Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Ṣaṣṭha kāṇḍa, prapāṭhaka 5 (22 anuvākāḥ)
Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Ṣaṣṭha kāṇḍa, prapāṭhaka 5
Section titled “Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Ṣaṣṭha kāṇḍa, prapāṭhaka 5”ṣaṣṭhakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ 5
Anuvākāḥ
Section titled “Anuvākāḥ”1 indro̍ vṛ̱trāya̱ vajra̱muda̍yaccha̱thsa vṛ̱tro vajrā̱dudya̍tādabibhe̱thso̎’bravī̱nmā me̱ pra hā̱rasti̱ vā i̱daṃ mayi̍ vī̱rya̍ṃ tatte̱ pra dā̎syā̱mīti̱ tasmā̍ u̱kthya̍ṃ prāya̍ccha̱ttasmai̎ dvi̱tīya̱muda̍yaccha̱thso̎’bravī̱nmā me̱ pra hā̱rasti̱ vā i̱daṃ mayi̍ vī̱rya̍ṃ tatte̱ pra dā̎syā̱mīti̱ 2 tasmā̍ u̱kthya̍me̱va prāya̍ccha̱ttasmai̍ tṛ̱tīya̱muda̍yaccha̱ttaṃ viṣṇu̱ranva̍tiṣṭhata ja̱hīti̱ so̎’bravī̱nmā me̱ pra hā̱rasti̱ vā i̱daṃ mayi̍ vī̱rya̍ṃ tatte̱ pra dā̎syā̱mīti̱ tasmā̍ u̱kthya̍me̱va prāya̍ccha̱ttaṃ nirmā̍yaṃ bhū̱tama̍han, ya̱jño hi tasya̍ mā̱yāsī̱dyadu̱kthyo̍ gṛ̱hyata̍ indri̱yame̱va 3 tadvī̱rya̍ṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyasya vṛṅkta̱ indrā̍ya tvā bṛ̱hadva̍te̱ vaya̍svata̱ ityā̱hendrā̍ya̱ hi sa taṃ prāya̍ccha̱ttasmai̎ tvā̱ viṣṇa̍ve̱ tvetyā̍ha̱ yade̱va viṣṇu̍ra̱nvati̍ṣṭhata ja̱hīti̱ tasmā̱dviṣṇu̍ma̱nvābha̍jati̱ trirnirgṛ̍hṇāti̱ trirhi sa taṃ tasmai̱ prāya̍cchade̱ṣa te̱ yoni̱ḥ puna̍rhavira̱sītyā̍ha̱ puna̍ḥ puna̱ṟ 4 hya̍smānnirgṛ̱hṇāti̱ cakṣu̱rvā e̱tadya̱jñasya̱ yadu̱kthya̍stasmā̍du̱kthyṛ̍ hu̱tṛ somā̍ a̱nvāya̍nti̱ tasmā̍dā̱tmā cakṣu̱ranve̍ti̱ tasmā̱deka̱ṃ yanta̍ṃ ba̱havo’nu̍ yanti̱ tasmā̱deko̍ bahū̱nāṃ bha̱dro bha̍vati̱ tasmā̱deko̍ ba̱hvīrjā̱yā vi̍ndate̱ yadi̍ kā̱maye̍tādhva̱ryurā̱tmāna̍ṃ yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱mitya̍nta̱rāha̍va̱nīya̍ṃ ca havi̱rdhāna̍ṃ ca̱ tiṣṭha̱nnava̍ naye 5 dā̱tmāna̍me̱va ya̍jñayaśa̱senā̎rpayati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱ yaja̍mānaṃ yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱mitya̍nta̱rā sa̍dohavirdhā̱ne tiṣṭha̱nnava̍ naye̱dyaja̍māname̱va ya̍jñayaśa̱senā̎rpayati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta sada̱syān̍ yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱miti̱ sada̍ ā̱labhyāva̍ nayethsada̱syā̍ne̱va ya̍jñayaśa̱senā̎rpayati ||6.5.1||
itī̎ndri̱yame̱va puna̍ḥ punarnaye̱ttraya̍strṛśacca ||6.5.1||
