Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 4 (24 anuvākāḥ)
Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 4
Section titled “Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 4”pañcamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ 4
Anuvākāḥ
Section titled “Anuvākāḥ”1 de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱ntena vya̍jayanta̱ sa e̱tā indra̍sta̱nūra̍paśya̱ttā upā̍dhatta̱ tābhi̱rvai sa ta̱nuva̍miṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mā̱tmanna̍dhatta̱ tato̍ de̱vā abha̍va̱nparāsu̍rā̱ yadi̍ndrata̱nūru̍pa̱dadhā̍ti ta̱nuva̍me̱va tābhi̍riṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ yaja̍māna ā̱tmandha̱tte’tho̱ sendra̍me̱vāgnṛ sata̍nuṃ cinute̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo 2 bhavati ya̱jño de̱vebhyo’pā̎krāma̱ttama̍va̱rudha̱ṃ nāśa̍knuva̱nta e̱tā ya̍jñata̱nūra̍paśya̱ntā upā̍dadhata̱ tābhi̱rvai te ya̱jñamavā̍ruṃdhata̱ yadya̍jñata̱nūru̍pa̱dadhā̍ti ya̱jñame̱va tābhi̱ryaja̍mā̱no’va̍ ruṃdhe̱ traya̍strṛ śata̱mupa̍ dadhāti̱ traya̍strṛśa̱dvai de̱vatā̍ de̱vatā̍ e̱vāva̍ ru̱ṃdhe’tho̱ sātmā̍name̱vāgnṛ sata̍nuṃ cinute̱ sātmā̱muṣmi̍3ṛ llo̱ke 3 bha̍vati̱ ya e̱vaṃ veda̱ jyoti̍ṣmatī̱rupa̍ dadhāti̱ jyoti̍re̱vāsmi̍ndadhātye̱tābhi̱rvā a̱gniści̱to jva̍lati̱ tābhi̍re̱vainṛ̱ sami̍ndha u̱bhayo̍rasmai lo̱kayo̱rjyoti̍rbhavati nakṣatreṣṭa̱kā upa̍ dadhātye̱tāni̱ vai di̱vo jyotṛ̍ṣi̱ tānye̱vāva̍ ruṃdhe su̱kṛtā̱ṃ vā e̱tāni̱ jyotṛ̍ṣi̱ yannakṣa̍trāṇi̱ tānye̱vāpno̱tyatho̍ anūkā̱śame̱vaitāni̱ 4 jyotṛ̍ṣi kurute suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyai̱ yathsa2ṛspṛ̍ṣṭā upada̱dhyādvṛṣṭyai̍ lo̱kamapi̍ dadhyā̱dava̍rṣukaḥ pa̱rjanya̍ḥ syā̱dasagg̍ spṛṣṭā̱ upa̍ dadhāti̱ vṛṣṭyā̍ e̱va lo̱kaṃ ka̍roti̱ varṣu̍kaḥ pa̱rjanyo̍ bhavati pu̱rastā̍da̱nyāḥ pra̱tīcī̱rupa̍ dadhāti pa̱ścāda̱nyāḥ prācī̱stasmā̎tprā̱cīnā̍ni ca pratī̱cīnā̍ni ca̱ nakṣa̍trā̱ṇyā va̍rtante ||5.4.1||
bhrātṛ̍vyo lo̱ka e̱vaitānyeka̍ catvārṛśacca ||5.4.1||
5 ṛ̱ta̱vyā̍ upa̍ dadhātyṛtū̱nāṃ klṛptyai̎ dva̱ndvamupa̍ dadhāti̱ tasmā̎ddva̱ndvamṛ̱tavo’dhṛ̍teva̱ vā e̱ṣā yanma̍dhya̱mā citi̍ra̱ntari̍kṣamiva̱ vā e̱ṣā dva̱ndvama̱nyāsu̱ citī̱ṣūpa̍ dadhāti̱ cata̍sro̱ madhye̱ dhṛtyā̍ anta̱ḥ śleṣa̍ṇa̱ṃ vā e̱tāścitī̍nā̱ṃ yadṛ̍ta̱vyā̍ yadṛ̍ta̱vyā̍ upa̱ dadhā̍ti̱ citī̍nā̱ṃ vidhṛ̍tyā̱ ava̍kā̱manūpa̍ dadhātye̱ṣā vā a̱gneṟyoni̱ḥ sayo̍ni 6 me̱vāgniṃ ci̍nuta u̱vāca̍ ha vi̱śvāmi̱tro’da̱dithsa brahma̱ṇānna̱ṃ yasyai̱tā u̍padhī̱yāntai̱ ya u̍ cainā e̱vaṃ veda̱diti̍ saṃvathsa̱ro vā e̱taṃ pra̍ti̱ṣṭhāyai̍ nudate̱ yo̎’gniṃ ci̱tvā na pra̍ti̱tiṣṭha̍ti̱ pañca̱ pūrvā̱ścita̍yo bhava̱ntyatha̍ṣa̱ṣṭhīṃ citi̍ṃ cinute̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ saṃvathsa̱ra ṛ̱tuṣve̱va sa̍ṃvathsa̱re prati̍ tiṣṭhatye̱tā vā 7 adhi̍patnī̱rnāmeṣṭa̍kā̱ yasyai̱tā u̍padhī̱yante’dhi̍patire̱va sa̍mā̱nānā̎ṃ bhavati̱ yaṃ dvi̱ṣyāttamu̍pa̱dadha̍ddhyāyede̱tābhya̍ e̱vaina̍ṃ de̱vatā̎bhya̱ ā vṛ̍ścati tā̱jagārti̱mārccha̱tyaṃgi̍rasaḥ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ yanto̱ yā ya̱jñasya̱ niṣkṛ̍ti̱rāsī̱ttāmṛṣi̍bhya̱ḥ pratyau̍ha̱ntaddhira̍ṇyamabhava̱dyaddhi̍raṇyaśa̱lkaiḥ pro̱kṣati̍ ya̱jñasya̱ niṣkṛ̍tyā̱ atho̍ bheṣa̱jame̱vāsmai̍ karo̱ 8 ‘tyatho̍ rū̱peṇai̱vainṛ̱ sama̍rdhaya̱tyatho̱ hira̍ṇyajyotiṣai̱va su̍va̱rgaṃ lo̱kame̍ti sāha̱srava̍tā̱ prokṣa̍ti sāha̱sraḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyā̍ i̱mā me̍ agna̱ iṣṭa̍kā dhe̱nava̍ḥ sa̱ntvityā̍ha dhe̱nūre̱vainā̎ḥ kurute̱ tā e̍naṃ kāma̱dughā̍ a̱mutrā̱muṣmi̍3ṛ llo̱ka upa̍ tiṣṭhante ||5.4.2||
