱nā a̱bhi saṃ jā̍nate̱ vasi̍ṣṭhaḥ samā̱nānā̎ṃ bhavati ||2.2.11||
viśa̍me̱va ti̍ṣṭhaṃtye̱tāme̱vāthai̱ṃdrasya̍ yājyānuvā̱kye̍ taṃ varu̍ṇāya̱ catu̍rdaśa ca ||2.2.11||
64 hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbha āpo̍ ha̱ yat prajā̍pate | sa ve̍da pu̱traḥ pi̱tarṛ̱ sa mā̱tarṛ̱ sa sū̱nurbhu̍va̱thsa bhu̍va̱tpuna̍rmaghaḥ | sa dyāmaurṇo̍da̱ntari̍kṣṛ̱ sa suva̱ḥ sa viśvā̱ bhuvo̍ abhava̱thsa ābha̍vat || udu̱ tyaṃ ci̱tram || sa pra̍tna̱vannavī̍ya̱sāgne̎ dyu̱mnena̍ sa̱ṃyatā̎ | bṛ̱hatta̍tantha bhā̱nunā̎ || ni kāvyā̍ ve̱dhasa̱ḥ śaśva̍taska̱rhaste̱ dadhā̍no̱ 65 naryā̍ pu̱rū ṇi̍ | a̱gnirbhu̍vadrayi̱patī̍ rayī̱ṇṛ sa̱trā ca̍krā̱ṇo a̱mṛtā̍ni̱ viśvā̎ || hira̍ṇyapāṇimū̱taye̍ savi̱tāra̱mupa̍ hvaye | sa cettā̍ de̱vatā̍ pa̱dam || vā̱mama̱dya sa̍vitarvā̱mamu̱ śvo di̱vedi̍ve vā̱mama̱smabhyṛ̍ sāvīḥ | vā̱masya̱ hi kṣaya̍sya deva̱ bhūre̍ra̱yā dhi̱yā vā̍ma̱bhāja̍ḥ syāma || baḍi̱tthā parva̍tānāṃ khi̱draṃ bi̍bharṣi pṛthivi | pra yā bhū̍mi pravatvati ma̱hnā ji̱noṣi̍ 66 mahini || stomā̍sastvā vicāriṇi̱ prati̍ṣṭobhantya̱ktubhi̍ḥ | pra yā vāja̱ṃ na heṣa̍ntaṃ pe̱rumasya̍syarjuni || ṛ̱dū̱dare̍ṇa̱ sakhyā̍ saceya̱ yo mā̱ na riṣye̎ddharyaśva pī̱taḥ | a̱yaṃ yaḥ somo̱ nyadhā̎yya̱sme tasmā̱ iṃdra̍ṃ pra̱tira̍me̱myaccha̍ || āpā̎ntamanyustṛ̱pala̍ prabharmā̱ dhuni̱ḥ śimī̍vā̱ñcharu̍mṛ ṛjī̱ṣī | somo̱ viśvā̎nyata̱sā vanā̍ni̱ nārvāgiṃdra̍ṃ prati̱mānā̍ni debhuḥ || pra 67 su̍vā̱naḥ soma̍ ṛta̱yuści̍ke̱teṃdrā̍ya̱ brahma̍ ja̱mada̍gni̱rarcann̍ | vṛṣā̍ ya̱ntāsi̱ śava̍sastu̱rasyā̱ntarya̍ccha gṛṇa̱te dha̱rtraṃ dṛ̍ha || sa̱bādha̍ste̱ mada̍ṃca śuṣma̱yaṃ ca̱ brahma̱ naro̎ brahma̱kṛta̍ḥ saparyann | a̱rko vā̱ yattu̱rate̱ soma̍cakṣā̱statrediṃdro̍ dadhate pṛ̱thsu tu̱ryām || vaṣa̍ṭ te viṣṇavā̱sa ā kṛ̍ṇomi̱ tanme̍ juṣasva śipiviṣṭa ha̱vyam | 68 vardha̍ntu tvā suṣṭu̱tayo̱ giro̍ me yū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱ḥ sadā̍ naḥ || pratatte̍ a̱dya śi̍piviṣṭa̱ nāmā̱ryaḥ śṛ̍sāmi va̱yunā̍ni vi̱dvān | taṃ tvā̍ gṛṇāmi ta̱vasa̱mata̍vīyā̱n kṣaya̍ntama̱sya raja̍saḥ parā̱ke || kimitte̍ viṣṇo pari̱cakṣya̍ṃ bhū̱t pra yadva̍va̱ kṣe śi̍pivi̱ṣṭo a̍smi | mā varpo̍ a̱smadapa̍ gūha e̱tadyada̱nyarū̍paḥ sami̱the ba̱bhūtha̍ || 69 agne̱ dā dā̱śuṣe̍ ra̱yiṃ vī̱rava̍nta̱ṃ parī̍ṇasam | śi̱śī̱hi na̍ḥ sūnu̱mata̍ḥ || dā no̍ agne śa̱tino̱ dāḥ sa̍ha̱sriṇo̍ du̱ro na vāja̱gg̱ śrutyā̱ apā̍ vṛdhi | prācī̱ dyāvā̍pṛthi̱vī brahma̍ṇā kṛdhi̱ suva̱rṇa śu̱kramu̱ṣaso̱ vi di̍dyutuḥ || a̱gnirdā̱ dravi̍ṇaṃ vī̱rape̍śā a̱gnirṛṣi̱ṃ yaḥ sa̱hasrā̍ sa̱noti̍ | a̱gnirdi̱vi ha̱vyamāta̍tānā̱gnerdhāmā̍ni̱ vibhṛ̍tā puru̱trā || mā 70 no̍ mardhī̱rā tū bha̍ra || ghṛ̱taṃ na pū̱taṃ ta̱nūra̍re̱pāḥ śuci̱ hira̍ṇyam | tatte̍ ru̱kmo na ro̍cata svadhāvaḥ | u̱bhe su̍ścaṃdra sa̱rpiṣo̱ darvī̎ śrīṇīṣa ā̱sani̍ | u̱to na̱ utpu̍pūryā u̱ktheṣu̍ śavasaspata̱ iṣagg̍ sto̱tṛbhya̱ ā bha̍ra || vāyo̍ śa̱tṛ harī̍ṇāṃ yu̱vasva̱ poṣyā̍nām | u̱ta vā̍ te saha̱sriṇo̱ ratha̱ ā yā̍tu̱ pāja̍sā || pra yābhi̱ 71 ryāsi̍ dā̱śvṛ sa̱macchā̍ ni̱yudbhi̍rvāyavi̱ṣṭaye̍ duro̱ṇe | ni no̍ ra̱yṛ su̱bhoja̍saṃ yuve̱ha ni vī̱rava̱dgavya̱maśvi̍yaṃ ca̱ rādha̍ḥ || re̱vatī̎rnaḥ sadha̱māda̱ iṃdre̍ santu tu̱vivā̍jāḥ | kṣu̱manto̱ yābhi̱rmade̍ma || re̱vṛ idre̱vata̍ḥ sto̱tā syāttvāva̍to ma̱ghona̍ḥ | pre du̍ harivaḥ śru̱tasya̍ ||2.2.12||
dadhā̍no ji̱noṣi̍ debhu̱ḥ pra ha̱vyaṃ ba̱bhūtha̱ mā yābhi̍ścatvārṛ̱śacca̍ ||2.2.12||