6 āyu̱rvā e̱tadya̱jñasya̱ yaddhru̱va u̍tta̱mo grahā̍ṇāṃ gṛhyate̱ tasmā̱dāyu̍ḥ prā̱ṇānā̍mutta̱maṃ mū̱rdhāna̍ṃ di̱vo a̍ra̱tiṃ pṛ̍thi̱vyā ityā̍ha mū̱rdhāna̍me̱vainṛ̍ samā̱nānā̎ṃ karoti vaiśvāna̱ramṛ̱tāya̍ jā̱tama̱gnimityā̍ha vaiśvāna̱rṛ hi de̱vata̱yāyu̍rubha̱yato̍vaiśvānaro gṛhyate̱ tasmā̍dubha̱yata̍ḥ prā̱ṇā a̱dhastā̎cco̱pari̍ṣṭāccā̱rdhino̱’nye grahā̍ gṛ̱hyante̱’rdhī dhru̱vastasmā̍ 7 da̱rdhya vā̎ṅprā̱ṇo̎’nyeṣā̎ṃ prā̱ṇānā̱mupo̎pte̱’nye grahā̎ḥ sā̱dyante’nu̍popte dhru̱vastasmā̍da̱sthnānyāḥ pra̱jāḥ pra̍ti̱tiṣṭha̍nti mṛ̱senā̱nyā asu̍rā̱ vā u̍ttara̱taḥ pṛ̍thi̱vīṃ pa̱ryāci̍kīrṣa̱ntāṃ de̱vā dhru̱veṇā̍dṛha̱ntaddhru̱vasya̍ dhruva̱tvaṃ yaddhru̱va u̍ttara̱taḥ sā̱dyate̱ dhṛtyā̱ āyu̱rvā e̱tadya̱jñasya̱ yaddhru̱va ā̱tmā hotā̱ yaddho̍tṛcama̱se dhru̱vama̍va̱naya̍tyā̱tmanne̱va ya̱jñasyā 8 ‘yu̍rdadhāti pu̱rastā̍du̱kthasyā̍va̱nīya̱ ityā̍huḥ pu̱rastā̱ddhyāyu̍ṣo bhu̱ṅkte ma̍dhya̱to̍’va̱nīya̱ ityā̍hurmadhya̱mena̱ hyāyu̍ṣo bhu̱ṅkta u̍ttarā̱rdhe̍’va̱nīya̱ ityā̍hurutta̱mena̱ hyāyu̍ṣo bhu̱ṅkte vai̎śvade̱vyāmṛ̱ci śa̱syamā̍nāyā̱mava̍ nayati vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jāḥ pra̱jāsve̱vāyu̍rdadhāti ||6.5.2||
dhṛ̱vastasmā̍de̱va ya̱jñasyaikā̱nna ca̍tvārṛ̱śacca̍ ||6.5.2||
9 ya̱jñena̱ vai de̱vāḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱nte̍’manyanta manu̱ṣyā̍ no̱’nvābha̍viṣya̱ntīti̱ te sa̍ṃvathsa̱reṇa̍ yopayi̱tvā su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍ya̱ntamṛṣa̍ya ṛtugra̱haire̱vānu̱ prājā̍na̱ṉ yadṛ̍tugra̱hā gṛ̱hyante̍ suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ prajñā̎tyai̱ dvāda̍śa gṛhyante̱ dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱rasya̱ prajñā̎tyai sa̱ha pra̍tha̱mau gṛ̍hyete sa̱hotta̱mau tasmā̱ddvaudvā̍vṛ̱tū u̍bha̱yato̍ mukhamṛtupā̱traṃbha̍vati̱ ko 10 hi tadveda̱ yata̍ ṛtū̱nāṃ mukha̍mṛ̱tunā̱ preṣyeti̱ ṣaṭkṛtva̍ āha̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tūne̱va prī̍ṇātyṛ̱tubhi̱riti̍ ca̱tuścatu̍ṣpada e̱va pa̱śūnprī̍ṇāti̱ dviḥ puna̍rṛ̱tunā̍ha dvi̱pada̍ e̱va prī̍ṇātyṛ̱tunā̱ preṣyeti̱ ṣaṭkṛtva̍ āha̱rtubhi̱riti̍ ca̱tustasmā̱ccatu̍ṣpādaḥ pa̱śava̍ ṛ̱tūnupa̍ jīvanti̱ dviḥ 11 puna̍rṛ̱tunā̍ha̱ tasmā̎ddvi̱pāda̱ścatu̍ṣpadaḥ pa̱śūnupa̍ jīvantyṛ̱tunā̱ preṣyeti̱ ṣaṭkṛtva̍ āha̱rtubhi̱riti̍ ca̱turdviḥ puna̍rṛ̱tunā̍hā̱krama̍ṇame̱va tathsetu̱ṃ yaja̍mānaḥ kurute suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai̱ nānyo̎’nyamanu̱ pra