sayo̍nime̱tā vai ka̍ro̱tyekā̱nna ca̍tvārṛ̱śacca̍ ||5.4.2||
9 ru̱dro vā e̱ṣa yada̱gniḥ sa e̱tarhi̍ jā̱to yarhi̱ sarva̍ści̱taḥ sa yathā̍ va̱thso jā̱taḥ stana̍ṃ pre̱psatye̱vaṃ vā e̱ṣa e̱tarhi̍ bhāga̱dheya̱ṃ prepsa̍ti̱ tasmai̱ yadāhu̍ti̱ṃ na ju̍hu̱yāda̍dhva̱ryuṃ ca̱ yaja̍mānaṃ ca dhyāyecchataru̱drīya̍ṃ juhoti bhāga̱dheye̍nai̱vainṛ̍ śamayati̱ nārti̱mārccha̍tyadhva̱ryurna yaja̍māno̱ yadgrā̱myāṇā̎ṃ paśū̱nāṃ 10 paya̍sā juhu̱yād grā̱myān pa̱śūñchu̱cārpa̍ye̱dyadā̍ra̱ṇyānā̍māra̱ṇyāñja̍rti layavā̱gvā̍ vā juhu̱yādga̍vīdhukayavā̱gvā̍ vā̱ na grā̱myānpa̱śūn hi̱nasti̱ nāra̱ṇyānatho̱ khalvā̍hu̱ranā̍huti̱rvai ja̱rtilā̎śca ga̱vīdhu̍kā̱ścetya̍jakṣī̱reṇa̍ juhotyāgne̱yī vā e̱ṣā yada̱jā’hu̍tyai̱va ju̍hoti̱ na grā̱myānpa̱śūn hi̱nasti̱ nāra̱ṇyānaṃgi̍rasaḥ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ yanto̱ 11 ‘jāyā̎ṃ gha̱rmaṃ prāsi̍ñca̱nthsā śoca̍ntī pa̱rṇaṃ parā̍jihīta̱ so̎2̱’rko̍’bhava̱ttada̱rkasyā̎rka̱tvama̍rkapa̱rṇena̍ juhoti sayoni̱tvāyoda̱ṅtiṣṭha̍ñjuhotye̱ṣā vai ru̱drasya̱ diksvāyā̍me̱va di̱śi ru̱draṃ ni̱rava̍dayate cara̱māyā̱miṣṭa̍kāyāṃ juhotyanta̱ta e̱va ru̱draṃ ni̱rava̍dayate tredhāvibha̱ktaṃ ju̍hoti̱ traya̍ i̱me lo̱kā i̱māne̱va lo̱kānthsa̱māva̍dvīryānkaro̱tīya̱tyagre̍ juho̱ 12 ‘tyatheya̱tyatheya̍ti̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhya e̱vaina̍ṃ lo̱kebhya̍ḥ śamayati ti̱sra utta̍rā̱ āhu̍tīrjuhoti̱ ṣaṭthsaṃ pa̍dyante̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vainṛ̍ śamayati̱ yada̍nupari̱krāma̍ṃ juhu̱yāda̍ntaravacā̱riṇṛ̍ ru̱draṃ ku̍ryā̱datho̱ khalvā̍hu̱ḥ kasyā̱ṃ vāha̍ di̱śi ru̱draḥ kasyā̱ṃ vetya̍nupari̱krāma̍me̱va ho̍ta̱vya̍mapa̍rivargame̱vainṛ̍ śamaya 13 tye̱tā vai de̱vatā̎ḥ suva̱rgyā̍ yā u̍tta̱māstā yaja̍mānaṃ vācayati̱ tābhi̍re̱vainṛ̍ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ yaṃ dvi̱ṣyāttasya̍ sañca̱re pa̍śū̱nāṃ nya̍sye̱dyaḥ pra̍tha̱maḥ pa̱śura̍bhi̱tiṣṭha̍ti̱ sa ārti̱mārccha̍ti ||5.4.3||
pa̱śū̱nāṃ yanto’gre̍ juho̱tyapa̍rivargame̱vainṛ̍ śamayati trṛ̱śacca̍ ||5.4.3||
14 aśma̱nnūrja̱miti̱ pari̍ ṣiñcati mā̱rjaya̍tye̱vaina̱matho̍ ta̱rpaya̍tye̱va sa e̍naṃ tṛ̱pto’kṣu̍dhya̱nnaśo̍canna̱muṣmi̍3ṛllo̱ka upa̍ tiṣṭhate̱ tṛpya̍ti pra̱jayā̍ pa̱śubhi̱rya e̱vaṃ veda̱ tāṃ na̱ iṣa̱mūrja̍ṃ dhatta marutaḥ sṛrarā̱ṇā ityā̱hānna̱ṃ vā ūrganna̍ṃ ma̱ruto’nna̍me̱vāva̍ ru̱ṃdhe’śmagg̍ste̱ kṣuda̱muṃ te̱ śu 15 gṛ̍cchatu̱ yaṃ dvi̱ṣma ityā̍ha̱ yame̱va dveṣṭi̱ tama̍sya kṣu̱dhā ca̍ śu̱cā cā̎rpayati̱ triḥ pa̍riṣi̱ñcanparye̍ti tri̱vṛdvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistasya̱ śucṛ̍ śamayati̱ triḥ puna̱ḥ parye̍ti̱ ṣaṭthsaṃ pa̍dyante̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vāsya̱ śucṛ̍ śamayatya̱pāṃ vā e̱tatpuṣpa̱ṃ yadve̍ta̱so̍’pṛ 16 śaro’va̍kā vetasaśā̱khayā̱ cāva̍kābhiśca̱ vi ka̍rṣa̱tyāpo̱ vai śā̱ntāḥ śā̱ntābhi̍re̱vāsya̱ śucṛ̍ śamayati̱ yo vā a̱gniṃ ci̱taṃ pra̍tha̱maḥ pa̱śura̍dhi̱krāma̍tīśva̱ro vai tṛ śu̱cā pra̱daho̍ ma̱ṇḍūke̍na̱ vi ka̍rṣatye̱ṣa vai pa̍śū̱nāma̍nupajīvanī̱yo na vā e̱ṣa grā̱myeṣu̍ pa̱śuṣu̍ hi̱to nāra̱ṇyeṣu̱ tame̱va śu̱cārpa̍yatyaṣṭā̱bhirvi ka̍rṣa 17 tya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱tro̎’gniryāvā̍ne̱vāgnistasya̱ śucṛ̍ śamayati pāva̱kava̍tībhi̱ranna̱ṃ vai pā̍va̱ko’nne̍nai̱vāsya̱ śucṛ̍ śamayati mṛ̱tyurvā e̱ṣa yada̱gnirbrahma̍ṇa e̱tadrū̱paṃ yatkṛ̍ṣṇāji̱naṃ kārṣṇī̍ upā̱nahā̱vupa̍ muñcate̱ brahma̍ṇai̱va mṛ̱tyora̱ntardha̍tte̱’ntarmṛ̱tyordha̍tte̱’ntara̱nnādyā̱dityā̍hura̱nyāmu̍pamu̱ñcate̱’nyānnānta 18 re̱va mṛ̱tyordha̱tte’vā̱nnādyṛ̍ ruṃdhe̱ nama̍ste̱ hara̍se śo̱ciṣa̱ ityā̍ha nama̱skṛtya̱ hi vasī̍yṛsamupa̱cara̍ntya̱nyaṃ te̍ a̱smatta̍pantu he̱taya̱ ityā̍ha̱ yame̱va dveṣṭi̱ tama̍sya śu̱cārpa̍yati pāva̱ko a̱smabhyṛ̍ śi̱vo bha̱vetyā̱hānna̱ṃ vai pā̍va̱ko’nna̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱ dvābhyā̱madhi̍ krāmati̱ prati̍ṣṭhityā apa̱sya̍vatībhyṛ̱ śāntyai̎ ||5.4.4||
śugve̍ta̱so̍’pāma̍ṣṭā̱bhirvi ka̍rṣati̱ nāntarekā̱nna pa̍ṃcā̱śacca̍ ||5.4.4||
19 nṛ̱ṣade̱ vaḍiti̱ vyāghā̍rayati pa̱ṅktyāhu̍tyā yajñamu̱khamā ra̍bhate’kṣṇa̱yā vyāghā̍rayati̱ tasmā̍dakṣṇa̱yā pa̱śavo’ṅgā̍ni̱ pra ha̍ranti̱ prati̍ṣṭhityai̱ yadva̍ṣaṭku̱ryādyā̱tayā̍māsya vaṣaṭkā̱raḥ syā̱dyanna va̍ṣaṭku̱ryādrakṣṛ̍si ya̱jñṛ ha̍nyu̱rvaḍityā̍ha pa̱ro’kṣa̍me̱va vaṣa̍ṭ karoti̱ nāsya̍ yā̱tayā̍mā vaṣaṭkā̱ro bhava̍ti̱ na ya̱jñṛ rakṣṛ̍si ghnanti hu̱tādo̱ vā a̱nye de̱vā 20 a̍hu̱tādo̱’nye tāna̍gni̱cide̱vobhayā̎nprīṇāti̱ ye de̱vā de̱vānā̱miti̍ da̱dhnā ma̍dhumi̱śreṇāvo̎kṣati hu̱tāda̍ścai̱va de̱vāna̍hu̱tāda̍śca̱ yaja̍mānaḥ prīṇāti̱ te yaja̍mānaṃ prīṇanti da̱dhnaiva hu̱tāda̍ḥ prī̱ṇāti̱ madhu̍ṣā’hu̱tādo̎ grā̱myaṃ vā e̱tadanna̱ṃ yaddadhyā̍ra̱ṇyaṃ madhu̱ yadda̱dhnā ma̍dhumi̱śreṇā̱vokṣa̍tyu̱bhaya̱syāva̍ruddhyai grumu̱ṣṭināvo̎kṣati prājāpa̱tyo 21 vai gru̍mu̱ṣṭiḥ sa̍yoni̱tvāya̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityā anupari̱cāra̱mavo̎kṣa̱tyapa̍rivargame̱vainā̎nprīṇāti̱ vi vā e̱ṣa prā̱ṇaiḥ pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rṛdhyate̱ yo̎’gniṃ ci̱nvanna̍dhi̱ krāma̍ti prāṇa̱dā a̍pāna̱dā ityā̍ha prā̱ṇāne̱vātmandha̍tte varco̱dā va̍rivo̱dā ityā̍ha pra̱jā vai varca̍ḥ pa̱śavo̱ vari̍vaḥ pra̱jāme̱va pa̱śūnā̱tmandha̍tta̱ indro̍ vṛ̱trama̍ha̱ntaṃ vṛ̱tro 22 ha̱taḥ ṣo̍ḍa̱śabhi̍rbho̱gaira̍sinā̱thsa e̱tāma̱gnaye’nī̍kavata̱ āhu̍timapaśya̱ttāma̍juho̱ttasyā̱gniranī̍kavā̱nthsvena̍ bhāga̱dheye̍na prī̱taḥ ṣo̍ḍaśa̱dhā vṛ̱trasya̍ bho̱gānapya̍dahadvaiśvakarma̱ṇena̍ pā̱pmano̱ nira̍mucyata̱ yada̱gnaye’nī̍kavata̱ āhu̍tiṃ ju̱hotya̱gnire̱vāsyānī̍kavā̱nthsvena̍ bhāga̱dheye̍na prī̱taḥ pā̱pmāna̱mapi̍ dahati vaiśvakarma̱ṇena̍ pā̱pmano̱ nirmu̍cyate̱ yaṃ kā̱maye̍ta ci̱raṃ pā̱pmano̱ 23 nirmu̍cye̱tetyekai̍ka̱ṃ tasya̍ juhuyācci̱rame̱va pā̱pmano̱ nirmu̍cyate̱ yaṃ kā̱maye̍ta tā̱jakpā̱pmano̱ nirmu̍cye̱teti̱ sarvā̍ṇi̱ tasyā̍nu̱drutya̍ juhuyāttā̱jage̱va pā̱pmano̱ nirmu̍cya̱te’tho̱ khalu̱ nānai̱va sū̱ktābhyā̎ṃ juhoti̱ nānai̱va sū̱ktayo̎rvī̱rya̍ṃ dadhā̱tyatho̱ prati̍ṣṭhityai ||5.4.5||