pa̍dyeta̱ yada̱nyo̎’nyama̍nu pra̱ padye̍ta̱rturṛ̱tumanu̱ pra pa̍dyeta̱rtavo̱ mohu̍kāḥ syu̱ḥ 12 prasi̍ddhame̱vādhva̱ryurdakṣi̍ṇena̱ pra pa̍dyate̱ prasi̍ddhaṃ prati prasthā̱totta̍reṇa̱ tasmā̍dādi̱tyaḥ ṣaṇmā̱so dakṣi̍ṇenaiti̱ ṣaḍutta̍reṇopayā̱magṛ̍hīto’si sṛ̱sarpo̎’syṛhaspa̱tyāya̱ tvetyā̱hāsti̍ trayoda̱śo māsa̱ ityā̍hu̱stame̱va tatprī̍ṇāti ||6.5.3||
ko jī̍vanti̱ dvisyu̱ścatu̍strṛśacca ||6.5.3||
13 su̱va̱rgāya̱ vā e̱te lo̱kāya̍ gṛhyante̱ yadṛ̍tugra̱hā jyoti̍rindrā̱gnī yadai̎ndrā̱gnamṛ̍tupā̱treṇa̍ gṛ̱hṇāti̱ jyoti̍re̱vāsmā̍ u̱pari̍ṣṭāddadhāti suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyā ojo̱bhṛtau̱ vā e̱tau de̱vānā̱ṃ yadi̍ndrā̱gnī yadai̎ndrā̱gno gṛ̱hyata̱ oja̍ e̱vāva̍ ruṃdhe vaiśvade̱vṛ śu̍krapā̱treṇa̍ gṛhṇāti vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jā a̱sāvā̍di̱tyaḥ śu̱kro yadvai̎śvade̱vṛ śu̍krapā̱treṇa̍ gṛ̱hṇāti̱ tasmā̍da̱sāvā̍di̱tyaḥ 14 sarvā̎ḥ pra̱jāḥ pra̱tyaṅṅude̍ti̱ tasmā̱thsarva̍ e̱va ma̍nyate̱ māṃ pratyuda̍gā̱diti̍ vaiśvade̱vṛ śu̍krapā̱treṇa̍ gṛhṇāti vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jāsteja̍ḥ śu̱kro yadvai̎śvade̱vṛ śu̍krapā̱treṇa̍ gṛ̱hṇāti̍ pra̱jāsve̱va tejo̍ dadhāti ||6.5.4||
tasmā̍da̱sāvā̍di̱tyastrṛ̱śacca̍ ||6.5.4||
15 indro̍ ma̱rudbhi̱ḥ sāṃvi̍dyena̱ mādhya̍ṃdine̱ sava̍ne vṛ̱trama̍ha̱ṉ yanmādhya̍ṃdine̱ sava̍ne marutva̱tīyā̍ gṛ̱hyante̱ vārtra̍ghnā e̱va te yaja̍mānasya gṛhyante̱ tasya̍ vṛ̱traṃ ja̱ghnuṣa̍ ṛ̱tavo̍’muhya̱nthsa ṛ̍tupā̱treṇa̍ marutva̱tīyā̍nagṛhṇā̱ttato̱ vai sa ṛ̱tūnprājā̍nā̱dyadṛ̍tupā̱treṇa̍ marutva̱tīyā̍ gṛ̱hyanta̍ ṛtū̱nāṃ prajñā̎tyai̱ vajra̱ṃ vā e̱taṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍rati̱ yanma̍rutva̱tīyā̱ ude̱va pra̍tha̱mena̍ 16 yacchati̱ pra ha̍rati dvi̱tīye̍na stṛṇu̱te tṛ̱tīye̱nāyu̍dha̱ṃ vā e̱tadyaja̍māna̱ḥ sa2ṛsku̍rute̱ yanma̍rutva̱tīyā̱ dhanu̍re̱va pra̍tha̱mo jyā dvi̱tīya̱ iṣu̍stṛ̱tīya̱ḥ pratye̱va pra̍tha̱mena̍ dhatte̱ vi sṛ̍jati dvi̱tīye̍na̱ vidhya̍ti tṛ̱tīye̱nendro̍ vṛ̱trṛ ha̱tvā parā̎ṃ parā̱vata̍magaccha̱dapā̍rādha̱miti̱ manya̍māna̱ḥ sa hari̍to’bhava̱thsa e̱tānma̍rutva̱tīyā̍nātma̱spara̍ṇānapaśya̱ttāna̍gṛhṇīta 17 prā̱ṇame̱va pra̍tha̱menā̎spṛṇutāpā̱naṃ dvi̱tīye̍nā̱tmāna̍ṃ tṛ̱tīye̍nātma̱spara̍ṇā̱ vā e̱te yaja̍mānasya gṛhyante̱ yanma̍rutva̱tīyā̎ḥ prā̱ṇame̱va pra̍tha̱mena̍ spṛṇute’pā̱naṃ dvi̱tīye̍nā̱tmāna̍ṃ tṛ̱tīye̱nendro̍ vṛ̱trama̍ha̱ntaṃ de̱vā a̍bruvanma̱hān, vā a̱yama̍bhū̱dyo vṛ̱tramava̍dhī̱diti̱ tanma̍he̱ndrasya̍ mahendra̱tvṛ sa e̱taṃ mā̍he̱ndramu̍ddhā̱ramuda̍harata vṛ̱trṛ ha̱tvānyāsu̍ de̱vatā̱svadhi̱ yanma̍he̱ndro gṛ̱hyata̍ uddhā̱rame̱va taṃ yaja̍māna̱ uddha̍rate̱’nyāsu̍ pra̱jāsvadhi̍ śukrapā̱treṇa̍ gṛhṇāti yajamānadeva̱tyo̍ vai mā̍he̱ndrasteja̍ḥ śu̱kro yanmā̍he̱ndrṛ śu̍krapā̱treṇa̍ gṛ̱hṇāti̱ yaja̍māna e̱va tejo̍ dadhāti ||6.5.5||
pra̱tha̱menā̍’gṛhṇīta de̱vatā̎sva̱ṣṭāvṛ̍śatiśca ||6.5.5||
18 adi̍tiḥ pu̱trakā̍mā sā̱dhyebhyo̍ de̱vebhyo̎ brahmauda̱namapa̍ca̱ttasyā̍ u̱ccheṣa̍ṇamadadu̱statprāśnā̱thsā reto̍’dhatta̱ tasyai̍ ca̱tvāra̍ ādi̱tyā a̍jāyanta̱ sā dvi̱tīya̍mapaca̱thsāma̍nyato̱ccheṣa̍ṇānma i̱me̎’jñata̱ yadagre̎ prāśi̱ṣyāmī̱to me̱ vasī̍yṛso janiṣyanta̱ iti̱ sāgre̱ prāśnā̱thsā reto̍’dhatta̱ tasyai̱ vyṛ̍ddhamā̱ṇḍama̍jāyata̱ sādi̱tyebhya̍ e̱va 19 tṛ̱tīya̍mapaca̱dbhogā̍ya ma i̱dagg śrā̱ntama̱stviti̱ te̎’bruva̱nvara̍ṃ vṛṇāmahai̱ yo’to̱ jāyā̍tā a̱smākṛ̱ sa eko̍’sa̱dyo̎’sya pra̱jāyā̱mṛdhyā̍tā a̱smāka̱ṃ bhogā̍ya bhavā̱diti̱ tato̱ viva̍svānādi̱tyo̍’jāyata̱ tasya̱ vā i̱yaṃ pra̱jā yanma̍nu̱ṣyā̎stāsveka̍ e̱vardho yo yaja̍te̱ sa de̱vānā̱ṃ bhogā̍ya bhavati de̱vā vai ya̱jñād 20 ru̱drama̱ntarā̍ya̱nthsa ā̍di̱tyāna̱nvākra̍mata̱ te dvi̍deva̱tyā̎nprāpa̍dyanta̱ tānna prati̱ prāya̍ccha̱ntasmā̱dapi̱ vadhya̱ṃ prapa̍nna̱ṃ na prati̱ pra ya̍cchanti̱ tasmā̎ddvideva̱tye̎bhya ādi̱tyo nirgṛ̍hyate̱ yadu̱ccheṣa̍ṇā̱dajā̍yanta̱ tasmā̍du̱ccheṣa̍ṇādgṛhyate ti̱sṛbhi̍rṛ̱gbhirgṛ̍hṇāti mā̱tā pi̱tā pu̱trastade̱va tanmi̍thu̱namulba̱ṃ garbho̍ ja̱rāyu̱ tadeva̱ ta 21 nmi̍thu̱naṃ pa̱śavo̱ vā e̱te yadā̍di̱tya ūrgdadhi̍ da̱dhnā ma̍dhya̱taḥ śrī̍ṇā̱tyūrja̍me̱va pa̍śū̱nāṃ ma̍dhya̱to da̍dhāti śaṛtāta̱ṅkye̍na medhya̱tvāya̱ tasmā̍dā̱mā pa̱kvaṃ du̍he pa̱śavo̱ vā e̱te yadā̍di̱tyaḥ pa̍ri̱śritya̍ gṛhṇāti prati̱rudhyai̱vāsmai̍ pa̱śūngṛ̍hṇāti pa̱śavo̱ vā e̱te yadā̍di̱tya e̱ṣa ru̱dro yada̱gniḥ pa̍ri̱śritya̍ gṛhṇāti ru̱drāde̱va pa̱śūna̱ntarda̍dhā 22 tye̱ṣa vai viva̍svānādi̱tyo yadu̍pṛśu̱sava̍na̱ḥ sa e̱tame̱va so̍mapī̱thaṃ pari̍ śaya̱ ā tṛ̍tīyasava̱nādviva̍sva ādityai̱ṣa te̍ somapī̱tha ityā̍ha̱ viva̍svantame̱vādi̱tyṛ so̍mapī̱thena̱ sama̍rdhayati̱ yā di̱vyā vṛṣṭi̱stayā̎ tvā śrīṇā̱mīti̱ vṛṣṭi̍kāmasya śrīṇīyā̱dvṛṣṭi̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱ yadi̍ tā̱jak pra skande̱dvarṣu̍kaḥ pa̱rjanya̍ḥ syā̱dyadi̍ ci̱ramava̍rṣuko̱ na sā̍daya̱tyasa̍nnā̱ddhi pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte̱ nānu̱ vaṣa̍ṭkaroti̱ yada̍nuvaṣaṭku̱ryādru̱draṃ pra̱jā a̱nvava̍sṛje̱nna hu̱tvānvī̎kṣeta̱ yada̱nvīkṣe̍ta̱ cakṣu̍rasya pra̱māyu̍kagg syā̱ttasmā̱nnānvīkṣya̍ḥ ||6.5.6||