de̱vāḥ prā̍jāpa̱tyo vṛ̱traści̱raṃ pā̱pmana̍ścatvārṛ̱śacca̍ ||5.4.5||
24 ude̍namutta̱rāṃ na̱yeti̍ sa̱midha̱ ā da̍dhāti̱ yathā̱ jana̍ṃ ya̱te̍’va̱ saṃ ka̱roti̍ tā̱dṛge̱va tatti̱sra ā da̍dhāti tri̱vṛdvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistasmai̍ bhāga̱dheya̍ṃ karo̱tyaudu̍ṃbarīrbhava̱ntyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrja̍me̱vāsmā̱ api̍ dadhā̱tyudu̍ tvā̱ viśve̍ de̱vā ityā̍ha prā̱ṇā vai viśve̍ de̱vāḥ prā̱ṇai 25 re̱vaina̱mudya̍ccha̱te’gne̱ bhara̍ntu̱ citti̍bhi̱rityā̍ha̱ yasmā̍ e̱vaina̍ṃ ci̱ttāyo̱dyaccha̍te̱ tenai̱vainṛ̱ sama̍rdhayati̱ pañca̱ diśo̱ daivī̎rya̱jñama̍vantu de̱vīrityā̍ha̱ diśo̱ hye̍ṣo’nu̍ pra̱cyava̱te’pāma̍tiṃ durma̱tiṃ bādha̍mānā̱ ityā̍ha̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai rā̱yaspoṣe̍ ya̱jñapa̍timā̱bhaja̍ntī̱rityā̍ha pa̱śavo̱ vai rā̱yaspoṣa̍ḥ 26 pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe ṣa̱ḍbhirhara̍ti̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vainṛ̍ harati̱ dve pa̍ri̱gṛhya̍vatī bhavato̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ sūrya̍raśmi̱ṟhari̍keśaḥ pu̱rastā̱dityā̍ha̱ prasū̎tyai̱ tata̍ḥ pāva̱kā ā̱śiṣo̍ no juṣantā̱mityā̱hānna̱ṃ vai pā̍va̱ko’nna̍me̱vāva̍ ruṃdhe devāsu̱rāḥ saṃya̍ttā āsa̱nte de̱vā e̱tadapra̍tirathamapaśya̱ntena̱ vai te̎ pra̱tya 27 su̍rānajaya̱ntadapra̍tirathasyāpratiratha̱tvaṃ yadapra̍tirathaṃ dvi̱tīyo̱ hotā̱nvāhā̎pra̱tye̍va tena̱ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāñjaya̱tyatho̱ ana̍bhijitame̱vābhi ja̍yati daśa̱rcaṃ bha̍vati̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍvi̱rāje̱mau lo̱kau vidhṛ̍tāva̱nayo̎rlo̱kayo̱rvidhṛ̍tyā̱ atho̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājye̱vānnādye̱ prati̍ tiṣṭha̱tyasa̍diva̱ vā a̱ntari̍kṣama̱ntari̍kṣami̱vāgnī̎dhra̱māgnī̱dhre 28 ‘śmā̍na̱ṃ ni da̍dhāti sa̱ttvāya̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityai vi̱māna̍ e̱ṣa di̱vo madhya̍ āsta̱ ityā̍ha̱ vye̍vaitayā̍ mimīte̱ madhye̍ di̱vo nihi̍ta̱ḥ pṛśni̱raśmetyā̱hānna̱ṃ vai pṛśnyanna̍me̱vāva̍ ruṃdhe cata̱sṛbhi̱rā pucchā̍deti ca̱tvāri̱ chandṛ̍si̱ chando̍bhire̱vendra̱ṃ viśvā̍ avīvṛdha̱nnityā̍ha̱ vṛddhi̍me̱vopāva̍rtate̱ vājā̍nṛ̱ satpa̍ti̱ṃ pati̱ 29 mityā̱hānna̱ṃ vai vājo’nna̍me̱vāva̍ ruṃdhe sumna̱hūrya̱jño de̱vṛ ā ca̍ vakṣa̱dityā̍ha pra̱jā vai pa̱śava̍ḥ su̱mnaṃ pra̱jāme̱va pa̱śūnā̱tmandha̍tte̱ yakṣa̍da̱gnirde̱vo de̱vṛ ā ca̍ vakṣa̱dityā̍ha sva̱gākṛ̍tyai̱ vāja̍sya mā prasa̱veno̎dgrā̱bheṇoda̍grabhī̱dityā̍hā̱sau vā ā̍di̱tya u̱dyannu̍dgrā̱bha e̱ṣa ni̱mroca̍nnigrā̱bho brahma̍ṇai̱vātmāna̍mudgṛ̱hṇāti̱ brahma̍ṇā̱ bhrātṛ̍vya̱ṃ ni gṛ̍hṇāti ||5.4.6||
prā̱ṇaiḥ poṣo̎’pra̱tyāgnī̎ddhre̱ pati̍me̱ṣa daśa̍ ca ||5.4.6||