e̱va ya̱jñājja̱rāyu̱ tade̱va tada̱ntarda̍dhāti̱ na sa̱ptavṛ̍śatiśca ||6.5.6||
23 a̱nta̱ryā̱ma̱pā̱treṇa̍ sāvi̱tramā̎graya̱ṇādgṛ̍hṇāti pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yadā̎graya̱ṇaḥ pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nāya̱ na sā̍daya̱tyasa̍nnā̱ddhi pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte̱ nānu̱ vaṣa̍ṭkaroti̱ yada̍nuvaṣaṭku̱ryādru̱draṃ pra̱jā a̱nvava̍sṛjede̱ṣa vai gā̍ya̱tro de̱vānā̱ṃ yathsa̍vi̱taiṣa gā̍yatri̱yai lo̱ke gṛ̍hyate̱ yadā̎graya̱ṇo yada̍ntaryāmapā̱treṇa̍ sāvi̱tramā̎graya̱ṇādgṛ̱hṇāti̱ svāde̱vaina̱ṃ yone̱rnirgṛ̍hṇāti̱ viśve̍ 24 de̱vāstṛ̱tīyṛ̱ sava̍na̱ṃ noda̍yaccha̱nte sa̍vi̱tāra̍ṃ prātaḥsava̱nabhā̍gṛ̱ santa̍ṃ tṛtīyasava̱nama̱bhi parya̍ṇaya̱ntato̱ vai te tṛ̱tīyṛ̱ sava̍na̱muda̍yaccha̱ṉ, yattṛ̍tīyasava̱ne sā̍vi̱tro gṛ̱hyate̍ tṛ̱tīya̍sya̱ sava̍na̱syodya̍tyai savitṛpā̱treṇa̍ vaiśvade̱vaṃ ka̱laśā̎dgṛhṇāti vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jā vai̎śvade̱vaḥ ka̱laśa̍ḥ savi̱tā pra̍sa̱vānā̍mīśe̱ yathsa̍vitṛpā̱treṇa̍ vaiśvade̱vaṃ ka̱laśā̎dgṛ̱hṇāti̍ savi̱tṛpra̍sūta e̱vāsmai̎ pra̱jāḥ pra 25 ja̍nayati̱ some̱ soma̍ma̱bhi gṛ̍hṇāti̱ reta̍ e̱va tadda̍dhāti su̱śarmā̍si supratiṣṭhā̱na ityā̍ha̱ some̱ hi soma̍mabhigṛ̱hṇāti̱ prati̍ṣṭhityā e̱tasmi̱nvā api̱ grahe̍ manu̱ṣye̎bhyo de̱vebhya̍ḥ pi̱tṛbhya̍ḥ kriyate su̱śarmā̍si supratiṣṭhā̱na ityā̍ha manu̱ṣye̎bhya e̱vaitena̍ karoti bṛ̱hadityā̍ha de̱vebhya̍ e̱vaitena̍ karoti̱ nama̱ ityā̍ha pi̱tṛbhya̍ e̱vaitena̍ karotye̱tāva̍tī̱rvai de̱vatā̱stābhya̍ e̱vainṛ̱ sarvā̎bhyo gṛhṇātye̱ṣa te̱ yoni̱rviśve̎bhyastvā de̱vebhya̱ ityā̍ha vaiśvade̱vo hye̍ṣaḥ ||6.5.7||
viśve̱ pra pi̱tṛbhya̍ e̱vaitena̍ karo̱tyekā̱nna vṛ̍śa̱tiśca̍ ||6.5.7||
26 prā̱ṇo vā e̱ṣa yadu̍pṛ̱śuryadu̍pṛśupā̱treṇa̍ pratha̱maśco̎tta̱maśca̱ grahau̍ gṛ̱hyete̎ prā̱ṇame̱vānu̍ pra̱yanti̍ prā̱ṇamanūdya̍nti pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yadā̎graya̱ṇaḥ prā̱ṇa u̍pṛ̱śuḥ patnī̎ḥ pra̱jāḥ pra ja̍nayanti̱ yadu̍pṛśupā̱treṇa̍ pātnīva̱tamā̎graya̱ṇādgṛ̱hṇāti̍ pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nāya̱ tasmā̎tprā̱ṇaṃ pra̱jā