30 prācī̱manu̍ pra̱diśa̱ṃ prehi̍ vi̱dvānityā̍ha devalo̱kame̱vaitayo̱pāva̍rtate̱ krama̍dhvama̱gninā̱ nāka̱mityā̍he̱māne̱vaitayā̍ lo̱kānkra̍mate pṛthi̱vyā a̱hamuda̱ntari̍kṣa̱māru̍ha̱mityā̍he̱māne̱vaitayā̍ lo̱kānthsa̱māro̍hati̱ suva̱ryanto̱ nāpe̎kṣanta̱ ityā̍ha suva̱rgame̱vaitayā̍ lo̱kame̱tyagne̱ prehi̍ 31 pratha̱mo de̍vaya̱tāmityā̍ho̱bhaye̎ṣve̱vaitayā̍ devamanu̱ṣyeṣu̱ cakṣu̍rdadhāti pa̱ñcabhi̱radhi̍ krāmati̱ pāṅkto̍ ya̱jño yāvā̍ne̱va ya̱jñastena̍ sa̱ha su̍va̱rgaṃ lo̱kame̍ti̱ nakto̱ṣāseti̍ puro’nuvā̱kyā̍manvā̍ha̱ prattyā̱ agne̍ sahasrā̱kṣetyā̍ha sāha̱sraḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyai̱ tasmai̍ te vidhema̱ vājā̍ya̱ svāhetyā̱hānna̱ṃ vai vājo’nna̍me̱vāva̍ 32 ruṃdhe da̱dhnaḥ pū̱rṇāmaudu̍ṃbarīg svayamātṛ̱ṇṇāyā̎ṃ juho̱tyūrgvai dadhyūrgu̍du̱ṃbaro̱’sau sva̍yamātṛ̱ṇṇāmuṣyā̍me̱vorja̍ṃ dadhāti̱ tasmā̍da̱muto̱’rvācī̱mūrja̱mupa̍ jīvāmasti̱sṛbhi̍ḥ sādayati tri̱vṛdvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistaṃ pra̍ti̱ṣṭhāṃ ga̍mayati̱ preddho̍ agne dīdihi pu̱ro na̱ ityaudu̍ṃbarī̱mā da̍dhātye̱ṣā vai sū̱rmī karṇa̍kāvatye̱tayā̍ ha sma̱ 33 vai de̱vā asu̍rāṇṛ śatata̱ṟhāgstṛ̍hanti̱ yade̱tayā̍ sa̱midha̍mā̱dadhā̍ti̱ vajra̍me̱vaitaccha̍ta̱ghnīṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍rati̱ stṛtyā̱ acha̍ṃbaṭkāraṃ vi̱dhema̍ te para̱me janma̍nnagna̱ iti̱ vaika̍ṅkatī̱mā da̍dhāti̱ bhā e̱vāva̍ ruṃdhe̱ tṛ sa̍vi̱turvare̎ṇyasya ci̱trāmiti̍ śamī̱mayṛ̱ śāntyā̍ a̱gnirvā̍ ha̱ vā a̍gni̱cita̍ṃ du̱he̎’gni̱cidvā̱gniṃ du̍he̱ tṛ 34 sa̍vi̱turvare̎ṇyasya ci̱trāmityā̍hai̱ṣa vā a̱gnerdoha̱stama̍sya̱ kaṇva̍ e̱va śrā̍ya̱so̍’ve̱ttena̍ ha smainṛ̱ sa du̍he̱ yade̱tayā̍ sa̱midha̍mā̱ dadhā̎tyagni̱cide̱va tada̱gniṃ du̍he sa̱pta te̍ agne sa̱midha̍ḥ sa̱pta ji̱hvā ityā̍ha sa̱ptaivāsya̱ sāptā̍ni prīṇāti pū̱rṇayā̍ juhoti pū̱rṇa i̍va̱ hi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱ 35 rāptyai̱ nyū̍nayā juhoti̱ nyū̍nā̱ddhi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā asṛ̍jata pra̱jānṛ̱ sṛṣṭyā̍ a̱gnirde̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ sa diśo’nu̱ prāvi̍śa̱jjuhva̱nmana̍sā̱ diśo̎ dhyāyeddi̱gbhya e̱vaina̱mava̍ ruṃdhe da̱dhnā pu̱rastā̎jjuho̱tyājye̍no̱pari̍ṣṭā̱tteja̍ścai̱vāsmā̍ iṃdri̱yaṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhāti̱ dvāda̍śakapālo vaiśvāna̱ro bha̍vati̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro̎’gnirvai̎śvāna̱raḥ sā̱kṣā 36 de̱va vai̎śvāna̱ramava̍ ruṃdhe̱ yatpra̍yājānūyā̱jānku̱ryādvika̍sti̱ḥ sā ya̱jñasya̍ darviho̱maṃ ka̍roti ya̱jñasya̱ prati̍ṣṭhityai rā̱ṣṭraṃ vai vai̎śvāna̱ro viṇma̱ruto̍ vaiśvāna̱rṛ hu̱tvā mā̍ru̱tāñju̍hoti rā̱ṣṭra e̱va viśa̱manu̍ badhnātyu̱ccairvai̎śvāna̱rasyā śrā̍vayatyupṛ̱śu mā̍ru̱tāñju̍hoti̱ tasmā̎drā̱ṣṭraṃ viśa̱mati̍ vadati māru̱tā bha̍vanti ma̱ruto̱ vai de̱vānā̱ṃ viśo̍ devavi̱śenai̱vāsmai̍ manuṣyavi̱śamava̍ ruṃdhe sa̱pta bha̍vanti sa̱ptaga̍ṇā̱ vai ma̱ruto̍ gaṇa̱śa e̱va viśa̱mava̍ ruṃdhe ga̱ṇena̍ ga̱ṇama̍nu̱drutya̍ juhoti̱ viśa̍me̱vāsmā̱ anu̍vartmānaṃ karoti ||5.4.7||
agne̱ prehyava̍ sma duhe̱ tāṃ pra̱jāpa̍teḥ sā̱kṣānma̍nuṣyavi̱śameka̍ vṛśatiśca ||5.4.7||
37 vaso̱rdhārā̎ṃ juhoti̱ vaso̎rme̱ dhārā̍sa̱diti̱ vā e̱ṣā hū̍yate ghṛ̱tasya̱ vā e̍name̱ṣā dhārā̱muṣmi̍3ṛllo̱ke pinva̍mā̱nopa̍ tiṣṭhata̱ ājye̍na juhoti̱ tejo̱ vā ājya̱ṃ tejo̱ vaso̱rdhārā̱ teja̍sai̱vāsmai̱ tejo’va̍ ru̱ṃdhe’tho̱ kāmā̱ vai vaso̱rdhārā̱ kāmā̍ne̱vāva̍ ruṃdhe̱ yaṃ kā̱maye̍ta prā̱ṇāna̍syā̱nnādya̱ṃ vi 38 cchi̍ndyā̱miti̍ vi̱grāha̱ṃ tasya̍ juhuyātprā̱ṇāne̱vāsyā̱nnādya̱ṃ vi cchi̍natti̱ yaṃ kā̱maye̍ta prā̱ṇāna̍syā̱nnādyṛ̱ saṃ ta̍nuyā̱miti̱ saṃta̍tā̱ṃ tasya̍ juhuyātprā̱ṇāne̱vāsyā̱nnādyṛ̱ saṃ ta̍noti̱ dvāda̍śa dvāda̱śāni̍ juhoti̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱reṇai̱vāsmā̱ anna̱mava̍ ru̱ṃdhe’nna̍ṃ ca̱ me’kṣu̍cca ma̱ ityā̍hai̱tadvā 39 anna̍sya rū̱pṛ rū̱peṇai̱vānna̱mava̍ ruṃdhe̱’gniśca̍ ma̱ āpa̍śca ma̱ ityā̍hai̱ṣā vā anna̍sya̱ yoni̱ḥ sayo̎nye̱vānna̱mava̍ ruṃdhe’rdhe̱ndrāṇi̍ juhoti de̱vatā̍ e̱vāva̍ ruṃdhe̱ yathsarve̍ṣāma̱rdhamindra̱ḥ prati̱ tasmā̱dindro̍ de̱vatā̍nāṃ bhūyiṣṭha̱bhākta̍ma̱ iṃdra̱mutta̍ramāhendri̱yame̱vāsmi̍nnu̱pari̍ṣṭāddadhāti yajñāyu̱dhāni̍ juhoti ya̱jño 40 vai ya̍jñāyu̱dhāni̍ ya̱jñame̱vāva̍ ru̱ṃdhe’tho̍ e̱tadvai ya̱jñasya̍ rū̱pṛ rū̱peṇai̱va ya̱jñamava̍ ruṃdhe’vabhṛ̱thaśca̍ me svagākā̱raśca̍ ma̱ ityā̍ha sva̱gākṛ̍tyā a̱gniśca̍ me gha̱rmaśca̍ ma̱ ityā̍hai̱tadvai bra̍hmavarca̱sasya̍ rū̱pṛ rū̱peṇai̱va bra̍hmavarca̱samava̍ ruṃdha̱ ṛkca̍ me̱ sāma̍ ca ma̱ ityā̍hai̱ 41 tadvai chaṃda̍sṛ rū̱pṛ rū̱peṇai̱va chandā̱g̱syava̍ ruṃdhe̱ garbhā̎śca me va̱thsāśca̍ ma̱ ityā̍hai̱tadvai pa̍śū̱nṛ rū̱pṛ rū̱peṇai̱va pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ kalpā̎ñjuho̱tyaklṛ̍ptasya̱ klṛptyai̍ yugmadayu̱je ju̍hoti mithuna̱tvāyo̎tta̱rāva̍tī bhavato̱’bhikrā̎ntyā̱ ekā̍ ca me ti̱sraśca̍ ma̱ ityā̍ha devachaṃda̱saṃ vā ekā̍ ca ti̱sraśca̍ 42 manuṣyachaṃda̱saṃ cata̍sraścā̱ṣṭau ca̍ devachaṃda̱saṃ cai̱va ma̍nuṣyachaṃda̱saṃ cāva̍ ruṃdha̱ ā traya̍strṛśato juhoti̱ traya̍strṛśa̱dvai de̱vatā̍ de̱vatā̍ e̱vāva̍ ruṃdha̱ āṣṭāca̍tvārṛśato juhotya̱ṣṭāca̍tvārṛśadakṣarā̱ jaga̍tī̱ jāga̍tāḥ pa̱śavo̱ jaga̍tyai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ vāja̍śca prasa̱vaśceti̍ dvāda̱śaṃ ju̍hoti̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ra e̱va prati̍ tiṣṭhati ||5.4.8||
vi vai ya̱jñaḥ sāma̍ ca ma̱ ityā̍ha ca ti̱sraścaikā̱nna pa̍ṃcā̱śacca̍ ||5.4.8||
43 a̱gnirde̱vebhyo’pā̎krāmadbhāga̱dheya̍mi̱cchamā̍na̱staṃ de̱vā a̍bruva̱nnupa̍ na̱ ā va̍rtasva ha̱vyaṃ no̍ va̱heti̱ so̎’bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai̱ mahya̍me̱va vā̍japrasa̱vīya̍ṃ juhava̱nniti̱ tasmā̍da̱gnaye̍ vājaprasa̱vīya̍ṃ juhvati̱ yadvā̍japrasa̱vīya̍ṃ ju̱hotya̱gnime̱va tadbhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rdhaya̱tyatho̍ abhiṣe̱ka e̱vāsya̱ sa ca̍turda̱śabhi̍rjuhoti sa̱pta grā̱myā oṣa̍dhayaḥ sa̱ptā 44 ‘ra̱ṇyā u̱bhayī̍ṣā̱mava̍ruddhyā̱ anna̍syānnasya juho̱tyanna̍syānna̱syāva̍ruddhyā̱ audu̍ṃbareṇa sru̱veṇa̍ juho̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrganna̍mū̱rjaivāsmā̱ ūrja̱manna̱mava̍ ruṃdhe̱’gnirvai de̱vānā̍ma̱bhiṣi̍kto’gni̱cinma̍nu̱ṣyā̍ṇā̱ṃ tasmā̍dagni̱cidvarṣa̍ti̱ na dhā̍ve̱dava̍ruddha̱gg̱ hya̍syānna̱manna̍miva̱ khalu̱ vai va̱ṟṣaṃ yaddhāve̍da̱nnādyā̎ddhāvedu̱pāva̍rtetā̱nnādya̍me̱vābhyu̱ 45 pāva̍rtate̱ nakto̱ṣāseti̍ kṛ̱ṣṇāyai̎ śve̱tava̍thsāyai̱ paya̍sā juho̱tyahnai̱vāsmai̱ rātri̱ṃ pra dā̍payati̱ rātri̱yāha̍rahorā̱tre e̱vāsmai̱ pratte̱ kāma̍ma̱nnādya̍ṃ duhāte rāṣṭra̱bhṛto̍ juhoti rā̱ṣṭrame̱vāva̍ ruṃdhe ṣa̱ḍbhirju̍hoti̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tuṣve̱va prati̍ tiṣṭhati̱ bhuva̍nasya pata̱ iti̍ rathamu̱khe pañcāhu̍tīrjuhoti̱ vajro̱ vai ratho̱ vajre̍ṇai̱va diśo̱ 46 ‘bhi ja̍yatyagni̱citṛ̍ ha̱ vā a̱muṣmi̍3ṛllo̱ke vāto̱’bhi pa̍vate vātanā̱māni̍ juhotya̱bhye̍vaina̍ma̱muṣmi̍3ṛllo̱ke vāta̍ḥ pavate̱ trīṇi̍ juhoti̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhya e̱va lo̱kebhyo̱ vāta̱mava̍ ruṃdhe samu̱dro̍’si̱ nabha̍svā̱nityā̍hai̱tadvai vāta̍sya rū̱pṛ rū̱peṇai̱va vāta̱mava̍ ruṃdhe’ñja̱linā̍ juhoti̱ na hye̍teṣā̍ma̱nyathāhu̍tirava̱kalpa̍te ||5.4.9||
oṣa̍dhayaḥ sa̱ptābhi diśo̱’nyathā̱ dve ca̍ ||5.4.9||
47 su̱va̱rgāya̱ vai lo̱kāya̍ devara̱tho yu̍jyate yatrākū̱tāya̍ manuṣyara̱tha e̱ṣa khalu̱ vai de̍vara̱tho yada̱gnira̱gniṃ yu̍najmi̱ śava̍sā ghṛ̱tenetyā̍ha yu̱naktye̱vainṛ̱ sa e̍naṃ yu̱ktaḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kama̱bhi va̍hati̱ yathsarvā̍bhiḥ pa̱ñcabhi̍ryu̱ñjyādyu̱kto̎’syā̱gniḥ pracyu̍taḥ syā̱dapra̍tiṣṭhitā̱ āhu̍taya̱ḥ syurapra̍tiṣṭhitā̱ḥ stomā̱ apra̍tiṣṭhitānyu̱kthāni̍ ti̱sṛbhi̍ḥ prātaḥsava̱ne̍’bhi mṛ̍śati tri̱vṛ 48 dvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistaṃ yu̍nakti̱ yathāna̍si yu̱kta ā̍dhī̱yata̍ e̱vame̱va tatpratyāhu̍taya̱stiṣṭha̍nti̱ prati̱ stomā̱ḥ pratyu̱kthāni̍ yajñāya̱jñiya̍sya sto̱tre dvābhyā̍ma̱bhi mṛ̍śatye̱tāvā̱ṉ, vai ya̱jño yāvā̍nagniṣṭo̱mo bhū̱mā tvā a̱syāta̍ ū̱rdhvaḥ kri̍yate̱ yāvā̍ne̱va ya̱jñastama̍ṃta̱to̎’nvāro̍hati̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityā̱ eka̱yā’pra̍stuta̱ṃ bhava̱tyathā̱ 49 ‘bhi mṛ̍śa̱tyupai̍na̱mutta̍ro ya̱jño na̍ma̱tyatho̱ saṃta̍tyai̱ pra vā e̱ṣo̎’smā3ṛllo̱kāccya̍vate̱ yo̎’gniṃ ci̍nu̱te na vā e̱tasyā̍niṣṭa̱ka āhu̍ti̱rava̍ kalpate̱ yāṃ vā e̱ṣo̍’niṣṭa̱ka āhu̍tiṃ ju̱hoti̱ srava̍ti̱ vai sā tāg srava̍ntīṃ ya̱jño’nu̱ parā̍ bhavati ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yatpu̍naści̱tiṃ ci̍nu̱ta āhu̍tīnā̱ṃ prati̍ṣṭhityai̱ pratyāhu̍taya̱stiṣṭha̍nti̱ 50 na ya̱jñaḥ pa̍rā̱bhava̍ti̱ na yaja̍māno̱’ṣṭāvupa̍ dadhātya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱treṇai̱vaina̱ṃ chaṃda̍sā cinute̱ yadekā̍daśa̱ traiṣṭu̍bhena̱ yaddvāda̍śa̱ jāga̍tena̱ chando̍bhire̱vaina̍ṃ cinute napā̱tko vai nāmai̱ṣo̎’gniryatpu̍naści̱tirya e̱vaṃ vi̱dvānpu̍naści̱tiṃ ci̍nu̱ta ā tṛ̱tīyā̱tpuru̍ṣā̱danna̍matti̱ yathā̱ vai pu̍narā̱dheya̍ e̱vaṃ pu̍naści̱tiṟyo̎’gnyā̱dheye̍na̱ na 51 rdhnoti̱ sa pu̍narā̱dheya̱mā dha̍tte̱ yo̎’gniṃ ci̱tvā nardhnoti̱ sa pu̍naści̱tiṃ ci̍nute̱ yatpu̍naści̱tiṃ ci̍nu̱ta ṛddhyā̱ atho̱ khalvā̍hu̱rna ce̍ta̱vyeti̍ ru̱dro vā e̱ṣa yada̱gniryathā̎ vyā̱ghrṛ su̱ptaṃ bo̱dhaya̍ti tā̱dṛge̱va tadatho̱ khalvā̍huśceta̱vyeti̱ yathā̱ vasī̍yṛsaṃ bhāga̱dheye̍na bo̱dhaya̍ti tā̱dṛge̱va tanmanu̍ra̱gnima̍cinuta̱ tena̱ nārdhno̱thsa e̱tāṃ pu̍naści̱tima̍paśya̱ttāma̍cinuta̱ tayā̱ vai sa ā̎rdhno̱dyatpu̍naści̱tiṃ ci̍nu̱ta ṛddhyai̎ ||5.4.10||
tri̱vṛdatha̱ tiṣṭha̍ntyagnyā̱dheye̍na̱ nā’ci̍nuta sa̱ptada̍śa ca ||5.4.10||