anu̱ pra jā̍yante de̱vā vā i̱ta i̍ta̱ḥ patnī̎ḥ suva̱rgaṃ 27 lo̱kama̍jigṛsa̱nte su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ na prājā̍na̱nta e̱taṃ pā̎tnīva̱tama̍paśya̱ntama̍gṛhṇata̱ tato̱ vai te su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ prājā̍na̱ṉ, yatpā̎tnīva̱to gṛ̱hyate̍ suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ prajñā̎tyai̱ sa somo̱ nāti̍ṣṭhata strī̱bhyo gṛ̱hyamā̍ṇa̱staṃ ghṛ̱taṃ vajra̍ṃ kṛ̱tvāghna̱ntaṃ niri̍ndriyaṃ bhū̱tama̍gṛhṇa̱ntasmā̱thstriyo̱ niri̍ndriyā̱ adā̍yādī̱rapi̍ pā̱pātpṛ̱sa upa̍stitaraṃ 28 vadanti̱ yadghṛ̱tena̍ pātnīva̱tagg śrī̱ṇāti̱ vajre̍ṇai̱vaina̱ṃ vaśe̍ kṛ̱tvā gṛ̍hṇātyupayā̱magṛ̍hīto̱’sītyā̍he̱yaṃ vā u̍payā̱mastasmā̍di̱māṃ pra̱jā anu̱ pra jā̍yante̱ bṛha̱spati̍sutasya ta̱ ityā̍ha̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmai̎ pra̱jāḥ pra ja̍nayatīndo̱ ityā̍ha̱ reto̱ vā indū̱ reta̍ e̱va tadda̍dhātīndriyāva̱ i 29 tyā̍ha pra̱jā vā i̍ṃdri̱yaṃ pra̱jā e̱vāsmai̱ pra ja̍naya̱tyagnā 3 ityā̍hā̱gnirvai re̍to̱dhāḥ patnī̍va̱ ityā̍ha mithuna̱tvāya̍ sa̱jūrde̱vena̱ tvaṣṭrā̱ soma̍ṃ pi̱betyā̍ha̱ tvaṣṭā̱ vai pa̍śū̱nāṃ mi̍thu̱nānṛ̍ rūpa̱kṛdrū̱pame̱va pa̱śuṣu̍ dadhāti de̱vā vai tvaṣṭā̍ramajighṛsa̱nthsa patnī̱ḥ prāpa̍dyata̱ taṃ na prati̱ prāya̍ccha̱ntasmā̱dapi̱ 30 vadhya̱ṃ prapa̍nna̱ṃ na prati̱ pra ya̍cchanti̱ tasmā̎tpātnīva̱te tvaṣṭe’pi̍ gṛhyate̱ na sā̍daya̱tyasa̍nnā̱ddhi pra̱jāḥ pra̱jāya̍nte̱ nānu̱ vaṣa̍ṭkaroti̱ yada̍nuvaṣaṭku̱ryādru̱draṃ pra̱jā a̱nvava̍sṛje̱dyannānu̍ vaṣaṭku̱ryādaśā̎ntama̱gnīthsoma̍ṃ bhakṣayedupā̱g̱śvanu̱ vaṣa̍ṭkaroti̱ na ru̱draṃ pra̱jā a̍nvavasṛ̱jati̍ śā̱ntama̱gnīthsoma̍ṃ bhakṣaya̱tyagnī̱nneṣṭu̍ru̱pastha̱mā sī̍da̱ 31 neṣṭa̱ḥ patnī̍mu̱dāna̱yetyā̍hā̱gnīde̱va neṣṭa̍ri̱ reto̱ dadhā̍ti̱ neṣṭā̱ patni̍yāmudgā̱trā saṃ khyā̍payati pra̱jāpa̍ti̱rvā e̱ṣa yadu̍dgā̱tā pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nāyā̱pa upa̱ pra va̍rtayati̱ reta̍ e̱va tathsi̍ñcatyū̱ruṇopa̱ pra va̍rtayatyū̱ruṇā̱ hi reta̍ḥ si̱cyate̍ nagna̱ṃ kṛtyo̱rumupa̱ pra va̍rtayati ya̱dā hi na̱gna ū̱rurbhava̱tyatha̍ mithu̱nī bha̍va̱to’tha̱ reta̍ḥ sicya̱te’tha̍ pra̱jāḥ pra jā̍yante ||6.5.8||
patnī̎ḥ suva̱rgamupa̍stitaramindriyāva̱ ityapi̍ sīda mithu̱nya̍ṣṭau ca̍ ||6.5.8||
32 indro̍ vṛ̱trama̍ha̱ntasya̍ śīrṣakapā̱lamudau̎bja̱thsa dro̍ṇakala̱śo̍’bhava̱t tasmā̱thsoma̱ḥ sama̍srava̱thsa hā̍riyoja̱no̍’bhava̱ttaṃ vya̍cikithsajju̱havā̱nī 3 mā hau̱ṣā 3 miti̱ so̍’manyata̱ yaddho̱ṣyāmyā̱mṛ ho̎ṣyāmi̱ yanna ho̱ṣyāmi̍ yajñaveśa̱saṃ ka̍riṣyā̱mīti̱ tama̍dhriyata̱ hotṛ̱ so̎’gnira̍bravī̱nna mayyā̱mṛ ho̎ṣya̱sīti̱ taṃ dhā̱nābhi̍raśrīṇā̱t 33 tṛ śaṛ̱taṃ bhū̱tama̍juho̱dyaddhā̱nābhi̍r hāriyoja̱nagg śrī̱ṇāti̍ śaṛta̱tvāya̍ śaṛ̱tame̱vaina̍ṃ bhū̱taṃ ju̍hoti ba̱hvībhi̍ḥ śrīṇātye̱tāva̍tīre̱vāsyā̱muṣmi̍3ṛllo̱ke kā̍ma̱dughā̍ bhava̱ntyatho̱ khalvā̍hure̱tā vā indra̍sya̱ pṛśna̍yaḥ kāma̱dughā̱ yaddhā̍riyoja̱nīriti̱ tasmā̎dba̱hvībhi̍ḥ śrīṇīyādṛksā̱me vā iṃdra̍sya̱ harī̍ soma̱pānau̱ tayo̎ḥ pari̱dhaya̍ ā̱dhāna̱ṃ yadapra̍hṛtya pari̱dhīñju̍hu̱yāda̱ntarā̍dhānābhyāṃ 34 ghā̱saṃ pra ya̍cchetpra̱hṛtya̍ pari̱dhīñju̍hoti̱ nirā̍dhānābhyāme̱va ghā̱saṃ pra ya̍cchatyunne̱tā ju̍hoti yā̱tayā̍meva̱ hye̍tarhya̍dhva̱ryuḥ sva̱gākṛ̍to̱ yada̍dhva̱ryurju̍hu̱yādyathā̱ vimu̍kta̱ṃ puna̍ryu̱nakti̍ tā̱dṛge̱va tacchī̱ṟṣanna̍dhi ni̱dhāya̍ juhoti śīrṣa̱to hi sa sa̱mabha̍vadvi̱kramya̍ juhoti vi̱kramya̱ hīndro̍ vṛ̱tramaha̱nthsamṛ̍ddhyai pa̱śavo̱ vai hā̍riyoja̱nīryathsa̍ṃ bhi̱ndyādalpā̍ 35 enaṃ pa̱śavo̍ bhu̱ñjanta̱ upa̍ tiṣṭhera̱ṉ, yanna sa̍ṃbhi̱ndyādba̱hava̍ enaṃ pa̱śavo’bhu̍ñjanta̱ upa̍ tiṣṭhera̱nmana̍sā̱ saṃbā̍dhata u̱bhaya̍ṃ karoti ba̱hava̍ e̱vaina̍ṃ pa̱śavo̍ bhu̱ñjanta̱ upa̍ tiṣṭhanta unne̱taryu̍paha̱vami̍cchante̱ ya e̱va tatra̍ somapī̱thastame̱vāva̍ ruṃdhata uttarave̱dyāṃ ni va̍pati pa̱śavo̱ vā u̍ttarave̱diḥ pa̱śavo̍ hāriyoja̱nīḥ pa̱śuṣve̱va pa̱śūnprati̍ ṣṭhāpayanti ||6.5.9||
a̱śrī̱ṇā̱da̱ntarā̍dhānābhyā̱malpā̎ḥ sthāpayanti ||6.5.9||
36 grahā̱ṉ, vā anu̍ pra̱jāḥ pa̱śava̱ḥ pra jā̍yanta upāgśvantaryā̱māva̍jā̱vaya̍ḥ śu̱krāma̱nthinau̱ puru̍ṣā ṛtugra̱hāneka̍śaphā ādityagra̱haṃ gāva̍ ādityagra̱ho bhūyi̍ṣṭhābhirṛ̱gbhirgṛ̍hyate̱ tasmā̱dgāva̍ḥ paśū̱nāṃ bhūyi̍ṣṭhā̱ yattriru̍pṛ̱śṛ haste̍na vigṛ̱hṇāti̱ tasmā̱ddvau trīna̱jā ja̱naya̱tyathāva̍yo̱ bhūya̍sīḥ pi̱tā vā e̱ṣa yadā̎graya̱ṇaḥ pu̱traḥ ka̱laśo̱ yadā̎graya̱ṇa u̍pa̱dasye̎tka̱laśā̎dgṛhṇīyā̱dyathā̍ pi̱tā 37 pu̱traṃ kṣi̱ta u̍pa̱dhāva̍ti tā̱dṛge̱va tadyatka̱laśa̍ upa̱dasye̍dāgraya̱ṇādgṛ̍hṇīyā̱dyathā̍ pu̱traḥ pi̱tara̍ṃ kṣi̱ta u̍pa̱dhāva̍ti tā̱dṛge̱va tadā̱tmā vā e̱ṣa ya̱jñasya̱ yadā̎graya̱ṇo yadgraho̍ vā ka̱laśo̍ vopa̱dasye̍dāgraya̱ṇādgṛ̍hṇīyādā̱tmana̍ e̱vādhi̍ ya̱jñaṃ niṣka̍ro̱tyavi̍jñāto̱ vā e̱ṣa gṛ̍hyate̱ yadā̎graya̱ṇaḥ sthā̱lyā gṛ̱hṇāti̍ vāya̱vye̍na juhoti̱ tasmā̱d 38 