52 cha̱ṃda̱ścita̍ṃ cinvīta pa̱śukā̍maḥ pa̱śavo̱ vai chandṛ̍si paśu̱māne̱va bha̍vati śyena̱cita̍ṃ cinvīta suva̱rgakā̍maḥ śye̱no vai vaya̍sā̱ṃ pati̍ṣṭhaḥ śye̱na e̱va bhū̱tvā su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ pa̍tati kaṅka̱cita̍ṃ cinvīta̱ yaḥ kā̱maye̍ta śīrṣa̱ṇvāna̱muṣmi̍3ṛllo̱ke syā̱miti̍ śīrṣa̱ṇvāne̱vāmuṣmi̍3ṛllo̱ke bha̍vatyalaja̱cita̍ṃ cinvīta̱ catu̍ḥ sītaṃ prati̱ṣṭhākā̍ma̱ścata̍sro̱ diśo̍ di̱kṣve̍va prati̍ tiṣṭhati pra uga̱cita̍ṃ cinvīta̱ bhrātṛ̍vyavā̱nprai 53 va bhrātṛ̍vyānnudata ubha̱yata̍ḥ praugaṃ cinvīta̱ yaḥ kā̱maye̍ta̱ prajā̱tānbhrātṛ̍vyānnu̱deya̱ prati̍ jani̱ṣyamā̍ṇā̱niti̱ praiva jā̱tānbhrātṛ̍vyānnu̱date̱ prati̍ jani̱ṣyamā̍ṇānrathacakra̱cita̍ṃ cinvīta̱ bhrātṛ̍vyavā̱ṉ vajro̱ vai ratho̱ vajra̍me̱va bhrātṛ̍vyebhya̱ḥ pra ha̍rati droṇa̱cita̍ṃ cinvī̱tānna̍kāmo̱ droṇe̱ vā anna̍ṃ bhriyate̱ sayo̎nye̱vānna̱mava̍ ruṃdhe samū̱hya̍ṃ cinvīta pa̱śukā̍maḥ paśu̱māne̱va bha̍vati 54 paricā̱yya̍ṃ cinvīta̱ grāma̍kāmo grā̱mye̍va bha̍vati śmaśāna̱cita̍ṃ cinvīta̱ yaḥ kā̱maye̍ta pitṛlo̱ka ṛ̍dhnuyā̱miti̍ pitṛlo̱ka e̱vardhno̍ti viśvāmitrajamada̱gnī vasi̍ṣṭhenāspardhetṛ̱ sa e̱tā ja̱mada̍gnirviha̱vyā̍ apaśya̱ttā upā̍dhatta̱ tābhi̱rvai sa vasi̍ṣṭhasyendri̱yaṃ vī̱rya̍mavṛṅkta̱ yadvi̍ha̱vyā̍ upa̱ dadhā̍tīndri̱yame̱va tābhi̍rvī̱rya̍ṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkte̱ hotu̱rdhiṣṇi̍ya̱ upa̍ dadhāti yajamānāyata̱naṃ vai 55 hotā̱ sva e̱vāsmā̍ ā̱yata̍na iṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mava̍ ruṃdhe̱ dvāda̱śopa̍ dadhāti̱ dvāda̍śākṣarā̱ jaga̍tī̱ jāga̍tāḥ pa̱śavo̱ jaga̍tyai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱’ṣṭāva̍ṣṭāva̱nyeṣu̱ dhiṣṇi̍ye̱ṣūpa̍ dadhātya̱ṣṭāśa̍phāḥ pa̱śava̍ḥ pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱ ṣaṇmā̎rjā̱līye̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tava̱ḥ khalu̱ vai de̱vāḥ pi̱tara̍ ṛ̱tūne̱va de̱vānpi̱tṝnprī̍ṇāti ||5.4.11||
pra bha̍vati yajamānāyata̱naṃ vā a̱ṣṭā ca̍tvārṛśacca ||5.4.11||
56 pava̍sva̱ vāja̍sātaya̱ itya̍nu̱ṣṭukpra̍ti̱padbha̍vati ti̱sro̍’nu̱ṣṭubha̱ścata̍sro gāya̱triyo̱ yat ti̱sro̍’nu̱ṣṭubha̱ stasmā̱daśva̍stri̱bhi stiṣṭhagg̍stiṣṭhati̱ yaccata̍sro gāya̱triya̱stasmā̱thsarvāg̍śca̱tura̍ḥ pa̱daḥ pra̍ti̱dadha̱tpalā̍yate para̱mā vā e̱ṣā chaṃda̍sā̱ṃ yada̍nu̱ṣṭukpa̍ra̱maśca̍tuṣṭo̱maḥ stomā̍nāṃ para̱mastri̍rā̱tro ya̱jñānā̎ṃ para̱mo’śva̍ḥ paśū̱nāṃ pa̍ra̱meṇai̱vaina̍ṃ para̱matā̎ṃ gamayatyekavṛ̱śamaha̍rbhavati̱ 57 yasmi̱nnaśva̍ āla̱bhyate̱ dvāda̍śa̱ māsā̱ḥ pañca̱rtava̱straya̍ i̱me lo̱kā a̱sāvā̍di̱tya e̍kavṛ̱śa e̱ṣa pra̱jāpa̍tiḥ prājāpa̱tyo’śva̱stame̱va sā̱kṣādṛ̍dhnoti̱ śakva̍rayaḥ pṛ̱ṣṭhaṃ bha̍vantya̱nyada̍nya̱cchando̱’nye̎nye̱ vā e̱te pa̱śava̱ ā la̍bhyanta u̱teva̍ grā̱myā u̱tevā̍ra̱ṇyā yacchakva̍rayaḥ pṛ̱ṣṭhaṃ bhava̱ntyaśva̍sya sarva̱tvāya̍ pārthura̱śmaṃ bra̍hmasā̱maṃ bha̍vati ra̱śminā̱ vā aśvo̍ 58 ya̱ta ī̎śva̱ro vā aśvo’ya̱to’pra̍tiṣṭhita̱ḥ parā̎ṃ parā̱vata̱ṃ ganto̱ryatpā̎rthura̱śmaṃ bra̍hmasā̱maṃ bhava̱tyaśva̍sya̱ yatyai̱ dhṛtyai̱ saṃkṛ̍tyacchāvākasā̱maṃ bha̍vatyuthsannaya̱jño vā e̱ṣa yada̍śvame̱dhaḥ kastadve̱detyā̍hu̱ryadi̱ sarvo̍ vā kri̱yate̱ na vā̱ sarva̱ iti̱ yathsaṃkṛ̍tyacchāvākasā̱maṃ bhava̱tyaśva̍sya sarva̱tvāya̱ paryā̎ptyā̱ ana̍ntarāyāya̱ sarva̍stomo’tirā̱tra u̍tta̱mamaha̍rbhavati̱ sarva̱syāptyai̱ sarva̍sya̱ jityai̱ sarva̍me̱va tenā̎pnoti̱ sarva̍ṃ jayati ||5.4.12||
aha̍rbhavati̱ vā aśvo’ha̍rbhavati̱ daśa̍ ca ||5.4.12||