garbhe̱ṇāvi̍jñātena brahma̱hāva̍bhṛ̱thama va̍yanti̱ parā̎ sthā̱līrasya̱ntyudvā̍ya̱vyā̍ni haranti̱ tasmā̱thstriya̍ṃ jā̱tāṃ parā̎sya̱ntyutpumṛ̍sṛ haranti̱ yatpu̍ro̱ruca̱māha̱ yathā̱ vasya̍sa ā̱hara̍ti tā̱dṛge̱va tadyadgraha̍ṃ gṛ̱hṇāti̱ yathā̱ vasya̍sa ā̱hṛtya̱ prāha̍ tā̱dṛge̱va tadyathsā̱daya̍ti yathā̱ vasya̍sa upani̱dhāyā̍pa̱krāma̍ti tā̱dṛge̱va tadyadvai ya̱jñasya̱ sāmnā̱ yaju̍ṣā kri̱yate̍ śithi̱laṃ tadyadṛ̱cā taddṛ̱ḍhaṃ pu̱rastā̍dupayāmā̱ yaju̍ṣā gṛhyanta u̱pari̍ṣṭādupayāmā ṛ̱cā ya̱jñasya̱ dhṛtyai̎ ||6.5.10||
yathā̍ pi̱tā tasmā̍dapa̱krāma̍ti tā̱dṛge̱va tadyada̱ṣṭāda̍śa ca ||6.5.10||
39 prānyāni̱ pātrā̍ṇi yu̱jyante̱ nānyāni̱ yāni̍ parā̱cīnā̍ni prayu̱jyante̱’mume̱va tairlo̱kama̱bhi ja̍yati̱ parā̍ṅiva̱ hya̍sau lo̱ko yāni̱ puna̍ḥ prayu̱jyanta̍ i̱mame̱va tairlo̱kama̱bhi ja̍yati̱ puna̍ḥpunariva̱ hya̍yaṃ lo̱kaḥ prānyāni̱ pātrā̍ṇi yu̱jyante̱ nānyāni̱ yāni̍ parā̱cīnā̍ni prayu̱jyante̱ tānyanvoṣa̍dhaya̱ḥ parā̍ bhavanti̱ yāni̱ puna̍ḥ 40 prayu̱jyante̱ tānyanvoṣa̍dhaya̱ḥ puna̱rā bha̍vanti̱ prānyāni̱ pātrā̍ṇi yu̱jyante̱ nānyāni̱ yāni̍ parā̱cīnā̍ni prayu̱jyante̱ tānyanvā̍ra̱ṇyāḥ pa̱śavo’ra̍ṇya̱mapa̍ yanti̱ yāni̱ puna̍ḥ prayu̱jyante̱ tānyanu̍ grā̱myāḥ pa̱śavo̱ grāma̍mu̱pāva̍yanti̱ yo vai grahā̍ṇāṃ ni̱dāna̱ṃ veda̍ ni̱dāna̍vānbhava̱tyājya̱mityu̱kthaṃ tadvai grahā̍ṇāṃ ni̱dāna̱ṃ yadu̍pṛ̱śu śṛsa̍ti̱ ta 41 du̍pāgśvantaryā̱mayo̱ryadu̱ccaistadita̍reṣā̱ṃ grahā̍ṇāme̱tadvai grahā̍ṇāṃ ni̱dāna̱ṃ ya e̱vaṃ veda̍ ni̱dāna̍vānbhavati̱ yo vai grahā̍ṇāṃ mithu̱naṃ veda̱ pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate sthā̱lībhi̍ra̱nye grahā̍ gṛ̱hyante̍ vāya̱vyai̍ra̱nya e̱tadvai grahā̍ṇāṃ mithu̱naṃ ya e̱vaṃ veda̱ pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yata̱ indra̱stvaṣṭu̱ḥ soma̍mabhī̱ṣahā̍piba̱thsa viṣva̱ṅ 42 vyā̎rccha̱thsa ā̱tmannā̱rama̍ṇa̱ṃ nāvi̍nda̱thsa e̱tāna̍nusava̱naṃ pu̍ro̱ḍāśā̍napaśya̱ttānnira̍vapa̱ttairvai sa ā̱tmannā̱rama̍ṇamakuruta̱ tasmā̍danusava̱naṃ pu̍ro̱ḍāśā̱ niru̍pyante̱ tasmā̍danusava̱naṃ pu̍ro̱ḍāśā̍nā̱ṃ prāśnī̍yādā̱tmanne̱vārama̍ṇaṃ kurute̱ nainṛ̱ somo’ti̍ pavate brahmavā̱dino̍ vadanti̱ narcā na yaju̍ṣā pa̱ṅktirā̎pya̱te’tha̱ kiṃ ya̱jñasya̍ pāṅkta̱tvamiti̍ dhā̱nāḥ ka̍ra̱ṃbhaḥ pa̍rivā̱paḥ pu̍ro̱ḍāśa̍ḥ paya̱syā̍ tena̍ pa̱ṅktirā̎pyate̱ tadya̱jñasya̍ pāṅkta̱tvam ||6.5.11||
bha̱va̱nti̱ yāni̱ puna̱ḥ śṛsa̍ti̱ tadviṣva̱ṅkiṃ catu̍rdaśa ca ||6.5.11||